Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2020-2-020 (Ortak Girişim)
Karar Sayısı : 20-42/578-258
Karar Tarihi : 17.09.2020
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Ahmet ALGAN,
Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN
B. RAPORTÖRLER: İsmail Atalay YOLCU, Burcu ÇALIŞKAN OLGUN,
Büşra ÖZCAN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Raytheon Technologies Corporation
Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. Burcu CAN,
Av. Sinem UĞUR
Yıldız Mahallesi Çitlenbik Sokak No:12 Beşiktaş/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Raytheon Saudi Arabia ve Saudi Aramco Development
Company arasında bir ortak girişim kurulması işlemi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 30.06.2020 tarih ve 6605 sayı ile
giren ve en son 10.09.2020 tarih ve 9562 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim
üzerine düzenlenen 11.09.2020 tarih ve 2020-2-020/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; dosya konusu işleme izin verilmesinde
sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) Yapılan başvuruda; Raytheon Technologies Corporation’ın (RAYTHEON) tamamına
dolaylı olarak sahip olduğu iştiraki Raytheon Saudi Arabia (RAYTHEON SAUDİ) ve
Saudi Aramco Development Company (SADCO) arasında Suudi Arabistan Krallığı’nda
Middle East Cyber Services Company Limited unvanlı ortak girişimin kurulması
işlemine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun)
çerçevesinde izin verilmesi talep edilmiştir.
(5) Bildirime konu işlem kapsamında 12.04.2020 tarihinde SADCO ve RAYTHEON SAUDİ
arasında Hissedarlar Sözleşmesi imzalanmıştır. Hissedarlar Sözleşmesi ile Rekabet
Kurulu’nun (Kurul) ve çeşitli rekabet otoritelerinin işleme izin vermesi akabinde paylı
bir Suudi Arabistan limited şirketi olarak ortak girişim şirketi kurulacaktır. Ortak girişim
şirketinin %(…..)’ine RAYTHEON SAUDİ, %(…..)’una SADCO sahip olacaktır. Bildirim
Formunda ortak girişim şirketine yapılacak sermaye taahhüdünün RAYTHEON SAUDİ
ve SADCO tarafından yatırılan kuruluş sermayesi ve tescil edilmemiş sermaye katkıları
da dâhil olmak üzere toplamda en fazla (…..) tekabül eden Suudi Arabistan Riyali
olacağı hususunda mutabık olunduğu bilgisine yer verilmiştir
(6) 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ’in (2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca
bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak
girişimin oluşturulması, bu maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında bir
devralma işlemidir. Anılan hüküm çerçevesinde, ortak girişimler bakımından aranan
20-42/578-258
2/5
koşullar, kurulan ortak girişim şirketinin, kurucu teşebbüsler tarafından “ortak kontrol”
altında tutulması ve kurulan şirketin, “bağımsız bir iktisadi varlık” (tam işlevsel) niteliği
taşımasıdır.
(7) İki ya da daha fazla teşebbüs ya da kişinin başka bir teşebbüs üzerinde belirleyici etki
uygulama imkânına sahip olması durumunda ortak kontrolden söz edilmektedir.
Belirleyici etki, bir teşebbüsün stratejik ticari eylemlerine yön veren kararları
engelleyebilme yetkisi anlamına gelmektedir. Birleşme ve Devralma Sayılan Haller ve
Kontrol Kavramı Hakkında Kılavuz’un (Kılavuz) 50. ve devamı paragraflarında ortak
kontrolün ortaya çıktığı başlıca durumlar; tarafların eşit oy hakkına sahip olması,
stratejik kararların alınmasında veto haklarının bulunması ya da oy haklarının ortaklaşa
kullanılması olarak düzenlenmektedir. Bu anlamda, ana şirketlerin kontrol edilen
teşebbüsle ilgili önemli kararlarda (üst yönetimin atanması, bütçe, işletme planı, önemli
yatırımlar gibi) mutabakata varmak zorunda olduğu hallerde ortak kontrol söz
konusudur.
(8) Taraflar arasında imzalanan Hissedarlar Sözleşmesi’nin ilgili maddelerine göre bildirim
konusu işlem sonucunda;
(…..)
hususları düzenlenmiştir. Hissedarlar Sözleşmesinin ilgili hükümlerinden, kurulacak
ortak girişim şirketinin RAYTHEON SAUDİ ve SADCO’nun ortak kontrolünde olacağı
anlaşılmaktadır.
(9) “Bağımsız bir iktisadi varlık niteliği taşıma” kriteri ile kurulacak olan ortak girişimin
kurucularından bağımsız, ilgili pazarda faaliyetlerini kalıcı olarak sürdürebilen ayrı bir
teşebbüs olarak tanımlanıp tanımlanamayacağını tespit etmek amaçlanmaktadır.
(10) Kılavuz’un 82. vd. paragraflarında bir ortak girişimin tam işlevsel kabul edilebilmesi için
ortak girişimin bağımsız olarak faaliyet göstermek bakımından yeterli kaynaklara sahip
olması, doğrudan ana şirketlerle bağlantılı bir işlevin ötesinde bir faaliyet göstermesi,
satış ve satın alma ilişkilerinde ana şirketlere bağımlı olmaması, kalıcı olarak faaliyet
göstermesi gibi nitelikleri taşıması gerektiği düzenlenmektedir.
(11) Dosya içeriği bilgilerden, söz konusu ortak girişimin kendi mali kaynakları, varlıkları ve
personeli ile ortak girişim taraflarından ekonomik olarak bağımsız bir şekilde
faaliyetlerini devam ettireceği anlaşılmaktadır. Ayrıca Hissedarlar Sözleşmesi
kapsamında kurulacak ortak girişime süre bakımından herhangi bir sınırlama
getirilmediği görülmektedir. Bildirim Formunda ortak girişim şirketinin siber güvenlik
ürün ve hizmetlerinin tedariki alanında faaliyet gösteren şirketler tarafından normal
olarak gerçekleştirilen tüm faaliyetleri gerçekleştirmesinin ve satışlarının %(…..)’inden
fazlasının üçüncü taraflara yapılmasının beklendiği ifade edilmiştir. Bütün bu
değerlendirmeler ışığında kurulacak ortak girişimin tam işlevsellik niteliğine sahip
olacağı kanaatine varılmıştır.
(12) Bu itibarla bildirim konusu işlemin, bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı
olarak yerine getirecek bir ortak girişim olduğu ve söz konusu işlemin 2010/4 sayılı
Tebliğ’in 5. maddesi çerçevesinde bir devralma niteliği taşıdığı anlaşılmaktadır. Dosya
içeriğinden, işlem taraflarının 2019 yılı cirolarının 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin
birinci fıkrasında öngörülen ciro eşiklerini aştığı anlaşıldığından, bildirime konu işlem
izne tabidir.
(13) Bildirim konusu işlemden etkilenme ihtimali olan ve taraflardan iki veya daha fazlasının
aynı ürün pazarında faaliyette bulunduğu ya da taraflardan en az bir tanesinin bir
20-42/578-258
3/5
diğerinin faaliyet gösterdiği herhangi bir ürün pazarının alt veya üst pazarında ticari
faaliyette bulunduğu ilgili ürün pazarları etkilenen pazarları oluşturmaktadır.
(14) Dosya içeriği bilgilere göre, ortak girişim şirketinin savunma amaçlı siber güvenlik ürün
ve hizmetlerinin satışı, pazarlaması ve tedariki alanlarında faaliyet göstermesi
planlanmaktadır. (…..).
(15) Ortak girişimin tarafı olan RAYTHEON SAUDİ, savunma, havacılık ve siber güvenlik
alanlarında faaliyet göstermektedir. RAYTHEON SAUDİ hava ve füze savunma
radarları, hassas silahlar, komuta ve kontrol sistemleri ve siber güvenlik çözümleri
üretip entegre etmekte, ayrıca bu ürünlerin kullanımı ile ilgili destek hizmetleri
sunmaktadır.
(16) RAYTHEON, RAYTHEON SAUDİ’nin tamamına dolaylı olarak sahiptir. Dosya
mevcudu bilgilere göre RAYTHEON’un, Collins Aerospace (Hava-uzay), Pratt &
Whitney (Uçak Motorları), Raytheon Missiles & Defense (Roketler ve Savunma) ve
Raytheon Intelligence & Space (İstihbarat ve Uzay) olmak üzere dört ana işkolu
bulunmaktadır. RAYTHEON’un küresel siber güvenlik endüstrisindeki faaliyetlerinin
ağırlıklı olarak müşterilerin altyapılarını ve ağlarını güvence altına almak amacıyla
yapılandırarak kullanabileceği bilgi teknolojisi (BT) ve bazı operasyonel teknoloji (OT)
güvenlik çözümlerini içerdiği belirtilmiştir. RAYTHEON’ın sunduğu hizmetler arasında
bilgi güvenliği ürünleri ve sistemleri, bilgi güvenliği mühendisliği ve akreditasyon
desteği, güvenlik açığı değerlendirmeleri ve testleri, alanlar arası bilgi paylaşımı
çözümleri, bilgisayar ağı sömürü ve saldırı desteği, bilgi harekâtları eğitimi yer
almaktadır. RAYTHEON’un Türkiye’deki faaliyetlerine ilişkin detaylı bilgiye aşağıda yer
verilmiştir.
Tablo-1: RAYTHEON’ın Türkiye’deki İştiraklerine İlişkin Bilgiler
Teşebbüsün Unvanı Faaliyet Alan(lar)ı
Raytheon Professional Services GmbH İstanbul şubesi tasfiye aşamasındadır.
Raytheon Systems International
Company
Malatya şubesi Türkiye’de elektronik ürünlerin
geliştirilmesi, üretimi, satışı, bakımı ve işletilmesi
alanlarında faaliyet göstermekte ve bunların eğitim
faaliyetlerini yürütmektedir.
Forcepoint Turkey
Türkiye’de bilgisayar yazılım danışmanlığı ile program
üretim ve temini hizmetlerini kapsayan siber güvenlik ürün
ve hizmetleri sunmaktadır.
Pratt &Whitney THY Teknik Uçak
Motoru Bakım Merkezi Limited Şirketi
CFM56 ve V2500 tipi motorları ve karşılıklı olarak üzerinde
anlaşılan diğer havacılık-uzay motor modelleri için bakım,
onarım ve tamir hizmetleri sunmaktadır.
Kale Pratt & Whitney Uçak Motor
Sanayi Anonim Şirketi
Havacılık-uzay motor tamamlayıcı parçalarının üretimi
alanında faaliyet göstermektedir.
Goodrich THY Teknik Servis Merkezi
Limited Şirketi
Çeşitli uçak motor tiplerine ait geri nacelle sistemlerine
(motor kaportaları), itki sistemine (thrust reverser) ve ilgili
parçalarına ve değişim (rotable) desteğine ilişkin hizmet
sunmaktadır.
Pratt Whitney Military Turkey Motor
Anonim Şirketi
F-35 programı için Türkiye’de son montaj ve kontrol ile
bremze/test tesisleri sağlamak üzere kurulmuş ve sınırlı
düzeydeki faaliyetlerini 2020 yılında sonlandırmayı
planlamaktadır.
ARINC Turkey Bilgi Yönetim Hizmetleri
ve Ticaret Limited Şirketi
Havaalanı teknoloji sistemlerini pazarlama, havacılık
sektörüne havadan sahaya veri bağlantı iletişim
hizmetlerini sağlama ve havaalanı ihalelerine katılma
faaliyetlerini yürütmektedir.
Pratt Whitney Global Türkiye Motor
Destek Limited Şirketi
Pratt&Whitney’nin ticari motorlar grubunun hizmete
girmesini ve saha servis temsilcilerinin atanmasını
desteklemektedir.
20-42/578-258
4/5
Kaynak: Dosya içeriği bilgiler
(17) Ortak girişimin diğer tarafı olan SADCO, Saudi Arabian Oil Company (SAUDİ
ARAMCO)’nun petrol ve doğalgaz arama, üretim, rafine, dağıtım, nakliye ve pazarlama
gibi faaliyetlerini destekleyerek geniş bir yelpazede proje geliştirme faaliyetlerini
yürütüp bu alanlarda yatırımlar yapmaktadır. SAUDİ ARAMCO, SADCO’nun
tamamına sahiptir. Dosya mevcudu bilgilere göre, SADCO ve SAUDİ ARAMCO grubu
siber güvenlik ürün ve hizmetleri satış hizmeti sunmamaktadır. SAUDİ ARAMCO
Türkiye’de ham petrolün satışı (ihracatı) alanında faaliyet göstermekte olup Saudi
Basic Industries Corporation’ın (SABIC) satın alınması işlemiyle Türkiye’de
petrokimyasalların satışı alanında da faaliyet göstermeye başlamıştır. Bildirim
Formunda ayrıca SAUDİ ARAMCO’nun hâlihazırda siber güvenlik ürün ve
hizmetlerinin tedarikinde veya siber güvenlik ürün veya hizmetlerinin tedarikinin alt
veya üst pazarında faaliyeti bulunan şirketlerde kontrol sağlayan herhangi bir hisseye
sahip olmadığı belirtilmiştir. Bildirime konu işlem neticesinde SAUDİ ARAMCO’nun
veya Türk iştiraklerinin hissedarlık, kontrol ve yönetim yapılarının değişmeyeceği,
Türkiye’deki iştirakleri olan SHPP Petrokimya Ticaret Ltd. Şti.’nin hâlihazırda faal
olmadığı, Sabic Petrokimya Ticaret Ltd. Şti.’nin ise Türkiye’de satış yapmadığı ancak
pazarlama desteği sunduğu bilgileri verilmiştir.
(18) İşlem taraflarından RAYTHEON, siber güvenlik ürün ve hizmetleri pazarında faaliyet
göstermekte olup diğer işlem tarafı SAUDİ ARAMCO söz konusu pazarda faal değildir.
RAYTHEON’ın Türkiye iştiraki Forcepoint Turkey Türkiye’de siber güvenlik ürün ve
hizmetleri sunmaktadır. RAYTHEON; Türkiye’de siber güvenlik alanında faaliyet
gösteren en büyük beş rakibinin MacAfee, Symantec, Fortinet, Palo Alto ve Checkpoint
olduğunu belirtmiştir1. Bildirim Formunda, Türkiye’de siber güvenlik pazarında
Forcepoint Turkey’in payının %(…..)’in altında olduğu bilgisine yer verilmiştir. Bildirim
Formu ve bilgi taleplerine cevaben gönderilen yazılarda, ortak girişimin Türkiye’de
faaliyette bulunmayacağı beyan edilmiştir. Siber güvenlik ürünlerinin ve genel olarak
sektörün satış ve pazarlama koşullarının kolaylığı ve olası bir ilgili coğrafi pazar
tanımlamasının Türkiye’yi de içine alacak şekilde geniş bir alanı kapsayabileceği
düşünüldüğünde, somut bir coğrafi pazar tanımlaması yapılmadan salt bu beyandan
hareketle etkilenen pazar olmadığı sonucuna ulaşılamayacağı değerlendirilmekle
birlikte, ortak girişim şirketinin Türkiye’de faaliyete geçmesi halinde dahi, Forcepoint
Turkey’in pazar payının oldukça düşük olduğu dikkate alındığında, işlemin herhangi bir
rekabetçi endişeye yol açmayacağı kanaatine varılmıştır.
(19) Yukarıda yapılan değerlendirmeler ışığında, bildirim konusu ortak girişim işlemi ile
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde bir hâkim durum yaratılması veya
mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi ve böylece etkin rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
1 RAYTHEON cevabi yazısında iştiraki Forcepoint Turkey aracılığıyla siber güvenlik ürünleri ve
hizmetlerinde Türkiye’de sahip olduğu pazar mevcudiyetinin minimal olması ve Türkiye’ye özgü pazar
verisini takip etmemesi nedeniyle Türkiye’deki diğer siber güvenlik rakiplerinin pazar paylarını veya satış
miktarlarını tahmin edemediğini beyan etmiştir.
20-42/578-258
5/5
H. SONUÇ
(20) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli
kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık
olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy