1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D3/1/Y.T.-00/1 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 00-18/176-94
Karar Tarihi : 16.5.2000
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr.Kemal EROL, Mehmet Zeki UZUN, Sadık KUTLU,
İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER
B- RAPORTÖRLER: Yaşar TEKDEMİR, O. Yelda TOY
C- ŞİKAYET EDEN: Yurdatap Meşrubat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
Kemalpaşa Mah. Lise Sok. No:5 ÇANAKKALE
D- HAKKINDA İLK İNCELEME YAPILAN
MEPA Meşrubat Pazarlama Dağıtım ve Ticaret Anonim Şirketi
Dereiçi Değirmenbahçe Cad. No:30 34530 Yenibosna/ İSTANBUL
E- DOSYA KONUSU: MEPA Meşrubat Pazarlama Dağıtım ve Ticaret Anonim
Şirketi (MEPA)'nin Çanakkale bölge bayisi olan Yurdatap Meşrubat Sanayi ve
Ticaret Limited Şirketi (Yurdatap)'ne mal vermeyi keserek pazar dışına ittiği
iddiası.
F- İDDİALARIN ÖZETİ: 1992 yılının ilk aylarından itibaren MEPA firmasının
Çanakkale ana bayisi olan Yurdatap'ın bayiliğinin 1998 Haziran ayında hiç bir
gerekçe gösterilmeden sona erdirildiği, böylece Yurdatap'ın pazar dışına itildiği
iddialarıyla MEPA hakkında gerekli işlemin yapılması talep edilmektedir.
G- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 7.5.1999 tarih, 1395 sayı ile giren başvuru
üzerine yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 31.3.2000 tarih ve D3/1/Y.T.-00/1
sayılı ilk inceleme raporu 13.4.2000 tarih, REK.0.07.00.00/24 sayılı Başkanlık
önergesi ile 00-14 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve "ekonomik bağımlılık"
konusuna ilişkin ek bir çalışma yapılarak Kurul gündemine getirilmesine 18.4.2000
tarih ve 00-14/137-69 sayı ile karar verilmiştir.
Raportörler tarafından hazırlanan bilgi notu 4.5.2000 tarih ve
REK.0.07.00.00/29 sayılı Başkanlık Önergesi ile 00-18 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
H- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: -MEPA'nın Türkiye Coca Cola Grubu'nun ana
dağıtım şirketlerinden birisi olduğu ve bu grup bünyesindeki üretim ve diğer dağıtım
şirketleriyle kontrol unsurları bakımından ekonomik birlik oluşturduğu, Türkiye Coca
Cola Grubu'nun ilgili ürün pazarları olan meyve suyu ve alkolsüz gazlı içecek
pazarlarının hiç birinde hakim durumda olmadığı ve bu nedenle şikayete konu
davranışın hakim durumun kötüye kullanılması olarak değerlendirilemeyeceği,
2 REKABET KURUMU
- Diğer yandan şikayet dilekçesinde iddia edilen davranışının MEPA firması ile diğer
bayi Gökçe Meşrubat Ticaret A.Ş. (Gökçe) arasındaki bir anlaşmadan
kaynaklanabileceği ancak;
- Söz konusu mal vermeyi kesme eylemi bir anlaşmadan kaynaklanmış olsa dahi,
bu münferit olayın etkin rekabet ortamını olumsuz yönde etkilemediği,
- Mevcut durumda bir bölgede faaliyet gösteren iki bayiden birisinin münhasır bayi
olarak tespit edilmesinin 1997/3 sayılı “Tekelden Dağıtım Anlaşmalarına İlişkin
Grup Muafiyet Tebliği”nin 2. maddesinde yer verilen ve tek elden dağıtım
anlaşmalarında bulunması gereken kurucu unsurları ortaya koyan “…ülkenin
tamamında veya belirlenmiş bir bölümünde yeniden satması amacıyla yalnızca
diğer tarafa sağlamayı kabul ettiği anlaşmalar…” şeklinde belirtilen ifadeye uygun
olacağı,
- Teşebbüslerin, eğer hakim durum ya da tekel durumunda değillerse, kiminle hangi
şartlarda iş yapacakları konusunda Borçlar Kanunu’nun sözleşme serbestisi
ilkesinden kaynaklı önemli bir hareket alanına sahip oldukları,
hususları dikkate alındığında önaraştırma açılmaması gerektiği düşünülmektedir.
İ- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
1. İlgili Pazar
İlgili ürün pazarı; ticari içecekler pazarında, alkolsüz içecekler segmentinde
gazlı alkolsüz içecekler ve meyve suları, ilgili coğrafi pazar ise, Yurdatap'ın bölge
bayiliği yaptığı Çanakkale ili olarak belirlenmiştir.
2.Taraflar
2.1. Yurdatap Meşrubat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi (Yurdatap)
Şirket, 1992 yılının ilk aylarından başlayarak aralarındaki sözleşmenin MEPA
tarafından tek taraflı olarak hiç bir gerekçe gösterilmeden sona erdirildiği 1998
Haziran ayına kadar "Coca-Cola Çanakkale Bölge Bayisi" olarak faaliyette
bulunmuştur.
2.2. MEPA Meşrubat Pazarlama Dağıtım ve Ticaret Anonim Şirketi (MEPA)
Coca-Cola ürünlerinin marka ve lisans sahibi olan ABD’de yerleşik The Coca-
Cola Company (TCCC)'nin Türkiye’deki faaliyetleri, sermayesinin tamamı TCCC’ye
ait The Coca Cola Export Corporation (TCCEC)'nın yan kuruluşları aracılığı ile
gerçekleşmektedir. TCCC’nin Türkiye’deki üretim ve şişeleme şirketleri ise, Maksan
Manisa Meşrubat Kutulama Sanayi A.Ş. (MAKSAN), Ansan Ankara Gıda Meşrubat
ve Meyve Suları Sanayi ve Ticaret A.Ş. (ANSAN), İmbat Meşrubat Sanayi ve Ticaret
A.Ş. (İMBAT)'dır. Anılan şirketlerin sermayelerinin %40’ı dolaylı olarak yavru
şirketleri aracılığıyla TCCC’ye ait olup, geri kalan hisselerin %40’ı Anadolu Grubu
(Erciyas Biracılık ve Malt Sanayi A.Ş. ve Ege Biracılık ve Malt Sanayi A.Ş.), %20’si
ise Özgörkey Grubu (E.Özgörkey İçecek Yatırım A.Ş. ve Etap İçecek ve Yatırım
A.Ş.) tarafından temsil edilmektedir.
3 REKABET KURUMU
MAKSAN'ın dağıtım şirketi MEPA, ANSAN'ın dağıtım şirketi Meda Meşrubat
Dağıtım ve Ticaret A.Ş. (MEDA), İMBAT’ın dağıtım şirketi ise Özdağ Dağıtım
Pazarlama İthalat İhracat A.Ş. (ÖZDAĞ) ile Öz-Pa Pazarlama ve Ticaret A.Ş. (ÖZ-
PA)'dir. Dağıtım ağını oluşturan bu şirketlerin sermayelerinde de, şişeleme
şirketlerinde olduğu gibi TCCC yavru şirketleri aracılığıyla %40, Anadolu Grubu
%40, Özgörkey Grubu %20 oranında pay sahibidir.
İlgili pazarda içecek üretmenin (teknik sınırlamalar ve üretim maliyetleri
açısından) oldukça kolay olmasına rağmen bu ürünleri satabilmek için etkin ve
yaygın bir dağıtım ağına sahip olunması gerektiği, dolayısıyla pazarda faaliyet
gösteren bir teşebbüs için dağıtım şirketlerine sahip olmanın ürün satışları için hayati
önem taşıdığı dosya mevcudu bilgi ve belgeden anlaşılmaktadır.
MEPA,Türkiye Coca-Cola Grubu'nun (TCC) ana dağıtım firmalarından birisi
olup diğer üç ana dağıtım firması olan MEDA, ÖZDAĞ, ÖZPA ve şişeleme ve üretim
firmaları ANSAN, MAKSAN, İMBAT ile birlikte kontrol unsurları bakımından
ekonomik birlik oluşturmaktadır. MEPA’nın maksat ve mevzuu “alkolsüz içki, meyve
ve sebze suları, maden ve içme suları dahil her türlü meşrubat ile meyve ve sebze
konserveleri, meyve usareleri ve esanslarının depolanması, dağıtımı ve pazarlaması
ve satış işlerini yapmak ve genel olarak depolama, nakliye pazarlama, ve dağıtım
işleri ile uğraşmak”tır. Bu cümleden hareketle; MEPA, MAKSAN adlı firmanın üretip,
ambalajladığı ürünleri dağıtmakta, pazarlamakta ve satmaktadır.
3. Yapılan Tesbitler ve Hukuki Değerlendirme
3.1.Genel Bilgiler
TCC Grubu'nun, ilgili pazarlardan meyve suyu pazarında Cappy marka ürünle
% 13,8’lik bir pazar payına sahip olduğu ve piyasada payları birbirine yakın çok
sayıda firmanın faaliyet gösterdiği tesbit edilmiştir. Gazlı alkolsüz içecek pazarında
ise son beş yıllık dönemde TCC Grubu yaklaşık olarak % 60’lık bir paya sahipken
Fruko-Tamek Grubu (Pepsi) azalış göstermekle birlikte yaklaşık % 30 seviyesinde
bir paya sahip olmuştur. Her iki grup, ilgili ürün pazarında istikrarlı bir şekilde
pazarın % 90’ından fazlasına sahiptir. Bu gruplardan Coca-Cola Grubu sahip olduğu
pazar payı ve marka imajı nedeniyle pazarda lider konumundadır. Bu iki firma
dışında her ne kadar pazar içerisinde başka teşebbüsler faaliyet gösteriyorlarsa da,
bu teşebbüslerin söz konusu iki grubun pazar pozisyonlarını tehdit etmeleri mümkün
değildir. TCC Grubu, Coca-Cola markasının hem dünya çapında hem de ulusal
seviyede sahip olduğu imaj ve marka bağımlılığından faydalanmaktadır.
TCC Grubu'nun pazar içerisinde çok güçlü bir konuma sahip olduğu
gözlenmektedir. Özellikle sahip olduğu marka ve bu markanın yüksek imajı ve bu
bağlamda müşteri bağımlılığı firmanın gücünü pekiştirmektedir. Ulusal pazarın
dışında Coca-Cola global seviyede tanınan ve güvenilen bir markadır. Amerikan
kökenli Pepsi, hem uluslararası çapta hem de ulusal seviyede Coca-Cola'nın en
önemli rakibidir. Pepsi de, Coca-Cola gibi global çapta markalara ve marka imajına
ve Coca-Cola kadar olmasa da müşteri bağımlılığına sahiptir. Yine ulusal seviyede
faaliyet gösteren firmalar uluslararası çapta gerçekleştirilen tanıtım çalışmaları
aracılığıyla özellikle yerel rakiplerine karşı çok önemli bir rekabet avantajı elde
etmektedir. Pepsi’nin varlığı, Coca-Cola’nın sahip olduğu pazar gücü üzerinde
önemli ölçüde baskı yapmakta ve bir anlamda bu gücü sınırlandırmaktadır.
4 REKABET KURUMU
Pazarın sürekli büyüyen bir pazar olmasına karşın belirli bir olgunlukta ve
doygunlukta olduğu ve bu niteliğin piyasada dar oligopol ya da dar oligopol benzeri
yapıyı güçlendirdiği ileri sürülebilir. Bu çerçevede pazarı bir tür dar oligopol olarak
tanımlamak yanlış olmayacaktır. Bu denli bir dar oligopol pazarda iki seviyede
rekabetçi süreç işlemektedir. Bu süreç bir tarafta pazardaki asıl oyuncular, diğer
yandan pazardaki küçük oyuncular bakımından işlemektedir.
3.2. Değerlendirme
Yurdatap'ın, 1992 yılında Coca-Cola firmasının teklifi üzerine bu firma
tarafından üretilen ürünlerin Çanakkale ana bayisi olarak faaliyet göstermeye
başladığı; Yurdatap'ın, Çanakkale genelinde Coca-Cola bayiliğini sürdürürken,
MEPA'nın Gökçe’yi, Çanakkale’nin Eceabat bölgesi bayi olarak atadığı, ancak
fiiliyatta Gökçe'nin Çanakkale genelinde faaliyet gösterdiği dolayısıyla bu iki firmanın
dağıtım faaliyetlerini bir süre aynı bölgede sürdürdükleri, daha sonra MEPA
tarafından Yurdatap'ın bayilik sözleşmesinin feshedilmesi ile birlikte Gökçe’nin
Çanakkale bölgesinde tek bayi olduğu, Gökçe'nin Yurdatap'ı çeşitli yollarla pazar
dışına çıkarmaya çalıştığı, ayrıca MEPA’nın bayiliği feshetmeden önce Yurdatap'a
karşı caydırıcı çeşitli yollara başvurduğu, bu sürecin sonucunda 1999 Haziran ayı
içerisinde Yurdatap'ın bayiliğinin feshedildiği dosya mevcudu bilgi ve belgeden
anlaşılmıştır.
Mal vermeyi kesen teşebbüs ile bu davranışa maruz kalan teşebbüs
arasındaki bayilik ilişkisi münhasır sınırlamalar öngören dikey bir ilişkidir. Sağlayıcı
ile onun münhasır bayisi arasında dikey sınırlamalar içeren anlaşmalar, 1997/3 sayılı
Tekelden Dağıtım Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyet Tebliği ile düzenlenmekte ve
bazı rekabet sınırlamalarında ortaya çıkacak olan faydanın daha fazla olduğu
dikkate alınarak 4. maddenin getirdiği yasaklamadan muaf tutulmaktadır. Ancak söz
konusu muafiyet, hakim durumdaki firmaların bu hakimiyetlerini kötüye
kullanmalarına cevaz vermemektedir.
Markalar arası rekabetin yoğun olduğu pazarlarda rekabet kuralları belirli
koşullarla sağlayıcılara kendi etkin dağıtım ağlarını kurma konusunda geniş takdir
yetkileri tanımaktadır. Sağlayıcı teşebbüsler bu çerçevede belirlediği koşulları yerine
getirmede yetersiz kalan bayileri ile olan ticari ilişkilerini kesme ve o bölgeye
koşulları sağlayan başka bir bayi ya da dağıtıcı atama hak ve özgürlüklerine
sahiptirler. Buradaki temel gerekçe, pazardaki yoğunlaşmanın az olması nedeniyle
geleceğe dönük olarak dağıtıcı konumundaki müşterilerin alternatif temin kaynakları
bulabilme ihtimalinin çok yüksek olmasıdır.
Buna karşılık markalar arası rekabetin az olduğu ve yoğunlaşmanın yüksek
olduğu sektörlerde faaliyet gösteren teşebbüsler bakımından bu özgürlük alanı
yoğunlaşmanın artmasıyla ters orantılı bir şekilde daralmaktadır. Yoğunlaşmanın
yüksek olduğu pazarlarda faaliyet gösteren sağlayıcı durumundaki teşebbüsler
müşterileriyle olan ilişkilerinde ve aralarındaki ticari ilişkiyi tek taraflı olarak sona
erdirme konusunda geniş bir serbestiye sahip değildirler.
Mal vermeyi kesme eylemlerinin 4054 sayılı Kanun kapsamında
değerlendirilebilmesi için 4. ya da 6. madde anlamında bir ihlal olması
gerekmektedir. Kanun’un 4. maddesi, rekabeti kısıtlayıcı bozucu ya da engelleyici
teşebbüsler arası anlaşma uyumlu eylem ve ayrıca teşebbüs birliği kararlarının
5 REKABET KURUMU
denetimi ile ilgilidir. Tek bir firma ya da onun bağlantılı teşebbüsünün davranışı
ancak 6. madde kapsamında bir hakim durum tespiti ve bunun kötüye kullanılması
çerçevesinde değerlendirilebilecektir.
Türkiye Coca-Cola Grubu ülke genelinde yaygın bir şekilde içecek sektörünün
alt pazarları olan meyve suyu ve alkolsüz gazlı içecek pazarlarında faaliyette
bulunmaktadır. Bu pazarlardan ilki olan meyve suyu pazarında çok sayıda firma
faaliyet göstermektedir. Tüketimin yükselen bir trend çizmesi bir yandan bazı
firmaların ürün yelpazeleri içine meyve suyunu da eklemeleriyle sonuçlanırken, diğer
yandan birçok firmanın sektöre adım atmaya hazırlanmasına yol açmıştır. Sektörde
faaliyet gösteren firmalar ise yatırımlarına hız vererek ürün çeşitlerini
arttırmaktadırlar. Dolayısıyla meyve suyu pazarındaki hiç bir firma tek başına pazar
koşullarını belirleyebilecek şekilde bir hakim duruma sahip değildir. Bu bağlamda
meyve suyu pazarında Türkiye Coca-Cola Grubu, dolayısıyla MEPA hakim durumda
değildir.
Buna karşın Türkiye Coca-Cola Grubu diğer alt pazar gazlı alkolsüz içecek
pazarı içerisinde çok güçlü bir pozisyona sahiptir ve bu konumu güçlü marka imajı,
müşteri bağımlılığı, bir dünya markası olması, uluslarası alanda reklam yapma
kapasite ve yeteneğine sahip olmasından kaynaklanmaktadır. Diğer yandan sektör
içerisinde rakip olarak faaliyette bulunan Fruko-Tamek Grubu tarafından üretilen
Pepsi markası da benzer özelliklere sahiptir. Fruko-Tamek Grubu da yurt genelinde
yaygın bir şekilde faaliyet göstermektedir. Ancak Coca-Cola, sahip olduğu marka
imajı ve müşteri bağımlılığı gibi nedenlerle Pepsi'ye göre daha güçlü bir pozisyona
sahiptir. Ancak bu güç Coca-Colayı hakim duruma getirecek ölçüde değildir. Bu
bağlamda ortaya çıkan pazar yapısı tek bir firmanın rekabetçi koşulları
belirleyebileceği bir piyasadan ziyade dar oligopol olarak tanımlanabilecektir.
Pazardaki nihai denge asıl oyuncular arasındaki rekabet süreci sonucunda
oluşmaktadır. Bu nedenle temelde bu oyuncular arasındaki ilişkiler büyük önem
kazanmaktadır. Gazlı alkolsüz içecek pazarı içerisinde bir yanda Coca-Cola Grubu
ve diğer yanda Fruko-Tamek Grubu olmak üzere iki asıl oyuncu vardır. Bunların
yanında pazar payları çok daha küçük olan firmalar da vardır. İhlas Grubu, Çamlıca,
Erbak-Uludağ bu guptaki başlıca firmalardır.
Buraya kadar yapılan açıklamalar ışığında, Türkiye Coca Cola Grubu'nun,
4054 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde "… belirli bir piyasadaki bir
veya birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek
fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme
gücü…" şeklinde ifadesini bulan hakim durum tanımına göre mevcut pazar koşulları
dikkate alındığında, gazlı alkolsüz içecek pazarında hakim durumda olmadığı
görülmektedir.
Burada değerlendirilmesi gereken diğer önemli bir sorun ise, müşterinin
sağlayıcıya olan ekonomik bağımlılığıdır. Uygulamada ekonomik bağımlılık iki
şekilde görülmektedir. Bunlardan birincisi pazar içerisinde hakim durumda olan
sağlayıcıya olan ekonomik bağımlılıktır. Diğeri ise, sağlayıcının içinde bulunduğu
pazarda hakim durumda olmamasına karşın gerek müşterilerin bireysel özellikleri
gerekse pazarın koşulları gereği ortaya çıkan ekonomik bağımlılıktır. Bu çerçevede
6 REKABET KURUMU
ekonomik bağımlılık kavramının 4054 sayılı Kanun çerçevesinde değerlendirilmesi
ancak hakim durum kavramıyla birlikte kullanıldığı hallerde mümkündür.
Bu bağlamda 4054 sayılı Kanun bakımından tartışılması gereken husus,
pazarda hakim durumda olmayan bir sağlayıcının müşterilerinin kendisine ekonomik
bağımlılığını kötüye kullanması hallerinin nasıl düzenleneceği sorusudur. Bu
özellikle sağlayıcı ile ticari ilişkiye girerken önemli ölçüde yatırım yapan, uzun
dönemli sözleşme ile bağlanan müşteriler bakımından önemlidir. Zira söz konusu
müşteriler için eş değer bir temin kaynağına geçiş, gerek kabul edilen yükümlükler,
gerekse gerçekleştirilen yatırımlar nedeniyle önemli maliyetlere yol açmaktadır. Bu
çerçevede müşterilerin değinilen nedenlerle makul ve yeterli şekilde alternatif temin
kaynağı bulma imkanları yoksa ya da alternatif kaynaklara geçmek önemli
dezavantajları da beraberinde getiriyorsa, müşterilerin sağlayıcılarına ekonomik
olarak bağımlı olduklarını kabul etmek gerekir.
Ancak bu denli ekonomik bağımlılık hallerinden kaynaklanacak sorunları ele
alırken Rekabet Hukuku'nun uygulama alanıyla, teşebbüslere sözleşme yapma
serbestisi tanıyan ve bu serbesti çerçevesinde sözleşmenin taraflarına yükümlülükler
getiren Borçlar Hukuku uygulama alanı arasında hassas bir denge kurmak
gerekmektedir. Bu dengenin kurulması ise, kötüye kullanma olarak düşünülebilecek
davranışların ne dereceye kadar pazardaki etkin rekabeti engellediği ya da
bozduğunu belirlemeyi zorunlu kılmaktadır. Eğer iddia edilen davranış pazardaki
etkin rekabet şartlarını önemli ölçüde bozmuyorsa, bu davranış Rekabet Hukuku
kapsamında değerlendirilmemelidir.
Diğer yandan, ekonomik bağımlılığın kötüye kullanılmasının değerlendirilmesi
bakımından, hakim durumun 4054 sayılı Kanun çerçevesinde nasıl tanımlandığı
önemlidir. 4054 sayılı Kanun’un 3. maddesinde yer verilen hakim durum tanımı
sağlayıcının sadece müşterisi ile olan ticari ilişkisi açısından değil, aynı zamanda
tüm ilgili ürün pazarı açısından hakim durumda olmasını gerekli kılmaktadır. Oysa,
sağlayıcının müşterisi ile olan ilişkisinden kaynaklanan ekonomik bağımlılık
durumunda, ancak müşteriye karşı önemli bir pazar gücüne sahip olduğu iddia
edilebilir. 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinin uygulanması bakımından 3. madde
anlamında sağlayıcı firma pazarın tamamında hakim durumda değilse, sadece
ekonomik bağımlılık temelinde müşteriye karşı hakim durumda olduğunu ileri sürmek
mümkün değildir.
Bu nedenle şikayete konu eylem kendi özel koşulları dikkate alınmak suretiyle
sadece 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde değerlendirilmiştir. 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrası; belirli bir mal ya da hizmet piyasasında
doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını
taşıyan veya bu etkiyi doğuran ya da doğurabilecek nitelikte olan teşebüsler arası
anlaşmalar ve uyumlu eylemleri yasaklamakta ve devam eden fıkra tahdidi
olmamakla birlikte yasaklanan hallere örnekler vermektedir. Şikayete konu davranış,
MEPA tarafından gerçekleştirilen tek taraflı bir eylemdir. Teşebbüslerin tek taraflı
davranışlarının 4. madde çerçevesinde değerlendirilmesi mümkün değildir; çünkü bu
maddenin uygulaması birden fazla teşebbüsün yasaklanan ihlale iştirak etmiş
olmasını gerektirmektedir.
7 REKABET KURUMU
Ancak inceleme sırasında elde edilen ve yukarıda verilen bilgilerden, şikayete
konu olan mal vermeyi kesme davranışının MEPA ile Çanakkale bayiliğine getirilen
Gökçe arasındaki bir anlaşma ya da uyumlu eylem sonucunda ortaya çıkabileceği
ihtimali dikkate değerdir.
Fakat, teşebbüslerin objektif koşullar altında bayilik ilişkisine girecek oldukları
teşebbüsler konusunda özgür olmaları gerektiği hususu yadsınamaz bir gerçektir.
Teşebbüs hakim durumda değilse ve pazar içerisinde alternatif temin kaynakları
varsa, söz konusu firma kiminle iş yapacağı konusunda bir serbestliğe sahip
olacaktır.
Ayrıca fiilen iki olan bayinin tek bayiye indirilmesi 1997/3 sayılı Tekelden
Dağıtım Anlaşmaları Grup Muafiyet Tebliğ'in cevaz verdiği bir uygulamadır. Bu
husus özellikle teşebbüsün kiminle bayilik ilişkisi kuracağı konusunda sahip olduğu
serbesti ile birlikte düşünüldüğünde Yurdatap ile olan bayilik ilişkisinin sona
erdirilmesi ve onun yerine Gökçe ile bayilik ilişkisinin münhasıran sürdürülmesi hem
1997/3 sayılı Tebliğ'e uygundur, hem de teşebbüsün sahip olduğu serbesti ile
uyumludur.
J- SONUÇ
Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında,
- Türkiye Coca-Cola Grubu'nun ilgili ürün pazarlarının hiç birinde hakim durumda
bulunmaması nedeniyle şikayet dilekçesinde iddia edilen mal vermeyi kesme ve bu
yolla pazar dışına çıkarma davranışının hakim durumun kötüye kullanılması
olmadığına,
- İlgili davranışın aynı Kanun'un 4. maddesi kapsamında incelenmesi halinde ise;
mevcut durumda bir bölgede faaliyet gösteren iki bayiden birisinin münhasır bayi
olarak tespit edilmesinin 1997/3 sayılı “Tekelden Dağıtım Anlaşmalarına İlişkin Grup
Muafiyet Tebliği”nin 2. maddesinde yer verilen ve tek elden dağıtım anlaşmalarında
bulunması gereken kurucu unsurları ortaya koyan “…ülkenin tamamında veya
belirlenmiş bir bölümünde yeniden satması amacıyla yalnızca diğer tarafa sağlamayı
kabul ettiği anlaşmalar…” şeklinde belirtilen ifadeye uygun olduğuna,
- Bu nedenle başvuru konusu ile ilgili olarak 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun'un 40. maddesi uyarınca önaraştırma ya da soruşturma açılmasına
gerek bulunmadığına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy