1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D1/1/H.Y.-00/3 (Ortak Girişim)
Karar Sayısı : 00-36/398-224
Karar Tarihi : 26.09.2000
A-TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof.Dr.M.Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : M. Zeki UZUN, Sadık KUTLU, Nejdet KARACEHENNEM,
Mustafa PARLAK, A. Ersan GÖKMEN, R.Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR,
Murat GENCER.
B- RAPORTÖRLER : Hilal YILMAZ, Harun ULU
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: Eczacıbaşı Holding A.Ş.
Temsilcisi: Prof. Dr. Arif Esin
Akaretler S.Seba Cad. No:67 80680
Beşiktaş-İSTANBUL
D- TARAFLAR : - Eczacıbaşı Holding A.Ş.
(Büyükdere Cad. 193, 80640, Levent-İSTANBUL)
- Girişim Pazarlama A.Ş.
(Mehmetcik Cad. Fulya Mah. No:63, 80290,
Mecidiyeköy-İSTANBUL)
- Eczacıbaşı İlaç Sanayi ve Tic. A.Ş.
(Büyükdere Cad. No:185, 80640, Levent-İSTANBUL)
- Eczacıbaşı İlaç Pazarlama A.Ş.
(Büyükdere Cad. No:185, 80640, Levent-İSTANBUL)
- Corridor International Turkey, LLC
(6405 Metcalf, Suite 108 Overland Park, KS 66202, USA)
E- DOSYA KONUSU : Eczacıbaşı Holding A.Ş., Girişim Pazarlama A.Ş.,
Eczacıbaşı İlaç Sanayi ve Tic. A.Ş., Eczacıbaşı İlaç Pazarlama A.Ş. ve Corridor
International Turkey, LLC'nin iştirak edecekleri bir ortak girişim şirketi
kurulması işlemine izin ve bu şirketin Ortaklık Anlaşması'ndaki "Rekabet Etme
Yasağı" hükmüne menfi tespit belgesi verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ : Kurum kayıtlarına 02.08.2000 tarih, 3334 sayı ile giren
bildirim üzerine, 4054 sayılı Kanun’un 5,7 ve 8 inci maddeleri ile 1997/1 sayılı
Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 20.09.2000
tarih ve D1/1/H.Y.-00/3 sayılı Ortak Girişim Ön İnceleme Raporu, 22.09.2000 tarih ve
2 REKABET KURUMU
REK.0.05.00.00/96 sayılı Başkanlık önergesi ile 00-36 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ :
- Eczacıbaşı Holding A.Ş., Girişim Pazarlama A.Ş., Eczacıbaşı İlaç Sanayi
ve Tic. A.Ş., Eczacıbaşı İlaç Pazarlama A.Ş. ve Corridor International Turkey, LLC
teşebbüslerinin, bir ortak girişim şirketi olan Eczacıbaşı-Corridor Sağlık Ürünleri ve
Hizmetleri A.Ş.’yi kurma işleminin, taraf şirketlerin pazar payı ve cirolarının 1997/1
sayılı “Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ”in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4 üncü maddesinde belirtilen
eşiklerin altında kalması nedeniyle, 4054 sayılı Kanun’un 7 nci maddesine
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olmadığı,
- Eczacıbaşı-Corridor Sağlık Ürünleri ve Hizmetleri A.Ş. Ortaklık
Anlaşması’nın, “Rekabet Etme Yasağı” başlıklı 7.02 maddesinin (a) bendinde yer
alan, ana şirketlerin ortak girişim şirketinde hissedarlıkları devam ettiği sürece ortak
girişim şirketiyle ilgili pazarda rekabet etmeyeceklerine ilişkin hükmün, yoğunlaşma
işlemi için doğrudan ilgili ve gerekli olması nedeniyle yan sınırlama olarak
değerlendirilmesi gerektiği,
- Eczacıbaşı-Corridor Sağlık Ürünleri ve Hizmetleri A.Ş. Ortaklık
Anlaşması’nın, 7.02 (b) maddesinde yer alan, hissesini diğer ortağa devreden ana
şirkete süresiz rekabet etme yasağı getiren hükmün; 4054 sayılı Kanun’un 4 üncü
maddesini ihlal ettiği, aynı Kanun’un 5 inci maddesindeki şartları taşımadığından
Ortaklık Anlaşması’na bireysel muafiyet verilemeyeceği, yoğunlaşma işlemi ile
doğrudan ilgili ve gerekli olmadığından bu hükmün anlaşmadan çıkarılması gerektiği,
çıkarılması halinde ise anlaşmaya menfi tespit belgesi verilebileceği,
düşünülmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME :
1. İlgili Pazar
a) Ürün Pazarı: Bildirime konu, kurulacak olan Eczacıbaşı–Corridor Sağlık Ürünleri
ve Hizmetleri A.Ş., evde gerçekleştirilen fizik tedavi hizmetleri, hemşirelik hizmetleri,
rehabilitasyon, hastaya periyodik olarak bağlanan tıbbi cihazlar, evde yapılacak tanı
hizmetleri, solunum terapisi (ev nemlendirme uygulamaları dahil) sağlama alanında
etkinlik gösterecektir
Hastanın kişisel bakımını uzun süreli olarak gerçekleştiremiyor olması, hasta
ailesinin ve çevresinin olumsuz yönde etkilenmesine ve sosyal sorunların
doğmasına neden olabilmektedir. Bu durumdaki hastaların tedavi maksatlı yer
değiştirmeleri (ambülasyon) genellikle yüksek maliyetler doğurmaktadır. Hastanın
evinde verilen sağlık ve bakım hizmetlerinin dolaylı olarak hastane hizmetleriyle
ikame edilebilmesi mümkün olmakla birlikte ürünün fiyatı ve kalitesi bakımından
hastane hizmetlerinden ayrı bir pazar olarak değerlendirilmesini gerektirmektedir. Bu
3 REKABET KURUMU
nedenle, konunun değerlendirilmesinde ilgili ürün pazarı, hastanın evinde verilen
sağlık ve bakım hizmetleri pazarı olarak belirlenmiştir.
b) Coğrafi Pazar: Bildirime konu olan işlemin etkili olacağı ilgili coğrafi pazar,
anlaşmanın yürürlükte bulunacağı Türkiye Cumhuriyeti, Azerbeycan, Kazakistan,
Özbekistan, Türkmenistan, Kırgizistan ve Ortadoğu Ülkeleri’dir. 4054 sayılı Kanun’un
uygulama alanı bakımından konunun değerlendirilmesinde ilgili coğrafi pazar,
Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak kabul edilmiştir.
2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Eczacıbaşı Grubu bünyesinde yer alan firmalardan Eczacıbaşı Holding A.Ş.,
portföy yönetimi, Eczacıbaşı İlaç Sanayi ve Ticaret A.Ş., insan sağlığı ile ilgili ilaçlar,
veteriner ilaçları ve kişisel sağlık bakım ürünlerinin üretimi ve satışı, Eczacıbaşı İlaç
Pazarlama A.Ş., Eczacıbaşı İlaç San. ve Tic. A.Ş. tarafından üretilen ve ithal edilen
tüm beşeri ve veteriner ilaçların tanıtımı, pazarlama, satış ve dağıtımı, Girişim
Pazarlama A.Ş. ise Eczacıbaşı Topluluğu tarafından üretilen ve ithal edilen tüketim
ürünleri ile topluluk dışı firmalarla yaptığı dağıtım anlaşmaları kapsamındaki temizlik
kağıtları, kozmetik ve kişisel bakım ürünleri, kuaför ürünleri, ev temizlik ürünleri ve
bebek mamalarını da içeren çeşitli ürünlerin satış ve dağıtımı konusunda etkinlik
göstermektedir.
Corridor International Turkey LLC, sağlık ve hasta bakımı know-how’una
sahip ve merkezi Amerika Birleşik Devletleri’nde olan The Corridor Group, Inc.
teşebbüsünün %100 iştiraki olup bildirime konu olan ortak girişime iştirak etmek
üzere ABD’de kurulmuş bir şirkettir. Söz konusu şirketin faaliyet alanı, evde sağlık ve
bakım hizmetlerinin verilmesi olarak belirlenmiştir.
Bildirim konusu işlem, Eczacıbaşı Holding A.Ş., Girişim Pazarlama A.Ş.,
Eczacıbaşı İlaç Sanayi ve Tic. A.Ş., Eczacıbaşı İlaç Pazarlama A.Ş. ve Corridor
International Turkey, LLC teşebbüslerinin kuracakları Ortak Girişim Şirketine izin,
Ortaklık Anlaşması’ndaki rekabet yasağına da menfi tespit/muafiyet talebidir.
Ortak girişimler, rekabet hukuku açısından yoğunlaşma doğurucu ortak
girişimler ve koordinasyon riski doğuran ortak girişimler olarak ikiye ayrılmaktadır.
Yoğunlaşma doğurucu ortak girişimler birleşme olarak kabul edilmekte ve 4054 sayılı
Kanun’un 7 nci maddesi ile bu maddeye dayanılarak çıkartılan 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ” kapsamında değerlendirilmektedir. Koordinasyon riski doğuran ortak
girişimler ise 4054 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesi kapsamında incelenmektedir.
1997/1 sayılı Tebliğ'in "Birleşme ve Devralma Sayılan Haller" başlıklı 2 nci
maddesinde ortak girişimlerle ilgili olarak; "Amaçlarını gerçekleştirmek üzere işgücü
ve malvarlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkan
ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı
amacı veya etkisi olmayan ortak girişimler (joint-venture)." tanımlaması yer
almaktadır.
4 REKABET KURUMU
Yukarıda adı geçen maddede yapılan tanımdan hareketle, bir ortak girişimin
yoğunlaşma doğurucu kabul edilmesi için aranan özellikler şu şekilde
sıralanmaktadır:
1. Ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması (ortak girişim),
2. Bu ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması,
3. Taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı
amacı veya etkisi olmaması.
Bu bilgiler ışığında, Eczacıbaşı Grubu ve Corridor International Turkey, LLC
şirketlerinin kuracağı ortak girişimin yoğunlaşma doğurucu bir ortak girişim olup
olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.
1- Ortak Kontrol
Gerek koordinasyon riski doğuran gerekse yoğunlaşma doğurucu ortak
girişimlerde aranan birinci koşul, söz konusu ortak girişimin kurucu firmalar
tarafından ortak kontrol altında tutuluyor olmalarıdır.
Ortak girişimin, kendisini oluşturan taraflardan bağımsız karar alabilmesi ve
uygulayabilmesi için, verilecek önemli kararlarda söz konusu taraflardan hiç birinin
tek başına karar alma yetkisinin bulunmaması, bağımsız yeni bir iradenin ortaya
çıkması gerekmektedir. Ortak kontrolün, iki veya daha fazla ana şirketin, ortak
girişimin karar verme mekanizması üzerinde etkili olması şeklinde tanımlanması
mümkündür. Bir ortak girişimde azınlık hisselerine sahip tarafların önemli kararlarda
veto yetkisinin bulunması ortak kontrolün varlığına ilişkin en önemli ölçütlerdendir.
Bildirime konu ortak girişim şirketinde, Eczacıbaşı Grubu ve Corridor Int.
Turkey % 50’şer hisseye sahip olacaktır. Ortaklık Anlaşması’nda, kurulacak olan
ortak girişimin yönetim kurulunun üçü Eczacıbaşı Grubu tarafından, üçü de Corridor
Int. Turkey tarafından gösterilecek adaylardan olmak üzere altı üyeden oluşacağı
görülmektedir. Ortak girişimin yönetim kurulunun alacağı olağan kararlar için
üyelerin salt çoğunluğunun müspet oyu yeterli olurken, önemli kararların
alınmasında en az beş üyenin hazır bulunması ve karar hakkında müspet oy
kullanması şartı aranmaktadır. Bu çerçevede kurulacak olan ortak girişim şirketinin,
Eczacıbaşı Grubu ve Corridor Int. Turkey’nin ortak kontrolü ile yönetileceği ve
dolayısı ile “ortak girişim” olarak kabul edilebileceği anlaşılmaktadır.
2. Bağımsız İktisadi Varlık Olması:
Ortak girişimin yoğunlaşma doğurucu olup olmadığını gösteren kriterlerden
bir diğeri, söz konusu ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlığın bütün
fonksiyonlarını yerine getiriyor olup olmadığıdır. Bağımsız bir iktisadi varlıktan söz
edebilmek için söz konusu ortak girişimin faaliyetlerini yürütmek üzere yeterli
işgücüne ve mal varlığına sahip olması, pazarda bağımsız bir sağlayıcı ve alıcı
olarak davranması, faaliyetlerinin belli bir süre ile sınırlı olmaması, rekabet
5 REKABET KURUMU
politikalarını kendi ekonomik menfaatlerine göre özerk bir şekilde belirlemesi
gerekmektedir.
Başvuru formundan, tarafların taahhüt ettiği sermaye, tıbbi cihaz ve sağlık
personelinin ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak faaliyetlerini yürütmeye
yeterli olacağı anlaşılmaktadır.
3. Rekabeti Sınırlayıcı Amaç veya Etkinin Olmaması:
Bu unsurun değerlendirilmesinde belirleyici faktör, ortak girişimin ana şirketler
arasında veya ana şirketlerle ortak girişim arasındaki rekabetçi davranışların
koordinasyonuna sebebiyet verip vermediği hususudur. Ana şirketlerin, ortak
girişimin faaliyette bulunduğu ilgili ürün pazarı veya coğrafi pazardan ya da bu
pazara komşu pazardan veya bu pazarın alt veya üst konumunda olan pazarlardan
tamamen çekildiği ya da etkinliklerini ortak girişimin coğrafi pazarının dışında
sürdürüldüğü durumlarda, ortak girişim yoğunlaşma doğurucu olarak kabul
edilmektedir.
Bu çerçevede; rekabet koordinasyonundan, bir başka deyişle ortak girişimin
rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olmasından sözedilebilmesi için öncelikle ana
şirketlerin birbirleriyle veya ortak girişimle rakip olmaları gerekmektedir. Buna göre
ortak girişimin kendisini oluşturan teşebbüslerin daha önceki faaliyetlerini devralıp
almadığı, onlar adına yeni faaliyetlere girişip girişmediği, şirketlerin ilgili pazarlarında
veya ilgili ürün pazarının üst veya alt pazarlarında veya komşu pazarlarda faaliyet
gösterip göstermediği konuları açıklığa kavuşturulması gereken hususlardır.
Corridor Int. Turkey, fizik tedavi alanında sağlık hizmetleri ve hasta bakımı
know-how’una sahip bir teşebbüs olup ortak girişimin etkinlik göstereceği coğrafi
pazarda herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. Diğer yandan, Eczacıbaşı
Grubu’nun da ilgili ürün pazarında herhangi bir faaliyeti mevcut değildir. Kurulacak
olan ortak girişim şirketi, Corridor Int. Turkey için yeni bir coğrafi pazar, Eczacıbaşı
Grubu için ise yeni bir ürün pazarı anlamına gelmektedir. Corridor Int. Turkey ile
Eczacıbaşı Grubu’nun ilgili pazarda rakip olmaması nedeniyle ortak girişim ana
teşebbüsler arasında rekabetçi davranışların koordinasyonuna yol açmayacaktır.
Öte yandan, Corridor Int. Turkey'in ilgili coğrafi pazarda, Eczacıbaşı Grubu’nun ise
ilgili ürün pazarında deneyiminin olmaması, bu teşebbüslerin ortak girişimin faaliyet
alanında münferiden etkinlik gösterebilme olasılıklarını azaltmakta, dolayısıyla ortak
girişim nedeniyle potansiyel rekabetin de kısıtlanması söz konusu olmamaktadır.
Bildirime konu ortak girişim şirketinin, ortak kontrol altında bir teşebbüs
olması, bu teşebbüsün bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması ve taraflar
arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya
etkisi olmaması nedeniyle yoğunlaşma doğurucu bir ortak girişim niteliğindedir. Bu
nedenle, söz konusu ortak girişimin 4054 sayılı Kanun’un 7 nci maddesi ile bu
maddeye dayanılarak çıkartılan 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında değerlendirilmesi
gerekmektedir.
6 REKABET KURUMU
Bildirim konusu ortak girişim şirketinin faaliyette bulunacağı ilgili ürün pazarı,
hastanın evinde verilen sağlık ve bakım hizmetleri pazarı olarak kabul edilmiştir.
Eczacıbaşı-Corridor Sağlık Ürünleri ve Hizmetleri A.Ş.’nin bu pazarda faaliyet
gösterecek ilk şirket olması nedeniyle bu ortak girişim şirketinin tarafları olan
Eczacıbaşı Grubu ve Corridor Int. Turkey’nin ilgili pazarda cirosu ve pazar payı
bulunmamaktadır. Dolayısıyla başvuruya konu işlemin, 4054 sayılı Kanun’a
dayanılarak çıkartılan 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ’de
belirtilen % 25 pazar payı ve 25 trilyon TL. ciro eşiklerinin altında kalması nedeniyle
Rekabet Kurulu’nun iznine tabi olmadığı anlaşılmaktadır.
Rekabet Etme Yasağı
Teşebbüsler arasında, bir tarafın diğerine rekabet yasağı getirdiği anlaşmalar
4054 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesi kapsamındadır. Bununla birlikte bazı birleşme
devralma işlemlerinde ticaret yerinin, mevkii, itibar ve sair gayrimaddi unsurlarının ve
know-how gibi kayıtlı olmayan haklarının da devri söz konusu olduğu için satıcı
üzerine getirilen ve belirli şartları içinde bulunduran ve yan sınırlamalar olarak
adlandırılan rekabet yasakları farklı olarak değerlendirilmektedir.
Yan sınırlamalar, konsantrasyonun tamamlanabilmesi ile doğrudan ilgili ve
bunun için gerekli olan sınırlamalardır. Yan sınırlama niteliğindeki rekabet yasağının
kapsamı, geçerli olacağı coğrafi alan ve zaman bakımından tam kontrolün ya da
ortak kontrolün devralınmasına göre ayrı ayrı incelenmesi gerekmektedir.
Tam kontrolün devredildiği devralma işlemlerinde rekabet yasağının satıcı
üzerine yükleniyor olması ve içerdiği coğrafi alanın ve ilgili ürünün devralınan
firmanın faaliyet gösterdiği ilgili coğrafi pazar ve ürün pazarıyla sınırlı olması
gerekmektedir. Diğer yandan, tam kontrolün devredildiği devralma işlemlerinde
rekabet yasağının kabul edilebilir bir süre ile sınırlı olması gerekmektedir.
Ortak kontrolün devredildiği yoğunlaşma doğurucu ortak girişimlerde ise
rekabet yasağı, ana şirketlerin ortak girişimle rekabet etmemesi şeklinde yer
almaktadır. Söz konusu rekabet yasağı ana şirketlerin pazardan çekilmesi anlamına
geldiği için ortak girişimin yoğunluk doğurucu bir işlem olması açısından önem
kazanmaktadır. Ana şirketlerin faaliyetlerini ortak girişime devrederek pazardan
çıkması gerek ana şirketler arasındaki, gerekse ana şirketlerle ortak girişim
arasındaki rekabetçi davranışların koordinasyonu riskini ortadan kaldırmaktadır.
Ortak girişimlerde rekabet yasağının içerdiği coğrafi alanın ve ilgili ürünün, ortak
girişimin faaliyet gösterdiği ilgili coğrafi pazar ve ürün pazarıyla sınırlı olması
gerekmektedir. Diğer yandan, ana şirketlerin ortak girişimle rekabet etme yasağının
belirli bir süre ile sınırlı olması da gerekmektedir.
Bildirim konusu ortak girişim şirketinin Ortaklık Anlaşması’nın 7.02 nci
maddesinde rekabet yasağı hükümleri yer almaktadır. Söz konusu maddenin (a)
bendinde ortak girişimi oluşturan ana şirketlerin hissedar oldukları sürece ortak
girişimle rekabet etmeyecekleri, aynı maddenin (b) bendinde de ortak girişimdeki
hissesini diğer ana şirkete devrederek hissedarlıktan ayrılan bir ana şirketin ortak
7 REKABET KURUMU
girişim şirketiyle rekabet etmeyeceği hususları düzenlenmiştir. Bu noktada, Ortaklık
Anlaşması’nın içerdiği rekabet yasaklarının “yan sınırlama” olarak kabul edilip
edilemeyeceğinin belirlenmesi gerekmektedir.
Ortaklık Anlaşması’nın “Rekabet Yasağı Hükmü” başlıklı 7.02 inci maddesinin
(a) bendi uyarınca ana şirketler, hissedar oldukları (kontrole sahip oldukları) sürece,
ortak girişim şirketiyle rekabet etmeyeceklerdir. Öte yandan bu maddedeki rekabet
yasağı ortak girişimin etkinlik göstereceği ilgili coğrafi ve ürün pazarıyla sınırlıdır.
Yukarıda açıklandığı üzere, ana şirketlerin hissedar oldukları sürece ortak girişimle
rekabet etmemeleri; hem ana şirketler arasında ve ana şirketlerle ortak girişim
arasındaki rekabetçi davranışların koordinasyonu riskini ortadan kaldırmakta, hem
de ana şirketlerin ilgili pazardaki faaliyetlerini ortak girişim üzerinde yoğunlaştırarak
şirketin başarılı olmasını sağlamaktadır. Bu nedenle, söz konusu Ortaklık
Anlaşması’nın 7.02 (a) maddesi konsantrasyonun tamamlanması ile ilgili bir yan
sınırlama olmakta ve 4054 sayılı Kanun’un 7 nci maddesini ihlal etmemektedir.
Ortaklık Anlaşması’nın 7.02 (b) maddesinde ise, ortak girişimdeki hissesini
diğer ortağa devreden ana şirketin, ortak girişimle doğrudan veya dolaylı olarak
rekabet etmeyeceği hükmü yer almaktadır. Söz konusu madde, ana şirketlerin ortak
girişimden ayrılmasından sonra pazara girmesini, başka bir ifadeyle bağımsız karar
alma hakkını süresiz olarak sınırlamaktadır. Anlaşmanın 7.02 (b) maddesi,
hissedarlıktan ayrılan ana şirket üzerine yüklenen rekabet yasağının herhangi bir
süreye bağlanmamış olması nedeniyle konsantrasyonun tamamlanması ile doğrudan
ilgili ve gerekli olmaktan çıkıp 4054 sayılı Kanun’un 7 nci maddesini ihlal eder bir
niteliğe bürünmüştür.
Tarafların, ortak girişimin verimliliğinin sağlanabilmesi için kuruluştan itibaren
5 yıl için rekabet ortamından uzak tutulmasının gerektiğini ifade etmelerine rağmen
hissedarlıktan ayrılan ana şirket üzerine süresiz rekabet etme yasağı koymuş
olmaları yan sınırlamalarda öngörülenden fazla bir rekabet sınırlaması getirmektedir.
Şöyle ki; Ortaklık Anlaşması’nın yan sınırlama niteliğindeki 7.02 (a) maddesi
uyarınca ana şirketler, hissedar oldukları sürece ortak girişimle rekabet
edemeyecektir. Ana şirketlerden birinin hisselerini diğer ana şirkete veya başka bir
teşebbüse satması söz konusu olduğunda, hisseleri devralan teşebbüs tarafından
satıcı üzerine, bu işlemin bir devralma işlemi olması nedeniyle, belirli bir süre için
rekabet etme yasağı yüklenebilecektir. Bu yolla, ortak girişim şirketindeki hissesini
devreden ana şirketin belirli bir süre için (ki bu süre işin good will, know-how, yüksek
teknoloji içerip içermediğine göre değişebilecektir) ortak girişimle rekabet
etmemesinin temin edilmesi mümkün olacaktır.
Ortak girişim şirketlerinin ömrünü aşan rekabet etme yasağı hükümlerinin,
devralma işlemlerinden farklı olarak, ortak girişimin ömrünün ne kadar olacağı
bilinmediğinden, ortak girişim şirketinin kuruluş aşamasında belirlenmesi uygun
değildir. Ayrıca rekabet yasağı hükmü, hissesini satıp ortaklıktan ayrılan ortağa bu
devir işlemi sırasında devralma sözleşmesi ile düzenlenebilecek bir hükümdür. Bu
açıklamalardan anlaşılacağı üzere; yoğunlaşma doğurucu ortak girişimlerde ana
şirketin ortak girişimle rekabet etmemesi şeklindeki rekabet yasağının, ana şirketin
8 REKABET KURUMU
ortak girişimde hissedar olduğu süre ile sınırlı olması, ortak girişimdeki hissesini
devreden ana şirket üzerine yüklenecek rekabet etme yasağının ve süresinin ise
hisse devri sırasında yapılacak sözleşmelerle belirlenmesi gerekmektedir.
Bu durumda, Eczacıbaşı Grubu ve Corridor Int. Turkey arasında yapılan
Ortaklık Anlaşmasına; 7.02 (b) maddesindeki hissesini diğer ortağa devrederek
hissedarlıktan ayrılan ortak üzerine yüklenen süresiz rekabet etme yasağı hükmü
nedeniyle menfi tespit belgesi verilmesi mümkün değildir. Anlaşmanın 7.02 (b)
maddesi anlaşmadan çıkarılmadığı sürece Ortaklık Anlaşması aynı Kanun’un 56 ncı
maddesi uyarınca kanunen geçersizdir. Ancak, söz konusu maddenin Ortaklık
Anlaşması’ndan çıkarılması halinde Ortaklık Anlaşması’na menfi tespit belgesi
verilebilmesi mümkün olacaktır.
I- SONUÇ
Yukarıda yapılan tespitler ve değerlendiremeler çerçevesinde;
1. Bildirim konusu işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem
olmadığına;
2. Ortaklık Anlaşması’nın 7.02 (a) maddesinde yer alan hükmün “yan sınırlama”
olarak değerlendirilmesine;
3. Ortaklık Anlaşması’nın, 7.02 (b) maddesinde yer alan ve süresiz rekabet etme
yasağı getiren hükmün sözleşmeden çıkarılmış haliyle anlaşmaya menfi tespit
belgesi verilmesine;
4. i) Bu koşulların yerine getirilmesi için kararın tebliğinden itibaren ilgili taraflara 60
gün süre verilmesine ve bu süre sonunda, öngörülen düzeltmelerin yapıldığına dair
belgelerin Kurum'a sunulmasına;
ii) Aksi takdirde 4054 sayılı Kanun’un 56 ncı maddesi uyarınca anlaşmanın
geçersiz olacağının, Kurulumuzca öngörülen düzeltmeler yapılmadan uygulamaya
devam edilmesi halinde haklarında soruşturma açılacağının ve aynı Kanun’un 16 ve
17 nci maddeleri uyarınca işlem yapılacağının taraflara bildirilmesine;
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy