1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D3/1/T.E.-00/6 (Devralma)
Karar Sayısı : 00-43/466-256
Karar Tarihi : 3.11.2000
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, Mehmet Zeki UZUN, Sadık KUTLU,
İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER
B- RAPORTÖRLER: Tarkan ERDOĞAN, Bülent GÖKDEMİR
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: Metso Incorporation
Temsilcisi Av. Tolga KARATAŞ
Lamartine Cad. No:10 80090 Taksim/İSTANBUL
D- TARAFLAR: Metso Incorporation
Fabianinkatu 9 A PO Box 1220 FIN 00101
Helsinki/ FİNLANDİYA
Svedala Industri AB
Kaptensgatan 1 PO Box 4004 SE-203 11 Malmö/ İSVEÇ
E- DOSYA KONUSU: Nordberg Dış Tic. Ltd. Şti’nin hissedarı Metso
Incorporation’ın, Türkiye’de kurulu bulunan Svedala Dış Ticaret Ltd. Şti’nin
hissedarı Svedala Industri AB’nin hisselerini halka çağrı yoluyla devralması
işlemine izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 18.8.2000 tarih, 3521 sayı ve 12.9.2000
tarih, 3819 sayı ile giren bildirim üzerine; 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan
inceleme sonucunda düzenlenen 2.11.2000 tarih, D3/1/T.E.-00/6 sayılı Birleşme Ön
İnceleme Raporu 2.11.2000 tarih, REK.0.07.00.00/111 sayılı Başkanlık önergesi ile
00-43 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Nordberg Dış Tic. Ltd. Şti’nin hissedarı Metso
Incorporation’ın, Türkiye’de kurulu bulunan Svedala Dış Ticaret Ltd. Şti’nin hissedarı
Svedala Industri AB’nin hisselerini halka çağrı yoluyla devralması işlemine izin
verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
1. İlgili Pazar
İlgili Ürün Pazarı: Devralma işlemine konu şirketlerin ağırlıklı olarak faaliyet
gösterdikleri alan, taş kırma ekipmanlarının piyasaya sunulmasıdır.
2 REKABET KURUMU
Taş kırma ekipmanlarını kullanım amaçlarına göre öncelikle aşağıdaki gibi
sınıflandırmak mümkündür:
- Agrega (kırılmış taş, çakıl ve kumun tümüne birden verilen isim) üretimi için ve
inşaatta (inşaat şirketleri kendi agregalarını kendileri sağlamak için ya kayalarda
ya da yıkılmış binalarda taş kırıcı ekipmanlarını kullanmaktadır.) kullanılmak
üzere taş kırma ekipmanları. Agrega üretimi ve inşaatta kullanılan taş kırıcılara
“Agrega ve İnşaat Kırıcıları” adı verilmektedir.
- Çeşitli madencilik uygulamalarında, büyük taşocaklarında ve çimento üretiminde
kullanılan taş kırma ekipmanları. Bu tür alanlarda kullanılan taş kırma
ekipmanlarına “Maden Kırıcıları” adı verilmekte, bu ekipmanlar sadece
madencilik uygulamalarında kullanılmakta ve madencilik uygulamalarına has
kırıcıları kapsamaktadır. Madencilikte daha büyük boyutlarda ve daha yüksek
verime sahip ekipmanlar kullanılmaktadır (İnşaat sektöründe büyük kapasiteli
tesisler de madencilik için üretilen makineleri kullanabilmektedir). Dolayısıyla bu
büyük boyuttaki ve yüksek verimdeki ekipmanların, daha küçük ölçekli agrega ve
inşaat uygulamalarında kullanılması ekonomik değildir.
Agrega, inşaat ve madencilik için kullanılan kırıcı ekipmanlar “primer” ve
“sekonder” olarak iki ana gruba ayrılmaktadır. Primer kırıcı ekipmanlar, taşın
boyutlarında ilk ve büyük bir küçültme yaparken, sekonder kırıcı ekipmanlar incelik
seviyelerini artırmak ve taşı şekillendirmek için kullanılmakta ve böylece taş son
kullanıcı ve/veya farklı sınai işlemler için uygun hale getirilmiş olmaktadır.
Kırılacak malzemenin karakteristik özellikleri de, kullanılacak ekipmanın tipini
belirlemede önemli olmaktadır. Çeneli kırıcılar genelde yumuşak malzemelerde
başarılı olurken, malzemeler sertleştikçe konik kırıcılar devreye girmektedir. Ayrıca
gerekli çıkış kapasitesi, yani bir saatte kırılması beklenen taş miktarı da kırıcı
seçiminde gözönünde bulundurulmaktadır.
Söz konusu ekipmanların dağıtımı için ayrı bir dağıtım kanalı kullanılmamakta,
inşaat ekipmanları endüstrisine (ekskavatörler, dozerler, tekerlekli yük taşıyıcıları) ait
dağıtım ağlarından yararlanılmaktadır.
Yukarıdaki açıklamalara göre ilgili ürün pazarı; primer ve sekonder
madencilik taş kırma ekipmanları ile primer ve sekonder agrega ve inşaat
uygulamaları için taş kırma ekipmanları olarak belirlenmiştir. Ancak kullanım
açısından sözkonusu taş kırma ekipmanlarının kısmen de olsa birbirlerinin yerine
geçebilirliği sözkonusudur.
Coğrafi Pazar: Taş kırma ekipmanları için yurt genelinde üretim, dağıtım ve satış
açısından bölgesel herhangi bir farklılık ya da engelleyici özellik bulunmadığından
ilgili coğrafi pazar, Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak belirlenmiştir.
2. Taraflar
2.1. Metso Corporation (Metso)
Metso, Helsinki ve New York borsalarında kayıtlı bir Finlandiya kamu (halka
açık) şirketi olup, Haziran 2000 tarihi itibarıyla en büyük hissedarlarının UPM-
Kymmene Corporation (% 14.7) ve Finlandiya Hükümeti (% 11.6) olduğu tespit
edilmiştir. Metso; kaya ve maden işleme makineleri, otomasyon ve kontrol
3 REKABET KURUMU
teknolojileri ve fiber ve kağıt teknolojisi olmak üzere dünya çapında üç alanda
faaliyet göstermektedir.
2.2. Svedala Industri AB (Svedala)
Svedala, Stokholm Borsası'nda kayıtlı bir İsveç kamu (halka açık) şirketi olup,
31 Aralık 1999 tarihi itibariyle en büyük hissedarlarının AB Custos (% 12.11), AP-
fonden (% 6.75) ve Templeton (% 6.50) olduğu tespit edilmiştir. Svedala, dünya
çapında inşaat ve maden işleme teçhizatı alanında faaliyet göstermektedir. Ürün
yelpazesinde; delici ekipmanlar, kırıcılar, öğütme değirmenleri, işleme teçhizatı,
nakliye sistemleri, asfalt serme ve sıkıştırma ekipmanları bulunmaktadır.
2.3. Nordberg Dış Ticaret Limited Şirketi
01.06.2000 tarihinde tescil edilerek Türkiye’de kurulmuş olup, hisselerinin %
99.9'u Nordberg France S.A.S'a, % 0.1'i Özkan GÜNEL'e aittir.
Nordberg France S.A.S., Metso Grubu bünyesindeki şirketlerden birisidir.
Şirketin faaliyet konusu, inşaat ve maden işleme ekipmanı satış ve servisidir.
2.4. Svedala Dış Tic. Ltd. Şti.
23 Haziran 1997 tarihinde kurulmuş olup, hisselerinin % 99.9'u Svedala
Industri'ye, % 1'i H. Rıza Toprakçı'ya aittir.
Svedala Dış Ticaret Ltd. Şti., herhangi bir ekipman veya aletin üretimi işi ile
uğraşmayıp inşaat ve maden işleme ekipmanlarının ticareti ile faaliyet
göstermektedir.
3. Yapılan Tesbitler ve Hukuki Değerlendirme
Metso, taş ve maden işleme işine ait grubunu Svedala ile birleştirecektir.
Svedela'nın en az % 90 hissesini alma teklifi sonucu gerçekleşecek işlem ile Metso
Türkiye’de kurulu Nordberg Dış Ticaret Limited Şti.'nin yanısıra Svedela'ya ait
Türkiye'de kurulu Svedela Dış Ticaret Ltd. Şti.'nin kontrolünü de ele geçirmiş
olacaktır.
Yukarıda yer verilen şekilde gerçekleşecek olan işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ'in
birleşme ve devralma hallerinin sayıldığı 2. maddesi (b) bendinin "Herhangi bir
teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının
tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren
araçları, devralması veya kontrol etmesi” hükmü çerçevesinde değerlendirildiğinde,
söz konusu işlemin 4054 sayılı Kanun kapsamında bir devralma olduğu
anlaşılmaktadır.
1997/1 sayılı Tebliğ’in, 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde işlemin
taraflarının, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam
pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile
toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirası’nı aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan
izin almaları hükme bağlanmıştır.
Türkiye’deki taş kırma ekipmanları pazarındaki firmaların genel pazar payları
aşağıdaki gibidir:
4 REKABET KURUMU
Firmalar Pazar payları
Nace Makine Sanayi A.Ş. % 40
Burçelik A.Ş. % 15
Atlas Mühendislik
(CEDAR RAPİDS - Amerikan firması temsilcisi)
% 8
Yoltaş A.Ş. (MFL - Avusturya firması temsilcisi) % 5
Entem Ltd. Şti. (KDH - Çekoslovakya temsilcisi) % 4
Diğerleri %28
Tarafların ilgili ürün pazarlarında Tebliğ hükmünde öngörülen eşiği aşan pazar
payları ise aşağıdaki gibidir:
Sekonder Konik Kırıcıları
Agrega ve İnşaat Madencilik
Metso Svedala Metso Svedala
1997 % 40 % 10 % 0 % 17
1998 % 5 % 35 % 0 % 30
1999 % 10 % 10 % 0 % 0
Her İki Firma İçin
Üç Yılın
Ortalaması
% 36.6
Pazar payının pazar gücünü yansıtması açısından sadece son yılın değil, son
üç yılın ortalaması alınmıştır. Zira, taş kırma ekipmanlarının uzun ömürlü olması
dolayısıyla yenileme yatırımlarının uzun sürede gerçekleşmesi, talebi etkileyen
faktörlerin başında gelmektedir. Özellikle madencilik uygulamaları için üretilen
ürünlerin büyük boyutlu ve değerce fazla olması, talepte yıldan yıla büyük
dalgalanmalara neden olmaktadır. Dolayısıyla pazar payının hesaplanmasında daha
uzun bir kesit alınması gerekmiştir.
Devralma işleminin taraflarının 1999 yılı itibariyle toplam ciroları ise
537.946.916.000.- TL.'dır.
Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde bildirim konusu devralma işleminin,
tarafların sahip oldukları toplam ciro yönüyle Tebliğ’de yer alan eşiğin altında
kaldığı, ancak pazar payı yönüyle 1997/1 sayılı Tebliğ’de belirtilen %25 pazar payı
eşiğini aştığı, dolayısıyla devir işleminin anılan Tebliğ kapsamında Rekabet
Kurulu’nun iznine tabi bir işlem olduğu kanaatine varılmıştır.
Söz konusu firmalar, tablodan da görüldüğü üzere sekonder konik kırıcılar
gibi yerli firmaların üretimde bulunmadığı alanlarda önemli bir pazar gücüne sahiptir.
Dolayısıyla, bu işleme izin verilmesiyle pazar paylarında bir artış görülecektir. Ancak
yerli firmaların da, eskiden talebin sadece ithalat yoluyla karşılandığı konik kırıcıları
ve yatay kırıcıları üretmeye başlaması, belirgin piyasaya giriş engellerinin
bulunmaması, dolayısıyla potansiyel rekabetin varlığı, pazar paylarının önemini
azaltmaktadır. Bu nedenle söz konusu devralma işleminin hakim durum
yaratmayacağı kanaatine ulaşılmıştır.
5 REKABET KURUMU
Bildirime konu işlemde; halka çağrı yoluyla yapılan teklife menfi tespit
verilmesi de talep edilmektedir. İlgili teklifte öncelikle hisse başına yapılacak
ödemeler belirtilmektedir. Ayrıca, Svedala Yönetim Kurulunca da ilgili teklif oybirliği
ile yatırımcılara tavsiye edilmektedir. Teklifin gerçekleşmesi için Metso'nun,
Svedala'nın sermayesinin % 90'ından daha fazlasına sahip olması ve ilgili rekabet
otoritelerinden gerekli iznin alınması gerekmektedir. Aynı zamanda bahsi geçen
teklifte yatırımcılara işlemin gerçekleşmesi ile sinerji yaratılacağı ve maliyetlerde
büyük tasarruflar sağlanacağı mesajları verilmiştir. Söz konusu işlemin halka çağrı
olması nedeniyle, taraflar arasında herhangi bir sözleşme bulunmamaktadır. Teklifte
rekabet etmeme hükümleri benzeri kısıtlamaları içeren sınırlamalar mevcut değildir.
Söz konusu işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında ele alınması nedeniyle ayrıca
menfi tespit değerlendirilmesi yapılmamasına karar verilmiştir.
İ- SONUÇ
Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ve tespitler doğrultusunda;
- Metso Corporation'ın halka çağrı yoluyla Svedala Industri şirketinin hisselerini
almayı teklif etmesi üzerine gerçekleşecek devir işleminin, tarafların ilgili ürün
pazarındaki toplam pazar payları yönüyle 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine
dayanılarak çıkarılan, 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik, 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in
4. maddesi gereğince izne tabi bir devralma olduğuna,
- Ancak bu devir işlemi sonucunda aynı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen bir
hakim durumun yaratılması veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi,
böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının sözkonusu olmadığına, bu
nedenle de bildirim konusu devir işlemine izin verilmesine,
- Devralmaya ilişkin halka çağrı yoluyla yapılan teklife ayrıca menfi tespit belgesi
verilmesine gerek olmadığına
OY BİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy