Rekabet Kurumu - Karar Sayı 00-38/415-232

1 REKABET KURUMU



REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : D2/1/E.K.-00/2 (Menfi Tespit)
Karar Sayısı : 00-38/415-232
Karar Tarihi : 10.10.2000
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof.Dr. M.Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, Mehmet Zeki UZUN, Sadık KUTLU,
İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER.
B- RAPORTÖRLER: Ekrem KALKAN, Ebru ÖZTÜRK
C- BAŞVURUDA BULUNAN: Multikanal Pazarlama Dağıtım ve Ticaret A.Ş.
Vekili: Av. Zehra ESEN,
Yarsuvat Hukuk Bürosu, Polat Plaza Harman
Cad., No: 4, B Blok, Kat 6, 80640 Levent/İstanbul.
D- TARAFLAR: - Multikanal Pazarlama Dağıtım ve Ticaret A.Ş.
Halaskargazi Cad. No:180 Şişli / İstanbul
- Yetkili Satıcılar
E- DOSYA KONUSU: Multikanal Pazarlama Dağıtım ve Ticaret A.Ş.’nin yetkili
satıcılarıyla yapmış olduğu “yetkili satıcılık sözleşmesi”nin 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’a aykırı olmadığına dair menfi tespit
belgesi verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 13.10.1998 tarih, 3303 sayı ile giren
başvuru üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 5 ve 8 inci
maddeleri uyarınca düzenlenen 29.5.2000 tarih, D2/1/E.K.-00/2 sayılı Menfi Tespit
(Muafiyet) Ön İnceleme Raporu, 21.6.2000 tarih, REK.0.06.00.00/27 sayılı
Başkanlık önergesi ile 27.6.2000 tarih, 00-24/245-132 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek, Multikanal Pazarlama Dağıtım ve Ticaret A.Ş.’nin yetkili satıcılarıyla
yapmış olduğu yetkili satıcılık sözleşmesinin 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un 4 üncü maddesine belirtilen piyasaların paylaşılması hususu
açısından aykırılık içermesi nedeniyle menfi tespit belgesi alamayacağı ve
sözleşmenin “…yetkili satıcının, yayınları izlemek isteyen kişilere yapacağı abonelik
satışlarının fiyatı ile aboneye teslim edilecek decoder’lerin depozito ücretleri, tavsiye
niteliğinde olmak üzere Şirket tarafından Yetkili Satıcı’ya bildirilecektir…” şeklinde
ifade olunan abonelik satışlarının fiyatı ile “decoder” depozito ücretlerine ilişkin
hükmün, fiyatların serbestçe belirlenmesi hakkının esas olduğuna uygun şekilde
değiştirilmesi gerekliliği tarafa bildirilmiştir. Bu bildirimi müteakiben, Multikanal
Pazarlama Dağıtım ve Ticaret A.Ş. vekili tarafından, konuya ilişkin ek bilgi ve itiraz
yazısı Kurum kayıtlarına 14.8.2000 tarih ve 3469 sayı ile intikal ettirilmiştir. Konu
yeniden, 11.09.2000 tarihinde hazırlanan Bilgi Notu çerçevesinde 00-38 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
2 REKABET KURUMU
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Rekabet Kurulu’nun 27.6.2000 tarih ve 00-
24/245-132 sayılı Kararı ve Multikanal Pazarlama Dağıtım ve Ticaret A.Ş. vekilinin
14.8.2000 tarih ve 3469 sayılı ek bilgi ve itiraz yazısını müteakiben yapılan inceleme
sonucunda hazırlanan 11.09.2000 tarihli Bilgi Notu çerçevesinde, dosya konusu
yetkili satıcılık sözleşmesinin Multikanal Pazarlama Dağıtım ve Ticaret A.Ş.’nin
çalışma düzeninde yetkili satıcılara münhasırlık tanıyarak bir bölge sınırlaması
yaratma amacı taşıyacak şekilde bir düzenleme getirmediği ve abonelik konusu
ürünün TV yayınları olması ve yapılan işin niteliği gereği kavram olarak bir “yeniden
satış”tan bahsetmenin mümkün gözükmemesi sebebiyle sözleşmede yer alan
abonelik satışlarının fiyatları ve şifre çözücü cihazların depozito ücretlerine ilişkin
tarifenin Multikanal Pazarlama Dağıtım ve Ticaret A.Ş. tarafından belirlenmesinde ve
yetkili satıcılara bildirilmesinde 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’a
aykırılık bulunmadığı tespit edilerek sözleşmeye menfi tespit belgesi verilebileceği
düşünülmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
1. İlgili Pazar
Ürün Pazarı: Şifreli televizyon yayınlarına abonelik hizmeti piyasası olarak tespit
edilmiştir.
Coğrafi Pazar: Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak belirlenmiştir.
2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Multikanal Pazarlama Dağıtım ve Ticaret A.Ş., “Cine 5, Maxi TV, Super Sport,
Playboy” gibi şifreli televizyon yayınlarının abone kaydetme hizmetlerinin
yürütülmesi ile iştigal eden bir teşebbüstür. İzleyiciler, gerek Multikanal Pazarlama
Dağıtım ve Ticaret A.Ş.’ye doğrudan başvurarak, gerekse yetkili satıcılar kanalıyla
yayınlara abone olabilmektedirler. Multikanal Pazarlama Dağıtım ve Ticaret A.Ş. ile
yetkili satıcılar arasında düzenlenen “yetkili satıcılık sözleşmesi”, yetkili satıcıların
abone kaydetme hizmetlerinin nasıl yürütüleceğini, bu faaliyet çerçevesindeki yetkili
satıcıların yetkilerini ve taraflar arasındaki ticari ilişkileri düzenlemektedir.
Sözleşme maddelerine göre;
- Yetkili satıcıya satış yetkisi tanınmış il/iller bir bölge olarak tanımlanmış,
- Yetkili satıcıya, yayınları izlemek isteyen kişilerin abone olmaları için bölge içinde
sözleşmeyle belirtilen faaliyetlerde bulunma yetkisi verilmiştir. Buna göre, yetkili
satıcılar sadece abonelik satışı yapma ve abonelik yenileme hususlarında
yetkilendirilmişlerdir.
İtiraz yazısı sonrasında yapılan inceleme sonucunda sözleşmenin Multikanal
Pazarlama Dağıtım ve Ticaret A.Ş.’nin çalışma düzeninde yetkili satıcılara
münhasırlık tanıyarak bir bölge sınırlaması yaratma amacı taşıyacak şekilde bir
düzenleme getirmediği tespit edilmiştir.
Yine sözleşmenin 3.4 üncü maddesinde, yayınların izlenmesini sağlayan şifre
çözücü cihazların (decoder), Multikanal Pazarlama Dağıtım ve Ticaret A.Ş.’nin
mülkiyetinde olduğu, yetkili satıcıların şifre çözücü cihazları satma, devretme veya
Multikanal Pazarlama Dağıtım ve Ticaret A.Ş.’nin mülkiyet ve diğer haklarını tahdit
edici nitelikte tasarrufta bulunma hakları olmadığı belirtilmiştir.
3 REKABET KURUMU
Sözleşmede yetkili satıcının, yayınları izlemek isteyen kişilere yapacağı
abonelik satışlarının fiyatı ile aboneye teslim edilecek şifre çözücü cihazlarının
depozito ücretleri tavsiye niteliğinde olmak üzere Multikanal Pazarlama Dağıtım ve
Ticaret A.Ş. tarafından yetkili satıcıya bildirileceği belirtilmektedir. Yetkili satıcı,
sözleşme gereği yerine getireceği yükümlülükler karşılığında gerçekleştireceği her
satış için belli bir komisyona hak kazanmaktadır. Yetkili satıcılar hak ettikleri
komisyonları abone ücreti içinden peşin olarak tahsil edeceklerdir.
Genel olarak dikey dağıtım anlaşmalarında sağlayıcı, ürünlerini, dağıtıcıya
bunları yeniden satması için arz eder. Bu yeniden satış yapılırken, dağıtıcının
özellikle yeniden satış fiyatının belirlenmesi konusunda özgürce davranabilmesi
esastır. Ancak, Multikanal Pazarlama Dağıtım ve Ticaret A.Ş. ile yetkili satıcıları
arasındaki sözleşme hükümleri ve ilgili ticari faaliyetin niteliği gereği, yetkili satıcılar,
yayınlara abone kaydetme işlemlerini yürütme hakkına sahip olmakta, fakat
abonelik işlemlerini yaptıkları yayınların mülkiyetini elde etmemektedirler. Konuya
ilişkin olarak, sözleşmede bahsedilen “abonelik satışlarının fiyatları”, bir yeniden
satış durumunun konusu olabilecek nitelikte anlaşılmamaktadır. Bir başka deyişle,
yapılan işin niteliği gereği, kavram olarak bir “yeniden satış”tan bahsetmek mümkün
gözükmemektedir. Dolayısıyla, sözleşmede yer alan abonelik satışlarının fiyatları ve
şifre çözücü cihazların depozito ücretlerine ilişkin tarifenin Multikanal Pazarlama
Dağıtım ve Ticaret A.Ş. tarafından belirlenmesinde ve yetkili satıcılara
bildirilmesinde 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’a aykırılık
bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu durumda, Multikanal Pazarlama Dağıtım ve Ticaret
A.Ş.'nin 27.6.2000 tarih, 00-24/245-132 sayılı Kurul kararına yaptığı itiraz
değerlendirilerek konuya ilişkin sözleşmeye menfi tespit belgesi verilmesi gerektiği
uygun bulunmuş ve aşağıdaki sonuca ulaşılmıştır.
İ- SONUÇ
Yukarıda yer verilen bilgi ve değerlendirmeler ışığında,
1) Multikanal Pazarlama Dağıtım ve Ticaret A.Ş. ile yetkili satıcıları arasında
düzenlenen “yetkili satıcılık sözleşmesi” ile ilgili olarak Kurul tarafından alınan
27.6.2000 tarih, 00-24/245-132 sayılı kararın kaldırılmasına,
2) Söz konusu sözleşmenin,
a) yetkili satıcılara münhasırlık tanıyarak bir bölge sınırlaması yaratma amacı
taşıyacak şekilde bir düzenleme getirmediği,
b) abonelik satış fiyatlarının ve şifre çözücü cihazların depozito ücretlerinin
Multikanal Pazarlama Dağıtım ve Ticaret A.Ş. tarafından belirlenmesinin söz konusu
ticari faaliyetin şekli ve niteliği gereği hukuka aykırılık teşkil etmediği,
tespit edilerek adı geçen sözleşmeye menfi tespit belgesi verilmesine,
OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.




4 REKABET KURUMU
KARŞI OY GEREKÇESİ
Multikanal Pazarlama Dağıtım ve Ticaret A.Ş.’nin yetkili satıcılarıyla yapmış
olduğu “Yetkili Satıcılık Sözleşmesi”ne menfi tespit belgesi verilmesi başvurusu
üzerine Rekabet Kurulu’nca 27.06.2000 tarih ve 00-24/245-132 sayılı “…yasaya
aykırı hükümler içeren sözleşmeye menfi tespit belgesi verilemeyeceğine ve
abonelik satış fiyatının yetkili satıcıya tasviye niteliğinde olmak üzere şirket
tarafından bildirileceğine ve decoderlerin depozito ücretlerine ilişkin anlaşmanın 4.1.
maddesinin fiyatların serbestçe belirlenmesi hakkının esas olduğuna uygun şekilde
değiştirilmesi gerektiğine” dair verilen karara karşı başvuruda bulunan tarafından
14.8.2000 tarihli dilekçe ile yapılan itirazların değerlendirilmesi sonucunda söz
konusu anlaşmaya menfi tespit belgesi verilmesi yönündeki Rekabet Kurulu’nun
10.10.2000 tarih ve 00-38/415-232 sayılı kararına aşağıdaki gerekçeler ile karşı oy
kullanılmıştır.
4054 sayılı Yasa’nın 8. Maddesi uyarınca yazılı metin haline getirilerek
bildirilmiş bir anlaşmaya menfi tespit belgesi verilmesi talebi halinde, anlaşma
metninin Yasa'ya uygunluğu incelenerek sonuca varılacaktır. Anlaşmada rekabet
ihlali, anlaşmanın taraflarınca uygulanmasa dahi o hüküm anlaşmada yer aldıkça (bir
başka ifadeyle anlaşmadan çıkarılmadıkça) o anlaşmaya menfi tespit belgesi
verilemez.
Talep konusu Yetkili Satıcılık Sözleşmesi’nin 2.8. maddesindeki “İşbu
sözleşme uyarınca Yetkili Satıcı’ya Satış Yetkisi tanınmış olan……….. ili/illeri
müştereken BÖLGE olarak”, 2.9. maddesindeki “Bu sözleşme uyarınca Şirketin
zaman zaman belirleyip, Yetkili Satıcıya bildireceği Bölge’de belli bir süre içerisinde
gerçekleştirilmesi gerekli satış adedi SATIŞ HEDEFLERİ olarak” ve 3.1.
maddesindeki “Yetki: İşbu sözleşme ile Şirket Yetkili Satıcı’ya, Yayınları izlemek
isteyen kişilerin Abone olmaları için Bölge içinde işbu Sözleşme’de belirtilen
faaliyetlerde bulunma yetkisini vermiştir.” şeklindeki hükümler değerlendirildiğinde
yetkili satıcıya anlaşma konusu malları sınırları belirlenen bir bölgede satma yetkisi
verildiği görülmektedir. Menfi tespit belgesi sözleşmeye verileceğinden ve uygulama
aksine dahi olsa içeriğinde münhasır bir bölge için satış yetkisi tanıyan işlem konusu
bu sözleşmeye sırf bu nedenle menfi tespit belgesi verilmesi mümkün değildir.
Diğer yandan Kurul’un 27.6.2000 tarihli önceki kararında anlaşmanın 4.1.
maddesindeki, “….Yetkili satıcının, yayınları izlemek isteyen kişilere yapacağı
abonelik satışlarının fiyatı ve aboneye teslim edilecek satışlarının fiyatı ve aboneye
teslim edilecek decoder’lerin depozito ücretleri, tavsiye niteliğinde olmak üzere şirket
tarafından Yetkili Satıcı’ya bildirilecektir.”şeklindeki hükmün fiyatların serbestçe
belirlenmesi hakkının esas olduğunu vurgulayacak şekilde değiştirilmesi gerektiğine
karar verilmiş olup, itiraz üzerine bu defa sayın çoğunluk tarafından ilgili ticari
faaliyetin niteliği gereği yetkili satıcıların abonelik işlemlerini yaptıkları yayınların
mülkiyetini elde etmedikleri, yapılan işin niteliği gereği kavram olarak bir “yeniden
satış”tan bahsetmenin mümkün gözükmediği, dolayısıyla sözleşmede yer alan
abonelik satışlarının fiyatları ve şifre çözücü cihazların depozito ücretlerine ilişkin
tarifenin Multikanal A.Ş. tarafından belirlenmesinde ve yetkili satıcılara
bildirilmesinde 4054 sayılı Yasa’ya aykırılık bulunmadığına karar verilmiştir.
Öncelikle, şube veya acente şeklindeki bir ilişki dışındaki her türlü dikey
anlaşmalarda fiyat belirlenmesi rekabete aykırıdır. Bu doğrultuda yetkili satıcıların
5 REKABET KURUMU
nihai tüketiciye uygulayacağı fiyatın Multikanal A.Ş. tarafından belirlenmesi halinde
en azından yetkili satıcılar arasındaki fiyat rekabeti ihlal edilmektedir. Yayınların
mülkiyetinin yetkili satıcılara ait olmamasının bununla doğrudan bir ilgisi
bulunmamaktadır. Zira Multikanal A.Ş. tarafından belirlenen abonelik ücreti
içerisinden sözleşmenin 6.2. maddesi uyarınca komisyon (kar) alacak olan yetkili
satıcının hiç değilse alacağı komisyon miktarı dahilinde yapacağı fiyat indirimi
doğrudan abonelik ücretinde indirim doğuracak, dolayısıyla bir başka yetkili satıcıya
nazaran rekabet avantajı sağlayacaktır. Kaldı ki kararda belirtilen şekilde bir
“yeniden satış” dan bahsedilmesinin mümkün olmadığı kabul edilse bile o zaman
fiyatın belirlenmesine yönelik anlaşmanın 4.1. maddesindeki “tavsiye niteliğinde
olmak üzere” ibaresinin ne amaçla yazıldığının cevabı verilemeyecektir ki, kabul
şekline göre sözleşmeden bu ibarenin çıkarılmasına da karar verilmesi gerekirdi.
Bu açıklamalar doğrultusunda, gerek getirilen bölge esasına ve gerekse
abonelik ücretlerinin Multikanal A.Ş. tarafından belirlenmesine yönelik hükümler
4054 sayılı Yasa’nın 4. Maddesine aykırı olmakla bildirim konusu Yetkili Satıcılık
Sözleşmesi’ne menfi tespit belgesi verilemeyeceğinden yapılan itirazın reddi ile
önceki 27.6.2000 tarih ve 00-24/245-132 sayılı Kurul kararı doğrultusunda işlem
yapılması gerektiği gerekçesiyle sayın çoğunluğun 10.10.2000 tarih ve 00-38/415-
232 sayılı karardaki görüşlerine katılmıyoruz.
II. Başkan Üye
Kemal EROL Sadık KUTLU

Üye Üye
A.Ersan GÖKMEN R. Müfit SONBAY





Full & Egal Universal Law Academy