Refrakter malzemeleri pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin, 4054 sayılı Rekabetin korunması Hakkında Kanun'u ihlal ettikleri iddiası - Karar Sayı 07-10/63-19

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-1-15 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 07-10/63-19
Karar Tarihi : 29.1.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN.
B. RAPORTÖRLER: İsmail Atalay YOLCU, Abdulgani GÜNGÖRDÜ, 10
Harun ULU, Metin PEKTAŞ
C. ŞİKAYET EDEN: İhbar
D. HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILANLAR:
- Durer Refrakter Malzemeleri San. Tic. A.Ş.
Büyükçavuşlu Beldesi Sazlıdere Mevkii Çerkezköy Otoban Gişeleri Altı Silivri/İstanbul
- Haznedar Refrakter San. A.Ş.
Büyükçavuşlu Beldesi Sazlıdere Mevkii Çerkezköy Otoban Gişeleri Altı Silivri/İstanbul
- Konya Selçuklu Krom Magnezit Tuğla San. A.Ş.
Dutlukırı Mevkii PK.25 42090 Konya
Temsilcisi: Av. M Tevfik BUĞDAYCI 20
Aatürk Cad. 127/8 Konya
- Kümaş Kütahya Magnezit İşletmeleri A.Ş.
Eskişehir Karayolu 9.km Kütahya
Temsilcisi: Prof. Dr. Av. İ.Yılmaz ASLAN
Maya Akar Center 100/10 34349 Esentepe/İstanbul
- Remsan Refrakter Malzemeleri San. Tic. A.Ş.
Kemerburgaz Yolu Üzeri Cendere Mevkii No:29 Ayazağa/İstanbul
Temsilcisi: Av. Mehmet Seren Dinçler
Kuşdili Cad. No: 19 Fazlıoğlu İş Merkezi K:2/9 Kadıköy/İstanbul
- Selko Ateş Tuğla San. Tic. A.Ş. 30
Organize Sanayi Bölgesi 7. Cadde Kurtköy/Bartın
- Sörmaş Söğüt Refrakter Malzemeleri A.Ş.
Abide Sitesi Tomurcuk Sok. Murat İşhanı A Blok Kat: 3 Daire:14 Mecidiyeköy/İstanbul
Temsilcisi: Av. İbrahim GÜL
Mithatpaşa Cad. No: 13/12 Kızılay/Ankara
- Süper Ateş Ateşe Mukavim Malz. San. Tic. A.Ş.
Ayazağa Köyü Yolu Üzeri Yeni Levent/İstanbul
- Zonguldak Yatırım Filyos Ateş Tuğlası Makine Madencilik Enerji San. ve Tic. A.Ş.
Filyos/Zonguldak
Temsilcisi: Av. Recep ÇERÇİ 40
Necatibey Cad. No:34/3-4 Sıhhıye/Ankara



07-10/63-19
2

E. DOSYA KONUSU: Refrakter malzemeleri pazarında faaliyet gösteren
teşebbüslerin, 4054 sayılı Rekabetin korunması Hakkında Kanun’u ihlal ettikleri
iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Refrakter malzemeleri pazarında faaliyet gösteren
teşebbüslerin, refrakter malzeme alım ihaleleri öncesinde, başta fiyat olmak üzere 50
satış şartlarının belirlenmesi ve pazarın paylaşılması suretiyle, gerek amacı gerekse
etkisi rekabeti bozma ya da kısıtlama olan anlaşmalar yapmak suretiyle, 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri iddia edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 24.2.2005 tarih, 1240 sayı ile giren ihbar
belgelerinin incelenmesi sonucunda hazırlanan 1.4.2005 tarih ve 2005-1-15/İİ-05-AG
sayılı İlk İnceleme Raporu, 1.4.2005 tarih ve REK.0.05.00.00/64 sayılı Başkanlık
önergesi ile 7.4.2005 tarih ve 05-22/262-M sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve
dosya konusu iddialara ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca
önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
Önaraştırma sonunda hazırlanan 30.6.2005 tarih, 2005-1-15/ÖA-05-AG sayılı 60
Önaraştırma Raporu Rekabet Kurulu’nun 8.7.2005 tarihli toplantısında görüşülerek
adı geçen teşebbüsler hakkında soruşturma açılmıştır.
Soruşturma kararı 22.7.2006 tarihinde gönderilen, sırasıyla 2757, 2758, 2759, 2760,
2761, 2762, 2763, 2764, 2765 sayılı yazılarla hakkında soruşturma açılan
teşebbüslere tebliğ edilmiş ve bu teşebbüslerden ilk yazılı savunmalarını
göndermeleri talep edilmiştir.
Durer Refrakter Malzemeleri San. Tic. A.Ş. (Durer), Haznedar Refrakter San. A.Ş.
(Haznedar), Konya Selçuklu Krom Magnezit Tuğla San. A.Ş. (Konya Krom), Sörmaş
Söğüt Refrakter Malzemeleri A.Ş. (Sörmaş), Kümaş Kütahya Magnezit İşletmeleri
A.Ş. (Kümaş), Remsan Refrakter Malz. San. Tic. A.Ş. (Remsan), Süper Ateş Ateşe 70
Mukavim Malz. San. Tic. A.Ş. (Süper Ateş) ve Zonguldak Yatırım Filyos Ateş Tuğlası
Makine Madencilik Enerji San. ve Tic. A.Ş. (Filyos)’nin, Kurum kayıtlarına sırasıyla;
17.8.2005 tarih 5805 sayı, 17.8.2005 tarih 955 sayı, 22.8.2005 tarih 5856 sayı,
17.8.2005 tarih 5797 sayı, 22.8.2005 tarih 5892 sayı, 1.8.2005 tarih 5366 sayı,
16.8.2005 tarih 5740 sayı, 24.8.2005 tarih 5967 sayı ile giren yazılarında özetle;
Kanun’un 4. maddesinin ihlal edildiğine dair rastlanılan ciddi bulguların kendilerine
açıklanmadığı ifade edilerek, dosya mevcudu tüm bilgi ve belgelerin kendilerine
gönderilmesi talep edilmiştir. Teşebbüslere gönderilen cevap yazılarında özetle, tüm
bilgi ve belgelerin soruşturma raporu ile birlikte gönderileceği belirtilerek,
teşebbüslerin söz konusu talepleri reddedilmiştir. 80
Çok sayıda teşebbüsün soruşturmaya muhatap olması ve soruşturma konusu
eylemlerin geniş bir zaman dilimini kapsaması dikkate alınarak hazırlanan
26.12.2005 tarih ve 257 Başkanlık önergesi üzerine Rekabet Kurulu’nun 29.12.2005
tarih ve 05-88/1239-M sayılı kararıyla, Kanun’un 43/1. maddesi gereğince
soruşturma süresi 6 ay uzatılmıştır.
Soruşturma kapsamındaki teşebbüslerin ilk yazılı savunmaları süresi içerisinde
Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
Soruşturma Heyetince tamamlanan 7.7.2006 tarih, SR/06-15 sayılı Soruşturma
Raporu, Kanun’un 45/1. maddesi uyarınca tüm Kurul Üyeleri ile soruşturma
kapsamındaki teşebbüslere tebliğ edilmiş ve aynı maddenin ikinci fıkrası gereğince, 90
taraflardan 30 gün içinde yazılı savunmalarının gönderilmesi istenilmiştir. Tarafların
savunmaları ek süreler de dikkate alındığında, yasal süreler de dikkate alındığında,
yasal süresi içinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
07-10/63-19
3
Soruşturma Heyeti’nin hazırladığı Ek Yazılı Görüş, Kanun’un 45/2. maddesi uyarınca
tüm Kurul Üyelerine ve taraflara tebliğ edilmiştir. Tarafların savunmaları yasal süresi
içinde Kurum’a intikal etmesinin ardından, Kurul tarafından 23.1.2007 tarihinde sözlü
savunma toplantısı yapılmasına karar verilmiştir.
Sözlü savunma toplantısının ardından Kurul, 3.10.2006 tarih ve 07-10/63-19 sayı ile
nihai kararını vermiştir.
13.7.2005 tarih, 25874 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 5388 sayılı “Rekabetin 100
Korunması Hakkında Kanunun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine Dair Kanun”un 5.
maddesinde yer alan “…Soruşturma yapılmasına karar verildiği takdirde Kurul ilgili
daire başkanının gözetiminde soruşturmayı yürütecek raportör veya raportörleri
belirler.” hükmü uyarınca alınan 13.7.2005 tarih, 05-46/667 sayılı Kurul kararı
doğrultusunda, mevcut soruşturmanın Heyet Başkanlığını yürüten Kurul Üyesi Rıfkı
ÜNAL nihai karar toplantısına katılmamıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Soruşturma Raporu ve Ek Görüş’te refrakter
malzemeleri pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin;
i. Refrakter malzemeleri pazarında pazar paylaşımı ve refrakter malzeme alım
ihaleleri öncesinde, başta fiyat olmak üzere satış şartlarının belirlenmesi suretiyle, 110
gerek amacı gerekse etkisi rekabeti bozma ya da kısıtlama olan anlaşmalar yapmak
suretiyle, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin “a” ve “b” bentlerini ihlal ettikleri, bu
nedenle adı geçen teşebbüslere aynı Kanun’un 16. maddesi gereğince para cezası
uygulanması gerektiği,
ii. Kastın varlığının yanı sıra teşebbüslerin yaklaşık on yıldır söz konusu eylemleri
gerçekleştiriyor olmalarının, ihlalin ağırlığına işaret etmekte olduğu ve bu hususların
ceza takdiri bakımından ağırlaştırıcı unsurlar olarak değerlendirilmesi gerektiği,
iii. İhaleler öncesinde tespit edilen satış koşullarının çeşitli nedenlerle tam olarak
uygulanamamış olması, refrakter malzemeleri pazarında ithalatın yarattığı rekabetçi
baskı ve belli başlı refrakter malzeme müşterilerinin güçlü teşebbüsler olmalarına 120
bağlı olarak, anlaşmaların etkilerinin sınırlı olarak ortaya çıktığı ve bu hususların
hafifletici unsurlar olarak değerlendirilmesi gerektiği,
iv. Soruşturma kapsamında olan Selko Ateş Tuğla San. ve Tic. A.Ş. ve Remsan’ın
anlaşmalara katılmakla birlikte uygulamanın içerisinde yer almadıkları, bu nedenle
asgari düzeyde cezai müeyyide uygulanmasının yerinde olduğu; Durer ve
Haznedar’ın ise ekonomik bütünlük çerçevesinde tek teşebbüs olarak
değerlendirilmesi gerektiği,
sonucuna ulaşıldığı ifade edilmektedir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME VE HUKUKİ DAYANAK
I.1. Taraflar: 130
I.1.1. Durer Refrakter Malzemeleri San. ve Tic. A.Ş. (Durer)
Durer, her türlü refrakter malzemenin imalatı, alımı, satımı, ihracat ve ithalatı
alanlarında faaliyet göstermektedir. Toplam sermayesi 3.500.000 YTL olan şirketin
hissedarlık yapısı aşağıdaki gibidir:




07-10/63-19
4
Tablo – 1 Durer’in Hissedarlık Yapısı
Hissedar Pay (%)
Enis Yalım Erez 32.3
Zekai Erez 32.9
Durer Yatırım A.Ş. 24.1
Neval Baykal 5.0
Ali Berberoğlu 5.0
Diğer 0.7
Toplam 100
Yönetim kurulu, Zekai Erez, Salih Erez ve Mert Erez’den oluşan Durer’in iştirakleri ve 140
bu iştiraklerin faaliyet alanları aşağıdaki gibidir:

Tablo – 2 Durer’in İştirakleri
İŞTİRAKLER İştirak Oranı Faaliyet Alanları
Doğu Yatırım Holding A.Ş. %1,4 Doğu Yatırım Kalkınma.
Arı Tütüncülük Ticaret Ltd. Şti. %90 Toptan Tütün Alım Satımı
Magnezit Refrakter Malz. Tic. Ltd. Şti %90 Magnezitten mamul refrakter alım satımı.
Kilden Refrakter Malz. Tic. Ltd. Şti. %90 Kilden mamul refrakter alım satımı
Şamot Refrakter Malz. Tic. Ltd. Şt. %90 Şamottan mamul refrakter alım satımı
Dolomit Refrakter Malz. Tic. Ltd. Şti. %90 Dolomitten mamul refrakter alım satımı
Elif Refrakter Malz. Tic. Ltd. Şti. %90 Her türlü refrakter ve ateşe dayanıklı malzeme alım satımı
Vardar Dolomit Refrakter Malz. İmal
Ltd. Şti.
%50 İnşaat işlerinde kullanılmayan yalıtım özellikleri
olmayan seramik ürünler ve yalıtım özellikleri
bulunan seramik malzemelerin üretimi
I.1.2. Haznedar Refrakter San. A.Ş. (Haznedar)
Haznedar, her türlü refrakter malzemenin (özellikle ateş tuğlaları, ateşe dayanıklı
harçlar, şekilli ve şekilsiz ürünler) imalatı, alımı, satımı, ihracat ve ithalatı alanlarında
faaliyet göstermektedir. Toplam sermayesi 10.500.000 YTL olan şirketin hissedarlık
yapısı aşağıdaki gibidir:
Tablo – 3 Haznedar’ın Hissedarlık Yapısı
Hissedar Pay (%)
Enis Yalım Erez 18.7
Zekai Erez 18.9
Ali Berberoğlu 13.6
Ş.Neval Baykal 13.6
H. Mümtaz Yörükoğlu 10.4
Halka açık 18.0
Diğer 6.8
Toplam 100
Yönetim kurulu, Zekai Erez, H. Mümtaz Yörükoğlu, Salih Erez ve Mert Erez, Muzaffer 150
Berberoğlu, Uygu Baykal’dan oluşan Haznedar’ın iştirakleri ve bu iştiraklerin faaliyet
alanları aşağıdaki gibidir:
Tablo – 4 Haznedar’ın İştirakleri
İŞTİRAKLER İştirak Oranı Faaliyet Alanları
Vardar Dolomit Refrakter
Malz. İmal Ltd. Şti.
%50 İnşaat işlerinde kullanılmayan yalıtım özellikleri olamayan
seramik ürünler ve yalıtım özellikleri bulunan seramik
malzemelerin üretimi
I.1.3. Konya Selçuklu Krom Magnezit Tuğla San. A.Ş. (Konya Krom)
Refrakter malzeme üretimi gerçekleştiren Konya Krom’un toplam sermayesi
30.000.000 YTL olup hissedarlık yapısı aşağıdaki gibidir:


07-10/63-19
5
Tablo – 5 Konya Krom’un Hissedarlık Yapısı
Hissedar Pay (%)
Rahim Özkaymak 51
Alanya Özk. A.Ş. 3,8
Konya Oto Nakliyat 3,8
Mevlüt Özkaymak 7,3
Adnan Özkaymak 7,3
Erdoğan Özkaymak 7,3
Erol Özkaymak 7,3
Dilek Özkaymak Cin 7,3
Özkan Özkaymak 3,1
Hatice Özkaymak 1,4
Toplam 100
Konya Krom’un yönetim kurulu Rahim Özkaymak, Hatice Özkaymak, Erol Özkaymak 160
ve Dilek Özkaymak Cin’den oluşmaktadır. Teşebbüsün herhangi bir iştiraki veya bağlı
ortaklığı bulunmamaktadır.
I.1.4. Kümaş Kütahya Magnezit İşl. A.Ş. (Kümaş)
Refrakter tuğla ve harç üretimi alanlarında faaliyet gösteren Kümaş, %99,74
oranındaki kamu payının, Zeytinoğlu Holding’e satılmasıyla özelleştirilmiş olan bir
teşebbüstür. Toplam sermayesi 2.000.000 YTL olan şirketin halihazırdaki sermaye
yapısı aşağıdaki gibidir:
Tablo – 6 Kümaş Hissedarlık Yapısı
Hissedar Pay (%)
Eston Yapı A.Ş. 70,09
Emzet Holding 29,75
Zeytinoğlu Holding 0.05
Diğer 0.11
Toplam 100
Yönetim kurulu, M. Yavuz Zeytinoğlu, Metin Erkaya, Yalçın Sayın, Uğur Bilgili, Özgür
Mungan’dan oluşan teşebbüsün iştirakleri ve bu iştiraklerin faaliyet alanları aşağıdaki 170
gibidir:
Tablo – 7 Kümaş’ın İştirakleri
İŞTİRAKLER İştirak Oranı Faaliyet Alanları
Kümaş Refrakter ve Sanayi
Ürünleri Pazarlama A.Ş.
%95,8 Bağlı kuruluşlara yönetim, hukuk, organizasyon,
danışmanlık ve finans hizmetleri sağlamak.
Kümaş Pazarlama A.Ş. %9,6 Kümaş ürünlerinin komisyon karşılığı alım ve
satımı.
I.1.5. Remsan Refrakter Malz. San. ve Tic. A.Ş. (Remsan)
Remsan, refrakter malzemeler üretimi, mühendisliği, projelendirilmesi ve montajı
alanlarında faaliyet göstermektedir. Remsan’ın refrakter malzeme üretim kapasitesi
yıllık 12.000 tondur. Toplam sermayesi 250.000 YTL olan şirketin sermaye yapısı
aşağıdaki gibidir:
07-10/63-19
6
Tablo – 8 Remsan Hissedarlık Yapısı
Hissedar Pay (%)
Ahmet Özköseoğlu 29,0
Zeynep Ayşe Mümtaş 10,0
Mehmet Özköseoğlu 10,0
Murat Özköseoğlu 10,0
Erdem Alp 10,0
Zümrüt Alp Yalman 6,0
Ahmet Alp 6,0
Şahap Özer 3,4
Mediha Özer 3,4
Harika Çoker 3,4
Neslihan Buharlı 3,4
Aslı Kılıç 3,4
Faliha Alp 2,0
Toplam 100
Remsan’ın yönetim kurulu, Mehmet Özköseoğlu, Zeynep Ayşe Mümtas, Murat
Özköseoğlu, Zümrüt Alp Yalman, Harika Çoker’den oluşmaktadır. Teşebbüsün 180
herhangi bir iştiraki veya bağlı ortaklığı bulunmamaktadır.
I.1.6. Selko Ateş Tuğla San. ve Tic. A.Ş. (Selko)
Refrakter malzeme üretim faaliyeti ile iştigal eden ve toplam sermayesi 60.000 YTL
olan Selko’nun sermaye yapısı aşağıdaki gibidir:
Tablo – 9 Selko Hissedarlık Yapısı
Hissedar Pay (%)
Ahmet Kalaycı 55,0
Murat Kalaycı 40,0
Selahattin Kalaycı 2,0
Ceyda Kalaycı 1,0
Ayşe Kalaycı 1,0
Oya Çilsüleymanoğlu 1,0
Toplam 100
Selko’nun yönetim kurulu, Ahmet Kalaycı, Selahattin Kalaycı ve Oya
Çilsüleymanoğlu’ndan oluşmaktadır. Teşebbüsün herhangi bir iştiraki veya bağlı
ortaklığı bulunmamaktadır.
I.1.7. Sörmaş Söğüt Refrakter Malzemeleri A.Ş. (Sörmaş)
Refrakter malzemelerden özellikle ateş tuğlası ve harç üretimi ile iştigal eden ve 190
toplam sermayesi 136.032 YTL olan Sörmaş’ın hissedarlık yapısı aşağıdaki gibidir:
Tablo – 10 Sörmaş’ın Hissedarlık Yapısı
Hissedar Pay (%)
Sörpa A.Ş. 6,62
Orhan Karabuda 4,80
Sörhaz A.Ş 2,70
Ülkü Karabuda 2,65
Z.Cüneyt Karabuda 2,38
Hakan Ayzeren 2,08
Cem Karabuda 1,93
Kroman Çelik Sanayi A.Ş. 1,90
ASK Madencilik Ltd. Şti. 1,90
Ayşe Canan Pamukçu 1,34
Bilecik Özel İdare 1,25
Diğer (4669 ortak) 70,46
07-10/63-19
7
Sörmaş’ın yönetim kurulu Orhan Karabuda, Servet Ayzeren, M. Yalçın Erişik, Servet
Kösereisoğlu, Z. Cüneyt Karabuda’dan oluşmaktadır. Şirketin iştirakleri, bu iştiraklerin
faaliyet alanları ve Sörmaş’ın bu şirketlerdeki iştirak payları aşağıdaki gibidir:
Tablo – 11 Sörmaş’ın İştirakleri
İŞTİRAKLER İştirak Oranı (%) Faaliyet Alanları
Sörpa A.Ş. 28,75 Pazarlama
Sörhaz A.Ş. 28,75 Hammadde Üretimi
Sörmer A.Ş. 85,75 Plaka ve Karo Mermer Üretimi
Sörsigorta Ltd. Şti. 30,00 Sigorta Acentiliği
S. Seramik S.A.Ş. 0,00 Karo Fayans Üretimi
Atap A.Ş. 2,02 Araştırma Paktı
Ter. E. Otoprodüktör 0,1 Enerji
I.1.8. Süper Ateş Ateşe Mukavim Malz. San. ve Tic. A.Ş. (Süperateş)
Refrakter malzeme üretimi gerçekleştiren Süperateş’in toplam sermayesi 550.000
YTL olup, hissedarlık yapısı aşağıdaki gibidir:
Tablo – 12 Süperateş’in Hissedarlık Yapısı 200
Hissedar Pay (%)
M. Memduh Üretmen 53,8
Murat Yalçıntaş 12,4
Mehmet Yalçıntaş 12,4
Hande Üretmen 10,4
Merve Üretmen 10,4
Diğer 0,6
Toplam 100
Süperateş’in yönetim kurulu M.Memduh Üretmen, Hande Üretmen, Adnan Etesan,
Merve Üretmen ve Murat Yalçıntaş’tan oluşmaktadır. Teşebbüsün iştirakleri
aşağıdaki gibidir:
Tablo – 13 Süperateş’in İştirakleri
İŞTİRAKLER İştirak Oranı (%)
Akenerji Elektrik Dağıtım A.Ş. 0,000001
Ekmaş Endüstriyel Metalurji San. ve Tic. A.Ş. 20,35
I.1.9. Zonguldak Yatırım Filyos Ateş Tuğlası Makina Madencilik Enerji San. ve
Tic. A.Ş. (Filyos)
Refrakter malzeme üretimi, alımı, satımı alanında faaliyet gösteren Filyos;
Zonguldak, Çaycuma, Devrek, Alaplı, Karadeniz Ereğli Ticaret Odaları, Karadeniz
Ereğli Esnaf Kefalet ve Sanatkarlar Odası ile 44 özel kişinin %2’şer pay ortaklığından
oluşmaktadır. Yönetim kurulu M. Salih Demir, Birol Kıycı, Rıfat Sarsık, Burhanettin 210
Okar, Hüseyin Demirel, Metin Anaz, Fethi Sesli, Hamdi Öztürk, H.Tahsin Avdan’dan
oluşan teşebbüsün herhangi bir iştiraki ve bağlı ortaklığı bulunmamaktadır.
I.1. İlgili Pazar
Refrakter malzemeler, ateşle temas eden yüzeylerde kullanılan, yüksek sıcaklıklara
ve bu sıcaklıklarda gaz, sıvı ve katı maddelerin fiziksel ve kimyasal etkilerine karşı
koyabilme özelliğine sahip ürünlerdir. Yüksek sıcaklıkta çalışan fırın ve benzeri
ünitelerin gerek yapımında, gerekse iç yüzeyinin kaplanmasında kullanılan bu
malzemeler, yüksek sıcaklık altında fiziksel ve kimyasal nitelikte çeşitli aşındırıcı
etkilere karşı fiziksel-kimyasal özelliklerini koruyabilmektedir.
Refrakter malzemeler metalik olmayan inorganik malzeme sınıfına girerler. Önemli 220
refrakter malzemeler kimyasal özelliklerine göre “Alümina-Silikat Refrakter
Malzemeler” ve “Bazik Refrakter Malzemeler” olmak üzere aşağıdaki şekilde iki
grupta sınıflandırılabilir:
07-10/63-19
8
1. Alümina-Silikat Refrakter Malzemeler
1.1. Yüksek Alümina
1.2. Şamot
1.3. Semi-Silika (Yarı Silika) Malzemelr
1.4. Silika Malzemeler
1.5. İzolasyon Ateş Tuğlaları
1.6. Aside Dayanıklı Malzemeler 230
1.7. Özel Tip Refrakterler
2. Bazik Refrakter Malzemeler
2.1. Magnezit
2.2. Magnezit-Krom
2.3. Magnezit-Karbon
2.4. Ziftli-Zift Empreyne
2.5. Dolomit
2.6. Forsterit
Seramik teknolojisinin bir kolu olan refrakter sanayiinde, demir-çelik, demir dışı
metaller sanayii, çimento sanayi, cam, seramik ve kimya sanayii gibi temel sanayi 240
kollarının önemli bir yan girdisi olan refrakter malzemeler üretilmektedir. Refrakter
malzemeler üretim yöntemine göre ise üçe ayrılmaktadır:
a) Şekilli refrakter malzemeler
b) Şekilsiz refrakter malzemeler
c) Prefabrik Refrakter Elemanları
Şekilli refrakter malzemeler, kil, şamot, vitra, boksit, alümina, magnezit, dolomit gibi
çeşitli hammaddelerin öğütülerek elekten geçirilmesi ve belli oranlarda
karıştırılmasından sonra yüksek basınç altında kalıplarda preslenerek
şekillendirilmesi, ardından da kurutularak fırınlarda nihai ürün olan “ateş tuğlası”
haline getirilmesiyle elde edilir. Bu ürünler ısıyla temas eden fırınların inşasında ve iç 250
yüzey kaplamasında kullanılır.
Şekilsiz refrakter malzemeler ise, ana girdilerin kırma, öğütme, eleme aşamalarından
geçirilmesinden sonra tartma ve dozajlama ile harmanlanması sonucu elde edilen
harçlardır. Bu ürünler uygulama şekline bağlı olarak, dövme harçları, döküm harçları,
püskürtme harçları, sıvama harçları ve örgü harçları olarak sınıflandırılabilir.
Girdi olarak kullanıldığı sektörlere göre refrakter malzemelerin dağılımına aşağıdaki
tabloda yer verilmiştir:
Tablo – 14 Refrakter Malzemenin kullanıldığı sektörler
Sektör Tüketim (%)
Demir Çelik 74
Çimento 17
Döküm Sanayi 4
Şişe cam sanayi 2
Diğer 3
Bu tablodan refrakter malzemelerin öncelikli olarak demir çelik sektöründe daha
sonra çimento sektöründe kullanıldığı görülmektedir. Dosya mevcudu belgeler de 260
ağırlıklı olarak bu iki sektörle ilgilidir.
Yukarıdaki bilgilerden anlaşılacağı üzere refrakter malzemelerden bazılarının, üretim
yöntemi ve kullanım alanlarındaki farklılıklar dikkate alınarak, farklı alt pazarlar olarak
ele alınması mümkün olmakla birlikte, ürün grupları arasında talep yönlü ikame
edilebilirliğin güçlü olduğu; dolayısıyla ilgili ürün pazarının tüm alt grupları
07-10/63-19
9
kapsayacak şekilde “refrakter malzemeleri pazarı” olarak ele alınmasının soruşturma
kapsamında yerinde bir yaklaşım olduğu düşünülmektedir.
İlgili pazarda bulunan teşebbüslerin Türkiye genelinde faaliyet göstermeleri ve ayrıca
ilgili ürünün pazarlama, satış ve dağıtımında rekabet koşulları açısından bölgesel bir
farklılığın söz konusu olmaması nedenleriyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti 270
Sınırları” olarak tespit edilmiştir.
I.3. Yapılan Tespitler ve Deliller
I.3.1. İhbar Dosyasında Yer Alan Belgelere İlişkin Tespit ve Değerlendirmeler
1. İhbar dosyasında bulunan, 10.4.1999 tarihinde Haznedar tarafından faks çekildiği
anlaşılan belgede aşağıdaki tablo yer almaktadır:
“ ......YILI PAZAR DURUMU (TON) (10.04.1999)
Sıra No Sektör ve Firma Toplam
%100
Filyos
%33
Sörmaş
%25,50
Haznedar
%21,5
Süperateş
%20
1. Özel Çelikçiler 2050 - 810 780 460
2. Çimento Sektörü 7350 4600 1400 1350 -
3. Muhtelif Sekt. 4550 2025 1275 625 625
4. Kardemir 1600 975 165 270 190
Çıkılan 1865 - 900 300 665
5.

İsdemir Çıkılacak 3535 100 1660 560 1215
Çıkılan 1293 227 - 498 568
6.

Erdemir Çıkılacak 2107 108 - 852 1147
7. PAZAR TOPLAMI 24350 8035 6210 5235 4870
Yine ihbar dosyasında yer alan “pazar durumu” başlıklı 8 adet belgede, buna benzer
tablolarda 1993-1999 yıllarını kapsayan süreçteki satış rakamları ile pazar payları yer
almaktadır. Bu belgelerde yer alan ifadeler teşebbüslerin, refrakter müşterilerini; özel
çelikçiler, çimento sektörü, muhtelif sektörler, Kardemir, İsdemir, Erdemir şeklinde 280
sınıflandırdıkları ve müşteriler bazında talepleri dikkate alarak görüşmeler
yaptıklarına işaret etmektedir.
2. İhbar dosyasında yer alan ”Diler D.Ç. Yeni Çelikhane Fiyatları” başlıklı metinde
aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“ Konya Ramazan
Bey dikk.
Kümaş Reşat Bey dikk.
Haznedar Hüsamettin Bey dikk
DİLER D.Ç. YENİ ÇELİKHANE
FİYATLARI

POTA TUĞLASI SÖRMAŞ HAZNEDA
R
KONYA KÜMAŞ
Normal Kalite 650 665 675 680
Yüksek Kalite 850 675 880 870
Fused Katkılı 1025 1050 1075 1065

E.A.O.
Normal Kalite 650 665 675 680
Hot-Spot 1025 1050 1075 1065
İhbar dosyasında yer alan bu belge, Sörmaş, Haznedar, Konya Krom ve Kümaş’ın,
Diler Demir Çelik A.Ş.’nin pota tuğlası alımında teklif edilecek fiyatları görüştüklerine
işaret etmektedir.
07-10/63-19
10
3. İhbar dosyasında yer alan, 13.11.1997 tarihinde Haznedar tarafından faks çekildiği
anlaşılan ve İsdemir’in 1998 ihalesine ait bilgileri içeren belgede aşağıdaki ifadeler
yer almaktadır: 290
“Filyos – Hasan Bey
Sörmaş – Ali İslamoğlu
Süperateş – İsmail Ön
Remsan – Faik Işıkçı

İSDEMİR (1998 YILINA AİT)

Cins ve

Miktar

Filyos

Sörmaş
Haznedar
+ Durer

Süperateş

Remsan
Ç.H.- 065 20.000
adet (500
ton
21 $/adet 10.000
adet
(19$/adet
)
20.000
adet
(19.60
$/adet)
20.0
$/adet
___
HARÇ
(AL-40-49)
400 ton 460 $/ton 476 $/ton 488 $/ton 480 $/ton ___
HARÇ
(AL-80)
350 ton 540 $/ton 560 $/ton 570 $/ton 150 ton
530 $/ton
595 $/ton
1250 ton 600 ton 250 ton 250 ton 150 ton ___

 Fabrikamız teslim alacak.
185.800
Diğer şartlar eski tekliflerin aynı olacaktır.” 300
Bu belge, Filyos, Sörmaş, Haznedar-Durer, Süper Ateş ve Remsan’ın, İsdemir’in
refrakter malzemelerden harç ve ÇH-065 alımında teklif edilecek fiyatları ve satış
şartlarını görüştüklerine işaret etmektedir.
4. İhbar dosyasında bulunan ve 21.9.1998 tarihinde Haznedar tarafından faks
çekildiği anlaşılan belgede aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Filyos – Hasan Bey
Sörmaş – Ali İslamoğlu
Süperateş – İsmail Ön
KARABÜK D.Ç (METAL POTASI)

KALİTE

MİKTAR

FİLYOS

SÖRMAŞ

HAZNEDAR

SÜPERATEŞ
Çalışma
astarı HK 75

105 ton

605 $/ton

610 $/ton

575 $/ton

590 $/ton
Emniyet
astarı

51 ton

485 $/ton

480 $/ton

485 $/ton

465 $/ton

HARÇ (H75)

10 ton

440 $/ton

445 $/ton

455 $/ton

420 $/ton



166 ton

-----

-----

105 ton

61 ton
 TESLİM YERİ: Fabrikalarımız teslim 310
Diğer hususlar aynı”
Bu belge, Filyos, Sörmaş, Haznedar ve Süper Ateş’in, Karabük Demir Çelik’in
refrakter malzemelerden harç, çalışma astarı ve emniyet astarı alımında teklif
edilecek fiyatları ve satış şartlarını görüştüklerine işaret etmektedir. Ek bilgi talebine
07-10/63-19
11
istinaden Sörmaş tarafından gönderilen belgeler arasında bu ihaleye ilişkin fiyat teklifi
yer almakta olup, Sörmaş’ın belgede yer alan fiyat tekliflerini aynen yerine getirdiği
tespit edilmiştir.
5. İhbar dosyasında yer alan “Karabük Demir DÇ 1999 Yılı İhalesi” başlıklı metinde
aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“KARABÜK D.Ç (1999 YILI İHALESİ) 320



KONYA

KÜMAŞ

SÖRMAŞ

HAZNEDAR

SÜPERATE
Ş
Pota tuğlası
225 set
(4162 ton)
(40 pota)
660 ton
11545
$/set
(40 pota)
660 ton
11500
$/set
(80 pota)
1320 ton
11525
$/set
(+20
fazlalık)
(30 pota)
495 ton
11590 $/set
(35 pota)
578 ton
11570
$/set
Konverter
8 set
(1280 ton)

(2 set)
320 ton
110500
$/set
(2 set)
320 ton
110400
$/set
(3 set)
480 ton
110600
$/set
------

111.500
$/set
(1 set)
160 ton
110800
$/set
5442 ton

980 ton 980 ton 1800 ton 495 ton 738 ton
 KARABÜK TESLİM FİYAT OLACAK.
 Teknik şartname farklılıkları gözden geçirilecek ve 23.11.1998 tarihine kadar
Konya tarafından firmalara fakslanacak.
 Ödeme eski dosyanın aynısı
 Sinterin tamamı alınacaktır.”
Bu belgeden, Konya Krom, Kümaş, Sörmaş, Haznedar ve Süper Ateş Karabük Demir
Çelik’in refrakter malzemelerden pota tuğlası ve konverter alımında teklif edilecek
fiyatları ve satış şartlarını görüştükleri anlaşılmaktadır.
6. İhbar dosyasında yer alan ve 28.6.1999 tarihinde Haznedar tarafından faks
çekildiği anlaşılan “İsdemir 30.6.1999 İhalesi” başlıklı metinde aşağıdaki tablo ve 330
ifadeler yer almaktadır:
“ İSDEMİR 30.06.1999 İHALESİ
Sörmaş – Ali İslamoğlu
Filyos – Hasan Bey
Süperateş – İsmail Ön

Cins

Miktar

Filyos

Sörmaş

Haznedar

Süperateş

Ankor.

5 ton

585 $/ton

520 $/ton

600 $/ton

560 $/ton

Hafif Şamot

75 ton

820 $/ton

690 $/ton

780 $/ton

765 $/ton

Toplam

80 ton

80 ton

İSDEMİR TESLİM FİYATTIR.
Gecikme faizi %10 olacaktır.”
Bu belgeden, Filyos, Sörmaş, Haznedar ve Süper Ateş’in, İsdemir’in refrakter
malzemelerden ankor ve hafif şamot alım ihalesinde teklif edilecek fiyatları ve satış
07-10/63-19
12
şartlarını görüştükleri anlaşılmaktadır. Belgede görüşmeye konu olan ihalenin 340
30.6.1999 tarihli ihale olduğu tespit edilmiş olup, faksın ise 28.6.1999 tarihinde, yani
ihaleden iki gün önce çekildiği görülmektedir.
Öte yandan ek bilgi talebine istinaden Sörmaş tarafından gönderilen belgeler
arasında, bu ihaleye ilişkin fiyat teklifi de yer almakta olup, Sörmaş’ın hafif şamot için
teklif ettiği fiyatın belgede yer alan fiyatla aynı olduğu tespit edilmiştir. Ancak, Sörmaş
tarafından yapılan teklif, ihaleden 3 gün önce kaleme alınmış olup, hangi tarihte
gönderildiği tam olarak tespit edilememiştir.
7. İhbar dosyasında bulunan ve 27.4.2000 tarihinde Filyos tarafından faks çekildiği
anlaşılan belgede aşağıdaki tablo ve ifadeler yer almaktadır:
“Sn. H. Kambur 350
Sn. A. İslamoğlu
Sn. İ. Ön
Kars Çimento İhale Tarihi: 01.05.2000



Paz.

Adet

KG

Filyos

Sörmaş

Haznedar

S.Ateş

1.

%80 AL2O3

620

250

2750

295.000

320.000

325.000

318.000

2.

%80 AL2O3

320

650

6920

"

"

"

"

3.

%75 AL2O3

620

1175

12730

"

"

"

"

4.

%75 AL2O3

300

1625

16980

"

"

"

"

5.

%75 AL2O3

P.201

20

150

"

"

"

"

6.

%75 AL2O3

P.202

35

285

"

"

"

"

7.

YS 70 Harç

4000

199.000

206.000

205.000

207.000

8.

YS 55 Harç

3000

192.000

"

"

"



46.815


Bu belgeden, Filyos, Sörmaş, Haznedar ve Süper Ateş’in, Kars Çimento’nun çeşitli
refrakter malzemeler için açacağı alım ihalesinde teklif edilecek fiyatları ve satış
şartlarını görüştüğü anlaşılmaktadır. Belgede, görüşülen ihalenin 1.5.2000 tarihli
ihale olduğu, faksın ise 27.4.2000 tarihinde, yani ihaleden 4 gün önce çekildiği tespit
edilmiştir.
8. İhbar dosyasında bulunan ve Süperateş tarafından 16.7.2002 tarihinde faks 360
çekildiği anlaşılan belgede aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Filyos – Hasan Bey
Sörmaş – Ali İslamoğlu
Konya – Reşat Bey
Haznedar – Hüsamettin Bey
Selko – Mustafa Diner


07-10/63-19
13
İSDEMİR (Kok Kapı Tuğlaları)

CİNS
(POZ
NO)

MİKTAR

KONYA

FİLYOS

SÖRMAŞ

HAZNEDAR

SÜPERATEŞ

SELKO

K-012
29913

27 ton

525 $/T

520 $/T

518$/T

509 $/T

505 $/T

512 $/T

K-012
29914

47 ton

525 $/T

520 $/T

518$/T

509 $/T

505 $/T

512 $/T

K-013
29915

31 ton

525 $/T

520 $/T

518$/T

509 $/T

505 $/T

512 $/T

K-013
29916

52 ton

525 $/T

520 $/T

518$/T

509 $/T

505 $/T

512 $/T



157 ton

--

--

--

--

157 ton

--
Bu belgeden, Konya Krom, Filyos, Sörmaş, Haznedar ve Süper Ateş ve Selko’nun, 370
Kars Çimento’nun çeşitli refrakter malzemeler için açacağı alım ihalesinde teklif
edilecek fiyatları ve satış şartlarını görüştükleri anlaşılmaktadır. Ek bilgi talebine
istinaden Süperateş ve Selko tarafından gönderilen belgeler arasında bu ihaleye
ilişkin fiyat teklifi yer almakta olup, her iki teşebbüsün de teklif ettiği fiyatların belgede
yer alan fiyatlarla uyuşmadığı tespit edilmiştir.
9. İhbar dosyasında bulunan ve 2.5.2003 tarihinde Haznedar tarafından Sörmaş’a
faks çekildiği anlaşılan belgede aşağıdaki tablo ve ifadeler yer almaktadır:

“Konya – Reşat Bey
Kümaş – Nurettin Bey 380
Sörmaş – Ali İslamoğlu
Süperateş – İsmail Ön
Filyos – Hasan Bey

ERDEMİR (488 pota)
CİNS VE
MİKTAR

KONYA

KÜMAŞ

SÖRMAŞ

HAZNEDAR

SÜPERATEŞ

FİLYOS
488 – 17780
ad. 250 ton
9000 ad.
(128 ton) 575
$/ton
585 $/ton 590 $/ton 9000 ad. (128
ton) 570 $/ton
580 $/ton 590 $/ton
156 ton 128 ton ----- ----- 128 ton ----- -----

 ERDEMİR TESLİM OLACAKTIR.
NOT: SON POTA TUĞLA İHALESİNDEN KONYA VE HAZNEDAR SİPARİŞ ALAMADIĞINDAN
İKİYE BÖLÜNEREK BU FİRMALARA BIRAKILMIŞTIR.”:
Bu belgeden, Konya Krom, Kümaş, Sörmaş, Haznedar, Süper Ateş ve Filyos’un 390
Erdemir’in refrakter malzeme alım ihalesinde teklif edilecek fiyatları ve satış şartlarını
görüştüğü anlaşılmaktadır. Belgenin sonundaki nottan, ihalenin daha önceki eksik
satışlarına istinaden Konya Krom ve Haznedar’a bırakıldığı görülmektedir. Erdemir’in
bu ihaleyle almayı planladığı 156 tonluk refrakter malzemenin bu iki teşebbüs
tarafından eşit şekilde paylaşıldığı anlaşılmaktadır. Sörmaş’ın bu ihaleye 5.5.2003
tarihinde yaptığı teklifte belgedeki fiyatın 30 dolar altında fiyat verdiği tespit edilmiştir.

07-10/63-19
14
10. İhbar dosyasında bulunan ve 17.7.2003 tarihinde Süperateş tarafından faks
çekildiği anlaşılan belgede aşağıdaki tablo yer almaktadır:
“ÇEMTAŞ 17.07.2003 400
SÖRMAŞ – Ali İslamoğlu
KONYA – Reşat Bey
MİKTAR Süperateş Sörmaş Konya Malzeme Cinsi
KG ADET
1 %8 GR2 2P10 31.000 2700
2 %8 GR2 2P24 53.000 3780
3 %8 GR2 4PO 33.000 2550
4 %15 GRE 10 3P10 18.000 1500
5 %15 GRE 10 3P20 59.000 4950
6 %15 GRE 10 4P12 3.800 270
7 %15 GRE 10 4 P22 38.000 2700
8 %15 GRE 10 3P10 ¾ 700 150
9 % 15 GRE 10 3P10 2/3 700 150
11 NF1/40 %75 AL2O3 13.500 4500 675 690 685
12 %85 Aluminalı Harç 5.000 520 535 530
13 A1 KP Kapalı Tandiş Çanak Tuğl. 26.000 2400 520 535 530
14 Tasprey 85 M 500.000
15 Aliva Malzemesi 180.000
16 Morcast 170 Taban Tamir Malz. 50.000 585 650 625
17 MARAM 92 HARÇ 90.000
 ÇEMTAŞ teslim.
 KDV hariç.
Diğer fiyatları bana faxlamanızı rica ederim.”
Bu belgeden, Konya Krom, Sörmaş ve Süper Ateş vasıflı demir çelik üreticisi
Çemtaş’ın çeşitli refrakter malzemeler için açmış olduğu alım ihalesinde teklif
edilecek fiyatları ve satış şartlarını görüştüğü anlaşılmaktadır. Belgeden ihale
tarihinin 17.7.2003 olduğu, faksın ise yine bu tarihte saat 10.07’de çekildiği
anlaşılmaktadır. 410
Öte yandan ek bilgi talebine istinaden Süperateş tarafından gönderilen belgeler
arasında, Süperateş’in bu ihaleye ilişkin olarak belge tarihinden bir gün sonra yaptığı
fiyat teklifi yer almakta ancak teşebbüsün teklif ettiği fiyatların belgede yer alan
fiyatlardan farklı olduğu görülmektedir.
Aynı ihaleyle ilgili olarak Sörmaş tarafında teklif edilen fiyatların ise belgede yer alan
fiyatlarla aynı olduğu görülmektedir. Sörmaş tarafından yapılan bu fiyat teklifi belge
tarihinden önce düzenlenmiştir.
11. İhbar dosyasında bulunan ve 2.8.2004 tarihinde Haznedar tarafından Sörmaş’a
faks çekildiği anlaşılan belgede aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Filyos – Hasan Bey 420
Süperateş – İsmail Ön
Sörmaş – Ali İslamoğlu
Remsan- Faik Bey
ERDEMİR
CİNS MİKTAR FİLYOS DURER SÜPERATEŞ SÖRMAŞ REMSAN
Düşük
Çim.
Beton

350 ton

200 Ton
410 euro/T

50 TON
415 euro/T

50 TON
415 euro/T

50 TON
400 euro/T

100 TON
405 euro/T
%85 AL.
Beton
300 ton 25 ton
398 euro/T
300 ton
408 euro/T
125 ton
400 euro/T
5o ton
415 euro/T
50 ton
420 euro/T
Toplam 50 ton 225 ton 150 ton 125 ton 50 ton 100 ton
07-10/63-19
15
NOT: Erdemir teslim fiyattır”
Bu belgeden, Filyos, Durer, Sörmaş, Remsan ve Süper Ateş Erdemir’in çeşitli
refrakter malzemeler için açmış olduğu alım ihalesinde teklif edilecek fiyatları
görüştükleri anlaşılmaktadır.
Ek bilgi talebine istinaden Süperateş tarafından gönderilen belgeler arasında bu
ihaleye ilişkin olarak belgenin faks tarihi olan 2.8.2004’te yaptığı fiyat teklifi yer 430
almakta olup, Süperateş’in düşük çimentolu refrakter betonu için teklif ettiği fiyat ve
miktarın belgede yer alan rakamlarla aynı olduğu tespit edilmiştir.
Aynı teşebbüsün ihale konusu diğer ürün olan yüksek alüminalı refrakter betonu için
verdiği fiyatın ise belgede yer alan fiyattan 2 Euro daha düşük olduğu görülmektedir.
Yine Durer ve Sörmaş’ın gönderdiği belgelerden, bu teşebbüslerin söz konusu
ürünlerle ilgili olarak yaptığı tekliflerin de belgede yer alan fiyat ve miktarlarla aynı
olduğu tespit edilmiştir.
12. İhbar dosyasında bulunan ve Haznedar tarafından Sörmaş’a 11.4.2002 tarihinde
faks çekildiği anlaşılan belgede aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Konya - Reşat Bey 440
Sörmaş – Ali İslamoğlu
Filyos – Hasan Bey
Süperateş – İsmail Ön
İSDEMİR

CİNS

MİKTAR

FİLYOS

DURER

SÜPERATEŞ

SÖRMAŞ

REMSAN

SELKO
Yük. Al.
Pota
150/80

150 ton

550$/T

555$/T

540$/T

565$/T


570$/T

560 $/T
* FOT FABRİKALAR TESLİM FİYATTIR
* DİĞER HUSUSLARDA BİR ÖNCEKİ TEKLİFİN AYNI OLACAKTIR”
Bu belgeden, Filyos, Durer, Süper Ateş, Sörmaş, Remsan ve Selko’nun, İsdemir’in
refrakter malzeme alımında teklif edilecek fiyatları ve satış şartlarını görüştüğü
anlaşılmaktadır. Fiyatlar ayrıntılı olarak belirlenmiş, diğer koşulların ise bir önceki
ihale ile aynı olması üzerinde mutabık kalınmıştır. 450
Selko belgede yer alan teklifi aynen gerçekleştirmiş olmakla birlikte, belgede Selko’ya
ilişkin olarak düşülen notun daha sonra ilave edildiği görülmekte olup, bunun bilgi
amaçlı olarak yapıldığı, dolayısıyla Selko’nun bu mutabakat içerisinde yer almadığı
düşünülmektedir.
Ek bilgi talebine istinaden Haznedar tarafından gönderilen belgeler arasında yer alan
ve bu ihaleye ilişkin olarak Haznedar’ın yaptığı fiyat teklifini gösterir belgeden, faks
tarihinden dört gün sonra belgede yer alan bu teşebbüs tarafından fiyatların aynen
teklif edildiği tespit edilmiştir.
Sörmaş tarafından yapılan teklifte ise fiyatın, belgede yer alandan 30 Euro düşük
olduğu görülmektedir. 460
13. İhbar dosyasında bulunan, 8.7.2004 tarihinde Haznedar tarafından Sörmaş’a faks
çekildiği anlaşılan belgede aşağıdaki tablo yer almaktadır:
“Filyos – Hasan Bey
Sörmaş – Ali İslamoğlu
07-10/63-19
16
Süperateş – İsmail Ön
Konya – Reşat Bey

ERDEMİR

CİNSİ

Miktar

Filyos

Haznedar

Süperateş

Konya

Sörmaş
Turgate
Tuğlası
10 set 3 set
(39800
Euro/set)
3 set
(39800
Euro/set)
3 set
(39800
Euro/set)
1 set
(39150
Euro/set)
1 set
(39250
Euro/set)
* ERDEMİR TESLİMDİR”
Bu belgeden, Filyos, Haznedar, Süper Ateş, Sörmaş ve Konya Krom’un Erdemir’in 470
refrakter malzeme alımında teklif edilecek fiyatları ve satış şartlarını görüştüğü
anlaşılmaktadır. Mutabakata göre Filyos, Haznedar, Süper Ateş’in 3’er, Konya Krom
ve Sörmaş’ın 1’er set satması öngörülmüştür.
Süper Ateş tarafından Kuruma gönderilen belgeler arasında yer alan ve bu
teşebbüsün Erdemir’e, 10.7.2004 tarihinde yani yukarıdaki belgenin faks tarihinden
iki gün sonra yaptığı teklifi gösteren belgede yukarıdaki mutabakata paralel olarak 3
set için set başına 39800 Euro teklif yapıldığı tespit edilmiştir.
Haznedar tarafından yapılan teklifin belgede yer alan 39800 Euro/set yerine 25 euro
farkla 39775 Euro/set, Filyos tarafından yapılan teklifin 700 Euro farkla 39.100,
Sörmaş tarafından 50 Euro farkla 39.200 olduğu görülmektedir. 480
14. İhbar dosyasında bulunan ve 4.7.2003 tarihinde Remsan tarafından faks çekildiği
anlaşılan belgede aşağıdaki tablo yer almaktadır:
“Sörmaş – Ali İslamoğlu
Süperateş – İsmail Ön
Filyos – Hasan Bey
Haznedar – Hüsamettin Bey

ERDEMİR

CİNSİ

Miktar

Filyos

Sörmaş

Süperateş

Remsan

Haznedar
Plastik
Malzemesi
40 set 480
EURO/ton
490
EURO/ton
470
EURO/ton
450
EURO/ton
460
EURO/ton
* ERDEMİR TESLİMDİR”
* TERMİNLER AYNEN KABUL” 490
Bu belgeden, Filyos, Haznedar, Süper Ateş, Sörmaş ve Remsan’ın, Erdemir’in
refrakter malzeme alımında teklif edilecek fiyatları ve satış şartlarını görüştüğü
anlaşılmaktadır.
Süper Ateş tarafından Kuruma gönderilen belgeler arasında yer alan ve bu
teşebbüsün Erdemir’e plastik malzeme için, 7.7.2003 tarihinde yani yukarıdaki
belgenin faks tarihinden üç gün sonra yaptığı teklifi gösteren belgede yukarıdaki
mutabakata paralel olarak ton başına 470 Euro teklif yapıldığı tespit edilmiştir.
Belgede geçen “terminler aynen kabul” ifadesi de görüşmelere ilişkin randevuların
aynen kabul edildiğini ifade etmektedir.
Ancak söz konusu ihale için Remsan tarafından yapılan teklif 3.7.2003 tarihli olup 500
yukarıdaki mutabakatın hilafına ton başına 370 Euro’dur. Dolayısıyla Remsan’ın
yukarıdaki belgede yer almakla birlikte bu ihalede mutabakata katılmadığı
düşünülmektedir.
07-10/63-19
17
15. İhbar dosyasında bulunan, Filyos tarafından 4.5.2000 tarihinde saat 09.05’te faks
çekildiği anlaşılan belgede aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Sn. A. İslamoğlu
Sn. H. Kambur
Sn. İ. Ön
AŞKALE ÇİMENTO
İhale Tarihi: 4.5.2000 510

CİNSİ

Adet

Kg

Sörmaş

Haznedar

S. Ateş
%45 Al2O3 NF2 5800 27260 270.000 275.000 265.000
İzole Tuğla 5800 12.000 410.000 420.000 425.000
- KDV Hariçtir
- Nakliye hariçtir.
- Ödeme: 30 gün
- Teslim süresi : 45 gün
BURSA ÇİMENTO

CİNSİ

Adet

Kg

Sörmaş

Haznedar

S. Ateş
%80-85 Al2O3 NF2 6000 33000 309.000 305.000 315.000
- KDV Hariçtir
- Nakliye hariçtir.
- Ödeme: 30 gün
- Teslim süresi : 30 gün”
Bu belgeden, Süper Ateş, Sörmaş ve Haznedar’ın Aşkale Çimento ve Bursa 520
Çimento’nun refrakter malzeme alım ihalesinde teklif edilecek fiyatları ve satış
şartlarını görüştüğü anlaşılmaktadır. Belgeden Aşkale Çimento’nun ihale tarihi ile
faks tarihinin aynı olduğu ancak faksın saat 09.05’te çekildiği anlaşılmaktadır.
Dolayısıyla görüşmenin ihaleden önce gerçekleştiği düşünülmektedir.
16. İhbar dosyasında bulunan belgede aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Haznedar – Sn. H. Kambur
Kümaş – Sn. N. Korkmaz
Konya – Sn. Rıdvan Bey

6 – TEMMUZ – 1998 TARİHİNDEN İTİBAREN UYGULANACAK FİYATLAR 530
HABAŞ
KONYA KÜMAŞ SÖRMAŞ HAZNEDAR
Pota %5 210.000 195.000 196.000 212.000
“ %8 213.000 200.000 199.000 216.000
“ %10 217.000 200.000 202.000 221.000
“ %12 221.000 205.000 206.000 224.000
“ %15 224.000 210.000 210.000 227.000
Ocak %15 224.000 215.000 210.000 230.000
Ocak %15 (fused katkılı) 1200$ 1200$ 1150$ 1225$
Belgeden, Konya Krom, Kümaş, Sörmaş ve Haznedar’ın 6.7.2005 tarihinden sonra
demir çelik üreticisi olan Habaş’a uygulanacak fiyatları görüştükleri açıkça
anlaşılmaktadır.
17. İhbar dosyasında bulunan, 11.10.1997 tarihinde Filyos tarafından faks çekildiği
anlaşılan belgede aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Sn. H. Kambur
Sn. A. İslamoğlu
Sn. İ.Ön
07-10/63-19
18
İsdemir 540
İhale Tarihi : 16.10.1997
97-100/2519-2520 sayılı Dosya
Sörmaş Haznedar S.Ateş
Kok Bataryası
K-853
30 Ton 980 873 864
Kok Bataryası
K-862
30 Ton 880 873 864
- KDV Hariçtir
- Nakliye hariçtir.
- Teslim süresi 3 aydır.”
Bu belge, Süper Ateş, Sörmaş ve Haznedar’ın İsdemir’in refrakter malzeme alım
ihalesinde teklif edilecek fiyatları ve satış şartlarını görüştüğüne işaret etmektedir.
Belgeden, ihale tarihinin 16.10.1997, faks tarihinin ise 11.10.1997 olduğu
görülmektedir. Dolayısıyla görüşmenin ihaleden önce gerçekleştiği açıkça
anlaşılmaktadır. 550
18. İhbar dosyasında bulunan, 18.9.1997 tarihinde Haznedar tarafından faks
çekildiği anlaşılan belgede aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Sörmaş – Ali İslamoğlu
Süperateş – İsmail Ön
Filyos – Hasan Bey
ERDEMİR (22.09.1997)

CİNSİ

Miktar

Filyos

Sörmaş

Haznedar

Süperateş
Askı tuğlası 6 ton 1120 DM//T 1100 DM//T 1090 DM//T 1035 DM//T
STS TUĞLA 12 ton 895 DM//T 900 DM//T 880 DM//T 860 DM//T
TANDİŞ ÇARPMA 35 ton 1140 DM//T 1090 DM//T 1135 DM//T 1150 DM//T
53 TON - 35 ton - 18 ton
* Siparişi müteakip 3 ayda teslim
* FİYATLAR ERDEMİR teslimdir.
* Diğer hususlar eski teklifin aynı olacaktır.”
Bu belge, Filyos, Süper Ateş, Sörmaş ve Haznedar’ın Erdemir’in refrakter malzeme 560
alım ihalesinde teklif edilecek fiyatları ve satış şartlarını görüştüğüne işaret
etmektedir. Belgeden ihale tarihinin 22.9.1997, faks tarihinin ise 18.9.1997 olduğu
görülmektedir. Dolayısıyla görüşmenin ihaleden önce gerçekleştiği açıkça
anlaşılmaktadır. Fiyat ve miktar açıkça belirtilmiş, diğer hususlarda ise eski teklifin
geçerli olması konusunda mutabık kalınmıştır.
19. İhbar dosyasında bulunan ve 22.5.1998 tarihinde Haznedar tarafından faks
çekildiği anlaşılan diğer bir belgede aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Konya –Rıdvan Bey
Kümaş – Nurettin Bey
Sörmaş – Ali İslamoğlu 570
Süperateş – İsmail Ön
ERDEMİR

CİNSİ

Miktar

Konya

Kümaş

Sörmaş

Haznedar

Süperateş
80 tonluk
KONVERTER
2 set 148.750
$/SET
148.250
$/SET
149.500
$/SET
147.500
$/SET
146.500
$/SET
* ERDEMİR teslim fiyatıdır.
* Temmuz ve Ağustos 98’de teslim edilecektir.
* Diğer hususlarda diğer tekliflerin aynı.”
07-10/63-19
19
Bu belgeden, Konya Krom, Kümaş, Sörmaş, Haznedar ve Süper Ateş’in, Erdemir’in
refrakter malzeme alımında teklif edilecek fiyatları ve satış şartlarını görüştüğü
anlaşılmaktadır. Fiyat ve miktar açıkça belirtilmiş, diğer hususlarda ise önceki
tekliflerin geçerli olması konusunda mutabık kalınmıştır.
Ek bilgi talebine istinaden Haznedar tarafından gönderilen belgeler arasında yer alan 580
fiyat tekliflerinden, Haznedar’ın bu ihaleye verdiği fiyat teklifinin belgede yer alan fiyat
olduğu ve bu teklifin belgenin faks tarihinden üç gün sonra yapıldığı tespit edilmiştir.
Süperateş tarafından yapılan teklif ise belgede yer alan fiyat olan 146.500 Euro’nun
750 Euro altında, 145.750 Euro’dur. Sörmaş, belgede yer alan 149.500 Euro yerine,
bu rakamın 1600 Euro altında, 147.900 Euro teklif yapmıştır. Söz konusu teklifleri,
Haznedar belgenin faks tarihinden 3 gün sonra, Süperateş 1 gün sonra, Sörmaş ise
2 gün önce vermişlerdir.
20. İhbar dosyasında bulunan ve 10.11.1998 tarihinde Filyos tarafından faks çekildiği
anlaşılan belgede aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“İhale Tarihi: 13.11.1988 590
Bursa Çimento
Sn. H. Kambur
Sn. A. İslamoğlu
.............
- KDV hariçtir.
- Nakliye hariçtir
-%25 siparişte peşin, bakiyesi 30 gün sonra”
Bu belgeden, Filyos, Sörmaş ve Haznedar’ın Bursa Çimento’nun refrakter malzeme
alım ihalesinde teklif edilecek fiyatları ve satış şartlarını görüştüğü anlaşılmaktadır.
Belgeden ihale tarihinin 13.11.1998, faks tarihinin ise 10.11.1998 olduğu 600
görülmektedir. Dolayısıyla görüşmenin ihaleden önce gerçekleştiği açıkça
anlaşılmaktadır.
21. İhbar dosyasında bulunan ve 6.2.2003 tarihinde Remsan tarafından teşebbüslere
faks çekildiği anlaşılan belgede aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Sörmaş – Ali İslamoğlu
Süperateş – İsmail Ön
Filyos – Hasan Bey
Haznedar – Hüsamettin Bey
İSDEMİR

CİNSİ

Miktar

Filyos

Sörmaş

Süperateş

Remsan

Haznedar
Plastik
Malzemesi
%85 Al2o3
30ton 850 $/ton 860 $/ton 857 $/ton 838 $/ton 840 $/ton
* İSDEMİR TESLİM 610
* TERMİNLER AYNEN KABUL”
Bu belgeden, Filyos, Haznedar, Süper Ateş, Sörmaş ve Remsan İsdemir’in refrakter
malzeme alımında teklif edilecek fiyatları ve satış şartlarını görüştüğü,
anlaşılmaktadır. Remsan’ın, belgenin faks tarihinden bir gün önce söz konusu alıma
ilişkin olarak yaptığı fiyat teklifi belgede yer alandan farklıdır.
22. İhbar dosyasında bulunan bir diğer belgede aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
07-10/63-19
20
“Filyos – Hasan Bey
Haznedar – Hüsamettin Bey
Süperateş – İsmail Ön
Remsan – Faik Işıkçı 620
Konya – Reşat Bey

İSDEMİR (2000 yılı)
FİLYOS SÖRMAŞ HAZNEDAR S.ATEŞ KONYA REMSAN
AL-46 Şamot - 400 ton - 100 ton - -
Harç 315 $ 305 $ 325 $ 300 $ 329 $ 330 $
(400 ton) (-) (300 ton) (-) (100 ton) (-) (-)
- B. Fiyat FOB fabrikalarımız teslimidir.
- Diğer hususlar aynen geçerlidir.”
Bu belgeden, Filyos, Haznedar, Süper Ateş, Sörmaş, Remsan ve Konya Krom’un
İsdemir’in refrakter malzeme alımında teklif edilecek fiyatları ve satış şartlarını
görüştüğü anlaşılmaktadır.
23. İhbar dosyasında bulunan, 21.7.1999 tarihinde Filyos tarafından faks çekildiği
anlaşılan belgede aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: 630
“Sn. H. Kambur
Sn. A. İslamoğlu
Sn. İ. Ön
BOLU ÇİMENTO
İhale tarihi: 30.7.1999
..............
- KDV hariçtir.
- Nakliye hariçtir.
- Ödeme: Fatura tarihinden sonra 15 gün
- Teslim süresi...” 640
Bu belgeden, Sörmaş, Haznedar ve Süper Ateş’in Bolu Çimento’nun refrakter
malzeme alım ihalesinde teklif edilecek fiyatları ve satış şartlarını görüştükleri
anlaşılmaktadır. Belgeden ihale tarihinin 30.7.1999, faks tarihinin ise 21.7.1999
olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla görüşmenin ihaleden önce gerçekleştiği açıkça
görülmektedir.
24. İhbar dosyasında bulunan, 10.11.1998 tarihinde Filyos tarafından faks çekildiği
anlaşılan belgede aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Sn. H. Kambur
Sn. A. İslamoğlu
Sn. İ. Ön 650
MARDİN ÇİMENTO
İhale tarihi: 10.11.1998
..............
- KDV hariçtir.
- Nakliye hariçtir.
- Ödeme: Fatura tarihinden sonra 20 gün”
Bu belgeden,Sörmaş, Haznedar ve Süper Ateş’in, Bursa Çimento’nun refrakter
malzeme alım ihalesinde teklif edilecek fiyatları ve satış şartlarını görüştüğü
anlaşılmaktadır. Belgeden hem ihale tarihinin hem de faks tarihinin 10.11.1998
olduğu, faksın saat 08.00’da çekildiği anlaşılmaktadır. Bu durum, görüşmenin 660
ihaleden önce gerçekleştiğine işaret etmektedir.
07-10/63-19
21
I.3.2.Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Belgeler
Konuyu inceleyen raportörlerce yapılan yerinde incelemelerde elde edilen bilgi ve
belgeler aşağıdaki gibidir:
1. Sörmaş’ta yapılan yerinde incelemede tespit edilen 24.5.2002 tarihli iki sayfalık
belgede aşağıdaki tablo ve ifadeler yer almaktadır:
“Refrakter pazarı 2002 24.5.2002
C – MEVCUT PAZAR PAYLARI
Anlaşmalı yürütülmeye çalışılan pazar ve pazar payları özetlenmiştir:
Ürün Grubu
Filyos

Sörmaş

Haznedar

S.Ateş

Konya

Kümaş

Toplam
Alumina Silikat
Tuğla
5.800
%29
4.400
%22
3.800
%19
3.800
%19
2.200
%11
0 20.000
Harç ve Castable 2.000
%23
2.000
%23
2.600
%30
2.000
%23
400 0 9.000
Reçine Bağlı
Magnezit Tuğla
1.500 6.500 6.000 2.500 7.500 7.500 31.500
Anlaşmalı Pazar
Toplamı
9.300 12.900 12.400 8.300 10.100 7.500 60.500
670
Anlaşma dışında kalan pazar ve tahmini pazar payları aşağıda özetlenmiştir:
Ürün
Grubu

Filyos

Sörmaş

Haznedar

S.Ateş

Konya

Kümaş

Diğer

İthalat

Toplam
Alumina
Silikat
Tuğlalar

3.500

3.500

3.500

3.000

0


0

13.000

3.500

30.000
Reçine
Bağlı
Tuğlalar



1.500

1.500



1.500

4.500
Harç ve
Castable

1.000

2.000

3.500

1.000

0

0

4.500

14.000

26.000
Pişmiş
Bazik
Tuğlalar

0

4.000

0

0

8.500

8.500

0

7.000

28.000
Dolomit
Tuğlalar

0

3.000

0

0

10.000

10.000

21.000

1.000

45.000
Püskürtme
Harçları

0

3.000

0

0

10.000

10.000

21.000

1.000

45.000
Sıkıştırma
Harçları

0

0

500

1.500

4.000

2.000

2.000

5.000

15.000
Plaka,
Nozul,
Çanak v.b

0

1.000

300

0

0

300

400

4.000

6.000

4.500

18.000

9.300

5.500

22.500

28.800

40.900

40.000

169.500
Anlaşmasız
Pazar
Toplamı
%3

%11

%5

%3

%13

%17

%24

%24

%100


13.800

30.900

21.700

13.800

32.600

36.300

40.900

40.000

23
Yurtiçi Pazar
Toplamı
Pazar
Payları
%6

%13

%9

%6

%14

%16

%18

%17

%100
07-10/63-19
22
D – PAZARIN TAHMİNİ TOPLAM TUTARI ORTALAMA FİYATLAR
Yurtiçi refrakter pazarı toplam tahmini tutarı aşağıda özetlenmiştir:
Anlaşmalı Pazar Anlaşmasız Pazar Toplam Yurtiçi Pazar
Ton Ort.
Fiyat
1.000 $ Ton Ort.
Fiyat
1.000
$
Ton

Ort.
Fiyat
1.000
$
Alumina
Silikat
Tuğlalar

20.000

400$

8.000

30.000

300$

9.000

50.000

340$

17.000
Reçine Bağlı
Tuğlalar

31.500

600$

18.900

4.500

600$

2.700

36.000

600$

21.600
Diğer Harç
ve Castable

9.000

475$

4.275

26.000

300$

7.800

35.000

345$

12.075
Pişmiş Bazik
Tuğlalar



0

28.000

450$

12.600

28.000

450$

12.600
Dolomit
Tuğlalar

0

15.000

300$

4.500

15.000

300$

4.500
Püskürtme
harçları

0

45.000

250$

11.250

45.000

250$

11.250
Sıkıştırma
harçları

0

15.000

350$

5.250

15.000

350$

5.250
Plaka,
Nozul,
Çanak v.b.

0


6.000

2.000$

12.000

6.000

2.000$

12.000
Pazar
Toplamı

169.500

384$

65.100

230.000

419$

96.275

E – ANLAŞMA DIŞINDA KALAN PAZARIN PAYLAŞILABİLME POTANSİYELİ
Anlaşma dışında kalan ürünlerdeki mevcut Pazar payı ve anlaşma yapılabilme
potansiyeli sırasıyla aşağıdadır.
(Mevcut Pazar payları İthalat rakamları düşülerek verilmiştir.)
1- Anlaşma dışında kalan pazarın paylaşılabilir görünen (ancak geçmiş yıllarda 680
denenmesine rağmen yürütülemeyen) Pişmiş Bazik Tuğlalar grubu ve mevcut
durumda bunları üreten firmaların pazar payları şöyledir:
Ürün Grubu Sörmaş Konya Kümaş Toplam
Pişmiş Bazik Tuğlalar 4.000 8.500 8.500 21.000
Mevcut Pazar Payı %19 %40 %40 %100
Not: Bu üründe Haznedar’ın üretimin çalışmaları devam etmekte olup yaklaşık 1 yıldır başarı elde
edememiştir.
2- Anlaşma potansiyeli olan (ancak Kümaş’ın bilinen tavrı nedeniyle anlaşmanın
mümkün olmadığı) Dolomit tuğladaki Pazar payları şöyledir:
Ürün Grubu Sörmaş Kümaş Toplam
Dolomit Tuğlalar 3.000 8.000 11.000
Mevcut Pazar Payı %27 %73 %100
Not: Mevcut şekillendirme kapasitesinin sınırlı olması nedeniyle Sörmaş henüz pazara fazla
yüklenememektedir. Yeni pres alımından sonra Pazar payımız artacaktır.
Not: Öteden beri bu ürünü üretme niyeti taşıyan Konya ve Haznedar firmalarından Haznedar
yakında denemelere başlayabilir. 690









07-10/63-19
23
3- Son olarak faaliyet gösteren üreticilerin kalabalık ve irili ufaklı olması, 700
ürünlerdeki fiyat ve karlılığın düşük olması nedenleri ile anlaşma imkanı
olmayan ürün grubu ve Pazar payları şöyledir:
Ürün Grubu
Filyos

Sörmaş

Haznedar

S.Ateş

Konya

Kümaş

Diğer

İthalat

Toplam
Alumina
Silikat
Tuğlalar

3.500

3.500

3.500

3.000

0


0

13.000

3.500

30.000
Harç ve
Castable


1.000


2.000

3.500

1.000

0

0

4.500

14.000

26.000
Püskürtme
Harçları


0

3.000

0

0

10.000

10.000

21.000

1.000

45.000
Sıkıştırma
harçları


0

0

500

1.500

4.000

2.000

2.000

5.000

15.000

4.500

8.500

7.500

5.500

14.000

12.000

40.500

23.500

116.00
0
Anlaşmasız
Pazar
Toplamı

%4

%7

%6

%5

%12

%10

%35

%20


Bu belgede teşebbüslerin refrakter malzemeleri pazarını ürün bazında ayrıştırdıkları,
bu ürün grupları üzerinden pazarı; anlaşmalı yürütülen pazarlar ve anlaşma dışında
kalan pazarlar şeklinde ayırdıkları görülmektedir. Buna ilaveten, anlaşma dışında
kalan pazarların da anlaşma imkanı olanlar ve olmayanlar şeklinde ayrıştırıldığı
görülmektedir. Belgede tüm bu sınıflandırmalar pazar büyüklüklerini ve pazar
paylarını gösteren rakamlar üzerinden ayrıntılı analiz edilmektedir. Değerlendirme
bölümünde tekrar değinilecek olmakla birlikte, söz konusu ifadeler teşebbüslerin
anlaşma iradesine sahip olduklarını açıkça göstermektedir. 710

07-10/63-19
24

2. Sörmaş’ta yapılan yerinde incelemede aşağıdaki belge tespit edilmiştir :
MEVCUT
DURUM

PİŞMİŞ TUĞLALAR PİŞMEMİŞ TUĞLALAR DOLOMİT MONOLİTİK ÜRÜN GRUBU
Pişmiş Alumina
Tuğlalar
Pişmiş
Bazik
Tuğlalar
Reçine Bağlı
ASC ve
Spinel
Tuğlalar
Reçine Bağlı
Magnezit
Tuğlalar
Reçine/Katran
Bağlı Dolomit
Tuğlalar
Alumina Castable
ve Harçlar
Bazik Püskürtme
ve Dövme
Harçlar
GENEL TOPLAM
PAZAR
TOPLAMI
25.000 25.000 5.000 36.000 18.000 20.000 40.000 169.000
1999 Ton 7.921 31,7% 2.804 11
,2
2.000 40,0
%
7.661 21,3
%
1.302 7,2% 4.906 24,5% 1.600 4.0% 26.194 15,5
2000 Ton 6.391 25,6% 3.141 12
,6
2.000 40,0
%
9.575 26,6
%
1.377 7,7% 4.688 23,4% 2.104 5,3% 27.276 16,1
2001 Ton 7.014 28,1% 3.128 12
,5
2.000 40,0
%
6.468 18,0
%
1.882 10,5% 4.026 20,1% 2.827 7,1% 25,345 15,0
2002 Ton 7.999 32,0% 3.084 12
,3
2.000 40,0
%
6.072 16,9
%
2.433 13,5% 4.302 21,5% 3.275 8,2% 27.165 16,1
2003 Ton 9.500 38,0% 5.080 20
,3
2.000 40,0
%
6.500 18,1
%
2.500 13,9 6.750 33,8% 2.000 5,0% 32.330 19,1
Tutar 6.580
.ooo
Mil.ytl 3.800
.000
Mi
l.y
tl
2.040
.000
milyo
n
6.400.
000
Milyo
n
1.525.00
0
Milyon 4.500.00
0
Milyon 750.00
0
Milyon 23.555.000 Milyon
Fiyat 693 “ 748 “ 1.020 “ 985 " 610 " 667 “ 375 “ 729 “
Kur 1.513 $/TL 1.513 $/
TL
1.513 $/TL 1.513 $/TL 1.513 $/TL 1.513 $/TL 1.513 $/TL 1.513 $/TL
S
Ö
R
M
A
Ş
S
A
T
IŞ
LA
R
I
20
03

Fiyat 458 $/ton 494 $/t
on
674 $/ton 651 $/ton 403 $/ton 441 $/ton 248 $/ton 482 $/ton






720

07-10/63-19
25
Filyos 29% Filyos Erd. Filyos 9% Filyos 21%
Haznedar 19% Haznedar Erd+Çol Haznedar 18% Haznedar Haznedar 27%
Konya 11% Konya 40% Konya 22% Konya
Kümaş 40% Kümaş 22% Kümaş Kümaş
Sörmaş 22% Sörmaş 10-
15%
Sörmaş Erd+Çol Sörmaş 19% Sörmaş Sörmaş 21% Sörmaş
S.Ateş 19% S.Ateş Erd S.Ateş 11% S.Ateş 21%

ÖNCEKİ
DAĞILIM

Remsan 10%
Selko Ferro İlksan
Çaytaş Asmaş Asmaş
Daussan
REKABET
DURUMU
Yurtdışı Yurtdışı Yurtdışı Yurtdışı Yurtdışı Yurdışı Yurtdışı

TAHMİNİ
Filyos 5.000 20.0% 0.0% 1.000 20.0% 5.200 14.4% 0.0% 5.000 25.0% 16.200 12.6%
Haznedar 5.000 20.0% 5.000 20% 1.000 20.0% 5.200 14.4% 6.000 33.3% 5.000 25.0% 27.200 21.1%
Konya 5.000 20.0% 5.000 20% 1.000 20.0% 5.200 14.4% 0.0% 0.0% 16.200 12.6%
Kümaş 0.0% 10.000 40% 10.000 27.8% 6.000 33.3% 0.0% 26.000 20.2%
Sörmaş 5.000 20.0% 5.000 20% 1.000 20.0% 5.200 14.4% 6.000 33.3% 5.000 25.0% 27.200 21.1%
S.Ateş 5.000 20.0% 0.0% 1.000 20.0% 5.200 14.4% 0.0% 5.000 25.0% 16.200 12.6%
Toplam 25.000 25.000 5.000 36.000 18.000 20.000 129.200

Faaliyette Bulunduğu Pazar Firma
Tonajı Pazar Payı
Filyos 86.000 16.200 19%
Haznedar 129.000 27.200 21%
Konya 86.000 16.200 19%
Kümaş 79.000 26.000 33%
Sörmaş 129.000 27.200 21%
S.Ateş 86.000 16.200 19%
TOPLAM

Bu belgede, Sörmaş’ın 1999-2003 yılları için refrakter malzemeleri pazarına ilişkin
olarak yaptığı çalışmalar görülmektedir. Tablonun “önceki dağılım” başlıklı kısmında
yer alan teşebbüslerin (Filyos, Haznedar, Konya Krom, Sörmaş, Süper Ateş, Kümaş)
koordinasyan ve anlaşma içerisinde bulunan teşebbüsler, “rekabet durumu” başlıklı
kısımda yer alan teşebbüslerin (Selko, Çaytaş, Ferro, Asmaş, İlksan, Daussan ve
ithalatçılar) anlaşma dışında bulunan teşebbüsler olarak sınıflandırıldığı görülmekle 730
birlikte; bu belgenin, Sörmaş tarafından yapılan bir çalışma olmanın ötesinde,
teşebüslerin anlaşma iradelerini gösterir ifadeler içermediği anlaşılmaktadır.
3. Konya Magnezit’te yapılan yerinde incelemede elde edilen “Genel Prensipler”
başlıklı belgede aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“GENEL PRENSİPLER
1) Herkes son bulunan noktadan eşit puan düşerek Süperateş ve Filyos’a versin.
2) Vazgeçilmez prensibimiz büyüklük sıralaması olmalıdır.
KONYA-KÜMAŞ>SÖRMAŞ-HAZNEDAR>SÜPERATEŞ>FİLYOS.
3) Anlaşmanın bozulduğu andaki borç / alacak dengesi kurulmalıdır.
4) Anlaşmaya uymayanlara ağır cezalar verilmelidir. 740
5) Dağılımda tonaj / ciro / kar gözetilmelidir.
6) Patron seviyesi toplantılar 6 ayda bir yapılmalıdır.”
Bu belgede geçen ifadelerin, teşebbüsler arasındaki anlaşmanın işleyiş prensipleri
olduğu açıkça anlaşılmaktadır. Belgede anlaşmadan sıkça söz edilmekte ve
anlaşmaya uymayanlar açısından cezalandırma mekanizması öngörülmektedir.
4. Konya Magnezit’te yapılan yerinde inceleme sırasında elde edilen “2002 ve 2004
Yılları Karşılaştırmalı Sektör Kayıpları” başlıklı belge aşağıdaki gibidir:
“ 2002 ve 2004 Yılları Karşılaştırmalı Sektör Kayıpları
Reçine bazlı
Magnezit Tuğla
Kümaş Konya Sörmaş Haznedar S.Ateş Filyos Toplam
Ort.
fiyat
Ton
6.900

6.900

6.150

5.260

2.975

2.420

30.965
2002
626

$
4.319.400

4.319.400

3.849.900

3.518.120

1.862.350

1.514.920

19.384.090
Ort.
fiyat
Ton
6.750

6.750

6.000

5.500

3.000

2.400

30.400
2004
460 $
3.105.000

3.105.000

2.760.000

2.530.000

1.380.000

1.104.000

13.984.000
2004 yılı kayıpları-
$

-1.214.400

-1.214.400

-1.089.900

-988.120

-482.350

-410.920

-5.400.090

Reçine bazlı
Magnezit Tuğla

Kümaş

Konya

Sörmaş

Haznedar

S.Ateş

Filyos
Toplam
Ort.
fiyat
ton
6.000

6.000

3.000

15.000
2002
495 $
2.970.000

2.970.000

1.485.000

0

0

0

7.425.000
Ort.
fiyat
ton
6.000

6.000

3.000



15.000
2004
340 $
2.040.000

2.040.000

1.020.000

0

0

0

5.100.000
2004 yılı kayıpları-
$

-930.000

-930.000

-465.000

0

0

0

-2.325.000
750
07-10/63-19
27
Bu belgede, 2004 yılı için anlaşmayla öngörülen satış rakamlarından sapmaların
teşebbüs bazında izlendiği anlaşılmaktadır.
5. Konya Magnezit’te yapılan yerinde inceleme sırasında elde edilen “Alumina Tuğla
Paylaşımı” başlıklı belgede aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“ALUMİNA TUĞLA PAYLAŞIMI
2000 yılı Nisan ayında yapılan toplantıya göre Konya’nın payı % 11 idi.
Paylaşıma göre:
Konya’nın Paylaşıma Göre
Satması Gereken Miktar (Ton)
Konya’nın Paylaşımdan
Sattığı Miktar (Ton)
Konya’nın Alacağı
Miktar (Ton)
2000 1.100 434 666
2001 2.200 1.410 790
2002 2.200 580 1.620
2003 2.200 306 1.894
TOPLAM 7.700 2.730 4.970
 Anlaşma için ilk şart 5.000 tonun telafisi olmalıdır.
 Konya’nın payı en az %17 olmalıdır.
 KARŞI İDDİALAR: Alumina tuğlada paylaşılacak pazar olarak 2 yıllık 20.000 760
ton yok. O halde payınız o kadar olamaz.
 VERİLEN CEVAP: O zaman Pazar kaç ton ise onu söyleyin. (2002 Ekim
ayından bugüne kadar bu bilgi ısrarlı taleplere rağmen verilememiştir.
PİŞMİŞ MANYEZİT TUĞLA
KONYA-KÜMAŞ>SÖRMAŞ>HAZNEDAR sıralamasıyla prensip olarak anlaşılabilir.”
Bu belgeden, Nisan 2000’de yapılan toplantı sonrası Konya Krom’un satış
rakamlarına ilişkin olarak mutabakata varılmaya çalışıldığı anlaşılmaktadır.
6. Konya Magnezit’te yapılan yerinde incelemede elde edilen “Dağıtım İhtimalleri”
başlıklı belgede aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“ DAĞILIM İHTİMALLERİ 770
En son dağılımdaki fark aynen muhafaza edilsin;
Süperateş ve Filyos’a 4 firma (KONYA, KÜMAŞ, SÖRMAŞ ve HAZNEDAR) 6 puanı
eşit olarak versin. (6:4=1.5)
Son Durum Fark Herkes Eşit Olursa Makul Dağılım

KONYA

21,6

16,7

20,1~20

KÜMAŞ

21,6

16,7

20,1~20

SÖRMAŞ

19,2

16,7

17,7~18

HAZNEDAR

17,6

16,7

16,1-16

SÜPERATEŞ

10

16,7

14-14

FİLYOS

10




.2,4
1,6

16,7

12-12

Grafitli toplam alacak: 2.300 Ton
Alumina Tuğlada toplam alacak: ~5.000 Ton”
Bu belgede teşebbüslerin bazı ürün grupları için mutabakata varmaya çalıştıkları
görülmektedir.
07-10/63-19
28
7. Konya Magnezit’te yapılan yerinde inceleme sırasında elde edilen “Grafitli Tuğla
Paylaşımı” başlıklı belgede aşağıdaki tablo ve ifadeler yer almaktadır: 780
“GRAFİTLİ TUĞLA PAYLAŞIMI

HAZNEDAR YENİ FABRİKAYI
KURMADAN ÖNCE
HAZNEDAR YENİ FABRİKAYI
KURDUKTAN SONRA


%80 Üzerinden %100 Üzerinden %80 Üzerinden %100 Üzerinden

KONYA

% 28

(22,4)

27

(21,6)

KÜMAŞ

% 28

(22,4)

27

(21,6)

SÖRMAŞ

% 26

(20,8)

24

(19,2)

HAZNEDAR

% 18

(14,4)

22

(17,6)

SÜPERATEŞ

% -

(10)

-

(10)

FİLYOS

% -

(10)

-

(10)

TOPLAM

100

100

100

100

Filyos ve Süperateş toplam pazardan %10’ar (3.000 – 3500 Ton) pay almaktaydı.
Geriye kalan % 80’lik pay yukarıdaki firmalar tarafından paylaşılmaktaydı.
Anlaşmanın bitmesinden önceki son durum:
Konya, özel sektör hariç 100 set Ereğli’den
100 * 19.5 = 1.950 Ton
20 set Karabük’ten
20 * 17 Ton = 340 Ton 790
Toplam 2.290 Ton alacaklıdır
Özel sektör ayrıca değerlendirilmelidir.”
Bu belgede de yine teşebbüslerin bazı ürün grupları için mutabakata varmaya
çalıştıkları görülmektedir.
8. Haznedar’da yapılan yerinde inceleme sırasında tespit edilen “İsdemir A.Ş. Çelik
Pota Performans Dağılım Tablosu” başlıklı belgede aşağıdaki tablo ve ifadeler yer
almaktadır:
“İSDEMİR A.Ş. ÇELİK PERFORMANS DAĞILIM TABLOSU
FİRMA KÜMAŞ KONYA FİLYOS HAZNEDAR İSDEMİR
ŞUBAT 57,50 57,50
MART 59,80 57,00 53,33 55,42 57,38
NİSAN* 55,00 49,00 54,00 58,33 53,07

HAZNEDAR 800
MART NİSAN
57 62
60 62
53 56
45
51
63
59
07-10/63-19
29
* NİSAN ORTALAMALARI 22.04.2004 tarihi itibarıyla geçerli olup halen firmaların 9
potası (1 pota HAZNEDAR) devrededir.”
9. Haznedar’da yapılan yerinde inceleme sırasında elde edilen, 25.8.2004 tarihli
belgede aşağıdaki tablo ve ifadeler yer almaktadır:
“ 25.08.2004
Pota tuğlası Kümaş Konya Sörmaş Haznedar Süperateş Filyos
120 set 30 set 20 set 15 set 25 set 20 set 20 set
9990
USD/set
9970
USD/set
10.000
USD/set
10.015
USD/set
9975
USD/set
9950
USD/set
 Kardemir teslim fiyatlardır.
Filyos – ıskonto yok.
Kümaş – 40 $/set ıskonto
Konya – 15 $/set ıskonto
S.Ateş – 10 $/set ıskonto 810
Sörmaş – 50 $/set ıskonto
Haznedar – 40 $/set ıskonto”
Belgede yer alan ifadeler, Kardemir’in refrakter malzeme alım ihalesi öncesi
teşebbüslerin vardığı mutabakata ilişkin olduğu düşünülmektedir. İhaleye ilişkin
olarak Haznedar, Süperateş ve Sörmaş’ın 24.8.2004 tarihinde yaptığı tekliflerin,
belgede yer alan fiyat ve miktarlarla aynı olduğu tespit edilmiştir.
10. Selko’da yapılan yerinde incelemede tespit edilen ve Haznedar tarafından
8.4.2005 tarihinde faks çekildiği anlaşılan belgede aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
Cins ve
miktar
Filyos Sörmaş Haznedar Süperateş Konya Selko
008 50 ton
307 25 ton

485 $/T

489 $/T

490 $/T
470 $T
470 $/T
460 $/T
475 $/T
455 $/Ton
(25 ton)
480 $/Ton

75 ton

-----

-----

-----

25 ton

25 ton

25 ton
İsdemir teslim fiyattır.”
Belgede yer alan ifadelerin İsdemir’in refrakter malzeme alım ihalesi öncesi 820
teşebbüslerin vardığı mutabakata ilişkin olduğu düşünülmektedir. Bu belgeden,
İsdemir’in almayı planladığı 75 tonluk malzemenin 25’er ton üzerinden Süper Ateş,
Konya ve Selko tarafından karşılanacağı yönünde mutabakata varıldığı
düşünülmektedir. Nitekim Süper Ateş tarafından Kuruma gönderilen bilgilerden,
yukarıdaki mutabakata paralel olarak, 11.4.2005 tarihinde yani belgenin faks
tarihinden 3 gün sonra İsdemir’e belgede yer alan fiyatlardan teklifi yapıldığı
görülmektedir. Sörmaş’ın bu ihaleye verdiği teklif belgede yer alan fiyatın 9 Euro
altındadır. Selko’nun yaptığı teklif ise belgede yer alandan oldukça farklıdır.

07-10/63-19
30
I.4. Genel Değerlendirme 830
Refrakter üreticisi teşebbüslerin, açılan refrakter malzemeleri ihaleleri öncesi
koordinasyon içinde oldukları yönündeki ihbar üzerine başlatılan önaraştırma ve
yürütülen soruşturma kapsamında ortaya çıkan bilgi ve belgeler çerçevesinde;
i. Özellikle demir-çelik ve çimento sektörleri ile diğer bazı sektörlerde faaliyet
gösteren üreticilerin refrakter malzeme alımına ilişkin olarak açtıkları ihalelere katılan
refrakter üreticisi teşebbüslerin, ihaleye ilişkin fiyat, miktar vs. teklif unsurlarını ihale
öncesinde görüştükleri görülmektedir.
ii. Bu görüşmeler neticesinde, ihale öncesinde mutabık kalınan hususların faks
aracılığıyla birbirlerine iletildiği ve faks tarihlerinin de genellikle ihalelerin hemen
öncesine tekabül ettiği tespit edilmiştir. 840
iii. Refrakter malzeme pazarındaki mevcut talebin, gerek ürün grupları ve gerekse
müşteriler bazında tahmini projeksiyonlar çerçevesinde paylaşıldığı ve dönem
sonlarında bu paylaşım esasları üzerinden değerlendirmeler yapıldığı, mutabakattan
sapmalar olması halinde yeni ihalelerde bunların telafi edilmeye çalışıldığı tespit
edilmiştir.
iv. Anlaşmalara uymayanlara ağır cezalar verilmesinin planlandığı ve bu yolla
anlaşmalara işlerlik kazandırılmaya çalışıldığı tespit edilmiştir.
v. Raportörlerce yerinde yapılan incelemede elde edilen ve yukarıda yer verilen
belgelerden (Ek:42,44,48) ve bu belgelerde yer alan;
“- anlaşmalı yürütülmeye çalışılan pazarlar, 850
- anlaşma dışında kalan pazarların paylaşılabilme potansiyel,
- vazgeçilmez prensibimiz büyüklük sıralaması olmalıdır. Konya-Kümaş>Sörmaş-
Haznedar>Süperateş-Filyos,
- anlaşmanın bozulduğu andaki borç alacak dengesi kurulmalıdır,
- anlaşmaya uymayanlara ağır cezalar verilmelidir…
- patron seviyesi toplantılar 6 ayda bir yapılmalıdır.
- Konya-Kümaş>Sörmaş>Haznedar sıralamasıyla prensip olarak anlaşılabilir.
- Filyos ve Süperateş toplam pazardan %10’ar (3.000-3.500 ton) pay almaktaydı.
Geriye kalan %80’lik pay yukarıdaki firmalar tarafından paylaşılmaktaydı,”
şeklindeki ifadelerden de açıkça anlaşma kastı ile hareket edildiği sonucuna 860
ulaşılmıştır.
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi’nde; “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında
doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını
taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası
anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri
hukuka aykırı ve yasaktır.” hükmü yer almaktadır. Madde’nin devamında yer alan “a”
ve “b” bentlerinde bu haller, özellikle aşağıdaki şekilde belirtilmiştir:
“a) Mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kâr gibi
unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi,
b) Mal veya hizmet piyasalarının bölüşülmesi ile her türlü piyasa kaynaklarının veya 870
unsurlarının paylaşılması ya da kontrolü” hükmüne yer verilmektedir.
Yukarıda 5 başlık halinde özetlenen eylemlerin, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi’nin
hem genel hükmünü, hem de “a” ve “b” bentlerini ihlal ettiği görülmektedir. “V.” Başlık
altında özetlenen ve yerinde incelemede elde edilen belgelerde yer alan ifadelerden
de açıkça “rekabeti bozma ya da kısıtlama” amacıyla hareket edildiği anlaşılmaktadır.
07-10/63-19
31
Soruşturma kapsamında toplam 9 teşebbüs bulunmakla birlikte; yukarıda tek tek
açıklanan belgelerin birlikte değerlendirilmesi halinde; gerek pazar paylaşımı ve
gerekse ihalelerde rekabetin kısıtlanmasına yönelik anlaşmaların, esas itibarıyla
Haznedar (ve dolayısıyla Durer), Filyos, Konya Krom, Kümaş, Sörmaş ve Süperateş
olmak üzere 6 teşebbüs arasında yapıldığı ve bu teşebbüslerin, açıkça rekabetin 880
kısıtlanması kastı ile hareket ettikleri görülmekte olup; adı geçen teşebbüslere,
Kanun’un 16. maddesi gereğince para cezası uygulanması gerekmektedir.
Belge tarihlerinden ihlalin on yıla yakın bir süredir kesintisiz olarak sürdüğü,
dolayısıyla 1994 yılına kadar geri giden eski tarihli belgelerin de Kanun’un 19.
maddesi’nin “b” bendi hükmü gereğince zamanaşımına uğramadığı; ihlalin ağırlığını
gösteren bu uzun sürenin para cezası takdirinde ağırlaştırıcı bir unsur olarak
değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bununla birlikte; teşebbüslerin savunmalarında ortaya konulan ve soruşturma
sürecinde de tespit edilen, birbiriyle bağlantılı 2 ana hususun ise hafifletici sebep
olarak ele alınması mümkün gözükmektedir: 890
Bunlardan ilki, soruşturma kapsamındaki teşebbüslerin çoğunun savunmalarında da
dile getirmiş oldukları, Rapor’a dayanak teşkil eden belgelerde yer alan rakamsal
verilerden bazılarının, fiilen uygulanamamış olduğudur. Yukarıda, bilgi ve belgelere
ilişkin olarak yapılan açıklamalar ve tespitler incelendiğinde, belgelerde yer alan
verilerin önemli bir kısmının, fiilen ihalelerde de uygulandığı, ancak uygulamanın
belgelerde yer alandan farklı olduğu ihalelerin de gerçekleştiği görülmektedir. Bu
noktadan hareketle ulaşılan sonuç ise “rekabeti bozma ve kısıtlama” kastıyla hareket
edilmiş olmakla birlikte; anlaşmaların “tam olarak” hayata geçirilemediği yönündedir.
Bunun ötesinde, bazı savunmalarda ihalede teklif edilen fiyatların da zaman zaman
uygulanmadığı öne sürülmüş, ancak bilgi isteme yazılarında talep edilmiş olmasına 900
rağmen taraflarca bu konuda somut deliller ortaya konulamamıştır.
Bu sonucun ortaya çıkmasında etkili olduğu düşünülen ve sektörün yapısından
kaynaklanan ikinci husus ise ithalat-ihracat dengesine ilişkindir.
Dosyada yer alan bilgilere göre son 3 yıla ilişkin yurt içi toplam refrakter malzeme
üretim ve satış rakamları ile ithalat ve ihracat rakamları aşağıdaki tabloda yer
almaktadır:
Tablo – 15 Refrakter Malzeme Üretim ve Satış Rakamları
2003 2004 2005
Yurtiçi Toplam Üretim (ton) 224.207 208.099 226.373
Yurtiçi Toplam Satış (ton) 218.099 231.956 243.233
Toplam İthalat (ton) 45.330 56.953 59.228
Toplam İhracat (ton) 118.180 103.210 149.404
Buna göre, refrakter malzeme ithalatının yıldan yıla arttığı gözlenmekle, ithal edilen
toplam refrakter miktarının yurtiçi üretimin yaklaşık dörtte biri olduğu görülmektedir.
Yerli üretimin ise yaklaşık yarısının ihraç edildiği dikkate alındığında, yurtiçi refrakter 910
malzeme kullanımının yaklaşık üçte birinin, ithal kaynaklardan karşılandığı
anlaşılmaktadır.
Bu durum, bazı teşebbüslerin savunmalarında dile getirilen, sektörün önemli oranda
dış ticarete açık olduğu ve sektörün yalnızca ulusal düzeyde değerlendirilmesinin
yanıltıcı sonuçlar doğuracağı hususuna işaret etmektedir. Dolayısıyla, her ne kadar
soruşturma kapsamında olan teşebbüslerden bazıları “rekabeti bozma ya da
kısıtlama” kastı ile hareket etmiş olsalar da, sektörün önemli oranda dış ticarete açık
olması nedeniyle, yapılan anlaşmaların etkisinin sınırlı düzeyde kaldığı
07-10/63-19
32
anlaşılmaktadır. Savunmalarda dile getirilmemekle birlikte, ihlallerin ilişkili olduğu
çimento ve demir-çelik sektörlerinin büyüklüğü de dikkate alındığında, bu sonucun 920
güçleneceği düşünülmektedir.
Soruşturma kapsamında olan teşebbüslerin pazar güçleri hakkında bilgi verilebilmesi
bakımından son 3 yıl içinde gerçekleştirdikleri refrakter malzeme üretim ve satış
rakamlarına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir:
Tablo – 16 Teşebbüs bazında refrakter malzeme üretim ve satış rakamları
2003 2004 2005 Üretim - Satış
Üretim Satış Üretim Satış Üretim Satış
Haznedar (……..) (……..) (……..) (……..) (……..) (……..)
Durer (……..) (……..) (……..) (……..) (……..) (……..)
Sörmaş (……..) (……..) (……..) (……..) (……..) (……..)
Konya Krom (……..) (……..) (……..) (……..) (……..) (……..)
Kümaş (……..) (……..) (……..) (……..) (……..) (……..)
Filyos (……..) (……..) (……..) (……..) (……..) (……..)
Süperateş (……..) (……..) (……..) (……..) (……..) (……..)
Remsan (……..) (……..) (……..) (……..) (……..) (……..)
Selko (……..) (……..) (……..) (……..) (……..) (……..)
TOPLAM (……..) (……..) (……..) (……..) (……..) (……..)
Tablo’dan görüleceği üzere, Haznedar ve Durer’in aynı ekonomik bütünlük içinde yer
aldıkları dikkate alındığında, sektörde az sayıda büyük çaplı üretim gerçekleştiren
teşebbüs bulunmaktadır. Bununla birlikte, soruşturma kapsamında elde edilen bilgi
ve belgeler çerçevesinde; bu teşebbüslerden birinin ya da birkaçının, söz konusu
ihlaller bakımından, kusurun ağırlığını artıracak şekilde öncülük ettiğine ilişkin 930
herhangi bir delil bulunmamaktadır. Dolayısıyla, ceza uygulanması gerektiği
düşünülen teşebbüslerin, kusurun ağırlığı bakımından eşit derecede sorumlu olduğu
kanaati oluşmaktadır.
Remsan ve Selko’nun ise mevcut üretim satışları dikkate alındığında, soruşturma
kapsamındaki diğer teşebbüslerle kıyaslanamayacak ölçüde küçük teşebbüsler
oldukları görülmektedir.
Soruşturma kapsamında olmakla birlikte, yerinde incelemelerde elde edilen ve pazar
paylaşımına dayanak teşkil eden hiçbir belgede Remsan’ın adı geçmemektedir.
İhalelere ilişkin olarak Remsan’ın da adının yer aldığı beş adet ihale belgesinden
ikisinde, belirlenen fiyatları teklif etmediği tespit edilmiştir. Geri kalan 3 ihaleyle ilgili 940
olarak ise kesin bir tespit yapılamamıştır. Sonuç itibarıyla, Remsan’ın, bazı
anlaşmalar öncesinde bu teşebbüslerle iletişim kurmuş olabileceği, ancak yukarıda
sıralanan altı teşebbüs arasında gerçekleştirilen anlaşmalarda yer almadığı
anlaşılmaktadır.
Selko’nun da yerinde incelemede elde edilen ve pazar paylaşımına dayanak teşkil
eden hiçbir belgede adı geçmemektedir. Bu teşebbüsün ismi, ihalelere ilişkin olan üç
adet belgede geçmektedir. Bu ihalelerin birinde Selko’ya ait herhangi bir teklif rakamı
öngörülmemiştir. Buna rağmen Selko söz konusu ihaleye katılmış ve 560$ üzerinden
teklif vermiştir. Verilen bu teklifin ihale sonrasında sözkonusu belgeye yansıtıldığı
anlaşılmaktadır. Diğer iki ihalede ise Selko’nun belirlenen rakama uymadığı tespit 950
edilmiştir. Dolayısıyla Selko’nun da Remsan gibi bazı ihaleler öncesinde bu
teşebbüslerle iletişim kurmakla birlikte, anlaşma içerisinde yer almadığı
düşünülmektedir. Nitekim yerinde incelemede elde edilen bir belgede Selko,
“Rekabet Durumu” başlıklı sınıflandırma içerisinde yer almıştır.
07-10/63-19
33

I.5. Teşebbüslerin Savunmaları
I.5.1. Durer Refrakter Malzemeleri San. Tic. A.Ş.’nin Savunması
Durer, savunmalarında özetle aşağıdaki hususları ifade etmiştir:
- İddiaların türü ve niteliği hakkında yeterli bilgi ve belge verilmeyerek birinci
yazılı savunma haklarının kısıtlandığı, bu durumun alenilik ve şeffaflık 960
ilkelerine de aykırı olduğu,
- Refrakter malzemenin kalite ve performansının kullanıcılar tarafından
hassasiyetle izlendiği ve alımların bu hassasiyet gözetilerek gerçekleştiği,
dolayısıyla ilgili ürün pazarının pazar paylaşımı veya fiyat anlaşmasına uygun
bir pazar olmadığı, böylesi bir anlaşmanın hayata geçirilme olanağının
bulunmadığı,
- Bu sektörde gerçekleşen ihaleli alımların diğer pazarlardaki benzer alımlardan
farklı olduğu, ihaleci firmaları her halükarda kendi fiyatlarını ve satış şartlarını
empoze edebildikleri, refrakter üreticilerinin de bu firmalara ürün satamamayı
göze alamadığı bu yüzden çoğu zaman düşük fiyatları kabullendiği, ihaleye 970
katılan firmaların haklı nedenlerle genellikle ihale miktarının tamamı için değil,
bir kısmı için teklif verdiği,
- İthalatın ilgili pazarda önemli ölçüde rekabetçi baskı yarattığı, dolayısıyla yerli
üreticilerinin kendi aralarında anlaşmalarının anlamsız olduğu,
- Soruşturma raporunda ihaleden önce çekildiği tespit edilen faksların, şirket üst
yönetimlerinin bilgisi dahilinde yapılan işlemler olmadığı, işlemin şirket
elemanlarınca rekabeti ihlal etmek amacıyla değil, birbirlerini amirleri nezdinde
başarılı gösterebilmek amacıyla nadir olarak yapılan bir işlem olduğu,
belgelerin rekabeti sınırlayıcı bir amaca hizmet edemeyeceği,
- Soruşturma raporunda yer verilen belgelerle ilgili olarak (savunmada her 980
belgeye ilişkin ayrı bir savunma yapılmıştır); belgelerin şahsi çalışmalardan
ibaret olduğu, belgelerin birçoğunda Haznedar’ın en düşük fiyatı vermesinin
söz konusu olmadığı, yüksek fiyat verilen ihalelerin şirket aleyhine sonuç
yarattığı, belgelerin bir mutabakata değil tek taraflı bir çalışmaya işaret ettiği,
mutabakat olsaydı faks çekilmesine gerek kalmayacağı, bazı belgelerde
geçen ürünlerin Haznedar tarafından üretilmediği, dolayısıyla bu belgelerin
Haznedar’ı ilgilendiremeyeceği; bazı belgelerin Haznedar’ın bilgisi dışında
hazırlanmış, Haznedar’ın iradesini ve gerçek durumu yansıtmayan belgeler
olduğu; Haznedar’da bulunan ve Kardemir’in malzeme alım ihalesine ilişkin
olan belgenin ihale sonrasında tutulan notlardan ibaret olduğu, zaten söz 990
konusu ihale ile ilgili olarak Haznedar’ın herhangi bir satış gerçekleştirmediği,
- İhaleler konusunda teşebbüsler arasında bir anlaşma bulunmadığından
yürütülen ve tekrar edilen işlemlerin söz konusu olmadığı, dolayısıyla her bir
belgenin 4054 sayılı Kanun’un 19/b maddesi uyarınca ayrı ayrı beş yıllık
zamanaşımı süresine tabi olması gerektiği,
- Zararla çalışan sektörün bu durumunun dikkate alınması gerektiği ifade
edilmektedir.
- Durer ve Haznedar’ın birleşme devralma işlemleri ve birbirleriyle yaptıkları
işlemler bakımından tek teşebbüs olarak değerlendirilmeleri tabii ise de
07-10/63-19
34
yürütülmekte olan soruşturma ve olası bir ceza uygulaması bakımından tek 1000
teşebbüs sayılmalarının yerinde olmayacağı, zira; bu iki teşebbüsün eylemleri
ve faaliyet alanlarının birbirinden farklı olduğu, 2004 ve 2005 cirolarında
birbirlerine yaptıkları satışların da yer aldığı ve bu durumun mükerrer
cezalandırmaya yol açabileceği, soruşturma raporundaki iddialar bakımından
Durer’e de en fazla Selko ve Remsan gibi asgari seviyede cezai müeyyide
uygulanması gerektiği,
- Soruşturma raporunda yer alan Durer’le ilgili belgenin teşebbüs üst
yönetiminin bilgisi dahilinde olmadığı ve ilgili ihalenin teşebbüste kalmadığı,
ihlale iddialarının hiçbirinin Durer bakımından belgelerle desteklenmediği,
- Dolayısıyla ağırlaştırıcı unsurların Durer bakımından yerinde olmadığı 1010
belirtilmektedir.
I.5.2. Haznedar Refrakter San. A.Ş.’nin Savunması
Haznedar, savunmalarında özetle aşağıdaki hususları ifade etmiştir:
- İddiaların türü ve niteliği hakkında yeterli bilgi ve belge verilmeyerek birinci
yazılı savunma haklarının kısıtlandığı, bu durumun alenilik ve şeffaflık
ilkelerine de aykırı olduğu,
- Refrakter malzemenin kalite ve performansının kullanıcılar tarafından
hassasiyetle izlendiği ve alımların bu hassasiyet gözetilerek gerçekleştiği,
dolayısıyla ilgili ürün pazarının pazar paylaşımı veya fiyat anlaşmasına uygun
bir pazar olmadığı, böylesi bir anlaşmanın hayata geçirilme olanağının 1020
bulunmadığı,
- Bu sektörde gerçekleşen ihaleli alımların diğer pazarlardaki benzer alımlardan
farklı olduğu, ihaleci firmaları her halükarda kendi fiyatlarını ve satış şartlarını
empoze edebildikleri, refrakter üreticilerinin de bu firmalara ürün satamamayı
göze alamadığı bu yüzden çoğu zaman düşük fiyatları kabullendiği, ihaleye
katılan firmaların haklı nedenlerle genellikle ihale miktarının tamamı için değil,
bir kısmı için teklif verdiği,
- İthalatın ilgili pazarda önemli ölçüde rekabetçi baskı yarattığı, dolayısıyla yerli
üreticilerinin kendi aralarında anlaşmalarının anlamsız olduğu,
- Soruşturma raporunda ihaleden önce çekildiği tespit edilen faksların, şirket üst 1030
yönetimlerinin bilgisi dahilinde yapılan işlemler olmadığı, işlemin şirket
elemanlarınca rekabeti ihlal etmek amacıyla değil, birbirlerini amirleri nezdinde
başarılı gösterebilmek amacıyla nadir olarak yapılan bir işlem olduğu,
belgelerin rekabeti sınırlayıcı bir amaca hizmet edemeyeceği,
- Soruşturma raporunda yer verilen belgelerle ilgili olarak (savunmada her
belgeye ilişkin ayrı bir savunma yapılmıştır); belgelerin şahsi çalışmalardan
ibaret olduğu, belgelerin birçoğunda Haznedar’ın en düşük fiyatı vermesinin
söz konusu olmadığı, yüksek fiyat verilen ihalelerin şirket aleyhine sonuç
yarattığı, belgelerin bir mutabakata değil tek taraflı bir çalışmaya işaret ettiği,
mutabakat olsaydı faks çekilmesine gerek kalmayacağı, bazı belgelerde 1040
geçen ürünlerin Haznedar tarafından üretilmediği, dolayısıyla bu belgelerin
Haznedar’ı ilgilendiremeyeceği; bazı belgelerin Haznedar’ın bilgisi dışında
hazırlanmış, Haznedar’ın iradesini ve gerçek durumu yansıtmayan belgeler
olduğu; Haznedar’da bulunan ve Kardemir’in malzeme alım ihalesine ilişkin
07-10/63-19
35
olan belgenin ihale sonrasında tutulan notlardan ibaret olduğu, zaten söz
konusu ihale ile ilgili olarak Haznedar’ın herhangi bir satış gerçekleştirmediği,
- İhaleler konusunda teşebbüsler arasında bir anlaşma bulunmadığından
yürütülen ve tekrar edilen işlemlerin söz konusu olmadığı, dolayısıyla her bir
belgenin 4054 sayılı Kanun’un 19/b maddesi uyarınca ayrı ayrı beş yıllık
zamanaşımı süresine tabi olması gerektiği, 1050
- Zararla çalışan sektörün bu durumunun dikkate alınması gerektiği ifade
edilmektedir.
I.5.3. Konya Selçuklu Krom Magnezit Tuğla San. A.Ş.’nin Savunması
Konya Krom, savunmalarında özetle aşağıdaki hususları ifade etmiştir:
- Soruşturma Raporu’nda yer verilen ve ihlale dayanak olarak gösterilen
belgelerden 22 tanesinde Konya Krom’un isminin geçmediği, diğer belgelerin
de önemli bir kısmının özelleştirme öncesi döneme ait olduğu, ceza hukuku
yönünden külli halefiyetin söz konusu olamayacağı, dolayısıyla özelleştirme
öncesi Kamu döneminde gerçekleştirilen eylemlerin kendilerini bağlamayacağı
ve bu durumda on yıllık kesintisiz ihlalden söz edilemeyeceği, 1060
- Tüm teşebbüslerin ihalelerde vermiş oldukları tekliflerin ayrıntılı incelenmediği,
tek tek tüm tekliflere ilişkin ayrıntılı inceleme yapıldığı takdirde teşebbüsler
arasında her hangi bir anlaşma veya uygulama bulunmadığının anlaşılacağı,
raporda yer verilen iddiaların soyut olduğu,
- Cirosu, üretimi ve karı her yıl düşüşte olan Konya Krom’un anlaşmaya taraf
olamayacağı,
- İlk yazılı savunmalar ve ihaleci Kurum kayıtları yeterince incelenmediğinden
Soruşturma Raporu’nun eksik olduğu ifade edilmektedir.
I.5.4. Kümaş Kütahya Magnezit İşletmeleri A.Ş.’nin Savunması
Kümaş, savunmalarında özetle aşağıdaki hususları ifade etmiştir: 1070
- İlk yazılı savunmanın yapılabilmesi için yeterli bilgi ve gönderilmeyerek
savunma haklarının kısıtlandığı, bu durumda müteakip süreçteki aşamaların
da sağlıklı yürütülemeyeceği,
- Önaraştırma kararı ile önaraştırmanın bitirilmesi arasında, Kanun’da
öngörülen 30 günlük süre yerine 52 günlük bir sürenin söz konusu olduğu,
uzayan bu sürenin teşebbüsün aleyhine olduğu,
- Belgelerin bir kısmının 5 yıllık zamanaşımı süresine tabi olması gerektiği,
- Belgelere ilişkin değerlendirmelerin soyut olduğu, belgelerde geçen fiyatların
ve satış koşullarının gerçekleştirilmediği, belgelerin birçoğunun kimin
tarafından yazıldığı belli olmayan, el yazısı ile kaleme alınmış, tarihi belli 1080
olmayan belgeler olduğu ve tek taraflı hazırlanmış metinler olduğu, belgelerde
koordinasyona, iletişime ve kollektif iradeye işaret edebilecek ifadelerin
bulunmadığı, belgelerde ticari hayatın ve pazarlama stratejilerinin gereği
olarak tahminsel ve hayali çalışmalar yapıldığı, bu belgelerde geçen ve
rekabet ihlali sayılabilecek ifadelerin yalnızca belgeyi hazırlayan teşebbüs
açısından değerlendirilebileceği, belgelerde geçen ihlallere ilişkin zamanaşımı
değerlendirmelerini ayrı ayrı yapılması gerektiği, belgelerde yer alan ve
anlaşmaya işaret eden ifadelerin uygulamaya geçirildiğinin Soruşturma
07-10/63-19
36
Heyetince ispat edilmesi gerektiği, belgelerin çapraz sorgulamayla teyit
edilemediği, belgelerde geçen ifadelerin bir anlaşma değil ancak birer 1090
kolaylaştırıcı eylem olarak değerlendirilmesi gerektiği,
- Soruşturma Raporu’nda yer alan ve 2.8.2004 tarihinde Haznedar tarafından
Sörmaş’a faks çekildiği anlaşılan belgede, Kümaş’ın ismi yer almamasına
rağmen değerlendirmelerde Kümaş’ın da bu anlaşmaya dahil edildiği,
- Kümaş’ta yapılan yerinde incelemede tespit edilen ve rekabet ihlali
sayılabilecek hiçbir belgenin bulunmadığı,
- Soruşturma Raporu Ek:42’deki belgede yer alan “Kümaş’ın bilinen tavrı
nedeniyle anlaşmanın mümkün olmadığı” şeklindeki ifadenin Kümaş’ın
rekabetçi davranışlarına işaret ettiği, bu belgenin Ek:43’teki belgeden farklı
olarak anlaşma iradesini yansıttığı yönündeki değerlendirmenin yerinde 1100
olmadığı,
- Kümaş magnezite dayalı bir entegre üretim tesisine sahipken ihale
belgelerinin önemli bir kısmının alümina silikat ile ilgili olduğu,
- Belge özelinde ihlal değerlendirmesi yapmak yerine toplu bir değerlendirmeyle
4. maddenin ihlal edildiği kanaatine ulaşmanın yerinde olmadığı, bu yazım
tarzının savunma yapmayı güçleştirdiği,
- Kümaş’ın rakiplerle iletişimine ilişkin hiçbir belgenin bulunmadığı,
- Pazarı global yapısının yeterince değerlendirilmediği, buna bağlı olarak ithalat
rekabetinin hafife alındığı,
- Alıcıların ihale kanununa tabi olmadıkları ve ihaleleri istedikleri şekilde dizayn 1110
edebildikleri, dolayısıyla üreticilerin anlaşabilmelerinin olanaksız olduğu,
- Refrakter malzemenin heterojen bir ürün olduğu, teşebbüslerin maliyet ve
talep yapılarının birbirinden farklı olduğu, alıcılar açısından yalnızca fiyatın
değil kalitenin de önemli bir parametre olduğu, ihalede verilen tekliflerden
bağımsız olarak üreticilerle tek tek pazarlıkların da söz konusu olduğu, tüm bu
hususların sektörde koordine davranışları olanaksız kıldığı,
- İlgili pazarda tam teşekküllü etkin bir kartelin oluşturulabilmesi için gerekli
unsurların bulunmadığı,
- Kümaş’ın da Selko ve Remsan gibi ama onlardan farklı olarak piyasadaki
liderliği, az sayıda belgede adının geçmesi ve bunların teyitlerinin olmaması ile 1120
bilinen tavrına dayalı olarak diğer teşebbüslerden ayrı tutulması gerektiği,
- Eylemlerin piyasadaki etkileriyle birlikte ele alınması gerektiği, yalnızca amaca
dayalı bir ihlal iddiasının hak ve adalet ilkelerine ters olacağı, rekabeti
sınırlayıcı amaç taşıyan eylemlerin yasaklanmasının rekabet kültürünün
geliştirilmesi açısından anlam taşıyabileceği, böylesi eylemlere cezalandırma
yerine görüş yazılarıyla karşılık verilmesi gerektiği,
- Her bir ihalenin birbirinden bağımsız birer eylem olarak düşünülmesi gerektiği,
bu durumda Kümaş’ın adının geçtiği az sayıda belge olduğu da dikkate
alındığında belgelerin önemli bir kısmının zamanaşımına uğrayacağı ve
kesintisiz bir ihlalden söz edilemeyeceği, bu durumun ağırlaştırıcı unsur 1130
olamayacağı,
07-10/63-19
37
- Soruşturma Raporu’nda hafifletici unsur olarak ortaya konulan hususların
savunmalar da dikkate alındığında ihlalin gerçekleşmediğini ortaya koyduğu,
- Yerinde incelemede bulunan belgelerin anlaşmayı yansıtmadığı dikkate
alındığında, diğer belgeler açısından Kümaş’ın Remsan ve Selko’dan farklı
olmadığı,
- Kümaş’ın soruşturma sürecindeki katılımcı işbirliği ve rekabet ihlali yapmama
konusundaki hassasiyetinin ceza takdirinde hafifletici sebep olarak
değerlendirilmesi gerektiği,
- 4. maddeye aykırı olan her uygulamaya 16. madde gereği ceza verilmesi 1140
zorunluluğunun bulunmadığı ifade edilmektedir.
I.5.5. Remsan Refrakter Malzemeleri San. Tic. A.Ş.’nin Savunması
Remsan, savunmalarında özetle aşağıdaki hususları ifade etmiştir:
- Soruşturma raporunun tebliğ edilmesine kadar kendilerine hiçbir bilgi ve
belgenin verilmeyerek savunma haklarının hukuka aykırı olarak kısıtlandığı,
- Dosya kapsamındaki belge ve delillerin Remsan’ı ilzam edici hiçbir imza veya
kaşe taşımadığı, bu belgelerde şirketin hiçbir yetkilisinin imzasının
bulunmadığı, böylesi eylemlere ilişkin herhangi bir yönetim kurulu kararlarının
bulunmadığı, rapordaki belgelerin delil niteliği taşımadığı, Remsan’ın rakip
teşebbüslerle herhangi bir iletişiminin bulunduğu yönündeki iddiaların farazi 1150
olduğu, bu farazi iddialardan yola çıkılarak ceza istenemeyeceği,
- Remsan’ın belgelerde yer alan fiyatlardan çok daha farklı fiyat teklifleri verdiği,
ihlallere katılmadığı ve bu durumun raporda da sabit olmasına karşın idari
para cezası istenmesinin yerinde olmadığı,
- 2003 senesi ve öncesine ilişkin ihlal iddialarının zamanaşımına uğramış
olduğu ifade edilmiştir.
I.5.6. Selko Ateş Tuğla San. Tic. A.Ş.’nin Savunması
Selko, ayrıntılı bir yazılı savunma yapmamış, yalnızca teşebbüsün 4. maddeyi ihlal
edecek bir davranış içerisinde olmadığı ifade etmiştir.
I.5.7. Sörmaş Söğüt Refrakter Malzemeleri A.Ş.’nin Savunması 1160
Sörmaş, savunmalarında özetle aşağıdaki hususları ifade etmiştir:
- İlgili ürün pazarının refrakter malzemeleri pazarı olarak belirlenmesinin yerinde
olmadığı, pazar tanımında alt ürün gruplarının dikkate alınması gerektiği,
- İhlale dayanak olan belgelerin bir anlaşmayı yansıtmadığı, zira belgelerde
mutabakata işaret eden ifadelerin bulunmadığı, belgelerin teşebbüslerine
fakslanmadığı, fakslansa bile Sörmaş’ın bu fakslara cevap vermediği, faks
geçildiği düşünülen belgelerin rakipleri yanıltmak ve böylece ihalede avantajlı
duruma geçmek amacıyla hazırlandığı,
- 1993-1994 yıllarına ilişkin rekabet ihlalinden bahsedilemeyeceği,
- 2001 yılına ait hiçbir belgenin bulunmadığı dolayısıyla 10 yıllık kesintisiz bir 1170
ihlalden söz edilemeyeceği, 2000 yılı öncesine ait belgelerin ise
zamanaşımına tabi olması gerektiği, 2000 yılı sonrasına ait belgelerin de ihlal
iddiasını göstermediği,
07-10/63-19
38
- Belgelerde imza ve karşılıklı teyitleşme bulunmadığı, belgelerdeki bilgilerin
tahmine dayalı çalışmalardan ibaret olduğu, belgelerin bir kısmının tarihsiz
olduğu ve belgelerde yer alan tekliflerin aynen verilmediği,
- Soruşturma Raporu Ek:42 ve Ek:43’te yer verilen belgelerin Sörmaş A.Ş.’ye
ait olmayan bir odada ele geçirilmiş Ticaret Müdürü’nün şahsi çalışması
olduğu, bu çalışmanın teşebbüs yönetimiyle veya rakiplerle paylaşılmadığı,
çalışmanın gerçek bilgilere değil tahminlere dayandığı, belgedeki ifadelerin 1180
mutabakatı yansıtmadığı,
- Konya Krom’da bulunan belgelerin bu teşebbüsün bir iç yazışması olduğu ve
kendilerinin bu belgelerden haberdar olmadığı, ayrıca bu belgelerinde
mutabakatı yansıtamayacağı,
- Alıcıların ülkenin önde gelen firmaları olduğu, alımlarda alıcıların uyguladığı
alım sistemi karşısında teşebbüslerin anlaşabilmesinin mümkün olmadığı, zira
alıcıların devlet ihale mevzuatına tabi olmadığı, davet almayan üreticinin
ihaleye katılamadığı, alıcıların yeni bir ihale açmadan aynı satıcıya ek sipariş
verebildiği, her ihale şartnamesinde ürün özelliklerinin değiştiği, kalite
amaçlanarak yüksek fiyattan ürün alımı yapılabildiği, üretim kısıtlarının 1190
verilecek teklifleri etkilediği,
- Sürekli üretim gerçekleştirmek zorunda olan refrakter üreticilerinin bu
üretimlerini zararına da olsa satmak zorunda olduğu, dolayısıyla anlaşmanın
imkansız olduğu,
- Sektörde önemli ölçüde ithalat rekabetinin bulunduğu,
- Çok ortaklı bir yapısı olan, hakim bir ortağı bulunmayan ve yönetimi sürekli el
değiştiren Sörmaş’ın ihlal içerisinde olamayacağı,
- Ereğli Demir Çelik A.Ş. Çalışanları Vakfı’nın (Evraksan) Sörmaş’taki
ortaklığının yarattığı sorunların Erdemir ihalelerinin kaybedilmesine neden
olduğu ve Sörmaş son yıllarda zarar ettiği, 1200
- Anlaşma ve anlaşma iradesi kavramlarının farklı olduğu, anlaşmanın alıcı
tarafından kabul edilmediği sürece anlam ifade etmeyeceği, soruşturmada
işlenemez suçun söz konusu olduğu, Kabahatlar Kanunu gereğince
kabahatlerde teşebbüslerin cezalandırılamayacağı,
- Rekabet Kurulu’nun gübre üreticilerine ilişkin kararında satıcıların ihaleyi kendi
lehlerine çevirmek için yaptıkları girişimleri rekabet ihlali saymadığı, bu
durumun kendileri için emsal teşkil etmesi gerektiği,
- Sektörün son on yılda fiyat ve kalite açısından rekabetçi bir piyasa görünümü
sergilediği,
- Sörmaş’ın da Selko ve Remsan’la aynı konumda olduğu, dolayısıyla 1210
değerlendirmede ayrımcılık yapıldığı,
07-10/63-19
39

I.5.8. Süper Ateş Ateşe Mukavim Malz. San. Tic. A.Ş.’nin Savunması
Süperateş, savunmalarında özetle aşağıdaki hususları ifade etmiştir:
- 53 sıra numarası altında 435 parça olan eklerin 44 sıra numarası altında 312
parça olarak gönderildiği, gönderilmeyen belgeler hakkında yasal haklarını
saklı olduğu,
- İddiaların türü ve niteliği hakkında yeterli bilgi ve belge gönderilmediğinden
birinci yazılı savunma haklarının kısıtlandığı,
- Teşebbüsün çimento sektörüne yönelik satışları bulunmadığından buna ilişkin 1220
iddiaların savunma kapsamı dışında bırakıldığı,
- Soruşturma raporunda kullanılan belgelerin şirket yetkililerinin imzalarını
taşımadığı, bu belgelerin HMUK ve CMUK anlamında delil olarak
kullanılamayacağı, bu belgelerin Anayasa ve TCK açısından hukuka aykırı
olarak elde edildiği,
- İhale satış ve sonuçlarına ilişkin karşılaştırmalar yapılmadığı, yabancı
şirketlerin durumunun incelenmediği, piyasa araştırmasına ilişkin her özel
çalışma ve değerlendirmenin 4. maddeye aykırı olamayacağı,
- Güçlü alıcıların ve ithalat rekabetinin yoğun olduğu bu sektörde 4. madde
ihlalinin gerçekleşemeyeceği; raporun dahi, elde edilen belgelerle teklif edilen 1230
fiyatların uyuşmadığını belirlediği,
I.5.9. Zonguldak Yatırım Filyos Ateş Tuğlası Makine Madencilik Enerji San. ve
Tic. A.Ş.’nin Savunması
Filyos, savunmalarında özetle aşağıdaki hususları ifade etmiştir:
- İhale öncesi yapılan görüşmelerde tespit edilen fiyatların çoğu zaman
uygulanmadığı, teşebbüs tarafından verilen fiyatların nihai teklif şeklinde
olmadığı, alıcı firmaların bilahare indirim talebinde bulundukları, bu durumda
refrakter üreticilerinin ihale öncesinde fiyatlar konusunda mutabakata
varmasının anlamsız olduğu, belgeler dikkatlice incelendiğinde firmalar
arasındaki anlaşmaların çoğu zaman bozulduğunun görüleceği, 1240
- İlgili ürün pazarının önemli oranda ithalat rekabetine açık olduğu, sektörün
yalnızca ulusal düzeyde değerlendirilerek ceza uygulanmasının yerinde
olmayacağı,
- Fiyatların üretim ve maliyet dinamikleri göz önüne alınarak bağımsızca
belirlendiği,
- Alıcıların fiyattan ziyade ürün kalite ve performansı noktasında hassasiyet
gösterdikleri,
- %6 pazar payına sahip Filyos’un bu pazar payıyla rekabeti sınırlayacak güce
sahip olmadığı,
- Ceza uygulandığı takdirde küçük teşebbüslerin büyüklere oranla daha çok 1250
zarar göreceği ve bu durumun bir haksız rekabete yol açacağı ifade edilmiştir.


07-10/63-19
40
I.6. Savunmaların Değerlendirilmesi
Soruşturma kararının, hakkında soruşturma başlatılan teşebbüslere tebliği ile ilgili
olarak 4054 sayılı Kanun'un 43/2. maddesinde "... Taraflara tanınan ilk yazılı cevap
süresinin başlayabilmesi için Kurulun bu bildirim yazısı ile birlikte, iddiaların türü ve
niteliği hakkında yeterli bilgiyi ilgili taraflara göndermesi gerekir." hükmü yer
almaktadır. Soruşturma kararı söz konusu Kanun hükmüne uygun olarak tebliğ
edilmiştir. 1260
Teşebbüslerin birinci yazılı savunma haklarının kısıtlanacağından bahisle yaptıkları
bilgi belge taleplerine ilişkin olarak yazılan cevabi yazılarda; hakkında soruşturma
yürütülen taraflara ilişkin ileri sürülen iddiaların ancak soruşturma raporunun
tamamlanması ile net bir şekilde ortaya konabileceği, mevcut uygulamada dosya
kapsamındaki tüm belgelerin ticari sırlar çıkarıldıktan sonra soruşturma raporu ile
birlikte ilgili taraflara gönderildiği, dolayısıyla teşebbüslerin, bir bütün olarak ele
alınması gereken savunma haklarının herhangi bir şekilde kısıtlanmadığı, mevcut
uygulamanın 4054 sayılı Kanun’un mehazı AB mevzuatı ile de uyum içinde olduğu
ifade edilmiştir.
4054 sayılı Kanun’un 44. maddesinin ikinci fıkrasında, 1270
“Haklarında soruşturmaya başlandığı bildirilen taraflar sözlü savunma hakkını
kullanma taleplerine kadar Kurum bünyesinde kendileri ile ilgili düzenlenmiş her türlü
evrakın ve mümkünse elde edilmiş olan her türlü delilin bir nüshasının kendilerine
verilmesini isteyebilir.”
denilmekte, devamı fıkrada,

“Kurul, tarafları bilgilendirmediği ve savunma hakkı vermediği konuları kararlarına
dayanak teşkil edemez”

hükümlerine yer verilmektedir. 1280

4054 sayılı Kanunun 44/3. maddesi ile de teşebbüslerin kendilerini savunma hakkı bir
bakıma güvence altına alınmıştır. Ancak, söz konusu Kanun maddesinde yer verilen
“kendileri ile ilgili düzenlenmiş” hükmünün göz önüne alınması gerekmektedir.
Soruşturma Heyeti, Soruşturma kapsamındaki teşebbüslerde yapmış olduğu yerinde
incelemeler ya da teşebbüslerden istediği bilgiler neticesinde oluşan belgeleri
incelemekte, değerlendirmekte ve nihai olarak Soruşturma Raporunu ve eklerini
oluşturmaktadır. Teşebbüslerin dosyadaki erişim hakları da ticari sırlar çıkarıldıktan
sonra kendileri ile ilgili düzenlenmiş belgelerden ibarettir.
Nitekim buna paralel olarak Danıştay 13. Dairesi, davacı teşebbüsün ilk yazılı 1290
savunma aşamasında kendilerine yeterli bilgi ve belgenin verilmediğinden bahisle
kararın yürütülmesinin durdurulması ve iptali istemine ilişkin olarak aldığı 2006/1041
sayılı kararda;
“...soruşturma heyetince tamamlanan …tarih ve ….sayılı soruşturma raporunun,
Kanun'un 45/1. maddesi uyarınca tüm Kurul üyeleri ile soruşturma kapsamındaki
teşebbüslere tebliğ edildiği, ve aynı maddenin ikinci fıkrası gereğince, taraflardan
30 gün içinde yazılı savunmalarının gönderilmesinin istenildiği, tarafların
savunmalarının, ek süreler de dikkate alındığında, yasal süresi içinde Kurum
kayıtlarına girdiği, soruşturma heyetinin hazırladığı ek yazılı görüşün, Kanun'un
07-10/63-19
41
45/2. maddesi uyarınca tüm Kurul üyelerine ve taraflara tebliğ edildiği, tarafların 1300
savunmalarının yasal süresi içinde Kurum'a intikal etmesinin ardından, Kurul
tarafından 05.10.2005 tarihinde sözlü savunma toplantısının yapılmasına karar
verildiği, yapılan sözlü savunma toplantısının ardında da Kurul tarafından dava
konusu nihaî kararın alındığı anlaşılmakta olup, davacı ve diğer teşebbüsler
hakkında yapılan soruşturmada üç kez yazılı savunmanın kullandırılması ve bir
kez de sözlü savunmanın yapılması, Kurul'un tarafları bilgilendirmediği ve
savunma hakkı vermediği konuları kararına dayanak yaptığı da
belirlenmediğinden, davacının bu konudaki iddiası, dava konusu işlemi sakatlayıcı
nitelikte bulunmamıştır.”
ifadelerine yer vermiştir. Dolayısıyla soruşturma heyeti tarafından savunma 1310
hakkının kısıtlanması söz konusu değildir.
Genel olarak anlaşma terimi ile iki veya daha fazla kişinin, belirli konu veya konular
üzerindeki her türlü uyuşma ve mutabakatı kastedilir. Rekabet Hukukunda
anlaşmadan bahsedebilmek için, mutabakatın mutlaka hukuk düzeni tarafından
nazara alınan bir konuya ilişkin olması gerekmediği gibi, bu hususta kullanılacak olan
vasıtaların da önemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla yazılı, sözlü veya sadece fiili
eylemler yoluyla varılan mutabakatlar, hukuki bir sonuca yönelsin veya yönelmesin
anlaşma olarak nitelendirilebilecektir. Ayrıca, anlaşma kavramı ile ne kast edildiği ve
anlaşma kavramının nasıl yorumlanması gerektiği hususunda yol göstermesi
bakımından 4054 sayılı Kanun’un gerekçesinde, “Maddenin amacı bakımından 1320
anlaşma, medeni hukukun geçerlilik koşullarına uyulmasa bile tarafların kendilerini
bağlı hissettikleri her türlü uzlaşma ya da uyuşma anlamında kullanılmıştır.
Anlaşmanın yazılı veya sözlü olmasının önemi yoktur.” şeklindeki ifade ile anlaşma
kavramının nasıl anlaşılması gerektiği açıkça ortaya konulmuştur. Nitekim Avrupa
Birliği Hukukunda, Adalet Divanı ve Komisyon’un içtihatları incelendiğinde de
anlaşma kavramının hukuken bağlayıcı niteliği olmayan, “centilmenlik anlaşmalarını”
dahi kapsayacak şekilde geniş bir biçimde yorumlandığı görülmektedir. Komisyon,
taraflar arasındaki anlaşmanın medeni hukuktaki sözleşme niteliğini taşımasının
gerekli olmadığını ve taraflardan birinin ihtiyari olarak davranış özgürlüğünün
sınırlanmasının yeterli olduğunu birçok kararında ifade etmiştir. 1330
Buna göre, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde bir anlaşmadan
bahsedebilmek için, taraflar arasında ortaya çıkan ilişkilerin hukuki niteliği veya şekli
önem taşımamaktadır. Önemli olan husus, piyasada belirli bir şekilde davranmaya
yönelik olarak ortak ve karşılıklı iradenin herhangi bir şekilde beyan edilmesidir.
Sonuç olarak, Rekabet Hukuku çerçevesinde anlaşmalar ve o anlaşmaların
oluşmasına temel teşkil eden karşılıklı beyan ve irade uyuşması, yazılı, sözlü, açık
veya zımni birçok şekilde meydana gelebilir. Bu durumda anlaşmaların ve bu
anlaşmaların oluşmasına temel teşkil eden irade beyan ve uyuşmalarının,
anlaşmanın tarafı olan teşebbüslerin her biri için ayrı ayrı maddi deliller ile ortaya
konması hususunun zorunlu olmadığı, söz konusu soruşturma sürecinde elde edilen 1340
belgelerin, söz konusu teşebbüsler arasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti
engelleme amacını taşıyan veya bu etkiyi doğurabilecek nitelikte bir anlaşmanın
varlığının ispatı için yeterli olduğu düşünülmektedir.
Soruşturma raporunda ihlal iddiasına dayanak olarak gösterilen belgelerin tamamı
birbirini destekler nitelikte olup bir bütün olarak değerlendirildiğinde, söz konusu
teşebbüslerin 4. maddeyi ihlal ettiklerini açıkça göstermektedir.
07-10/63-19
42
Belgelerin bir kısmının teşebbüsler arasında faks yoluyla el değiştirmiş olması, yine
bu belgelerin önemli bir kısmında faks tarihlerinin ihale tarihinden önceye ait olması
teşebbüsler arası koordinasyona işaret etmektedir. Bu koordinasyon ortadayken, açık
bir şekilde ihlal ifadeleri içeren tüm belgeler çapraz doğrulamaya bakılmaksızın 1350
anlaşmanın varlığına işaret etmektedir.
Bununla birlikte, anlaşmaların yapılması ile uygulanması ya da uygulanamaması
arasındaki farklılık Soruşturma Heyeti tarafından göz ardı edilmemiştir. Nitekim,
belgelerde yer alan fiyatlar çeşitli sebeplerle her zaman uygulanamamış olup, bu
durum Soruşturma Heyeti tarafından tespit edilmiş ve raporda da açıkça ifade
edilmiştir. Bunun yanı sıra, soruşturma raporunda refrakter malzeme ithalatı ve alıcı
gücü dikkate alınarak anlaşmanın piyasadaki etkilerinin sınırlı olduğu tespit edilmiş
ve savunmalara sıklıkla konu edilen bu hususlar, objektif bir biçimde ceza takdirinde
hafifletici unsurlar olarak ortaya konulmuştur.
Soruşturma raporunda ihlal olarak tespit edilen husus, her bir belgeye dayalı olarak 1360
her bir ihlali tek tek ele alarak değerlendirme yapmaktan öte, teşebbüslerin uzunca
bir süre içerisinde ilgili pazarda anlaşma içerisinde bulunup koordine biçimde
davrandıklarıdır.
4054 sayılı Kanun’un zamanaşımına ilişkin 19. maddesinde; “..süre, ihlalin vuku
bulduğu gün işlemeye başlar. Sürekli ve tekrarlanan ihlaller söz konusu ise süre,
ihlalin sona erdiği ya da en son tekrarlandığı günden itibaren başlar.” hükmü yer
almaktadır. Soruşturma konusu durumda sürekli ve tekrarlanan bir ihlal söz konusu
olduğundan 5 yıllık zamanaşımı süresinden söz edilmesi olanaksızdır. Bununla
birlikte 4054 sayılı Kanun için idari para cezalarına ilişkin olarak öngörülen bir yıllık
sürenin sona erdiği 13.12.1995 tarihinden önceye ait belgeler ceza takdirine dayanak 1370
olarak gösterilmemektedir.
Savunmaların çeşitli bölümlerinde yer verilen, her bir ihalenin ayrı ayrı ele alınması
hususu hakkında bir değerlendirme yapmak gerekirse; söz konusu soruşturma
Raporu incelenirse, esasen her bir ihalenin ayrı ayrı ele alınmış ve incelenmiş olduğu
görülecektir. Ancak şunu belirtmek gerekir ki, bu soruşturmada ilgili ürün pazarı
tanımlanmış olup; ulaşılan sonuçlar ilgili ürün pazarına ilişkindir.
İlgili pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerin zararda olmaları, üretim ve satışlarının
düşüşte olması halinin, bir çok pazarda olduğu gibi burada da teşebbüslerin anlaşma
temayülünü azaltmayacağı aksine artıracağı düşünülmektedir. Zira zararda olan
teşebbüsler anlaşarak fiyatları yükseltmek suretiyle karlılıklarını artırabilme 1380
girişiminde bulunmaları olasılığı her zaman mevcuttur. Bununla birlikte teşebbüslerin
zararda olması aldatma güdüsünü ve anlaşmanın bozulması sonucunu da
beraberinde getirebilecektir. Dolayısıyla bu durum, anlaşmanın uygulanabilirliği ile
ilgili bir husus olup, piyasaya etkisinin sınırlı oluşundan bahisle raporda yer verilen
hafifletici unsurun bir alt başlığı olarak değerlendirilebir niteliktedir.
Soruşturma raporunda ilgili ürün pazarına ilişkin olarak alt ürün gruplarından
bahsedilmekle birlikte, sonuca ilişkin değerlendirmeleri değiştirmeyeceğinden, ilgili
pazar refrakter malzemeleri pazarı olarak belirlenmiştir. 4. madde kapsamında
yapılan değerlendirmeler açısından ilgili ürün pazarı, yapılan değerlendirmelerin
sınırlarını çizmekte yardımcı olan tanımlamadır. Esas olan teşebbüslerin yatay olarak 1390
Kanun’u ihlal edip etmedikleri ve yapılan anlaşmaların etkilerinin ne derece ortaya
çıktığıdır. Mevcut deliller karşısında pazarın segmentlere ayrılması, deyim yerindeyse
zorlama bir yaklaşımdır.
07-10/63-19
43
Soruşturma raporunda teşebbüslerin rekabeti sınırlayıcı anlaşma yapmak suretiyle
Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri tespit edilmiştir. Söz konusu Kanun maddesi
açısından anlaşmaya katıldığı tespit edilen teşebbüslerin tek başlarına
gerçekleştirdikleri eylemler değil, aynı pazardaki diğer teşebbüslerle koordine bir
şekilde gerçekleştirdikleri eylemler soruşturulmaktadır. Dolayısıyla teşebbüslerden
yalnızca birinin düşük pazar payına sahip olduğundan bahisle rekabeti sınırlayacak
güce sahip olmadığı hususu bu madde açısından önem arz etmemektedir. Bir başka 1400
ifadeyle her teşebbüsün gücü oranında sorumlu tutulması esası, esas itibarıyla ceza
uygulamasının bir ilkesi olup, ciro çerçevesinde değerlendirilmesi gerekmektedir.
4054 sayılı Kanuna dayanılarak verilen para cezaları teşebbüslerin ciroları üzerinden
oransal olarak takdir edilmektedir. Bu durumda tüm teşebbüslere eşit oranda ceza
verilse bile, her bir teşebbüs cirosunun büyüklüğü nispetinde bir cezayla karşıya
kalacağından, küçük teşebbüslerin görece aleyhine bir durum ortaya çıkmayacaktır.
Soruşturma raporunda yer verilen belgelerin şirket üst yönetiminin bilgisi dahilinde
yapılan işlemler olmadığı, işlemin şirket elemanlarınca rekabeti ihlal etmek amacıyla
değil, birbirlerini amirleri nezdinde başarılı gösterebilmek amacıyla nadir olarak
yapılan bir işlem olduğu yönündeki savunmalar Soruşturma raporunda ulaşılan 1410
sonucu etkileyebilecek bir nitelik arz etmemektedir. Soruşturma raporunda benzer ve
birbirini destekler nitelikteki çok sayıda belgeden, ilgili pazardaki teşebbüslerin
rekabeti sınırlayıcı bir anlaşma içerisinde oldukları açıkça anlaşılmaktadır.

J. SONUÇ
8.7.2005 tarih, 05-44/631-M sayılı Kurul kararı uyarınca yürütülen soruşturma ile ilgili
olarak düzenlenen Rapora, toplanan delillere ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. Durer Refrakter Malzemeleri San. ve Tic. A.Ş., Haznedar Refrakter San. A.Ş.,
Konya Selçuklu Krom Magnezit Tuğla San. A.Ş., Kümaş Kütahya Magnezit İşl.
A.Ş., Remsan Refrakter Malz. San. ve Tic. A.Ş., Selko Ateş Tuğla San. ve Tic. 1420
A.Ş., Sörmaş Söğüt Refrakter Malzemeleri A.Ş., Süper Ateş Ateşe Mukavim
Malz. San. ve Tic. A.Ş., Zonguldak Yatırım Filyos Ateş Tuğlası Makina
Madencilik Enerji San. ve Tic. A.Ş.’nin refrakter malzemeleri pazarında 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiklerine,
2. Bu çerçevede 4054 sayılı Kanun’un 16’ncı maddesinin ikinci fıkrası uyarınca
2004 yılı net satışlarının takdiren %0,3 (binde üç)’ü oranında olmak üzere;
- Haznedar Refrakter San. A.Ş.,’ye 72.245,93 YTL
- Konya Selçuklu Krom Magnezit Tuğla San. A.Ş.’ye 56.166,73 YTL
- Kümaş Kütahya Magnezit İşl. A.Ş.’ye 226.965,11
- Sörmaş Söğüt Refrakter Malzemeleri A.Ş.’ye 82.910,05 YTL 1430
- Süper Ateş Ateşe Mukavim Malz. San. ve Tic. A.Ş.’ye 64.773,47 YTL
- Zonguldak Yatırım Filyos Ateş Tuğlası Makina Madencilik Enerji San. ve Tic.
A.Ş. ‘ye 38.003,26 YTL
idari para cezası verilmesine,
3. Durer Refrakter Malzemeleri San. ve Tic. A.Ş., Remsan Refrakter Malz. San.
ve Tic. A.Ş., Selko Ateş Tuğla San. ve Tic. A.Ş.’ye ayrı ayrı olmak üzere, 4054
sayılı Kanun’un 16. maddesinin (2007/1 no’lu Tebliğ ile değişik) ikinci fıkrası
07-10/63-19
44
uyarınca takdiren asgari ceza miktarı olan 6.864 YTL idari para cezası
verilmesine,
4. 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal eden eylemlerinden dolayı, rekabetin 1440
tesisi ve ihlalden önceki durumun korunmasını teminen yerine getirilmesi veya
kaçınılması gereken davranışların ve ihlale son verilmesi gereğinin, aynı
Kanun’un 9. maddesi uyarınca ilgili teşebbüslere bildirilmesine,
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.




Full & Egal Universal Law Academy