1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D4/1/L.K.-00/4 (Devralma)
Karar Sayısı : 00-32/334-188
Karar Tarihi : 29.8.2000
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, Mehmet Zeki UZUN, İsmet CANTÜRK,
Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, R. Müfit SONBAY,
Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER
B- RAPORTÖRLER : Lerzan KAYIHAN, Serpil ÇINAROĞLU
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: Ford Motor Company temsilcisi Av. Nilüfer Müldür,
Hacı Adil Sk. No.44 2. Levent İstanbul
D- TARAFLAR: - Ford Motor Company
One American Road Dearborn Michigan 48121 ABD
- Bayerische Motoren Werke Aktiengesellschaft (BMW)
BMW Haus Petuelring 130 80788 Münih, Almanya
- Land Rover Group Limited
26 New Street St. Helier Jersey, Channel Adaları
E- DOSYA KONUSU: Alman Bayerische Motoren Werke Aktiengesellschaft
(BMW)’a ait Land Rover Group Ltd. (Land Rover) hisselerinin tamamının
ABD’de yerleşik Ford Motor Company (Ford) tarafından devralınması işlemine
izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 2.8.2000 tarih, 3330 sayı ile giren bildirim
üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1
sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen 15.8.2000 tarih, D4/1/L.K.-
00/4 sayılı Birleşme (Devralma) Ön İnceleme Raporu 24.8.2000 tarih, REK.
0.08.00.00/40 sayılı Başkanlık önergesi ile 00-32 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Ford’un, BMW’ye ait Land Rover şirketinin tam
kontrolünü devralması işlemine ilişkin bildirimin değerlendirildiği raporda; söz
konusu devralma işleminin, tarafların ilgili pazardaki toplam ciroları
(……………………… TL) yönüyle 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine dayanılarak
çıkarılan 1998/2 sayılı tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında bir
devralma işlemi olduğu, ancak, işlemin gerçekleştiği binek otomobil pazarının
büyüklüğünün yanısıra dinamik ve yoğun rekabet bulunan bir pazar olması da göz
önünde bulundurularak, Ford ve Land Rover’ın Türkiye pazarındaki paylarının
2 REKABET KURUMU
düşüklüğü dikkate alındığında, bu işlem sonucunda aynı Kanun’un 7. maddesinde
belirtilen, ilgili ürün pazarında hakim durumun yaratılması ya da hakim durumun
güçlendirilmesine yönelik olarak rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının sözkonusu
olmaması nedeniyle bildirim konusu devralma işlemine izin verilmesinin uygun
olacağı düşünülmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
1. İlgili Pazar
Ürün Pazarı: Bildirim konusu ürün olan dört çekişli araçların içinde yer aldığı ilgili
ürün pazarı; kullanım amaçları bakımından çekici, kamyon, kamyonet ve traktör gibi
otomotiv ürünlerinden kolaylıkla ayrılabilmesi ve tüketiciler tarafından anılan kara
taşıtları ile yakın ikame malı olarak değerlendirilmemesi nedenleriyle binek araçları
pazarı olarak ele alınmıştır.
Coğrafi Pazar: Bildirim konusu ürünün satışının ülkemizin tümünde yapılıyor olması
ve farklı homojen pazarlar oluşmaması nedenleriyle, ilgili coğrafi pazar Türkiye
Cumhuriyeti sınırları olarak belirlenmiştir.
2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Bildirime konu işlem, BMW ile Ford arasında yapılan anlaşmaya uygun
olarak, Land Rover’ın Ford tarafından tam kontrolünün devralınmasıdır. Bildirim
formunda; Ford ve BMW’nin 24.5.2000 tarihinde bir "Alım-Satım Sözleşmesi"
imzaladıkları, sözkonusu işlemin yurtdışında 30.6.2000 tarihinde tamamlanmış
olmasına karşın, Türkiye’nin bundan hariç tutulmuş olduğu ve buradaki
entegrasyonun Türk Rekabet Hukukuna uygun olarak alınacak izni takiben
başlatılmasına karar verildiği belirtilmektedir.
Konuyla ilgili değerlendirmeye geçmeden önce, pazara ilişkin yapılacak bir
açıklama yerinde olacaktır. Standard& Poor’s tarafından hazırlanan 1999 Eylül ayına
ait binek araçlarının toplam satış rakamlarına bakıldığında, ülkemizde Ford’un
19.135 adet ile % …. ve Land Rover’ın 3.036 adet ile % ….’lük toplamda 22.171
adet ile % ….’lük pazar payına sahip olduğu anlaşılmaktadır.
İlgili ürün pazarının, binek araçları pazarının belirli bir kısmı değil de tamamı
olarak nitelendirilmiş olmasına karşın, anılan devralmanın belirli sınıflar yönünden de
irdelenmesinin yerinde olacağı düşünülmektedir. Taraflardan Land Rover; binek
araçları sınıfları içerisinde (J) grubunda , Ford grubu ise (B), (C), (D), (E) ve (J)
gruplarında yer almaktadır. (J) grubu dört çekişli araçların (4x4) yer aldığı pazardır.
(A), (B), (C), (D) ve (E) grupları ise çeşitli farklı kasa ve donanıma sahip binek
araçlarından oluşmaktadırlar.
Sadece dört çekişli araçların yer aldığı pazara ilişkin yapılan inceleme
sonunda 1998 rakamlarına ulaşılmıştır. Bu noktadan hareketle bahse konu
devralmaya, kabaca yapılacak bir hesaplama ile, dört çekişli araçlar olarak yapılan
dar bir tanımla yaklaşıldığında ve binek araçları yönünden bulunan pazar payı ile
karşılaştırıldığında, Ford Explorer (J Grubu)+ Land Rover (J Grubu) = %…+ % …. =
% …. olarak bulunan oran binek araçları yönüyle belirlenen % …’lük pazar payına
nazaran daha da küçülmektedir.
3 REKABET KURUMU
Yapılan inceleme sonucunda, Ford’un Land Rover’ı devralması işleminin;
4054 sayılı Kanun’a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”in hangi hallerin
birleşme ve devralma sayılacağının belirlendiği 2. maddesinin (b) bendinde yer alan;
“Herhangi bir teşebbüsün…diğer bir teşebbüsün…ortaklık paylarının
tümünü…devralması veya kontrol etmesi” hükmü kapsamında bir devralma işlemi
olduğu anlaşılmıştır.
Bildirim formunda sunulan bilgiler çerçevesinde; tarafların, ilgili ürün pazarı
olan “binek otomobil pazarı”nda % .… olan pazar payları toplamı 1997/1 sayılı
Tebliğ’de belirlenen %25 eşiğinin altında kalmakla birlikte, …………………….. TL
olan ciro toplamlarının, anılan Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4.
maddesinde belirlenen 25.000.000.000.000 TL eşiğini aştığı görülmektedir.
Dolayısıyla, bildirim konusu devralma işlemi, 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne
tabi bir işlemdir.
Tarafların, sözkonusu birleşme işlemine 4064/89 sayılı Komisyon Tüzüğü
çerçevesinde izin verilmesi talebiyle Avrupa Topluluğu Komisyonu’na başvurdukları
tespit edilmiştir. Komisyon’un bu taleple ilgili olarak yayınlanan 30.6.2000 tarih ve
IP/00/693 sayılı Basın Bildirisi incelendiğinde; Komisyon’un Ford’un İngiliz araba
firması Land Rover’ı Alman BMW’den satın almasına ilişkin kararında, anılan işlemin
taraflarının Land Rover marka dört çekişli araçların da içerisinde yer aldığı pazarda
düşük pazar paylarına sahip olmaları ve sözkonusu pazarın son derece rekabetçi
olması gözönüne alındığında pazarda rekabete yönelik herhangi bir probleme yol
açmayacağı görüşü ile izin verdiği anlaşılmaktadır.
Bildirim formundan; işlem öncesi gelişmelerin aşağıdaki şekilde olduğu
anlaşılmaktadır: Rover Group Limited Alman Otomobil Grubu BMW’nin tam
kontrolünde bir iştirak iken; BMW, Rover’ı iki yeni iş alanına bölerek yeniden
organize ettiğinden ortaya Rover ve Land Rover bölümleri çıkmıştır. Rover bölümü,
Rover markalı araçları içermekte olup, bir grup finansal yatırımcı ve eski Rover
yöneticilerinden oluşan Phonenix Konsorsiyumu’na; Land Rover markalı araçları
içeren Land Rover bölümü ise bildirime konu işlemden de anlaşılacağı üzere Ford’a
satılmıştır.
Bu yeniden yapılanma, yeni Land Rover iştiraklerinin kurulması ve
devredilmesi, üretim ve araştırma-geliştirme faaliyetleri, fikri mülkiyet, yeni kurulan
şirketlere, özellikle de Jersey, Channel Adalarında kurulan ve devralma işlemine
konu Land Rover Group Limited’e malvarlığı ve eleman sağlanması gibi faaliyetleri
kapsamaktadır. Land Rover Group Limited, ABD ve Kanada dışında, dünya
çapındaki Land Rover faaliyetlerini yürütmektedir. Kuzey Amerika’daki Land Rover
faaliyetleri için BMW tarafından farklı şirketler kurulmuş olup, bunlar da halihazırda
Ford tarafından ayrıca devralınmaktadır. Yurtdışında bu işlemin tamamlanması
sonucunda BMW'ye ait olan Land Rover tamamen Ford’un kontrolü altına girmiş ve
%100 iştiraki olmuştur. Böylece BMW’nin Land Rover veya Land Rover grubundaki
şirketlerin hiçbirisinde hissesi veya kontrol hakkı kalmamıştır.
Bildirim formunda yer alan bilgiler dört çekişli araçlar arasında tanınmış bir
marka olan Land Rover’ın devralınması işlemini; Land Rover’ın Aston Martin,
Jaquar, Lincoln ve Volvo’nun da bulunduğu Ford Prömiyer Otomotiv Grubu’nda
4 REKABET KURUMU
yeralacak olması nedeniyle, Ford’un, varolan ürün çeşitliliğini arttırarak kendi global
prestijli markalar grubunu geliştirmek yönündeki stratejisine dayandırmaktadır. Yine
bu bilgilerde, verimlilik ve üretim ölçek ekonomisinin, bildirimde bulunulan işlemin
arkasındaki diğer etkenler olduğu sıralanmaktadır.
Ayrıca, yine Bildirim Formu'ndan edinilen bilgilere göre, taraflardan hiçbirinin
yönetim kurullarında yer alan kişiler etkilenen pazarlarda faaliyet gösteren başka
teşebbüslerin yönetim veya denetim kurullarında yer almamaktadır.
Söz konusu devralma işleminin gerçekleştiği binek otomobil pazarının
büyüklüğü, dinamik ve yoğun rekabet bulunan bir pazar olması; diğer taraftan Ford
ve Land Rover’ın Türkiye pazarındaki paylarının düşüklüğü dikkate alınarak, bu
işlemin, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un birleşme ve
devralmaları düzenleyen 7. madddesi anlamında; otomobil pazarında hakim durum
yaratmaya veya varolan bir hakim durumu güçlendirmeye yönelik olarak ülkenin
bütünü ya da bir kısmında rekabetin önemli ölçüde kısıtlanması, engellenmesi ya da
bozulması sonucunu doğuracak bir devralma işlemi olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
İ- SONUÇ
Yukarıda yer tespitler ve hukuki değerlendirme ışığında; Ford Motor
Company’nin, Bayerische Motoren Werke Aktiengesellschaft’a ait Land Rover Group
Ltd. şirketinin tam kontrolünü devralması işlemine ilişkin bildirimin, tarafların ilgili
pazardaki toplam ciroları yönüyle, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine dayanılarak
çıkarılan 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi
bir devralma işlemi olduğu, ancak, işlemin gerçekleştiği binek otomobil pazarının
büyüklüğünün yanısıra dinamik ve yoğun rekabet bulunan bir pazar olması; diğer
taraftan Ford Motor Company ile Land Rover Group Limited’in Türkiye pazarındaki
paylarının düşüklüğü dikkate alındığında, bu işlem sonucunda aynı Kanun’un 7.
maddesinde belirtilen, ilgili ürün pazarında hakim durumun yaratılması ya da hakim
durumun güçlendirilmesine yönelik olarak rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının
sözkonusu olmadığı sonucuna ulaşılmış ve bildirim konusu devralma işlemine izin
verilmesine OYBIRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy