Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-3-77 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 10-44/775-257
Karar Tarihi : 17.6.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ(İkinci Başkan) 10
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr.
Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Çağlar Deniz ATA, Didem ULUÇ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Altanea Gıda A.Ş.
Turgut Reis. Mah. Osmangazi Cad. Seyran Sok. No:4
34390 Sultanbeyli / İstanbul
20
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN:
Red Bull Gıda Dağıtım ve Pazarlama Ticaret Ltd. Şti.
Yukarı Dudullu Mah. Türker Cad. Beyan Sok. No:64
Ümraniye / İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Red Bull Gıda Dağıtım ve Pazarlama Ticaret Ltd. Şti.’nin
satış noktalarıyla münhasır sözleşmeler akdetmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’u
ihlal ettiği iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda özetle; Red Bull Gıda Dağıtım ve 30
Pazarlama Ticaret Ltd. Şti.’nin satış noktalarıyla münhasır sözleşmeler akdetmek
suretiyle 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiği ifade edilerek, gereğinin yapılması talep
edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 29.3.2010 tarih ve 2636 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 7.4.2010 tarih ve 2010-3-77/İİ-10-TE sayılı İlk İnceleme
Raporu, Rekabet Kurulu’nun 15.4.2010 tarih ve 10-31/487-M sayılı toplantısında
görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde
soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun’un 40/1.
maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca 40
yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 10.6.2010 tarih ve 2010-3-77/ÖA-10-
370.ÇDA sayılı Önaraştırma Raporu 14.6.2010 tarih ve REK.0.07.00.00-110/251
sayılı Başkanlık önergesi ile 10-44 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda; Red Bull Gıda Dağıtım ve
Pazarlama Ticaret Ltd. Şti.’nin satış noktalarıyla münhasır sözleşmeler akdetmek
suretiyle 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiği iddiasına yönelik önaraştırma döneminde
yapılan inceleme ve değerlendirmeler ışığında;
10-44/775-257
2
1. Red Bull Gıda Dağıtım ve Pazarlama Ticaret Ltd. Şti.’nin alıcılarıyla arasındaki 50
ilişkilerin 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında re’sen bireysel
muafiyet incelemesine alınması gerektiği;
2. Red Bull Gıda Dağıtım ve Pazarlama Ticaret Ltd. Şti. ile yerinde tüketim
noktaları arasında imzalanan sözleşmelerde yer verilen fiyata ilişkin kısıtlayıcı
hükmün sözleşmelerden çıkarılması ve fiilen de bu tür uygulamalardan
kaçınılması gerektiği yönünde 4054 sayılı Kanun’un 9/3. maddesi
çerçevesinde anılan teşebbüse görüş bildirilmesi gerektiği;
kanaat ve sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir.
60
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Taraflar
I.1.1. Red Bull Gıda Dağıtım ve Pazarlama Ticaret Ltd. Şti. (Red Bull)
Şikayete konu Red Bull, 12.5.2004 tarihinde İstanbul’da kurulmuş bir limited şirket
olup, Türkiye’de “Red Bull Enerji İçeceği” ve “Red Bull Sugarfree” ürünlerinin ithalatı,
satışı ve dağıtımı konularında faaliyet göstermektedir. Şirketin en büyük ortağı,
Avusturya kökenli Red Bull GMBH’dir. Şirketin ortaklık yapısına Tablo-1’de yer 70
verilmiştir.
Tablo 1. Red Bull Gıda Dağıtım ve Pazarlama Ticaret Ltd. Şti.
Hissedar Hisse Değeri (TL) Hisse Oranı (%)
Red Bull GMBH
Red Bull Hangar-7 GmbH
Kaynak: Red Bull
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’da, 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan 80
İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’e atıfta bulunularak
ilgili ürün pazarının tespitinde dikkate alınacak unsurlar belirtilmektedir. Buna göre
ilgili ürün pazarı belirlenirken, tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve
nitelikleri bakımından aynı sayılan mal ve hizmetlerden oluşan pazar dikkate
alınmakta, ayrıca tespit edilen ve pazarı etkileyebilecek diğer unsurlar da
değerlendirmeye katılabilmektedir.
Şikayete konu sözleşmeler, Red Bull tarafından ithal edilen enerji içeceği ürününün
nihai satış noktalarına tedarik edilmesini kapsamaktadır. Doğrudan enerji içeceği
sektörüne ilişkin olarak Kurul tarafından daha önce verilmiş bir karar bulunmamakla 90
beraber, 10.9.2007 tarih, 07-70/864-327 sayılı Coca-Cola Satış ve Dağıtım A.Ş.
(Coca Cola) ve bayilerinin nihai satış noktaları ile yaptıkları ve 2002/2 sayılı Dikey
Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında yararlandıkları muafiyetin geri
alınmasına ilişkin karar kapsamında gazlı içecek sektörünün yanı sıra enerji
içeceğine ilişkin olarak da değerlendirme yapılmıştır.
Anılan kararda ticari içecekler, alkol içermeyen ve ticari olarak piyasaya sunulan tüm
10-44/775-257
3
içecekler olarak tanımlanmış, ticari içecekler arasındaki başlıca kategoriler gazlı
içecek (kolalı içecekler, portakallı gazoz, sade gazoz, vb.), paketlenmiş su, meyve
suyu / nektarı, meyveli içecekler, meyve konsantresi ve tozları, buzlu çay, sporcu 100
içeceği ve enerji içeceği olarak belirlenmiştir. Kararda enerji içecekleri,
konsantrasyonu ve fiziksel performansı arttıran ve yüksek konsantrasyon gerektiren
aktiviteler gerçekleştirirken tüketilen, içeriğinde yüksek oranda kafein ve enerji veren
çeşitli bitki ve kimyasallar bulunan ürünler olarak tanımlanmış ve ticari içecekler
arasında ayrı bir segment olarak konumlandırılmıştır.
16.10.2008 tarih ve 08-58/930-376 sayılı Kurul kararında da önceki karara paralel
olarak, konsantrasyonu ve fiziksel performansı arttırması ve yüksek konsantrasyon
gerektiren aktivitelerin gerçekleştirilmesi sırasında tüketilmesi yönüyle ticari
içeceklerden, içeriğinde yüksek oranda kafein ile enerji veren çeşitli bitki/kimyasalları 110
barındırması yönüyle de sporcu içeceklerinden ayrılan enerji içeceklerinin, inceleme
konusu dosya itibarıyla ayrı bir ilgili ürün pazarı oluşturduğu tespit edilmiştir.
Diğer yandan yerinde tüketim veya ev tüketimi gibi satış kanallarının, ürün talebine
etki edecek derecede farklılık arz ettiği sektör ve ürünlerde, Kurul’un bu satış
kanalları bazında ilgili pazar belirlediği dikkate alınsa da böyle bir alt kırılımın mevcut
dosyada yapılan değerlendirmenin sonucuna ilişkin bir değişiklik yaratmayacağından
hareketle, ilgili ürün pazarı “enerji içeceği pazarı” olarak belirlenmiştir.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar 120
İnceleme konusu ilgili ürün pazarlarında yer alan ürünler bakımından pazara giriş, arz
kaynaklarına ulaşma, üretim, dağıtım, pazarlama ve satış şartlarının bölgesel bir
farklılık göstermediği ve şikayete konu teşebbüsün nihai satış noktalarıyla yaptığı
sözleşmelerin Türkiye’nin çeşitli illerindeki satış noktalarıyla akdedildiği göz önüne
alınarak ilgili coğrafi pazar ‘Türkiye’ olarak belirlenmiştir.
I.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
I.3.1. Yapılan Tespitler 130
Önaraştırma sürecinde Red Bull’da yerinde inceleme yapılmış ve pazara ilişkin bilgi
edinmek amacıyla en büyük rakip olan ve “Burn” markası ile pazarda faaliyet
gösteren Coca Cola ile görüşülmüştür.
Dosya kapsamında incelenen şikayet başvurusunun konusunu Red Bull’un yerinde
tüketim noktaları ile yapmış olduğu sözleşmeler oluşturmaktadır. Dosya kapsamında
yapılan incelemelerde, söz konusu teşebbüsün üç farklı ana satış kanalı üzerinden
piyasada faaliyet gösterdiği ve bu kanallarda yer alan alıcılar ile yapılan
sözleşmelerin kanal bazında farklılık arz ettiği tespit edilmiştir. Bu üç kanal sırasıyla 140
zincir market kanalı, distribütör kanalı ve doğrudan satış kanalı olup, distribütör kanalı
da kendi içinde ev kanalı ve yerinde tüketim kanalı olmak üzere iki alt kanala
ayrılmaktadır. Ev kanalı satış noktaları ve yerinde tüketim kanalı satış noktaları ile
yapılan sözleşmeler de birbirlerinden ayrılmakta, aynı zamanda Red Bull ile
sözleşme ilişkisi ile bağlı olmayan yerinde tüketim satış noktaları da teşebbüsün
alıcısı konumunda bulunmaktadır. Tablo 2.’de teşebbüsün anılan bu kanallar bazında
2009 yılı satış verilerine yer verilmiştir:
10-44/775-257
4
Tablo 2. Red Bull’un Kanal Bazında Satışlarının Dağılımı (2009)
Satış Kanalı Satılan Kutu Adedi
Toplam Satışlar
İçindeki Payı (%)
Zincir Marketler
Distribütörler (Yerinde Tüketim & Ev Kanalı)
Ev Kanalı Satış Noktaları
Yerinde Tüketim Satış Noktaları
Doğrudan Satışlar
Toplam
Kaynak: Red Bull 150
Önaraştırma kapsamında Red Bull’dan satış noktaları ile akdettiği sözleşmelerin bir
örneği talep edilmiştir. Kurum kayıtlarına 2.6.2010 tarih ve 4353 sayı ile giren yazıda
Red Bull’un yaklaşık (….) yerinde tüketim noktası ile çalıştığı ve bu noktalardan (…)
kadarı ile yazılı sözleşmesinin bulunduğu bildirilerek sözleşme örnekleri yazı ekinde
gönderilmiştir. Red Bull’un yerinde tüketim noktaları ile akdettiği bu sözleşmelerin
incelenmesinde sözleşmelerden Tablo 3’te gösterilen ve (…)yerinde tüketim noktası
için tek bir sözleşme olmak üzere ikisinde1 alıcıya enerji içeceği olarak sadece Red
Bull ürünü satma yükümlülüğü getirildiği görülmektedir.
Tablo 3. Münhasırlık İçeren Sözleşme İmzalanan Yerinde Tüketim Noktaları: 160
Sözleşmenin
Taraf (İşletme Adı) Başlangıç Tarihi Bitiş Tarihi
Kaynak: Red Bull
Ayrıca yine Tablo 4’te gösterilen yerinde tüketim satış noktaları ile Red Bull arasında
akdedilen sözleşmelerde; “Red Bull Energy Drink'in satışının ve dağıtımının her
hangi bir nedenle mümkün olmaması halinde, işletme Red Bull firma yetkilisinin
belirleyeceği başka bir marka enerji içeceğini Red Bull temin edilene kadar satışa
sunulabilir.” hükmüne yer verildiği görülmektedir. Açıkça tek marka yükümlülüğü
getirmeyen sözleşmelerde böyle bir hükme yer verilmesinin, fiili bir münhasırlık
durumunun varlığına işaret ettiği kabul edilebilecek, sözleşmesiz çalışılan noktalarda
da Red Bull’un fiili münhasırlık uygulayıp uygulamadığı şüphesini doğuracaktır. 170
1 Bahsi geçen tablonun ilk satırında aynı gerçek kişilere ait dört farklı şirket ile yapılmış ve yedi satış
noktasını kapsayan tek bir sözleşme gösterilmektedir.
10-44/775-257
5
Tablo 4. Fiili Münhasırlık Uygulaması Olduğu Düşünülen Noktalar 180
Sözleşmenin
Taraf (İşletme Adı) Başlangıç Tarihi Bitiş Tarihi
Kaynak: Red Bull
Red Bull sözleşmelerinin incelenmesinde rastlanılan diğer bir hüküm ise şöyledir:
“…(Nokta) tek ambalajlı kutu veya şişede satılan ve/veya sunulan "alkolsüz+alkollü"
karışımında olan herhangi bir içeceğin satış fiyatının "Red Bull Vodka" satış
fiyatından düşük olamayacağını kabul ve taahhüt eder.”
Bu hükme yer verildiği tespit edilen sözleşmeler ve sözleşmelerin yürürlük tarihleri
Tablo 5.’de gösterilmektedir:
190
Tablo 5. Sözleşmeler ve sözleşmelerin yürürlük tarihleri
Sözleşmenin
Taraf (İşletme Adı) Başlangıç Tarihi Bitiş Tarihi
Kaynak: Red Bull
I.3.2. Hukuki Değerlendirme
Yukarıda ifade edildiği üzere, Red Bull’un distribütörleri vasıtasıyla yerinde tüketim
noktaları ile akdettiği sözleşmelerde, rekabeti kısıtlama ihtimali olduğu değerlendirilen
iki temel hüküm mevcuttur. Bunlardan ilki rakip ürünlerin satılmamasına ilişkin olarak
noktalara getirilen yükümlülüklerdir. Sözleşmelerin incelenmesi neticesinde
bazılarında açıkça rekabet etmeme yükümlülüğünün yer aldığı bazılarında ise fiili 200
olarak rekabet etmeme yükümlülüğüne benzer etki doğurabilecek hükümler
bulunduğu tespit edilmiştir. Sözleşmelerde yer alan ve rekabeti kısıtlama ihtimali
bulunduğu değerlendirilen ikinci hüküm ise yerinde tüketim noktasına, mekanda
satılan alkolsüz ve alkollü içeceklerin karıştırılmasıyla hazırlanan herhangi bir
içeceğin satış fiyatının Red Bull Vodka satış fiyatından düşük olamayacağına ilişkin
olarak getirilen yükümlülüktür. Bu iki yükümlülüğün değerlendirilmesine geçilmeden
önce, Red Bull’un akdettiği sözleşmelerin 2007/2 sayılı Tebliğ ile değişik 2002/2
sayılı Tebliğ çerçevesindeki durumunun ortaya konması gereklidir.
I.3.2.1. 2007/2 sayılı Tebliğ ile değişik 2002/2 Sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin 210
Grup Muafiyeti Tebliğine Göre Yapılan Değerlendirme
2002/2 sayılı Tebliğ’in “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde “üretim veya dağıtım
zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında
belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan
anlaşmalar”ın anılan Tebliğ bağlamında değerlendirilebileceği ifade edilmiştir. Bu
10-44/775-257
6
kapsamda, Red Bull ile nihai satış noktaları arasında akdedilmiş bulunan tedarik
anlaşmaları, söz konusu Tebliğ kapsamında dikey anlaşma niteliğindedir.
Başvuru konusu sözleşmelerin 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyeti 220
kapsamında olup olmadıklarının değerlendirilebilmesi için incelenmesi gereken ikinci
husus ise inceleme konusu teşebbüsün ilgili pazardaki payının 2002/2 sayılı
Tebliğ’de getirilen eşik karşısındaki durumudur. Bu bağlamda Red Bull’un ve
rakiplerinin pazar payına ilişkin bilgi Tablo 6’da sunulmaktadır.
Tablo 6. Enerji İçeceği Sektöründe Faaliyet Gösteren Teşebbüslere Ait Pazar Payları (2009)
Teşebbüs Pazar Payı (%)
Red Bull
Burn
Ateş Suyu
Wıld Dragon
Buzzer
Lion Club
Red Zone
Shark
Deep
Diğer
Toplam
Kaynak: AC Nielsen
2002/2 sayılı Tebliğ’in başlıklı 2 maddesi uyarınca, bu Tebliğ ile sağlanan muafiyet,
sağlayıcının dikey anlaşma konusu malları ve hizmetleri aldığı ilgili pazardaki payının 230
%40’ı aşmaması koşuluyla uygulanacaktır. İlgili ürün pazarlarına ait veriler
incelendiğinde, Red Bull’un satış noktalarıyla akdettiği sözleşmeler vasıtasıyla
satışını gerçekleştirdiği enerji içeceği pazarındaki payının Tebliğ’de belirtilen %40’lık
pazar payı eşiğinin üzerinde yer aldığı görülmektedir. Bu nedenle söz konusu
sözleşmeler, 2007/2 sayılı Tebliğ ile değişik 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup
muafiyetinden yararlanamamaktadır.
I.3.2.2. Sözleşmelerdeki Rekabet Etmeme Yükümlülüğüne İlişkin Değerlendirme
Yukarıda değinildiği üzere sözleşmelerin bazılarında açık bir şekilde rakip ürünlerin 240
satılmasını yasaklayan hükümlere rastlanmış, bazılarında ise Red Bull temin
edilememesi halinde noktanın satacağı enerji içeceği markasının “Red Bull Yetkilisi”
tarafından belirleneceği ifadesini içeren hükümler olduğu tespit edilmiştir. Bu tür
hükümlerin bulunduğu sözleşmelerde açık bir şekilde rekabet etmeme yükümlülüğü
bulunmamakla birlikte bu hüküm uygulamada fiili münhasırlık sonucunu
doğurabilecektir. Yerinde tüketim noktasının distribütör tarafından kendisine Red Bull
sağlanamadığı durumda satacağı enerji içeceğini Red Bull onayıyla belirlemesinin
noktanın rakip bir ürünü zaten satamadığı anlamına gelmektedir. Nitekim, mevcut
durumda rakip bir ürün satabilmekte olan nokta Red Bull temininde sıkıntı yaşandığı
zaman zaten satmakta olduğu diğer marka enerji içeceği satışlarına ağırlık 250
verecektir. Dolayısıyla böyle bir hüküm rakip ürünleri satabilen noktalar bakımından
herhangi bir anlam ifade etmemektedir. Bu çerçevede bu hükmün zımni bir rekabet
etmeme yükümlülüğü olarak değerlendirilebileceği, dolayısıyla fiili bir münhasırlık
uygulamasına işaret ettiği kanaati oluşmuştur.
2002/2 sayılı Tebliğ çerçevesinde, pazar payı %40 eşiğinin altında olan teşebbüslerin
10-44/775-257
7
akdettikleri dikey anlaşmalardaki beş yılı aşmayan rekabet etmeme yükümlülükleri
muafiyet kapsamında değerlendirilmektedir. Ancak yukarıda değinildiği üzere, Red
Bull’un pazar payı bu eşiğin üzerinde olduğundan sözleşmelerde yer alan rekabet
etmeme yükümlülükleri muafiyetten yararlanamamaktadır. 260
Dikey kısıtlamalar, üretim ve dağıtım zincirinin alt seviyelerinde yer alan oyuncuların
anlaşma konusu markanın ticari konumunu geliştirmeye yönelik güdüsünü teşvik
etmek suretiyle fiyat dışı rekabeti ve hizmet kalitesini arttırıcı etki yaratabilmektedir.
Özellikle pazar gücü bulunmayan teşebbüsler açısından bu durum önemli hale
gelmekte, bu teşebbüslerin pazarda tutunabilmek ya da büyüyebilmek için üretim ve
dağıtım süreçlerini optimize etmekten başka yolları bulunmamaktadır. Bilhassa
özellikli ürünler söz konusu olduğunda sadece ürünlerin alım satım şartlarını
belirleyen anlaşmalar dağıtım sürecinde optimal sonuçlara ulaşmakta yeterli
olmayabilir. İşte bu tür durumlarda, etkinlik yaratma amacıyla dikey anlaşmalarda 270
bazı rekabet kısıtlamalarına başvurulmaktadır. Ancak bu tür rekabeti kısıtlayıcı
uygulamalar, özellikle yüksek pazar gücüne sahip teşebbüsler tarafından
yapıldıklarında ciddi sonuçlar doğurabilirler.
Tablo 7.’de yıllar bazında Red Bull’un pazar payına yer verilmiştir:
Tablo 7. Red Bull Pazar Payı 2005-2009
Yıl Pazar Payı(%)
Kaynak: AC Nielsen
Tablodan da görüldüğü üzere Red Bull’un pazar payı 2005 yılından bu yana her yıl 280
artış göstermiş, teşebbüsün 2005-2009 yılları arasındaki pazar payı artışı (…) olmuş,
2005 baz olarak alındığında teşebbüsün son beş yılda pazar payı (…) artmıştır.
Ayrıca Red Bull’un pazar payı, en yakın rakibinin neredeyse (…) olup, pazarda Burn
markasıyla piyasada bulunan Coca Cola haricinde Red Bull karşısında rekabetçi
baskı oluşturabilecek herhangi bir teşebbüs bulunmamaktadır.
Önaraştırma kapsamında yapılan görüşme ve incelemelerden alınan bilgilere göre
Red Bull ile çalışan (…) yerinde tüketim satış noktasından sadece (…) kadar nokta
ile sözleşme akdedildiği anlaşılmıştır. Diğer yerinde tüketim noktaları ve Red Bull’un
toplam satışlar içindeki payının (…)’ünü oluşturan ev tüketim kanalında ise yazılı 290
anlaşma (….).
I.3.2.3. Sözleşmelerdeki Satış Fiyatına İlişkin Değerlendirme
Yukarıda değinildiği üzere Red Bull tarafından yapılan sözleşmelerde yerinde tüketim
noktalarına alkolsüz ve alkollü içeceklerin karıştırılmasıyla hazırlanan herhangi bir
içeceğin satış fiyatının Red Bull Votka satış fiyatından düşük olamayacağına ilişkin
yükümlülük getirildiği görülmüştür.
Yerinde tüketim noktalarında alkollü ve alkolsüz içeceklerin karıştırılmasıyla 300
hazırlanan çok sayıda içecek müşterilere sunulmaktadır. Bu içeceklere örnek olarak
10-44/775-257
8
votka portakal, cin tonik, votka vişne suyu, viski kola ve kokteyl çeşitleri verilebilir.
Enerji içecekleri ile votka ya da diğer alkollü içeceklerin karıştırılması ile hazırlanan
karışımlar da yerinde tüketim noktalarında müşterilere sunulmaktadır.
Red Bull yukarıda değinilen hüküm ile yerinde tüketim noktasında alkollü ve alkolsüz
içeceklerin karıştırılmasıyla hazırlanan içkilerin fiyatının Red Bull ve votka
karıştırılarak hazırlanan içeceğin fiyatı ile aynı ya da daha yüksek olmasını
sağlamaktadır. Bu hükümden hareketle karışım fiyatları bakımından iki durumun
ortaya çıkabileceği değerlendirilmektedir. Böyle bir hükümle ortaya çıkabilecek ilk 310
durum Red Bull içeren bir karışımın fiyatının diğer karışım fiyatından yüksek olması
durumunda Red Bull içeren karışımın fiyatının aşağıya çekilmesi şeklinde olacaktır.
Örneğin Burn ve votka karışımının fiyatı 10 TL iken Red Bull ve votka karışımını 12
TL’den satan bir nokta Red Bull votka fiyatını 10 TL’ye çekmek durumunda
kalacaktır. Böyle bir durumun rekabet üzerinde olumsuz etkisinin olmadığı açıktır.
Diğer yandan ise aksi bir durum rekabeti kısıtlayıcı ciddi etkiler ortaya koyabilecektir.
Yukarıdaki örnekten yola çıkarsak, bahsi geçen hüküm Burn votka karışımının
fiyatının da 12 TL’ye çekilmesi sonucunu doğuracak; böylece yerinde tüketim noktası
Red Bull’a kıyasla daha uygun fiyatla temin ettiği alkolsüz içeceğin alış fiyatını
tüketiciye yansıtamayacak, dolayısıyla tüketici rekabetin belki de en önemli aracı olan 320
fiyat unsurundan bağımsız karar vermek zorunda kalmış olacaktır. Böyle bir
durumda, Red Bull dışında pazarda faaliyet göstermek isteyen oyuncuların, bu tür
pazarlarda tutunmak için stratejik bir kanal konumunda olan yerinde tüketim noktaları
kanalında fiyat rekabeti ile varlık göstermeleri engellenmiş olacaktır. Buna ek olarak,
ilgili hükümde “alkolsüz+alkollü” tanımına yer verilmiş olması sadece enerji içecekleri
pazarının değil, diğer komşu içecek pazarlarının da böyle bir kısıtlamadan
etkilenmesi anlamına gelmektedir. Örneğin, meyva suyu ve votka karışımı bir içecek
10 TL olabilecekken ve Red Bull votka karışımı 12 TL iken, ilgili hüküm gereği olarak
yerinde tüketim satış noktası, meyve suyu karışımının da fiyatını yukarı çekmek
durumunda kalacaktır. 330
Yukarıda yer verilen etkilerden hangisinin ortaya çıkacağının en önemli belirleyicisi
ise Red Bull’un fiyat seviyesidir. Red Bull fiyatının görece düşük olması ilk örneğe
benzer bir sonuç doğurabilecek ve rekabet üzerinde olumsuz bir etki
oluşturmayacaktır. Ancak dosya kapsamında elde edilen verilerden anlaşıldığı üzere
enerji içecekleri arasında birim satış fiyatı en yüksek olanı Red Bull ürünleridir. 2008
ve 2009 yıllarında 250 ml Red Bull’un satış fiyatı 3,20 TL olarak gerçekleşmişken, en
yakın rakibi Burn’ün satış fiyatı ise 2,80 TL olarak gerçekleşmiştir. Diğer rakipler
arasında 2009 yılında Red Bull satış fiyatına en yakın fiyatla satış yapan rakibin (Wild
Dragon) fiyatı ise 2,60 TL olarak görülmektedir. Bu kapsamda incelenen hükmün, 340
aynı zamanda yatay etkilere de sahip olabilecek dikey bir rekabet kısıtlaması
içermektedir.
Dolayısıyla, yerinde tüketim kanalındaki satış noktalarıyla yapılan sözleşmelerdeki
alkollü/alkolsüz içeceklerin karışımıyla hazırlanan içeceklerin fiyatının Red Bull votka
satış fiyatından düşük olamayacağına ilişkin hükmün, hem ilgili hem komşu içecek
pazarlarında, 4054 sayılı Kanunun 4. maddesi kapsamında rekabet kısıtlaması
yarattığı kanaatine ulaşılmıştır.
Ancak sözleşmelerde yer verilen bu kısıtlamanın etkilerinin, hem yerinde tüketim 350
noktaları kanalının tüm pazar içerisindeki yeri, hem de uygulanan noktaların yerinde
10-44/775-257
9
tüketim noktaları kanalı içerisindeki yeri dikkate alındığında sınırlı olduğu kanaatine
varılmıştır. Başka bir deyişle çalışılan yaklaşık (…) nokta içerisinde yazılı sözleşme
yapılmış olan (…) noktanın (…) ile akdedilen sözleşmelerde bu hükmün bulunması,
ayrıca Red Bull’un tüm satışları içerisinde yerinde tüketim kanalında yapılan
satışların yaklaşık (…) yer tuttuğu göz önüne alındığında, uygulamanın olumsuz
etkilerinin sınırlı kalabileceği kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
360
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Red Bull Gıda Dağıtım ve Pazarlama Ticaret Ltd. Şti. ile yerinde tüketim noktaları
arasında imzalanan sözleşmelerde yer verilen fiyata ilişkin kısıtlayıcı hükmün
sözleşmelerden çıkarılması ve fiilen de bu tür uygulamalardan kaçınılması gerektiği
yönünde 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca anılan
teşebbüse görüş yazısı gönderilmesi hususunda Başkanlığın görevlendirilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy