Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2018-1-029
Karar Sayısı : 20-51/704-312
Karar Tarihi : 26.11.2020
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,
Ahmet ALGAN, Ayşe ERGEZEN
B. RAPORTÖRLER: Dilan TOPRAK ERDAĞI, Ahmet YALÇIN, Melisa AĞYÜZ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Opet Petrolcülük A.Ş.
Temsilcisi: Av. M. Haluk ARI
Atatürk Mah. Ataşehir Blv. 42 Ada Gardenya 7/1 K:11 D:68
34758 Ataşehir/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Rekabet Kurulunun 12.03.2020 tarih ve 20-14/192-98 sayılı
kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 11. maddesi çerçevesinde
yeniden değerlendirilerek geri alınması talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 18.05.2018 tarih ve 4003
sayı ve 21.05.2018 tarih ve 4038 sayı ile intikal eden gizlilik talepli şikâyet
başvurularında; BP Petrolleri A.Ş (BP)., OPET Petrolcülük A.Ş.(OPET), Petrol Ofisi A.Ş.
(PO) ve Shell & Turcas Petrol A.Ş. (SHELL) hakkında bayilerinin yeniden satış fiyatlarını
belirlemek suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı
Kanun) 4. maddesini ihlal ettikleri iddia edilmiş olup, ilgili hususlar Rekabet Kurulunun
12.06.2018 tarih ve 18-19 sayılı toplantısında görüşülmüş ve BP, OPET, PO ve SHELL
hakkında bayilerine yönelik uygulamalarının 4054 Sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal
ettiği iddialarına yönelik olarak 4054 Sayılı Kanun’un 40. maddesinin birinci fıkrası
uyarınca önaraştırma açılmasına karar verilmiştir.
(3) Anılan Kurul kararı çerçevesinde yapılan önaraştırma sonucunda hazırlanan
07.08.2018 tarih ve 2018-1-29/ÖA Önaraştırma Raporu Kurulun 27.08.2018 tarihli
toplantısında görüşülerek 18-29/484-M sayı ile mezkur teşebbüsler hakkında
soruşturma açılmasına karar verilmiştir.
(4) Bununla birlikte, Kurulun 11.10.2018 tarih ve 18-38/603-M sayılı kararı ile 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesinin ihlal edilip edilmediğinin tespitine yönelik olarak; TOTAL Oil
Türkiye A.Ş. (TOTAL) hakkında aynı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma
açılmasına ve bu soruşturmanın 27.08.2018 tarih ve 18-29/484-M sayılı karar ile
başlatılan soruşturma ile birleştirilerek yürütülmesine karar verilmiştir.
(5) Yürütülen soruşturma sonucunda 27.08.2018 tarih ve 2018-1-29/SR sayılı Soruşturma
Raporu (Rapor/Soruşturma Raporu) hazırlanmış olup, takip eden süreçte, Kurul
tarafından alınan, 12.03.2020 tarih ve 20-14/192-98 sayılı kararda, BP, PO ve SHELL
ve OPET’in 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği sonucuna ulaşılmıştır.
(6) Söz konusu karar OPET tarafından 16.09.2020 tarihinde tebellüğ edilmiştir. OPET
temsilcisi tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 19.10.2020 tarih, 11255 sayı ile
intikal eden yazıda ise; Kurulun 12.03.2020 tarih ve 20-14/192-98 sayılı kararının 2577
20-51/704-312
2/5
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun (İYUK) 11. maddesi çerçevesinde yeniden
değerlendirilmesi ve geri alınması talep edilmiştir.
(7) Başvuru üzerine düzenlenen 13.11.2020 tarih ve 2018-1-029/BN-14 sayılı Bilgi Notu
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(8) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Bilgi Notu’nda; İYUK çerçevesinde yapılan başvurunun
yeni bir hukuki durum ortaya çıkarmadığı ve söz konusu başvuru kapsamında dile
getirilen iddiaların Kurul kararında değerlendirildiği dikkate alındığında, idari işlemin
kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasına yer olmadığı
ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. BAŞVURUNUN KONUSU
(9) Başvuruda özetle;
- OPET’in yeniden satış fiyatına müdahale ettiğine dair herhangi bir tespit
yapılmadığı, dosyada mevcut belgelerin OPET’in rekabetçi davranışlarını
destekler nitelikte olduğu, aynı dosyada birlikte soruşturma yürütülen diğer
teşebbüslerde yeniden satış fiyatına müdahaleyi gösteren belgelerin varlığına
karşın OPET’te böyle bir belgenin varlığının tespit edilemediği,
- Kurulun gerek önaraştırma sonucunda soruşturma açılmaması gerekse
soruşturma sonucunda alınan nihai geçmiş kararlarında, alıcıların satış fiyatına
müdahaleyi gösteren belgelerin olmadığı durumlarda ihlal tespiti yapmadığının
görüldüğü,
- 2002/2 Sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nde (2002/2 sayılı
Tebliğ) ve mehazda yasaklanan hususun, sağlayıcı tarafından alıcının satış
fiyatını belirleme serbestisine müdahale etmek olduğu, böyle bir müdahalenin
gösterilemediği durumlarda ise bir rekabet ihlalinden bahsetmenin mümkün
olamayacağı,
- Kurulun 16.11.2016 tarih ve 16-39/659-294 sayılı Aygaz kararında, yeniden satış
fiyatının tespiti uygulamasına yönelik olarak bilgi, belge ve bulguya ulaşılamadığı
gerekçesiyle 4054 sayılı Kanun’un ihlal edilmediği sonucuna ulaşıldığı, ayrıca
Kurulun 11.10.2018 tarih ve 18-38/603-293 sayılı Aytemiz kararında,
sağlayıcının müdahale ettiğini gösteren delillerin olmaması nedeniyle soruşturma
açılmasına gerek görülmediği,
- Somut herhangi belge olmaksızın ve OPET’in bayilerine yönelik fiyat indirimlerine
destek olduğuna yönelik dosya içeriğinde var olan belgelerin de yeniden
değerlendirilmesi suretiyle OPET hakkında verilen idari para cezasının
kaldırılmasının talep edildiği,
- Kurul tarafından alınan karar metninin 293. ve 294. paragraflarında yer alan
ifadelerden, yeniden satış fiyatını tespit iddiasının bir karineye dayandırılmak
suretiyle kabul edildiğinin anlaşıldığı, 4054 sayılı Kanun’unda uyumlu eylem
iddiası için öngörülmüş olan karine dışında başka ihlal tipleri için karineye
dayanmak suretiyle ihlal tespiti yapılamayacağı,
- Usulen ayrı ayrı yürütülmesi gereken soruşturmaların tek bir soruşturmada
birleştirilmesi neticesinde, pazardaki durumun benzerlik gösterdiğinden
hareketle ihlal tespiti yapılmasının hukuka aykırı olduğu, yine Kurulun 11.10.2018
tarih ve 18-38/603-293 sayılı Aytemiz kararında yeniden satış fiyatının
20-51/704-312
3/5
belirlenmesine yönelik belgelerin yokluğunda, iktisadi delillere dayanılmasının
yeterli görülmediği, benzer değerlendirmelerin Ford, Çaykur, Ege Bölgesi
Çimento III, Ege Bölgesi hazır beton ve Aygaz kararlarında da ele alındığı,
- Türkiye toplam akaryakıt satışının %(…..) teşkil eden beş il ile sınırlı olarak
yapılan çalışmanın iktisadi analiz olarak değerlendirilmesinin yeterli
olamayacağı, birbirinden farklı özellikler arz eden gruplara ait verilerin
karşılaştırılması sırasında değerlendirmenin sağlam bir zemine oturtulmadığı, bu
bağlamda %(…..) pazar payına sahip olan OPET’in daha düşük bir pazar payına
sahip olan dağıtıcı firma ile karşılaştırılmasının anlamlı olmadığı,
- Kararda OPET ile BP, PO ve SHELL hakkında idari para cezası takdir edilirken
tüm teşebbüsler için aynı oranın baz alındığı ve cezanın hafifleştirilmesini
gerektiren herhangi bir unsurun bulunmadığının belirtildiği, ancak OPET’in diğer
soruşturma tarafları ile aynı durumda olmadığı ve bu nedenle eşit işlem
yapılmaması gerektiği,
- Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun
Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik (Ceza
Yönetmeliği) uyarınca temel para cezası belirlenirken gerçekleşen veya
gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığının dikkate alınması gerektiği,
- OPET ile ilgili tespitin Türkiye pazarının %(…..) temsil eden beş ile yönelik olarak
yapıldığı, bu beş ilin yanı sıra başka illeri de kapsayacak şekilde tespitlerin
yapıldığı BP, PO ve SHELL tarafından gerçekleştirildiği iddia olunan ihlalden
kaynaklanan muhtemel zararın OPET’e isnat edilen zarar ile aynı olmadığı,
- OPET’in farklılık arz eden bu durumunun Ceza Yönetmeliği’nin 5. maddesinin
ikinci fıkrası kapsamında düzenlenen hükmü ve 7. maddesinde düzenlenen
hükmü bağlamında değerlendirilmesinin mümkün olacağı,
- OPET’in söz konusu beş ilden elde ettiği gelirin OPET’in cirosunun yaklaşık
%(…..) tekabül ettiği, Kurul tarafından bu oranın göz önüne alınarak ceza
oranının yenden değerlendirilmesinin hakkaniyete uygun olacağı,
- Kararda ilgili ürün pazarlarının “benzin dağıtım”, “motorin dağıtım” ve “otogaz
LPG dağıtım” olarak belirlendiği, OPET’in otogaz faaliyeti olmadığından sadece
benzin ve motorin bakımından ihlal tespiti yapıldığı, buna göre OPET tarafından
gerçekleştirildiği iddia olunan ihlalin etkisinin daha sınırlı olduğu, kararın 534.
paragrafında yer verilen Tablo-56’ya bakıldığında OPET’in pazarın yaklaşık
%(…..)’sini oluşturan otogaz ürünü bakımından herhangi bir sorumluluğunun
bulunmadığı, ceza takdirinde bu hususun dikkate alınmamış olmasının ise eşitlik
ilkesine aykırı olduğu
ifade edilmiştir.
G.2. DEĞERLENDİRME
(10) İYUK’un “Üst makamlara başvurma” başlıklı 11. maddesinde, bir idari işleme karşı
ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılmasının, geri
alınmasının, değiştirilmesinin veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst
makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde
istenebileceği hükmü yer almaktadır. OPET tarafından yapılan başvurunun konusunu
Kurulun 12.03.2020 tarih ve 20-14/192-98 sayılı kararı oluşturmaktadır.
(11) İYUK’un 11. maddesi kapsamında bir başvuruda bulunulabilmesi için aranan şartlardan
ilki başvurunun süresinde yapılması gerekliliğidir. Anılan madde kapsamında bir
20-51/704-312
4/5
başvuruda bulunabilmek için başvurunun idari dava açma süresi içinde yapılması
gerekmekte olup bu süre Danıştay ve idare mahkemelerinde açılacak iptal davaları için
60 gün olarak belirlenmiştir. İlgili Kurul kararı OPET’e 16.09.2020 tarihinde tebliğ edilmiş
olup, Kuruma 19.10.2020 tarihinde başvuru yapmıştır. Bu yönüyle başvurunun süresi
içinde yapıldığı anlaşılmıştır.
(12) Başvuruya konu olan 12.03.2020 tarih ve 20-14/192-98 sayılı Kurul kararında,
- OPET’in bayilerine ve EPDK’ye bildirdiği, tavsiye niteliğinde olması gereken
tavan fiyatlar ile bayilerinin uyguladığı minimum pompa satış fiyatlarının çok
yüksek oranda benzerlik gösterdiği,
- OPET’in bu durumunun, rekabeti ihlal ettiği sonucuna varılan BP, PO ve SHELL
ile bir başka ifadeyle rekabetin engellendiği, bozulduğu veya kısıtlandığı
örneklerle oldukça benzer olduğu,
- Öte yandan OPET bakımından tespit edilen bu oranların, bayilerinin yeniden
satış fiyatını tespit etmediği sonucuna ulaşılan TOTAL’den de son derece
ayrıştığı,
- OPET’in bayilerinin pompa satış fiyatlarının çok yüksek oranlarda OPET
tarafından belirlenen tavsiye fiyatlara eşit olmasının, rekabetin engellendiği,
bozulduğu veya kısıtlandığı örneklerle büyük benzerlik gösterirken, rekabetin
engellenmediği, bozulmadığı ve kısıtlanmadığı örnekle benzerlik taşımadığı ve
bu durumun OPET’in teşvik ya da müdahalesinden kaynaklanmadığına ilişkin
olarak ekonomik ve rasyonel gerekçeler de tespit edilemediği hususları dikkate
alındığında OPET’in, bayilerinin yeniden satış fiyatını belirlemek suretiyle 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği ve ilgili teşebbüse idari para cezası
verilmesi
sonucuna varılmıştır.
(13) Söz konusu karara ilişkin olarak, İYUK çerçevesinde yapılan başvuru yeni bir hukuki
durum ortaya çıkarmamaktadır. Başvuru kapsamında dile getirilen iddialar ilgili Kurul
kararında değerlendirilmiş olup, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi
veya yeni bir işlem yapılmasına gerek bulunmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
20-51/704-312
5/5
H. SONUÇ
(14) Yapılan yeniden değerlendirme sonucunda; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu’nun 11. maddesi uyarınca Rekabet Kurulunun 12.03.2020 tarihli ve 20-14/192-
98 sayılı kararının kaldırılmasına, geri alınmasına, değiştirilmesine veya yeni bir işlem
yapılmasına yer olmadığına gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy