Rekabet Kurumu - Karar Sayı 00-4/41-19

1 REKABET KURUMU



REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 1-Ö.G.-98/7 (SORUŞTURMA)
Karar Sayısı : 00-4/41-19
Karar tarihi : 1.2.2000
Konu : DTV ve SATEL'in BİMAŞ aracılığıyla reklam yeri satış fiyatları ve
diğer satış koşullarını birlikte belirlemesi; BİMAŞ, MEPAŞ ve PRIME firmalarının
uyumlu eylem halinde reklam yeri azami satış fiyatlarını belirlemeleri; BİMAŞ
tarafından bütçenin %100'ünün kendi kanallarında kullanılması karşılığında
verilen %25 BİMAŞ indiriminin SHOW TV'ye reklam verilmemesi koşuluyla
uygulanması; BİMAŞ kuruluş sözleşmesine ilişkin menfi tespit ve muafiyet
talebi.
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU.
Üyeler : Dr. Kemal EROL, Mehmet Zeki UZUN, Sadık KUTLU,
İsmet CANTÜRK, Necdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER.
B- SORUŞTURMA HEYETİ
Başkan : Rekabet Kurulu Üyesi, Dr. Kemal EROL,
Raportörler : Makbule BEKCAN, Murat ÇETİNKAYA, İlmutluhan SELÇUK,
Ilgaz SARIOĞLU
C- ŞİKAYET EDENLER
1. AKS Televizyon Reklamcılık Filmcilik Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Eski Büyükdere Cad. 100. Yıl Sanayi Sitesi Girişi No:77
Maslak/İstanbul
Vekilleri
Av. Hüseyin YARSUVAT, Av. Namık Kemal YALÇINKAYA
Harman Cad. Polat Plaza No:4 B Blok Kat:6 80640 Levent-İstanbul
2. BİMAŞ Birleşik Medya Pazarlama A.Ş.
Büyükdere Cad. Yapı Kredi Plaza C Blok Kat:2 No:28 Levent-İstanbul
Vekili
Av. Gülizar IRMAK
Klodfarer Cad. No:27 Kültür Apt. Kat: 3 D:11 Sultanahmet-İstanbul
Temsilcisi
Prof. Dr.Arif ESİN
Akaretler Sıraevleri Spor Cad. No:67 80680 Beşiktaş-İstanbul
D- HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILANLAR
1. BİMAŞ Birleşik Medya Pazarlama A.Ş.
Büyükdere Cad. Yapı Kredi Plaza C Blok Kat 2 No:28 Levent-İstanbul

2 REKABET KURUMU
Vekili
Av. Gülizar IRMAK
Klodfarer Cad. No:3 Altan İş Merkezi Kat. 3 No:58 Sultanahmet-İstanbul
Temsilcisi
Prof. Dr. Arif ESİN
Akaretler Sıraevleri Spor Cad. No:67 80680 Beşiktaş-İstanbul
2. DTV Haber ve Görsel Yayıncılık A.Ş.
Ortaklar Cad. No:17 Mecidiyeköy-İstanbul
Temsilcisi
Prof. Dr.Arif ESİN
Akaretler Sıraevleri Spor Cad. No:67 80680 Beşiktaş-İstanbul
3. MEPAŞ Medya Pazarlama A.Ş.
Yeni Sülün Sk. No:46 80630 1. Levent-İstanbul
Vekilleri
Av. Hüseyin YARSUVAT, Av. Namık Kemal YALÇINKAYA
Harman Cad. Polat Plaza No:4 B Blok Kat: 6 80640 Levent-İstanbul
4. PRIME Medya Filmcilik ve Reklamcılık Sanayi A.Ş.
Dr. Emin Paşa Sk. No:20/2 Cağaloğlu-İstanbul
Vekilleri
Av. Şaylan Çığgın, Av. Süheyla Şen
Basın Ekspres Yolu Star Sk. No:2 İkitelli-İstanbul
5. SATEL Sabah Televizyon Prodüksiyon A.Ş.
ATV 2000, Basın Ekpres Yolu, 34540 Güneşli-İstanbul
Temsilcisi
Prof. Dr.Arif ESİN
Akaretler Sıraevleri Spor Cad. No:67 80680 Beşiktaş-İstanbul
E- İDDİALARIN ÖZETİ
E.1- ŞİKAYET BAŞVURULARINDA İLERİ SÜRÜLEN HUSUSLAR
E.1.1- AKS Televizyon Reklamcılık Filmcilik Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin Şikayet
Başvurusunda İleri Sürülen Hususlar
AKS Televizyon Reklamcılık Filmcilik Sanayi ve Ticaret A.Ş.1 vekilinin
3.2.1998 tarih ve 193 sayı ile Rekabet Kurumu2 kayıtlarına intikal eden
başvurusunda;
- DTV Haber ve Görsel Yayıncılık A.Ş.3 ve SATEL Sabah Televizyon Prodüksiyon
A.Ş.'nin4 BİMAŞ Birleşik Medya Pazarlama A.Ş.5 ünvanı ile yeni bir şirket kurdukları,
- BİMAŞ ünvanı ile kurulan bu şirketle her iki şirketin reklam hizmetlerinin bir arada
pazarlanmaya başlandığı,

1 Kararın bundan sonraki bölümlerinde "AKS" olarak ifade edilecektir..
2 Kararın bundan sonraki bölümlerinde "Kurum" olarak ifade edilecektir.
3 Kararın bundan sonraki bölümlerinde "DTV" olarak ifade edilecektir.
4 Kararın bundan sonraki bölümlerinde "SATEL" olarak ifade edilecektir.
5 Kararın bundan sonraki bölümlerinde "BİMAŞ" olarak ifade edilecektir.
3 REKABET KURUMU
- Bu iki şirketin AKS'ı piyasa dışına çıkarmak maksadıyla tek tek müşterilere
“SHOW TV”ye reklam vermemeleri halinde, çok daha ucuz fiyat uygulayacaklarını
ilan ettikleri ve bunu uygulamaya başladıkları,
- Bu eylemlerin sonucu olarak BİMAŞ'ın, reklam kaynaklarını kendi kontrolü altına
aldığı, reklamların ATV ve KANAL D arasında bölüşülmesini temin ettiği, SHOW
TV’ye reklam vermek isteyenlerin engellendiği ve SHOW TV’nin reklam hizmeti
sunma imkanlarının kısıtlandığı,
- SHOW TV’ye reklam vermemiş firmalara yapılan indirimler ile aynı kuşakta ATV
ve KANAL D'nin yanısıra SHOW TV’ye de reklam veren firmalara yapılan indirimler
arasındaki farkın dolayısıyla fiyat farkının kolayca görülebileceği,
- BİMAŞ'ın bu girişimleri sonucunda, SHOW TV’nin 1997 yılında yaklaşık
20.000.000 ABD Doları reklam geliri kaybına uğradığı,
ifade edilerek, söz konusu uygulamaların 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun'un 4. ve 6. maddelerine aykırılık teşkil ettiği ileri sürülmüştür.
E.1.2- BİMAŞ'ın Şikayet Başvurusunda İleri Sürülen Hususlar
BİMAŞ vekilinin 27.2.1998 tarihinde 393 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal
eden başvurusunda;
- 1998 yılı program tarifelerinde MEPAŞ Medya Pazarlama A.Ş.'nin6
reklamverenlerin diğer reklam pazarlama şirketleri aracılığıyla ATV, KANAL D ve
STAR televizyon kanallarına reklam vermemelerini taahhüt etmeleri halinde, ilave
%30 iskonto olanağı tanıdığı,
- Buna ilave olarak, kendisine verilen reklam bütçesinin büyüklüğü ile doğru
orantılı olarak reklamverenlere iskonto uyguladığı,
- Bazı reklamveren teşebbüslerin indirimlerden faydalanabilmek amacıyla, yalnız
MEPAŞ aracılığı ile reklam vermek zorunda kaldıkları,
- Reklamverenler ile MEPAŞ arasında akdedilen anlaşmalarda, diğer reklam
pazarlama şirketlerine de reklam verilmesi halinde MEPAŞ tarafından cezai şart
uygulanacağının ifade edildiği,
- Bu uygulamaların Kanun'un 4/b, 4/c ve 4/d maddelerine aykırılık teşkil ettiği ve
BİMAŞ'ı zarara uğrattığı,
ileri sürülmüştür.
E.2- TARAFLARA İLİŞKİN BİLGİLER
E.2.1- DTV Haber ve Görsel Yayıncılık A.Ş.
DTV, televizyon yayıncılığı alanında faaliyet göstermektedir. Kanal D adıyla
yayın yapan söz konusu şirketin ortaklık yapısına aşağıda yer verilmiştir.




6 Kararın bundan sonraki bölümlerinde "MEPAŞ" olarak ifade edilecektir.
4 REKABET KURUMU
Tablo 1. DTV Ortaklık Yapısı
Pay Sahibi Pay Oranı Değeri
Hürriyet Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş. 10 250.000.000.000.-
Berkay Ercanlı 2 50.000.000.000.-
Gücüm Cıvata Tic. ve San. A.Ş. 10 250.000.000.000.-
Tekfen Ticari Yatırımlar A.Ş. 17 425.000.000.000.-
İmre Barmanbek 14.875 371.875.000.000.-
Cevdet Turan 4.75 118.750.000.000.-
Ayşe Dickson 4 100.000.000.000.-
Ertuğrul Alptekin 4.375 109.375.000.000.-
Yücel Arat 4 100.000.000.000.-
Müzehher Kaymak 4 100.000.000.000.-
Serhan Sevim 2.25 56.250.000.000.-
Alp Görsel Yayıncılık A.Ş. 19.75 493.750.000.000.-
Necati Akçağlılar 1 25.000.000.000.-
Feyyaz Berker 1 25.000.000.000.-
Ali Nihat Gökyiğit 1 25.000.000.000.-
TOPLAM 100 2.500.000.000.000.-

E.2.2- SATEL Sabah Televizyon Prodüksiyon A.Ş.
SATEL, televizyon yayıncılığı alanında faaliyet göstermektedir. ATV adıyla
yayın yapan söz konusu şirketin ortaklık yapısı aşağıda yer verilmiştir.
Tablo 2. SATEL Ortaklık Yapısı
Pay Sahibi Pay Oranı Pay Adedi
Ahmet Fatih Ediboğlu 0 288.600.-
Ahmet Fikret Demirel 0 200.000.-
Arif Poyraz 19 786.916.088.-
Bilgin Holding A.Ş. 14 575.895.765.-
Centron Yük. Tek.A.Ş. 2 73.094.463.-
Endüstri Holding A.Ş. 2 77.628.258.-
Endüstri Holding A.Ş. (oy hakkı
Sabah Yayıncılık A.Ş.'de)
0 15.397.630.-
Ercan Arıklı 0 842.345.-
Ferhat Yengiloğlu 20 831.493.811.-
Fethi Pekin 15 635.732.120.-
Genel Denizcilik Nak.A.Ş. 1 31.571.742.-
Halk Sigorta A.Ş. 2 90.723.773.-
M.Ekrem Çatay 0 288.600.-
Mehmet Aytaç Kanan 0 200.000.-
Mehmet Emin Karamehmet 3 143.828.258.-
Mustafa Dinçer 1 45.226.612.-
Önay Şevket Bilgin 0 288.599.-
Rafi Karagöl 0 200.000.-
Sabah Haber Ajansı A.Ş. 1 35.927.036.-
Sabah Yayıncılık A.Ş. 0 5.774.112.-

5 REKABET KURUMU
T.Genel Sigorta A.Ş. 1 47.376.227.-
Türker İnanoğlu 0 2.722.899.-
Yayın Dağıtım A.Ş. 20 848.094.463.-
Zafer Mutlu 0 288.599.-
TOPLAM 100 4.250.000.000

E.2.3- BİMAŞ
BİMAŞ Birleşik Medya Pazarlama A.Ş., esas itibarıyla ATV ve KANAL D adlı
ulusal TV kanalları reklam yerlerinin pazarlama faaliyetini yürütmektedir7. BİMAŞ’ın
ortaklık yapısına H.4.1.1 sayılı bölümde yer verilmiştir.
E.2.4- Star Televizyon Hizmetleri A.Ş.
Star Televizyon Hizmetleri A.Ş.8, televizyon yayıncılığı alanında faaliyet
göstermektedir. STAR TV adıyla yayın yapan söz konusu şirketin ortaklık yapısına
aşağıda yer verilmiştir.
Tablo 3. Star Ortaklık Yapısı
Pay Sahibi Pay Oranı Değeri
Cem Cengiz Uzan 9.9 227.700.000.000
Muştak Ayvaz 9.9 227.700.000.000
Metin Öner 9.9 227.700.000.000
Mithat Kemal Horasan 8.4 193.200.000.000
Orhan Cem Şaşmaz 9.9 227.700.000.000
Coşkun Çoroğlu 9.9 227.700.000.000
Meltem Tunç 8.5 195.500.000.000
Enis Zaimoğlu 8.4 193.200.000.000
Hayri Hiçler 8.4 193.200.000.000
Serpil Akıllıoğlu 8.6 197.800.000.000
Reyhan Somer 8.2 188.600.000.000
TOPLAM 100 2.300.000.000.000

E.2.5- Prime Medya Filmcilik ve Reklamcılık Sanayi A.Ş.
Prime Medya Filmcilik ve Reklamcılık Sanayi A.Ş.9, STAR ve KRAL TV
adlarıyla yayın yapan ulusal TV kanallarının reklam yerlerinin pazarlama faaliyetini
yürütmektedir10. PRIME’ın ortaklık yapısına aşağıda yer verilmiştir.






7 Soruşturma açılması kararının alındığı dönem için geçerlidir.
8 Kararın bundan sonraki bölümlerinde "STAR" olarak ifade edilecektir.
9 Kararın bundan sonraki bölümlerinde "PRIME" olarak ifade edilecektir.
10 Soruşturma açılması kararının alındığı dönem için geçerlidir.
6 REKABET KURUMU
Tablo 4. PRIME Ortaklık Yapısı.
Pay Sahibi Pay Oranı Değeri
Zekai Ünal 14 700.000.000.-
Mustafa Akar 14 700.000.000.-
Ayşegül Akay 24 1.200.000.000.-
Bahattin Uzan 24 1.200.000.000.-
Murat Hakan Uzan 24 1.200.000.000.-
TOPLAM 100 5.000.000.000.-

E.2.6- AKS Televizyon Reklamcılık ve Filmcilik Sanayi ve Ticaret A.Ş.
AKS, televizyon yayıncılığı alanında faaliyet göstermektedir. SHOW TV adıyla
yayın yapan söz konusu şirketin ortaklık yapısına aşağıda yer verilmiştir.
Tablo 5. AKS Ortaklık Yapısı.
Pay Sahibi Pay Oranı Değeri
Edayat A.Ş. 13 390.000.000.000.-
Hürbim A.Ş. 2.93 88.000.000.000.-
MSM Mali Sistemler Müş. A.Ş. 7.14 214.144.500.000.-
Yalvaç Ural 6.02 180.655.500.000.-
Murat Saygı 6.00 180.000.000.000.-
Mehmet Celal Seven 2.00 60.000.000.000.-
Mehmet Gür 4.00 120.000.000.000.-
Şerif Orhan Çolak 6.00 180.000.000.000.-
Adnan Murat Taşpınar 6.00 180.000.000.000.-
Sevin Ergun 14.07 422.000.000.000.-
Mehmet Enis Karslıoğlu 6.00 180.000.000.000.-
Mustafa Gürbüz Tümay 1.00 30.000.000.000.-
Altan Edis 5.00 150.000.000.000.-
Hakkı Eren 4.00 120.000.000.000.-
Hüseyin Derin Yarsuvat 5.00 150.000.000.000.-
Cenap Önal 4.95 148.555.500.000.-
Özkut Ünver 1.00 30.000.000.000.-
Ahmet Nedim Başar 0.89 26.644.500.000.-
Nadire Melda Açıncı 1.00 30.000.000.000.-
İrfan Şahin 4.00 120.000.000.000.-
Toplam 100 3.000.000.000.000.-

E.2.7- MEPAŞ Medya Pazarlama A.Ş.
MEPAŞ; SHOW TV, CINE 5, MAXI TV ve SUPERSPORT adlarıyla yayın
yapan TV kanallarının reklam yerlerinin pazarlama faaliyetini yürütmektedir.11
MEPAŞ’ın ortaklık yapısına aşağıda yer verilmiştir.



11 Soruşturma açılması kararının alındığı dönem için geçerlidir.
7 REKABET KURUMU
Tablo 6. MEPAŞ Ortaklık Yapısı.
Pay Sahibi Pay Oranı Değeri
Aks Radyo ve Yayın. S Tic. A.Ş. 10.06 35.200.000.000.-
Aks Tel. R Film.S Tic. A.Ş. 31.94 111.800.000.000.-
Edayat Yatçılık A.Ş. 14 49.000.000.000.-
Emek Sigorta A.Ş. 7.5 26.250.000.000.-
Erol Aksoy 15 52.500.000.000.-
İktisat Bankası T.A.Ş. 21.5 75.250.000.000.-
TOPLAM 100 350.000.000.000.-

E.3- SORUŞTURMA AÇILMASINA İLİŞKİN GEREKÇELER
Rekabet Kurulu'nun12 25.6.1998 tarihli, 71/551-94 sayılı kararı ile; BİMAŞ
vekilinin şikayetiyle ilgili olarak;
- MEPAŞ'ın "Ulusal Yayın Yapan Televizyon Kanalları Reklam Yeri Piyasası"nda
reklamverenlere verdiği indirimlere ilişkin uygulamaları, hakim durumda
bulunmaması nedeniyle 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'a
göre rekabet ihlali teşkil etmediğinden hakkında soruşturma açılmamış,
- PRIME, BİMAŞ ve MEPAŞ'ın uyumlu eylem halinde reklam yeri azami satış
fiyatlarını belirlemek fiillerinin Kanun’un 4. maddesinin (a) bendine uygunluk
gösterdiği gerekçesiyle re'sen soruşturma açılmıştır.
Kurul'un 25.6.1998 tarihli, 71/552-95 sayılı kararı ile; bu eylemin yanısıra,
AKS vekilinin şikayetiyle ilgili olarak,
1- DTV ve SATEL'in BİMAŞ aracılığıyla reklam yeri satış fiyatları ve diğer satış
koşullarını birlikte belirlemek fiillerinin Kanun’un 4. maddesinin (a) bendine,
2- BİMAŞ Birleşik Medya Pazarlama A.Ş. tarafından,
- Bütçenin %100 BİMAŞ kanallarında kullanılması karşılığında verilen “%25
BİMAŞ indirimi”nin, reklamveren şirketler arasında ayrımcılığa yol açması
nedeniyle Kanun’un 6. maddesinin (b) bendine,
- Aynı indirimin; rakip teşebbüslerden sadece birisine reklam verilmemesi
koşuluyla uygulanması nedeniyle, rakip teşebbüsün faaliyetleri
zorlaştırıldığından Kanun’un 6. maddesinin (a) bendine,
uygunluk gösterdiği gerekçeleriyle sayılan teşebbüsler hakkında Kanun’un 41.
maddesi uyarınca soruşturma açılmıştır.
F- DOSYA EVRELERİ
1. E.1. bölümünde yer verilen BİMAŞ ve AKS'ın şikayet başvuruları ayrı ayrı olmak
üzere sırasıyla 27.2.1998 ve 3.2.1998 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
2. Söz konusu başvurular üzerine, Kurum raportörleri tarafından hazırlanan
6.3.1998 tarihli, 1-Ö.G.-98/7 sayılı İlk İnceleme Raporu, Kurul'un 9.3.1998 tarihli

12 Kararın bundan sonraki bölümlerinde "Kurul" olarak ifade edilecektir.
8 REKABET KURUMU
toplantısında görüşülmüş ve 56/408-49 sayı ile Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca
başvuruları itibarıyla ayrı ayrı önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
3. Kurum kayıtlarına 4.5.1998 tarihinde 1009 sayı ile intikal eden başvuru ile
SATEL ve DTV temsilcisi tarafından BİMAŞ adına BİMAŞ Kuruluş Sözleşmesine
ilişkin menfi tespit/muafiyet talebinde bulunulmuştur.
4. Önaraştırma sonucunda Kurum raportörlerince düzenlenen 23.6.1998 tarihli
D1/2-M.B.-98/2 ve D1/2-M.B.-98/3 sayılı raporlar, Kurul'un 25.6.1998 tarihli
toplantısında görüşülmüş ve Kurul'un 71/551-94 sayılı ve 71/552-95 sayılı kararları
ile yukarıda E.3. bölümünde yer verilen hususlara ilişkin olarak soruşturma
açılmıştır.
5. 10.7.1998 tarihinde, Kanun'un 43. maddesi ikinci fıkrası uyarınca taraflara
soruşturma açıldığına dair bildirimde bulunularak taraflardan 30 gün içinde ilk yazılı
savunmalarını göndermeleri istenmiştir.
6. Haklarında soruşturma açılan teşebbüslerin ilk yazılı savunmaları, yasal süreleri
içerisinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
7. Soruşturma Heyetinin tespit ve görüşlerini içeren 25.6.1999 tarih, SR/99-5 ve
SR/99-6 sayılı Soruşturma Raporları, Kanun'un 45/1. maddesi uyarınca, Kurul
Üyeleri ile ilgili taraflara 28.6.1999 tarihinde tebliğ olunmuş ve aynı maddenin ikinci
fıkrası gereğince taraflardan 30 gün içinde yazılı savunmalarını göndermeleri
istenilmiştir.
8. Soruşturma raporunun tebliğini takiben, MEPAŞ dışında hakkında soruşturma
yürütülen teşebbüsler, savunma sürelerinin Kanun'un 45. maddesinin ikinci fıkrası
uyarınca 30 gün uzatılmasını talep etmişlerdir. Teşebbüslerin talepleri Kurul kararları
ile kabul edilmiş ve bu teşebbüslere 30 gün ek süre tanınmıştır. Hakkında
soruşturma yürütülen bütün teşebbüslerin savunma yazıları yasal süreleri içinde
Kurum kayıtlarına girmiştir.
9. Soruşturma Heyetinin hazırladığı ikinci yazılı savunmaya ilişkin "Ek Yazılı
Görüş", Kanun'un 45. maddesi ikinci fıkrası uyarınca, 20.9.1999 tarihinde Kurul
Üyeleri ve taraflara tebliğ edilmiştir.
10. Ek yazılı görüşün tebliğini takiben, BİMAŞ, DTV ve SATEL savunma sürelerinin
Kanun'un 45. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca 30 gün uzatılmasını talep
etmişlerdir. İlgili teşebbüslerin talepleri Kurul tarafından uygun görülmüş ve her
teşebbüs için 30 gün ek savunma süresi tanınmıştır.
11. İlgili teşebbüslerin ek yazılı görüşe karşı yazılı savunmaları yasal süreleri içinde
Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
12. Kurul'un 30.11.1999 tarih ve 99-55 sayılı toplantısında, 71/551-94 ve 71/552-95
sayılı kararları ile ayrı ayrı yürütülmekte olan soruşturma dosyalarının
birleştirilmesine, 18.1.2000 tarihinde sözlü savunma toplantısı yapılmasına karar
verilmiş ve sözlü savunma toplantısı davetiyeleri, Kanun'un 46. maddesi ikinci fıkrası
uyarınca ilgililere gönderilmiştir.
13. 18.1.2000 tarihinde taraflar sözlü savunmalarını yapmışlardır.
9 REKABET KURUMU
14. Kurul 1.2.2000 tarihinde nihai kararını vermiş ve 2.2.2000 tarihinde karar ilgili
teşebbüslere tefhim edilmiştir.
G- RAPORTÖR GÖRÜŞÜ
Soruşturma heyetinde yer alan raportörler tarafından,
1. SATEL ile DTV’nin, BİMAŞ'ı kurmak sureti ile reklam yeri satış fiyatları ve diğer
satış koşullarını birlikte belirlemelerinin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin (a)
bendine uygunluk gösterdiği, bu nedenle adı geçen teşebbüsler hakkında Kanun’un
16. maddesinin ikinci fıkrası gereğince idari para cezası uygulanması gerektiği,
2. BİMAŞ tarafından;
- reklamverenlerin bütçelerinin %100’ünü BİMAŞ kanalları olan ATV ve KANAL
D’de kullanmaları karşılığında %25 indirim verilmesinin,
- %25’lik indirim oranının, SHOW TV adlı kanalın kullanılmaması şartı ile
uygulanmasının,
Kanun’un 6. maddesinin (a) ve (b) bentlerine uygunluk gösterdiği, bu nedenle;
reklam yeri piyasasında, BİMAŞ aracılığı ile birlikte hakim durumda oldukları tespit
edilen, SATEL ile DTV hakkında Kanun’un 16. maddesinin ikinci fıkrası gereğince
idari para cezasının uygulanması gerektiği,
3. BİMAŞ, MEPAŞ ve PRIME'ın reklam yeri azami satış fiyatlarını birlikte belirlemek
fiillerinin Kanun’un 4. maddesinin (a) bendine uygunluk gösterdiği, bu nedenle,
MEPAŞ, PRIME ve reklam yeri piyasasında, fonksiyonel olarak bağımsız olmayan
BİMAŞ aracılığı ile birlikte hareket eden SATEL ve DTV hakkında Kanun’un 16.
maddesinin ikinci fıkrası gereğince idari para cezası uygulanması gerektiği,
4. BİMAŞ'ın kuruluş sözleşmesine Kanun’un, 8. maddesi gereğince menfi tespit ve
5. maddesi gereğince muafiyet verilemeyeceği,
5. SATEL ve DTV'nin Kanun'a aykırı bu birlikteliğine derhal son verilmesi gerektiği,
6. Tarafların savunmalarında yer alan TGRT ve KANAL 6 televizyon kanallarının
da aynı satış fiyatlarını uyguladıklarına ilişkin iddialar hakkında Kurul tarafından
ayrıca inceleme ve değerlendirme yapılması gerektiği
ifade edilmiştir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1- İLGİLİ PAZAR
Şikayet konusunun; ulusal yayın yaptığı belirtilen televizyon kanalları
tarafından reklamverenlere arz edilen reklam yerlerinin satışı konusunda
gerçekleştirilen uygulamalar ve bu uygulamaları gerçekleştiren kanallar arası
birliktelik olması nedeniyle, aşağıda reklam yerlerini arz edenler, arz edilen reklam
yerlerinin özellikleri, reklam yerlerini talep edenler ve izleyici tercihleri açısından ilgili
pazar tanımına ilişkin değerlendirmelere yer verilmektedir.
H.1.1- Televizyon Kanalları
Aşağıda, Türkiye’de yayın yapan televizyon kanalları, “Yayın Alanı", "Yayın
Türü", "Ücret Politikası" ve "Yayın Şekli” kriterleri açısından sınıflandırılmıştır.
10 REKABET KURUMU
1- Yayın Alanlarının Genişliğine Göre
(a) Ulusal Kanal: Birden fazla verici istasyonu ile bir program kanalı üzerinden
yapılan ve her coğrafi bölgede en az bir ili içermek üzere ülkemizdeki yerleşim
alanlarının en az % 70'ini kapsayan tek bir televizyon kanalıdır13.
Ulusal kanallar tüm ülke genelinde izlenebilen kanalları teşkil etmektedir.
Türkiye’de 5 ayrı kanaldan yayın yapan ve kamu kuruluşu niteliğinde olan TRT'nin
yanısıra ulusal düzeyde yayın yapan 16 televizyon kanalı14 bulunmaktadır. Ulusal
düzeyde faaliyet gösteren kanallar ve ilgili şirketlerin isimlerine aşağıda yer
verilmiştir.
1- TRT (Türkiye Radyo Televizon Kurumu)
2- SHOW TV (AKS TV Reklamcılık, Filmcilik San ve Tic. A.Ş.)
3- CİNE 5 (CİNE 5 Filmcilik ve Yapımcılık A.Ş.)
4- EKO TV (EKO TV Yayıncılık A.Ş.)
5- KANAL D (DTV Haber ve Görsel Yayıncılık A.Ş.)
6- GENÇ TV (ERYA Radyo ve TV Yayıncılık A.Ş.)
7- HBB TV (Has Bilgi Birikim TV Yayıncılık, Reklam San. ve Tic. A.Ş.)
8- TGRT (Huzur Radyo TV A.Ş.)
9- KANAL 6 (KANAL 6 Radyo ve TV Yayıncılığı A.Ş.)
10- STV (Samanyolu Yayıncılık Hizmetleri A.Ş.)
11- ATV (SATEL Sabah TV Prodüksiyon A.Ş.)
12- STAR TV (STAR TV Hizmetleri A.Ş.)
13- KRAL TV (Teleon Reklamcılık ve Filmcilik San. ve Tic. A.Ş.)
14- KANAL 7 (Yeni Dünya İletişim A.Ş.)
15- FLASH TV (Göktuğ Elektronik Yay. San. İşlt. A.Ş.)
16- MELTEM TV (Meltem Radyo TV A.Ş.)
17-NTV (A Yapım Televizyon Programcılık A.Ş.)
RTÜK’ten elde edilen bilgiler, Türkiye’de teknik imkanların yeni bir ulusal
televizyon kanalının faaliyete geçmesine imkan vermediğini göstermektedir.
Dolayısıyla ulusal yayın yapan kanalların sayısının sınırlı olması, teknik bir
zorunluluk olarak ortaya çıkmaktadır.
(b) Bölgesel Kanal: Herhangi bir ulusal yayın şebekesinden bağımsız olarak, bir
veya kapsama alanları birbirine bitişik birden fazla verici istasyonu ile bir program
kanalı üzerinden yapılan ve en az üç komşu ili veya en fazla bir coğrafi bölgeyi
kapsayan tek bir televizyon program kanalıdır.15 Türkiye’de 15 adet bölgesel
televizyon kanalı faaliyet göstermektedir.
(c) Yerel Kanal: Herhangi bir ulusal ya da bölgesel yayın şebekesinden bağımsız
olarak ve maksimum radyasyon yönünde en çok 30 dBW(erp) etkin yayın gücü
veren, en çok üç verici istasyonu ile bir program kanalı üzerinden yapılan, stüdyo-
verici veya vericiler arası program iletimi için uydu kullanmayan ve esas olarak bir
yerleşim birimini (kent, kasaba ve benzeri) kısmen veya tamamen kapsayan tek bir

13 10 Mart 1995 tarihli ve 22223 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Radyo ve Televizyon Yayın İzni ve Lisans Yönetmeliği
14 Adı geçen televizyon kanallarının ve kanal işleticisi teşebbüslerin tespitinde soruşturma döneminde faaliyet gösteren
kanal ve kuruluşlar dikkate alınmıştır.
15 10 Mart 1995 tarihli ve 22223 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Radyo ve Televizyon Yayın İzni ve Lisans Yönetmeliği
11 REKABET KURUMU
televizyon program kanalıdır16. Türkiye’de 225 adet yerel televizyon kanalı faaliyet
göstermektedir.
2- Yayın Türlerinin Çeşitliliğine Göre
(a) Genel Yayın Yapan Kanallar: Bu kanallar; kültür, spor, magazin, din, eğlence,
haber, çocuk, kadın programları gibi çok farklı programları içermektedirler. Ulusal
yayın yapan televizyon kanallarının çoğu bu kategoridedir.
(b) Tematik Yayın Yapan Kanallar: Bu kanallar ise, genellikle tek bir program
tipine (müzik, spor, haber, sinema gibi) ağırlık veren ve bu konuda yayın yapan
kanallardır.
3- Yayınların Belirli Bir Ödeme Karşılığı İzlenip İzlenmediğine Göre
(a) Parasız Kanal: İzleyicinin herhangi bir ücret ödemeden izleyebildiği tüm
kanallardır. Bu kanalların gelir kaynaklarını, reklam gelirleri ve sponsorluk gelirleri
oluşturmaktadır. Dolayısıyla, izleyici ve kanal arasında ticari bir ilişki
bulunmamaktadır. Ticari ilişki, kanallar ile reklamverenler arasındadır.
(b) Paralı (Şifreli) Kanal: İzleyicilerin yayın hizmetinden faydalanabilmek için
abone olarak belli bir ücret ödediği kanallardır. İzleyici sayısı, abone sayısı ile
sınırlıdır. Bu kanalların gelirlerinin önemli bir kısmını, abonelik ücretleri
oluşturmaktadır. Dolayısıyla, parasız kanallardan farklı olarak, abone olan izleyici ile
kanal arasında ticari bir ilişki bulunmaktadır.
4- Yayın Şekillerine Göre
(a) Karasal Yayın: Uydu veya kablo aracılığıyla olmaksızın, karadan vericiler ve
yansıtıcılar vasıtasıyla gönderilen sinyallerle alıcılara ulaştırılan yayın türüdür.
(b) Kablolu Yayın: Radyo ve televizyon yayınlarının; kablo, cam iletken ve
benzeri bir fiziki ortam üzerinden abonelere ulaştırıldığı yayın türüdür.
(c) Uydudan Yayın: Televizyon programlarının yetkili yayıncı veya hizmeti temin
edecek kişi veya kuruluş tarafından şifreli veya şifresiz olarak uzayda sinyal
iletebilen herhangi bir araç vasıtası ile yayınlanmasını ifade eder.
Şikayete konu dönemde, Cine 5 dışında Türkiye’de faaliyet gösteren kanallar
parasız yayın yapmakta ve çoğunluğu, yayınlarında her türlü programa yer
vermektedir. Bu kanallarda yayınlanan programlar izleyiciler tarafından tüketilmekte
ise de, izleyiciler izledikleri programlar karşılığında televizyon kanallarına herhangi
bir bedel ödememektedirler. Dolayısıyla, izleyiciler ile televizyon kanalları arasında
ticari bir ilişki bulunmamaktadır. İzleyicilerinden gelir elde edemeyen televizyon
kanalları, RTÜK’ün belirlediği reklam yayın kuralları çerçevesinde, reklam yerlerini
satarak gelirlerini maksimize etme yarışındadırlar. Satılan reklam yerlerinin fiyatlarını
belirleyici unsur, yayınlanan programların özellikleri ve izleyici profilidir. Bu veri ise,
izleyici profiline göre programların izlenme oranlarının ölçümlenmesi ve
raporlanması suretiyle AGB Anadolu A.Ş. (AGB) tarafından temin edilmektedir.

16 10 Mart 1995 tarihli ve 22223 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Radyo ve Televizyon Yayın İzni ve Lisans Yönetmeliği

12 REKABET KURUMU
H.1.2- Reklamveren Kuruluşlar
Teşebbüsler, ürünlerinin ya da hizmetlerinin satın alınmasını sağlamak için
tüketicileri bilgilendirmek ve tüketici gözünde ürün veya hizmetlerinin bilinirliğini
artırmak istemektedirler. Bu amaca yönelik olarak, çeşitli mecralar aracılığıyla ürün
ya da hizmetlerini tanıtan reklamlar yapmaktadırlar. Günümüz teknolojisinde kitlelere
ulaşılabilirlik oranı ve kitleleri etkileyebilme oranı en yüksek mecrayı televizyon teşkil
etmektedir.
Reklamveren kuruluşlar, reklamların kreatif ve imaj çalışmalarını genellikle
anlaşmalı oldukları reklam ajanslarına yaptırmakta, bu kuruluşlar sayesinde görüntü
haline gelen reklamların, hedef kitlelerine göre, hangi kanalda, ne zaman ve nasıl bir
bütçe ile yayınlanacağının planlamasını da genellikle medya satın alma ve planlama
şirketlerine yaptırmaktadırlar.
Reklamları aracılığı ile hedef kitlelerine maksimum düzeyde ulaşabilmek için
reklamverenler, kısıtlı bütçelerini en iyi biçimde kullanmayı amaçlamakta, bu amaca
yönelik olarak da, hedef kitleye en uygun izleyici profiline sahip olan
kanallar/programlar içerisinden izlenme payı en fazla olanı/olanları tercih etmektedir.
Bu nedenle reklamverenler reklam harcamalarını, özellikle AGB tarafından ölçülüp
raporlanan ulusal yayın yapan televizyon kanallarına kanalize etmektedirler.
H.1.3- İlgili Ürün Pazarı
Bu bölüme kadar yer verilen açıklamalar dikkate alındığında, yayın alanı ve
reklamveren tercihleri açısından ulusal yayın yapan televizyon kanallarının diğer
kanallardan farklı bir kategori oluşturdukları anlaşılmaktadır.
Bu çerçevede reklam yeri olarak tanımlanan ürünün alım-satımının yapıldığı
pazar, “ulusal yayın yapan televizyon kanalları reklam yeri pazarı” olarak
belirlenmiştir.
H.1.4- İlgili Coğrafi Pazar
"Ulusal yayın yapan televizyon kanalları reklam yeri pazarı" olarak tanımlanan
ilgili ürün pazarında faaliyet gösteren televizyon kanallarının yayınları ile ulaşılmak
istenen ve reklamlara konu olan mal ve hizmetlerin satımı ve dağıtımında hedeflenen
pazarın yurt geneli olması nedeniyle ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti sınırları
olarak tanımlanmıştır.
H.1.5- İlgili Pazar Tespitine İlişkin Savunmalar ve Değerlendirmeler
H.1.5.1- Potansiyel Olarak Pazara Giriş Engeli Bulunmadığına İlişkin Savunma
BİMAŞ'ın savunmasında; arz yönüyle pazara yeni girişlerin teknik olarak
sınırlı olmasına karşılık, kanal işletici teşebbüslerin devrinin mümkün olması
nedeniyle teşebbüs ve yatırım hürriyeti açısından potansiyel arz ikamesi
olanaklarının serbest olduğu, ayrıca bu durumun bölgesel, yerel ve münhasıran
kablo yayını yapan teşebbüslerin “ulusal yayın ölçeğine ulaşmalarını” engellemediği,
dolayısıyla potansiyel rekabetin kısıtlanmadığı ifade edilmiştir.
Kanal, televizyon yayını yapılmak üzere bir televizyon vericisinin işgal
edeceği frekans alanı anlamına gelmektedir. Türkiye’de frekans alanı sayısı,
sınırlıdır. Savunmada; ulusal yayın yapan kanal sayısının teknik olarak sınırlı
13 REKABET KURUMU
olmasına itiraz edilmemekle birlikte, fiilen kısıtlamanın bulunmadığı ileri
sürülmektedir. Rekabet hukuku açısından pazara giriş, pazarda faaliyet gösteren
teşebbüslerin yanı sıra pazara yeni (bir fazla) teşebbüsün girebilmesi anlamına
gelmektedir. Dolayısı ile teşebbüslerin el değiştirmesi, pazara girişin sınırlı olmadığı
anlamına gelmemektedir. Savunmada örnek olarak verilen teşebbüslerin (NTV,
KANAL 6, CİNE 5 ve SHOW TV) kontrollerinin el değiştirmesi ile piyasada faaliyet
gösteren teşebbüslerin sayısında herhangi bir değişiklik olmamaktadır.
H.1.5.2- İlgili Ürün Pazarına Yerel ve Bölgesel Yayın Yapan Kanalların
Eklenmesi Gerektiğine İlişkin Savunma
BİMAŞ'ın savunmasında; talep yönüyle ikame edilebilirlik incelendiğinde,
kullanıcının (televizyon izleyicisinin) izlediği kanal kararının, kanalın bölgesel, yerel,
kablo veya genel olmasından bağımsız olarak; kullanıcının hür tercihi ile şekillendiği,
bu nedenle talep yönüyle ikame edilebilirlik analizinde izleyici tercihlerinin
gözönünde bulundurulması gerektiği, ayrıca yerel televizyon kanallarında yayınlanan
reklamların kreatif ve imaj çalışmasını üstlenen reklam ajanslarının ilgili ürün pazarı
olarak tespit edilen pazarda faaliyet gösteren televizyon kanallarında yayınlanan
reklamları da ürettikleri; sözü edilen televizyon kanallarında reklamlarını yayınlatan
reklamverenlerin yerel, kablolu ve bölgesel kanal işleticisi teşebbüslere de reklam
verdikleri, bu nedenle ilgili ürün pazarının tüm görüntülü reklam yayını yapan
televizyon kuruluşlarını müştereken kapsayacak biçimde ele alınması gerektiği ileri
sürülmüştür.
Ticarete konu olan ürünü, reklam yerini, talep eden kuruluşlar reklamveren
kuruluşlardır. Dolayısıyla talep esnekliğinin incelenmesinde dikkate alınacak kriter
reklamverenlerin davranışlarıdır. Ancak reklamverenin reklam yeri satın alma
davranışlarına yön veren unsurlardan birisi de izleyici tercihleridir. H.1.1 sayılı
bölümde ifade edildiği üzere, AGB tarafından belirli bir zaman dilimine veya program
ve reklam kuşaklarına göre izleyicilerin özellikleri ve izlenme oranları ölçümlenerek
raporlanmakta, reklamverenler, medya planlama ve satın alma şirketleri ile reklam
ajansları bu raporları değerlendirerek, reklamları ile ulaşmak istedikleri hedef
kitlelerine en uygun program ve kanalı tespit etmeye çalışmaktadırlar. Soruşturmada,
izleyici tercihlerini belirlemeye yönelik bu raporlar da dikkate alındığından izleyici
davranışlarının göz ardı edildiği iddiası gerçeği yansıtmamaktadır. İzleyicinin izlemek
istediği kanalı yerel, bölgesel, ulusal ayrımı yapmaksızın hür iradesi ile tercih etmesi
mümkün olabilmekle birlikte, yerel ve bölgesel kanalların erişim alanının ulusal yayın
yapan kanallara göre dar olması nedeniyle Türkiye geneline satış yapan ve Türkiye
genelinde izleyici kitlesine ulaşmayı hedefleyen reklamverenler açısından ulusal
kanalların reklam yeri ile bölgesel ve yerel kanalların reklam yeri arasında
fonksiyonel olarak ikame edilebilirlik mümkün değildir. Bu nedenle yayın yapan
bütün televizyon kuruluşları ilgili pazara dahil edilemez. Savunmada izleyicinin hür
iradesi ile kanal seçimini belirlediği ifade edilirken, erişim alanı dışında bulunan
izleyicinin istese dahi bu kanalı izleyemeyeceği gerçeği gözardı edilmiştir.
H.1.5.3- İlgili Pazarın %20 Oranında Dar Tanımlandığına İlişkin Savunma
BİMAŞ'ın savunmasında; raporda yer verilen,
14 REKABET KURUMU
- TİAK Başkanı PK.’a gönderilen, Doğan Yayın Holding ve KANAL D murahhas
üyesi YE., ATV genel müdürü FE., STAR murahhas üyesi VA. imzalı, 3.4.1998
tarihli yazı ile
- BİMAŞ genel müdürü ZS. tarafından MAY.’a gönderilen 15 Ağustos 1997 tarihli
yazıda
bulunan "reklam pastasının %20'sini ölçülmeyen kanallara verdiler" ifadesinden,
AGB tarafından ölçülmeyen kanallara %20 oranında reklam harcaması yapıldığının
anlaşıldığı, bu nedenle pazarın bu oranda genişletilmesi gerektiği ileri sürülmüştür.
AGB tarafından ölçümün yapıldığı ilde izlenebilen bütün kanallar yerel,
bölgesel, ulusal ayrımı yapılmaksızın ölçümlenmektedir; ancak bedelini ödeyen
kanalların değerleri açıklanmakta, ödeme yapmayanlara ilişkin değerler "diğer"
kaleminde toplu olarak yer almaktadır. Yukarıda ifade edilen belgelerde,
ölçümlenmek ve raporlanmak kavramlarına aynı anlam yüklenmiş, "reklam
pastasının %20'sini ölçülmeyen kanallara verdiler" ifadesi, ölçülen fakat değerleri
"diğer" başlığı altında yer alan kanallar anlamında kullanılmıştır. Raporda ise,
hakkında soruşturma yürütülen teşebbüslere ilişkin izlenme payları hesaplanırken
"diğer" kaleminde yer alan bütün veriler dikkate alınmıştır.
H.1.5.4- Örnek Alınan Reklamverenlerin Bütün Reklamverenleri Temsil
Niteliğini Haiz Olmadığına İlişkin Savunma
BİMAŞ, savunmasında,
- Raportörlerce yapılan reklam harcamaları analizinden, BİMAŞ'ın en büyük
müşterilerinin dahi reklamlarının %10'unu, ilgili ürün piyasasında bulunmadığı
ileri sürülen kanallara verdiklerinin anlaşıldığını,
- Örnek alınan reklamverenlerin, reklamverenler uzayını temsil niteliğini haiz
olmadığını, bu reklamverenlerin ürün ve hizmetlerinin hedef kitlelerine göre A ve
B SES17 grubuna hitap etmeye çalıştıkları için BİMAŞ kanallarını tercih ettiklerini,
örneğin B…. gibi firmaların reklam verme eğiliminin farklı olduğunu,
- İlgili ürün pazarının bu denli dar tanımlanmasının BİMAŞ'ın sahip olduğu payı
büyük gösterebilmek amacını taşıdığını
ileri sürmüştür.
- BİMAŞ'ın beş büyük müşterisine ilişkin olarak raporda yer verilen rakamlar,
savunma yazısında yanlış yorumlanmıştır. Bu şirketler yerel ve bölgesel
kanallarda toplam olarak reklam bütçelerinin aşağıda belirtilen kısımlarını
kullanmışlardır: A….%2.12 G. B…. %0.1, İ. B…. %0.6, U…. %1.5.
- Örneklenen reklamverenlerin reklam harcamaları sadece BİMAŞ kanalları
açısından değil, bütün ulusal kanallar açısından değerlendirilmiştir. Bu
reklamverenler tarafından ürün ve marka çeşitlendirmesi yoluyla bütün gelir
gruplarına yönelik mal ve hizmet arz edilmektedir. Dolayısıyla bu
reklamverenleri, sadece A ve B SES grubuna hitap eden teşebbüsler olarak
nitelendirmek tam olarak gerçeği yansıtmamaktadır. Farklı olduğu ileri sürülen
B… de ulusal yayın yapan kanalları tercih etmektedir. Bu Şirket'in 1997, 1998,

17 "sosyo ekonomik statü" ifadesi, kısaca "SES" olarak belirtilmiştir.
15 REKABET KURUMU
1999 (6 aylık) yıllarında yerel ve bölgesel kanal kullanım oranları ise sırasıyla
%0, %0 ve %4 olarak gerçekleşmiştir.
H.1.5.5- Kanalların Arz Yönüyle İkame Edilebilir Ürünler Sunduklarına İlişkin
Savunma
BİMAŞ'ın savunmasında; kanalların arz yönüyle kolaylıkla ikame edilebilir
ürünler sundukları, düşük bir maliyetle üst sosyoekonomik gruba veya alt
sosyoekonomik gruba yönelik program hazırlayabilmenin mümkün olduğu ileri
sürülmüştür.
İlgili ürün pazarına bütün ulusal yayın yapan kanallar dahil edilmiştir. Ancak
fonksiyonel ikame edilebilirlik açısından yerel ve bölgesel kanalların erişim
alanlarının kısıtlı olması nedeniyle, ilgili pazar ulusal yayın yapan televizyon
kanalları reklam yeri pazarı olarak sınırlandırılmıştır.
H.1.6- İlgili Pazar
İlgili pazara ilişkin yapılan savunmaların değerlendirilmesi neticesinde, ilgili
pazarın tanımında ve kapsamında bir değişiklik yapılmaması gerektiği sonucuna
varılmıştır. Bu durumda ilgili pazar, “Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde ulusal
yayın yapan televizyon kanalları reklam yeri pazarı” olarak belirlenmiştir.
H.2- BİMAŞ, MEPAŞ VE PRIME'IN KATALOG FİYATLARINI BİRLİKTE
BELİRLEDİKLERİ İDDİASI
H.2.1- Tespitler ve Deliller
J- Katalog fiyatları
BİMAŞ, MEPAŞ ve PRIME tarafından Kasım 1996 tarihinden Aralık 1997
tarihine kadar olan süre içinde yayımlanan aylık program kataloglarından, her üç
teşebbüsün de reklam yeri fiyatlarının her düzeyde aynı olduğu, Aralık 1997
tarihinde aynı oranda yükseltildiği ve bu tarihten Haziran 1998 tarihine kadar yine
her düzeyde aynı olduğu tespit edilmiştir.
Kataloglarda reklam yerleri “prime time program içi (APİ)", "prime time
program arası (APA)", "off prime time program içi (OPİ)", "off prime time program
arası (OPA)" olmak üzere dört bölüme ayrılmaktadır. “Prime time” da yedi kategori;
"off prime time” da ise, Aralık 1997 tarihine kadar altı kategori, bu tarihinden sonra
yedi kategori bulunmaktadır. Aşağıda katalog fiyatları bu bölümlere ve kategorilere
göre karşılaştırmalı olarak grafiklerle gösterilmiştir.







16 REKABET KURUMU
Grafik 1. Kategori Bazında (7K-1K) Prime Time Program İçi (APİ) Reklam Yayın
Tarifesi (ABD$/sn)
5070
100
200
300
425
475
5070
100
200
300
425
475
5070
100
200
300
425
475
70100
225
330
470
525
625
70100
225
330
470
525
625
70100
225
330
470
525
625
-
0
0
0
0
1
1
1
1
1
1
K
A
SI
M
9
6-
97
B
İM
A
Ş
M
E
PA
Ş
PR
İM
E
A
R
A
L
IK
9
7-
H
A
Z
İR
A
N
98
B
İM
A
Ş
M
E
PA
Ş
PR
İM
E
APİ-7K
APİ-6K
APİ-5K
APİ-4K
APİ-3K
APİ-2K
APİ-1K
Grafik 2. Kategori Bazında (7K-1K) Prime Time Program Arası (APA) Reklam Yayın
Tarifesi (ABD$/sn)
40
55
75
140
220
310
350
40
55
75
140
220
310
350
40
55
75
140
220
310
350
55
75
160
250
340
385
440
55
75
160
250
340
385
440
55
75
160
250
340
385
440
-
0
0
1
1
1
K
A
SI
M
9
6
-
97 B
İM
A
Ş
M
E
PA
Ş
PR
İM
E
A
R
A
L
IK
9
7-
H
A
Z
İR
A
N
9
8
B
İM
A
Ş
M
E
PA
Ş
PR
İM
E
APA-7K
APA-6K
APA-5K
APA-4K
APA-3K
APA-2K
APA-1K

17 REKABET KURUMU
Grafik 3. Kategori Bazında (7K-1K) Offprime Time Program İçi (OPİ) Reklam Yayın
Tarifesi (ABD$/sn)
5
15
25
35
60
95
5
15
25
35
60
95
5
15
25
35
60
95
20
30
45
70
105
125
150
20
30
45
70
105
125
150
20
30
45
70
105
125
150
-
0
0
0
0
1
1
1
1
1
1
K
A
SI
M
9
6-
97
B
İM
A
Ş
M
E
PA
Ş
PR
İM
E
A
R
A
L
IK
9
7-
H
A
Z
İR
A
N
9
8
B
İM
A
Ş
M
E
PA
Ş
PR
İM
E
OPİ-7K
OPİ-6K
OPİ-5K
OPİ-4K
OPİ-3K
OPİ-2K
OPİ-1K

Grafik 4. Kategori Bazında (7K-1K) Off Prime Time Program Arası (OPA) Reklam
Yayın Tarifesi ABD$/sn)
5
15
25
35
45
60
5
15
25
35
45
60
5
15
25
35
45
60
15
25
40
50
70
90
105
15
25
40
50
70
90
105
15
25
40
50
70
90
105
-
0
0
0
0
1
1
1
1
1
1
K
A
SI
M
9
6-
97
B
İM
A
Ş
M
E
PA
Ş
PR
İM
E
A
R
A
L
IK
9
7-
H
A
Z
İR
A
N
9
8
B
İM
A
Ş
M
E
PA
Ş
PR
İM
E
OPA-7K
OPA-6K
OPA-5K
OPA-4K
OPA-3K
OPA-2K
OPA-1K

18 REKABET KURUMU
K- Toplantı Notu
BİMAŞ kayıtları arasında rastlanan 10.11.1997 tarihli toplantı notunda
aşağıdaki ifadeye yer verilmiştir.
“STAR’la bugün 16:30’da yeni fiyatlarla ilgili toplantı yapılacak”
Nitekim yukarıdaki grafiklerden görüldüğü üzere, yeni fiyatlar, bu toplantı
tarihinden sonraya rastlayan, 1.12.1997 tarihinde, uygulamaya konulmuştur.
H.2.2- Savunmalar
BİMAŞ'ın savunmasında;
- İlan edilen fiyatların birbirleriyle aynı olmasına karşın, tüm teşebbüslerin
birbirlerinden farklı iskonto, vade ve farklı ödeme koşullarıyla hizmetlerini satışa
sunduğu, yoğun bir pazarlık sonucunda satışın gerçekleştiği, liste fiyatı ile hiç bir
satışın oluşmadığı bir piyasada, azami satış fiyatı belirlemenin mümkün
olmadığı,
- Değişken maliyetler ve piyasa fırsatlarının değişkenlik gösteren seyrine göre
BİMAŞ 'ın fiyatlarını belirlediği, diğer firmaların ise BİMAŞ ile aynı başlangıç
çizgisinden fiyat yarışına başladıkları,
- Birbirinden farklılıklar sergileyen ürünlerden oluşan karma bir sepet alınması
nedeniyle tartışmaya başlanacak ortak bir çizginin olmasını reklamverenlerin
talep ettiği, aynı yerden başlayan açık eksiltmenin yoğun rekabetin zeminini
oluşturduğu, bu nedenle aynı başlangıç çizgisinden yarışa başlamanın 4054
sayılı Kanun'a aykırılık teşkil etmediği,
- Benzerliklerin lideri taklit ve sektörde çalışan personelin know-how'u bir
kurumdan diğerine taşıması ile oluştuğu,
- Katalog fiyatlarının uygulandığına dair bir fatura örneğinin bulunmadığı,
- TGRT ve KANAL 6 televizyon kanalları reklam yeri tarife kataloglarında da fiyat
ve satış koşullarının aynı olduğu,
- Reklamverenlerin televizyon reklam yeri pazarlama piyasasını denetimi altında
bulundurduğu,
ileri sürülmüştür.
MEPAŞ'ın savunmasında;
- Fiyatların tamamen ekonomik ve rasyonel nedenlerle gerçekleştiği ve şartları
hazır olduğu takdirde değiştiği,
- Maliyet faktörünün mevcut bulunmadığı ve tamamen sabit gider üzerine
kurulmuş bir fiyat belirlemesinin söz konusu olduğu bir sektörde, reklam yeri
pazarlama şirketlerinin herhangi birisinin veya birkaçının (istisnasız tamamı
birleşmedikçe) isteseler dahi piyasa fiyatlarını belirlemeleri ve kontrol altında
tutmalarının mümkün olmadığı,
- Fiyatları hakim durumda olan BİMAŞ'ın belirlediği, MEPAŞ’ın ise zarara
uğramamak için fiyatlarını bu seviyeye yükselttiği,
19 REKABET KURUMU
- Rakip teşebbüslerin gelecekteki pazar davranışlarının, doğrudan veya dolaylı
olarak bir iletişim içerisine girmeden bir öngörü olarak tahmin edildiği,
- Tarifelerin sadece bir baz teşkil ettiği, kanalların ortalama saniye fiyatlarının
birbirinden farklı olduğu
ifade edilmiştir.
PRIME'ın savunmasında;
- Fiyat ve indirim tarifeleri taraflar arasında yapılan bir anlaşma ile belirlenmiş olsa
dahi, bu tarifeye kesinlikle uyulmadığı, fiyatların müşterilerle yapılan pazarlıklar
sonucunda piyasa koşullarına göre belirlendiği,
- Müşteri ile çalışma süresi, ödemede düzenlilik, ticari çıkarlar ve o kanala tahsis
edilen bütçenin indirimlerde ana kriterler olarak dikkate alındığı, bu nedenle fiyat
listesi üzerinden her müşteri için ayrı ayrı indirimler yapıldığı,
- BİMAŞ, MEPAŞ ve PRIME arasında var olduğu ileri sürülen uyumlu eylemin, bu
kuruluşların reklam gelirlerinin de aynı olmasını gerektirdiği,
- Uyumlu eylemin fiili bir durum olduğu, rekabeti sınırlayıcı bir uyumlu eylemin hiç
uygulanmamış olmasından söz edilemeyeceği,
- Fiyat tarifelerinin bir pazar davranışı değil, pazarda nasıl davranılacağına dair
bir taahhüt göstergesi olduğu, tarafların müşterilerle ilişkilerinin incelenmesi ve
karşılaştırılması suretiyle pazar davranışlarının ve bu davranışların taahhüde
uygun olup olmadıklarının belirlenmesi gerektiği,
- Birim fiyatların incelenmesi ve piyasa analizinin tam olarak yapılması halinde
fiyatların tarifeye göre ya da piyasaya göre oluştuğu hususunun tespit
edilebileceği,
- Fiyat konusundaki uygulamaların incelenmediği, sadece tarifelerle yetinildiği,
- PRIME'ın bu konuda fiili satış fiyatlarının aynı olmadığına dair yapmış olduğu
çalışmanın ve bu konunun araştırılmasını talep eden dilekçesinin “konu dışı”
kabul edilerek değerlendirme dışı tutulduğu,
- Ekonomik yarışa eşit koşullarla başlayarak kıyasıya yarış etmenin yasaklandığı
herhangi bir hukuk kuralının Kanun'da yer almadığı,
- Kanun’un 16. madde dördüncü fıkrası hükmü ile muhtemel zararın ağırlığından
kast edilenin, rekabete verilen zararın ağırlığı olduğu, bu hükmün bir yandan
matbu cezadan daha yüksek para cezası verilmesi hallerinde niçin daha yüksek
cezanın verildiğinin gerekçesini oluşturacağı gibi rekabete herhangi bir zarar
verilmemişse para cezası vermemenin de gerekçesini oluşturacağı, iki rakibin
rekabeti sınırlayıcı nitelikte bir anlaşma yapması ve bu anlaşmanın henüz
uygulanmadan Kurul tarafından yasaklanması halinde, rekabetin
sınırlanmayacağı, rekabeti sınırlayıcı amaç olması nedeniyle 4. maddeye
aykırılık söz konusu olmasına karşın, fiilen rekabet sınırlanmadığından zararın
ağırlığının sıfır olacağı, bu durumda Kurul'un, anlaşmayı yasaklamakla
yetineceği ve rekabet fiilen kısıtlanmadığı için bu hükme dayanarak para cezası
vermeyebileceği,
20 REKABET KURUMU
- Pazarın sadece arz tarafının incelendiği, oysa piyasadaki davranışları belirleyici
tarafın reklamverenler olduğu,
- BİMAŞ toplantı notunun PRIME'ı bağlayıcı olmadığı,
belirtilmiştir.
H.2.3- Deliller ve Savunmaların Değerlendirilmesi
Kurul'un birbirlerini karşılıklı olarak şikayet eden BİMAŞ ve MEPAŞ ile PRIME
hakkında re'sen soruşturma açmasına neden olan eylem, bu üç teşebbüsün de,
kendi pazarladıkları reklam yerlerinin satışına ilişkin çıkarmış oldukları kataloglardaki
reklam yerlerinin kategorilerinin ve satış fiyatlarının neredeyse birebir aynı olması
sebebiyle, bu üç teşebbüsün satış fiyatlarını birlikte belirlediklerine ilişkin
raportörlerin önaraştırma sırasındaki tesbiti ve fiyatların birlikte belirlenmesi
eyleminin gerçekleştirildiği kuşkusudur.
Gerçekten de, bu üç teşebbüsün Kasım 1996 tarihinden Aralık 1997 tarihine
kadar yayınladıkları aylık program kataloglarında, reklam yeri fiyatları her bir
kategori için birbiriyle aynı olduğu gibi, Aralık 1997 tarihinde, her üç teşebbüsün de
fiyatlarını aynı oranda yükselttikleri, bu tarihten Haziran 1998 tarihine kadar yine her
düzeyde fiyatların aynı olduğu tespit edilmiştir. Birbirleriyle rakip olan bu
teşebbüslerin her birinin ayrı ayrı çıkarması gereken kataloglarında ilan ettikleri
fiyatların aynı olması, bu fiyatları birlikte belirledikleri şüphesini çekmiştir. Dahası
BİMAŞ kayıtları arasında rastlanan 10.11.1997 tarihli STAR'la yeni fiyatlarla ilgili bir
toplantı yapılacağına ilişkin not, bu şüpheyi artırmıştır. Raportörlerin tesbitine göre,
1.12.1997 tarihinden itibaren yeni fiyatları içeren kataloglar da yayımlanmıştır.
Her üç teşebbüs de, savunmasında, televizyon yeri piyasasında pazarlama
yapılabilmesi için, müşteriye ilan etmek ve üzerinden çeşitli faktörlere göre indirime
esas olmak üzere bir katalog fiyatının önceden bir başlangıç noktası biçiminde
belirlenmesinin zaruri olduğunu, her ne kadar her bir şirket kataloglarında aynı
fiyatları ilan ediyor ise de, hiçbir zaman ilan ettikleri fiyatla satış yapmadıklarını,
tarifelere asla uyulmadığını, asıl fiyatın piyasadaki rekabete göre pazarlıkla
oluştuğunu, dolayısıyla hiçbir zaman bu üç rakip teşebbüs arasında Kanun'un 4.
maddesi anlamında fiyatın birlikte belirlenmesinin söz konusu olamayacağını ileri
sürmüştür.
Gerçekten de, soruşturma sırasında elde edilen delillere göre, bu üç
teşebbüsün de, kataloglarda ilan ettikleri fiyatlardan satış yaptıklarına dair bir belge
ele geçirilememiştir. Aksine, bu üç teşebbüsün de, katalogdaki fiyatları, bir başlangıç
ve referans rakamı olarak belirledikleri, bunun üzerinden değişik yüzde oranları
içerisinde ve çeşitli adlar altında değişik indirimler uyguladıkları tespit edilmiş, buna
karşılık, bu indirim nedenlerinin ve oranlarının, müşterilerle pazarlık yapmalarını
engeleyecek ve serbest piyasa koşullarını bozacak biçimde rakipler arasında
anlaşma ya da uyumlu eylem yoluyla belirlendiğine dair herhangi bir delil elde
edilememiştir. Esasen re'sen açılan soruşturma sadece katalog fiyatlarının aynı
olması olgusuna dayandığı gibi, teşebbüslerin birbirleriyle kıyasıya rekabet etmeleri
sonucunda %80-85'lere varan çeşitli oranlarda indirimlerin uygulanması nedeniyle,
katalog fiyatlarının birbirleriyle aynı olmasının rekabeti bozucu pratik bir yanının
kalmadığı savunmalarını teyit eder belgelerin bulunduğu dikkate alınarak; özellikle
21 REKABET KURUMU
KANAL D, ATV, STAR ve SHOW televizyon kanallarının yayın yerlerini pazarlamak
üzere oluşturulan bu teşebbüslerin karşılıklı olarak birbirlerini piyasa dışına atmaya
çalışmakla suçladıkları böyle bir ortamda, aynı zamanda, birbirleriyle fiyat anlaşması
yaptıklarını ve uyguladıklarını iddia etmenin, hayatın olağan akışı ile de
bağdaşmayacağı sonucuna varılmış ve Kanun'un 4. maddesinin (a) bendi anlamında
rekabeti bozma amacıyla veya bu sonucu doğuran anlaşma yapma ya da uyumlu
eylemde bulunma fiilinin bu teşebbüsler yönünden gerçekleşmemiş olduğu
kanaatine ulaşılmıştır.
H.3- SATEL VE DTV'NİN BİMAŞ ARACILIĞI İLE BİRLİKTE HAKİM DURUMDA
OLDUKLARI VE KÖTÜYE KULLANDIKLARI İDDİASI
AKS vekili tarafından Kurum'a yapılan şikayetin BİMAŞ’ın hakim durumunu
kötüye kullanmasına ilişkin olması nedeniyle, öncelikle hakim durum tespit ve
analizinin yapılması gerekmektedir.
H.3.1- Tespitler ve Deliller
Aşağıda SATEL ve DTV'nin ilgili pazarda birlikte hakim durumda olup
olmadıklarını belirleyebilmek amacıyla ulusal yayın yapan TV kanalları; izleyici
profilleri, kapasite kullanım oranları, izlenme oranları ve reklam gelirleri açısından
karşılaştırılmıştır.
H.3.1.1- Ürün Niteliği, Ürün Çeşidi ve İzleyici Profili Açısından Kanalların
Birbirine Benzerliği
Bir reklam kampanyasında istenen sonuca ulaşabilmek için öncelikle hedef
kitlenin belirlenmesi, belirlenen hedef kitleye en uygun mecranın seçilmesi ve
seçilen mecrada hedef kitleye uygun reklam yerlerinin tespit edilmesi gerekmektedir.
Bu nedenle televizyon aracılığı ile reklam yapmak isteyen reklamveren için,
televizyon kanallarının hitap ettikleri kitlenin özellikleri büyük önem taşımaktadır. Bu
husus gözönünde bulundurularak, reklamveren tercihleri açısından kanalların
birbirlerini ikame edebilirliğini tespit edebilmek amacıyla, reklamverenlerin kanal
tercihlerinde dikkate aldıkları izleyici profillerine ilişkin AGB tarafından yapılan
araştırma sonuçları incelenmiş ve kanallar izleyicilerinin18 yaş, cinsiyet ve dahil
oldukları gelir gruplarına göre AGB'nin yayınladığı şekliyle üç dönemde
karşılaştırılmıştır. Birinci dönem (I) 1.1.1997-30.4.1997, ikinci dönem (II) 1.5.1997-
31.8.1997, üçüncü dönem (III) 1.9.1997-31.12.1997 süresini/periyodunu
kapsamaktadır.
1. Yaş Gruplarına Göre
Kanalların izleyicilerinin yaş gruplarına göre analizi ile aşağıdaki sonuçlara
ulaşılmıştır.




18 Tablolarda yer verilen oranlar; her kanalın izleyicilerinin kendi içinde yaş, cinsiyet ve gelir grubuna göre dağılımını
göstermektedir.
22 REKABET KURUMU
Tablo 7. Kanalları İzleyen Yaş Gruplarının Oranları (%).
5-11 yaş 12-19 yaş 20-34 yaş 34-44 yaş 45+yaş Kanal Adı
Yaş Grubu I II III I II III I II III I II III I II III
KANAL D 25 19 19 19 18 18 25 28 26 13 15 16 18 20 21
ATV 16 10 11 18 16 15 26 26 26 13 15 15 27 33 33
SHOW 23 17 18 19 19 18 26 27 27 13 16 16 19 21 21
STAR 16 14 14 20 19 17 28 26 28 13 16 16 23 25 25
KANAL 6 13 10 11 17 15 14 26 25 25 15 19 16 28 31 34
TGRT 16 11 11 16 14 14 26 26 25 14 14 16 28 35 34

Tablodan izlenebileceği üzere, 12-19, 20-34, 34-44 yaş grupları tarafından
izlenen yayınların toplam yayınlar içindeki payları karşılaştırıldığında, kanalların
birbirleri ile benzeştikleri anlaşılmaktadır. 5-11 yaş grubunda ise, I. dönemde sadece
KANAL D ve SHOW TV diğer kanallardan farklı oranlarda izlenmektedir. Ancak, II.
ve III. dönemlerde fark azalmaktadır. Kanalların farklılaştıkları tek yaş grubu, 45+
yaş grubudur. Burada farklılık KANAL D, SHOW TV, STAR TV ile ATV, TGRT,
KANAL 6’nın oluşturdukları üçlü gruplar arasında görülmekte ve üçlü grupları
oluşturan kanalların kendi aralarındaki oranlar yakınlık göstermektedir.
Dolayısıyla, yaş gruplarına göre sınıflandırılarak yapılan incelemede, izleyici
tercihleri açısından, kanallar genellikle benzeşmektedirler ve hiç bir kanal tek başına
diğerlerine önemli derecede üstünlük gösterecek konumda değildir.
2. Gelir Gruplarına Göre
Aşağıda kanalların 1997 yılı yayınlarının izleyicilerin gelir gruplarına göre
dağılımını gösteren analizlere yer verilmiştir19.

Tablo 8. Kanalları İzleyenlerin Gelir Gruplarına Göre Oranları (I. Dönem-%).
Kanal Adı
Gelir Grubu

Alt Statü

Orta Statü

Üst Statü
KANAL D 58 26 16
ATV 61 25 14
SHOW 65 24 11
STAR 61 26 13
TGRT 66 23 11
KANAL 6 59 27 14






19 AGB raporlarında II. dönemden itibaren gelir gruplarına göre farklı sınıflandırma benimsenmiş, bu nedenle ilgili
dönemler iki ayrı tabloda ifade edilmiştir.
23 REKABET KURUMU
Tablo 9. Kanalları İzleyenlerin Gelir Gruplarına Göre Dağılımı (II. ve III. Dönemler-
%).
A/B C1 C2 D Kanal Adı
Gelir Grubu II III II III II III II III
KANAL D 11 10 23 23 42 42 24 25
ATV 11 11 24 25 41 42 24 22
SHOW 8 7 22 23 42 43 28 27
STAR 10 9 24 25 41 42 25 24
TGRT 8 8 23 22 44 44 25 26
KANAL 6 12 11 24 24 40 40 24 25

1997 yılı I. dönemi tablosu incelendiğinde genel olarak kanalların
izleyicilerinin gelir gruplarına göre dağılım oranlarının birbirine yakın olduğu,
özellikle orta statü analizinde kanalların birbirine çok yakın oldukları görülmektedir.
Alt statü ve üst statü analizinde ise SHOW TV ve TGRT’nin diğer kanallara göre
farklılık gösterdiği görülmektedir.
1997 yılı II. ve III. dönemlerine ait tablo incelendiğinde de, benzer sonuçlara
ulaşılmaktadır.
Gelir grupları daha fazla kategoriye bölündüğünde -daha detaylı bir gelir
grubu analizi yapıldığında- I. dönemdeki %3-4’lük fark değişik gelir gruplarında %1-
2’ye düşmektedir. Ancak A/B grubunda SHOW TV ve TGRT ile diğer kanallar
arasındaki %3’lük fark devam etmektedir.
%3’lük veya %1-2’lik farklar A/B grubuna hitap etmek isteyen reklamverenin
reklam bütçesini hangi kanal ya da kanallarda kullanacağı konusundaki tercihlerini
etkileyebilmektedir, ancak, bu farklar kanalları, izleyicilerin gelir gruplarına göre
dağılımı hususunda birbirinden kesin çizgilerle ayırmada yeterli olamamaktadır.
3. Cinsiyet Gruplarına Göre
Aşağıda kanalların izleyicilerinin cinsiyetlerine göre dağılımına yer verilmiştir.

Tablo 10. Kanalları İzleyenlerin Cinsiyetlerine Göre Oranları (%).
Kanal Adı Kadın Erkek
Cinsiyet Grubu I II III I II III
KANAL D 55 56 57 45 44 43
ATV 57 59 60 43 41 40
SHOW 52 56 56 48 44 44
STAR 58 60 59 42 40 41
TGRT 54 55 55 46 45 45
KANAL 6 52 54 56 48 46 44

Yukarıdaki tablonun incelenmesi sonucunda, cinsiyet grupları karşılaştırılması
halinde de, kanalların izleyici tercihleri bakımından farklılaşmadıkları ve benzer
konumlarda oldukları anlaşılmaktadır.
24 REKABET KURUMU
H.3.1.2- Reklam Yayın Süreleri
Aşağıda 1997 yılında yayınlanan reklamların toplam sürelerinin ulusal
televizyon kanallarına dağılımı incelenmektedir.

Tablo 11. 1997 Yılı I.Döneminde Yayınlanan Reklam Süresi (02:00-25:59 / dakika).
Kanal Adı
Reklam
Yayın Dönemi

Ocak

Şubat

Mart

Nisan

Toplam

Emission Share20
KANALD 3008 3903 5007 4635 16553 20.37
ATV 3430 3208 3746 4722 15106 18.58
BİMAŞ (KANAL D+ATV) 6438 7111 8753 9357 31659 39.95
SHOW 5034 3915 4998 5925 19872 24.45
STAR 2388 2634 2792 4104 11918 14.66
TGRT 3258 2178 3556 3436 12428 15.29
KANAL 6 1053 2438 127 1786 5404 6.65
TOPLAM 18171 18276 20226 24608 81281 100

Tablo 12. 1997 Yılı II.Döneminde Yayınlanan Reklam Süresi (02:00-25:59 / dakika).
Kanal Adı
Reklam
Yayın Dönemi

Mayıs

Haziran

Temmuz

Ağustos

Toplam

Emission
Share
KANALD 5163 5661 4953 3648 19425 17.25
ATV 4776 5460 5049 4048 19333 17.17
BİMAŞ (KANAL D+ATV) 9939 11121 10002 7696 38758 34.42
SHOW 6642 5898 5790 5325 23655 21.01
STAR 4932 4803 4149 4299 18183 16.15
TGRT 4014 4322 3976 2910 15222 13.52
KANAL 6 4086 4176 4466 4056 16784 14.91
TOPLAM 29613 30320 28383 24286 112602 100






20 Bir kanalın bir program türüne toplam yayın süresinden ne oranda zaman ayırdığını gösterir. Bu ise kanalın bu program
türüne zaman açısından ne kadar yatırım yaptığını belirler.
Toplam Program Türü Süresi
EMISSION SHARE = ----------------------------------- X100
Kanalın Dönem Toplam Yayın Süresi

25 REKABET KURUMU
Tablo13. 1997 Yılı III. Döneminde Yayınlanan Reklam Süresi (02:00-25:59 / dakika).
Kanal Adı
Reklam
Yayın Dönemi

Eylül

Ekim

Kasım

Aralık

Toplam

Emission
Share
KANALD 4641 5439 4881 4794 19755 16.88
ATV 4386 6441 6342 5418 22587 19.30
BİMAŞ (KANAL D+ATV ) 9027 11880 11223 10212 42342 36.18
SHOW 6417 6147 5106 5858 23528 20.10
STAR 4731 4866 3852 3993 17442 14.90
TGRT 4581 4628 3790 4774 17773 15.19
KANAL 6 3754 3628 4320 4244 15946 13.63
TOPLAM 28510 31149 28291 29081 117031 100

Tablo14. 1997 Yılı Yayınlanan Toplam Reklam Süresi ve Emission Share (02:00-
25:59 / dakika).
Kanal Adı
Reklam
Yayın Süresi

Toplam

Emission Share
KANALD 55733 17.92
ATV 57026 18.34
BİMAŞ (KANAL D+ ATV ) 112759 36.26
SHOW 67055 21.56
STAR 47543 15.29
TGRT 45423 14.60
KANAL 6 38134 12.26
TOPLAM 310914 100

Yukarıdaki tablolarda yer verilen 1997 yılı için altı kanalın toplam reklam
sürelerinin kanallar arasında dağılımı, her üç dönemde ve yıl toplamında SHOW
TV’nin tek tek tüm kanallardan daha fazla reklam yayınladığını göstermektedir.
Birinci ve ikinci dönemde SHOW TV’yi KANAL D, üçüncü dönemde ise ATV
izlemektedir.
H.3.1.3- İzlenme Oranları ve Payları
Bir kanalın programlarının, reklamverenlerce reklam vermeye uygun
bulunması, o kanalın, reklama konu malın muhatabı olan tüketici kitlesine yönelik
programlarının sayısı, bu programların izlenme oranı21 ve izlenme payı22 ile doğru
orantılıdır. Reklam yerlerinin birim süre bazında fiyatlandırılması, farklı programların
değişik kategorilere göre aldıkları izlenme oranları ve paylarındaki farklılıklar dikkate
alınarak yapılmaktadır. Dolayısıyla reklam yerleri pazarlanan televizyon kanallarının

21 Bir propram veya zaman aralığının her dakikasının ortalama olarak her 100 kişiden kaçı tarafından izlendiğini gösterir
(rating).
22 Bir kanalın veya programın, belirli bir zaman diliminde TV izleyen her 100 kişiden kaçı tarafından tercih edildiğini
gösterir (share).
26 REKABET KURUMU
pazar güçleri, bu kanalların aldığı izlenme paylarının yüksek olup olmamasına göre
değişmektedir.
Aşağıda kanallara göre aylık bazda 1997 yılı "tüm kişiler", "tüm gün" ve “prime
time” izlenme paylarına yer verilmiştir.

Tablo 15. 1997 Yılı Tüm Kişiler Tüm Gün ( 02:00-25:59) İzlenme Payları (%).
Dönem
Kanal Adı
KANAL
D
ATV BİMAŞ SHOW STAR TGRT KANAL 6 DİĞE
R
Ocak 20.3 17.3 37.6 17.2 17.3 4.1 4.5 19.2
Şubat 19.6 18.6 38.2 17.8 15.5 4.4 3.9 20.2
Mart 18.9 19.1 38.0 18.1 16.4 4.7 0.9 21.9
Nisan 18.6 19.1 37.7 17.6 16.5 4.8 1.8 21.6
Mayıs 17.1 18.7 35.8 16.3 17.3 4.7 3.2 22.6
Haziran 18.5 17.9 36.4 17.7 16.3 4.3 2.7 22.7
Temmuz 19.1 18.7 37.8 17.6 12.4 4.6 2.7 24.8
Ağustos 18.4 18.4 36.8 16.0 12.6 5.7 2.9 26.3
Eylül 17.0 17.8 34.8 18.4 16.2 4.7 2.3 23.5
Ekim 17.4 18.1 35.5 17.8 17.0 4.9 2.0 22.8
Kasım 17.8 17.9 35.7 18.4 17.2 4.7 1.8 22.2
Aralık 19.0 18.9 37.9 17.7 17.1 4.2 1.7 21.4

Tablo 16. 1997 Yılı Tüm Kişiler Prime Time (20:00-22:59) İzlenme Payları (%).
Dönem
Kanal Adı
KANAL
D
ATV BİMAŞ SHOW STAR TGRT KANAL
6
DİĞER
Ocak 21.0 20.4 41.4 18.3 18.8 3.0 4.4 13.9
Şubat 18.6 22.3 40.9 20.6 16.3 3.8 3.6 14.8
Mart 18.2 21.4 39.6 20.3 18.8 3.4 0.8 17.1
Nisan 17.9 22.0 39.9 19.3 19.4 3.5 1.7 16.2
Mayıs 16.6 20.5 37.1 17.1 21.3 3.7 2.5 18.3
Haziran 19.0 20.3 39.3 18.2 19.4 3.2 1.9 18.0
Temmuz 19.0 20.7 39.7 19.7 13.7 4.0 2.3 20.4
Ağustos 18.6 19.6 38.2 18.7 13.2 6.3 2.3 21.4
Eylül 15.9 18.0 33.9 22.0 17.6 5.3 2.0 19.2
Ekim 16.5 18.5 35.0 20.8 19.5 4.6 1.5 18.7
Kasım 17.7 17.4 35.1 21.6 20.0 4.0 1.4 17.9
Aralık 17.8 19.6 37.4 20.8 19.6 3.8 1.3 17.1

Yukarıda yer verilen tablolardan görüleceği üzere, kanallar tek tek
incelendiğinde 1997 yılı için KANAL D, ATV ve SHOW TV’nin izlenme payları
birbirlerine yakın gerçekleşmiştir. KANAL D ve ATV’nin tek tek aynı anda SHOW
TV’den yüksek izlenme payı aldığı ay sayısı "tüm gün"de dokuz, “prime time”da
üçtür. BİMAŞ kanalları olan KANAL D ve ATV’nin izlenme payları toplam olarak ele
alındığında ise, ulusal yayın yapan televizyon kanallarının oluşturduğu piyasada
27 REKABET KURUMU
pazar paylarının tüm günde %34.8 ile %38.2 arasında, “prime time”da %33.9-%41.4
arasında olduğu anlaşılmaktadır.
Aşağıda ise hedef kitleler açısından izlenme payı analizlerine yer verilmiştir.
Tablo 17. Gelir Gruplarına Göre 1 Ocak – 30 Nisan 1997 Tüm Gün ( 02:00-25:59)
ve Prime Time (20:00-22:59) İzlenme Payları (%).
Üst Gelir Grubu Orta Gelir Grubu Alt Gelir Grubu Kanal Adı

Gelir Grubu
Tüm
Gün
P.Time Tüm
Gün
P. Time Tüm
Gün
P.Time
STAR 15,5 17,85 16,7 19,2 16,5 18,1
SHOW 14,3 15,4 16,6 18,1 18,9 21,2
KANAL 6 2,7 2,5 2,9 2,8 2,7 2,6
KANAL D 21,2 20,9 19,7 19,7 18,7 18,2
ATV 18,1 21,7 18,6 21,3 18,6 21,6
BİMAŞ (ATV+ KANALD) 39,3 42,6 38,3 41 37,3 39,8
TGRT 3,5 2,4 4,15 3,1 4,9 3,8
DİĞER 24,7 19,25 21,35 15,8 19,7 14,5
TOPLAM 100 100 100 100 100 100

Tablo 18. Gelir Gruplarına Göre 1 Mayıs – 31 Aralık 1997 Tüm Gün ( 02:00-25:59)
ve Prime Time (20:00 – 22:59) İzlenme Oranı ve İzlenme Payları (%).
AB SES C1 SES
Tüm Gün Prime Time Tüm Gün Prime Time
Kanal Adı
Gelir
Grubu Oran Pay Oran Pay Oran Pay Oran Pay
SHOW TV 1.8 13.2 4.8 14.3 2.5 16.5 7.2 19
KANAL D 2.5 18.4 6.1 18.2 2.6 17.5 6.5 17.3
ATV 2.7 20.4 7.2 21.4 2.9 19 7.4 19.5
BİMAŞ
ATV+ KANAL D)
5.2 38.8 13.3 39.6 5.5 36.5 13.9 36.8
TGRT 0.5 3.8 1.1 3.3 0.7 4.4 1.5 4
STAR 2 14.7 6.1 18.1 2.5 16.5 7.4 19.5















28 REKABET KURUMU
Tablo 19. Cinsiyet Gruplarına Göre 1997 YılıTüm Gün ( 02:00-25:59) ve Prime Time
(20:00- 22:59) İzlenme Payları (%).
KADIN +20 ERKEK +20 Kanal Adı
Cinsiyet Grubu Tüm Gün Prime Time Tüm Gün Prime Time
STAR 16,6 % 19,1 15,3 17,4
SHOW 16,1 % 18,1 16,7 18,6
KANAL 6 2,6 % 3,4 3 2,2
KANAL D 17,2 % 17,2 16,2 17,4
ATV 21,7 % 21,6 18,8 20,2
BİMAŞ(ATV+ KANAL D) 38.9% 38.8 35 37.6
TGRT 7,3 % 4,1 5,4 4,4
DİĞER 18,5 % 16,5 24,6 19,8
TOPLAM 100 100 100 100

Tablo 20. Housekeeper23 1 Mayıs- 31 Aralık 1997 Yılı Tüm Gün ( 02:00-25:59) ve
Prime Time (20:00-22:59) İzlenme Payları (%).
Kanal Adı
Housekeeper
Tüm Gün Prime Time
STAR 15,7 18,2
SHOW 15,8 18,1
KANAL 6 2,8 2,1
KANAL D 16,5 16,8
ATV 20,3 20,7
BİMAŞ(ATV+ KANAL D) 36.8 37.5
TGRT 5,05 4,5
DİĞER 23,85 19,6
TOPLAM 100 100

















23 Ev işlerinden sorumlu kişi
29 REKABET KURUMU
Tablo 21. Yaş Gruplarına Göre 1997 Yılı Tüm Gün ( 02:00-25:59) ve Prime Time
(20:00 – 22:59) İzlenme Payları. (%)
5-11 12-19 20-34 35-44 45+ Kanal Adı
Yaş
Grubu
Tüm
Gün
Prime
Time
Tüm
Gün
Prime
Time
Tüm
Gün
Prime
Time
Tüm
Gün
Prime
Time
Tüm
Gün
Prime
Time
STAR 15,2 17,1 16,6 18,3 16,6 18,8 16,3 18,4 15,3 17,8
SHOW 21,5 24,8 18,6 21,1 17,6 19,7 18 18,6 14,1 15,8
KANAL 6 1,9 1,9 2,2 2 2,4 3,8 2,9 2,1 3,1 2,4
KANAL D 24,7 20,2 19,2 19,1 18,4 18,2 18,3 18,9 14,2 15,1
ATV 14,4 17,3 16,8 18,9 18,1 19,6 18,1 19,4 22,2 23,3
BİMAŞ
(ATV+KANALD)
39,1 37,5 36 38 36,5 37,8 36,4 38,3 36,4 38,4
TGRT 3,7 3,7 3,8 3,6 4,2 4 4,7 3,9 5,8 4,6
DİĞER 18,6 15 22,8 17 22,7 15,9 21,7 18,7 25,3 21
TOPLAM 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100

Yukarıda yer verilen tablolarından ATV ve KANAL D'nin; gelir, cinsiyet ve yaş
grubuna göre izlenme payları toplamının, tablo 15 ve 16'da tespit edilen tüm kişiler
izlenme paylarına yakın olduğu ve %36.4 ile %42.6 arasında anlaşılmaktadır.
H.3.1.4- Reklam Gelirleri
Aşağıda grafiklerin düzenlenmesinde, televizyon kanallarının RTÜK'ten resmi
yazı ile temin edilen reklam gelirlerine ilişkin verileri kullanılmış, her kanalın yıllık
gelir rakamlarının toplam reklam gelirleri içindeki payı dikkate alınmıştır.
Grafik 5. 1995 Yılı Reklam Geliri Payları.



0
5
1 0
1 5
2 0
2 5
R e k la m G e l ir le r i (% )
A
TV
S
H
O
W
TV
S
TA
R
TV
K
A
N
A
LD
TG
R
TT
V
TR
T
K
A
N
A
L6
TV
C
İN
E
5
S
TV
K
A
N
A
L7
H
B
B
TV
FL
A
S
H
TV
G
E
N
Ç
TV
K
R
A
LT
V
E
K
O
TV
N
TV
M
E
LT
E
M
TV
U lu s a l Y a yın Y a p a n T e le v iz yo n K a n a l la r ı
1 9 9 5
30 REKABET KURUMU
Grafik 6. 1996 Yılı Reklam Geliri Payları.

Grafik 7. 1997 Yılı Reklam Geliri Payları.
0
5
10
15
20
25
30
35
40
45
Reklam Gelirleri (%)
A
TV
+K
A
N
A
LD
S
TA
R
TV
S
H
O
W
TV
TG
R
TT
V
K
A
N
A
L6
TV
C
İN
E
5
TR
T
K
A
N
A
L7
S
TV
K
R
A
LT
V
G
E
N
Ç
TV
H
B
B
TV
E
K
O
TV
FL
A
S
H
TV
N
TV
M
E
LT
E
M
TV
Ulusal Yayın Yapan Televizyon Kanalları
1996
0
5
10
15
20
25
30
35
40
45
50
Reklam Gelirleri (%)
A
TV
+K
A
N
A
LD
S
H
O
W
TV
S
TA
R
TV
TG
R
TT
V
C
İN
E
5
K
A
N
A
L6
TV
K
A
N
A
L7
S
TV
E
K
O
TV
N
TV
TR
T
K
R
A
LT
V
G
E
N
Ç
TV
FL
A
S
H
TV
H
B
B
TV
M
E
LT
E
M
TV
Ulusal Yayın Yapan Televizyon Kanalları
1997
31 REKABET KURUMU
Grafik 8. 1998 Yılı Reklam Geliri Payları.
Grafik 9. 1999 Yılı (Üç Aylık) Reklam Geliri Payları.


0
10
20
30
40
50
60
Reklam Gelirleri (%)
A
T
V
+K
A
N
A
L
D
S
H
O
W
T
V
T
G
R
T
T
V
C
İN
E
5
S
T
A
R
T
V
T
R
T
N
T
V
S
T
V
K
A
N
A
L
7
K
A
N
A
L
6T
V
K
R
A
L
T
V
G
E
N
Ç
T
V
F
L
A
S
H
T
V
E
K
O
T
V
H
B
B
T
V
M
E
L
T
E
M
T
V
Ulusal Yayın Yapan Televizyon Kanalları
1998
1999 Üç Aylık
32 REKABET KURUMU
Grafiklerin incelenmesi sonucunda aşağıdaki tespitlere ulaşılmıştır.
1995 yılında SHOW TV'nin payı %21.18, ATV'nin payı %22.62, KANAL D'nin
payı %16.89'dur. Bu dönemde üç kanal reklam yeri MEPAŞ tarafından
pazarlanmaktadır. Bu üç kanalı %18.94 ile STAR TV, %7.59 ile TGRT izlemektedir.
Diğer kanalların payları ise %3'ten küçüktür.
1996 yılında ATV ve KANAL D'nin reklam yerleri BİMAŞ aracılığı ile
pazarlanmaktadır. Bu dönemde KANAL D'nin payı %21,01'e yükselirken ATV'nin
payı %20,10'dur. İki kanalın toplam payı %41,11'dir. Aynı dönemde STAR TV ve
TGRT'nin payını koruduğu, buna karşılık SHOW TV'nin payının %13,25'e gerilediği,
KANAL 6'nın payının %6.25'e, CİNE 5'in payının %4.50'ye yükseldiği
gözlenmektedir. Diğer kanalların payları ise %0,50 ile %3 arasında değişmektedir.
1997 yılında ise, ATV ve KANAL D'nin toplam payı %48,41'e yükselmiştir. Bu
dönemde SHOW TV'nin payı %3 yükselmiş buna karşılık STAR TV payında %7,
KANAL 6 payında %3 oranında düşüş görülmektedir. TGRT %6.76 ile görece payını
korumuştur. CİNE 5'in payı %5,64'e yükselirken diğer kanalların payı %2'den
küçüktür.
1998 yılında ise ATV ve KANAL D'nin payı %50,31'e yükselirken SHOW
TV'nin payı %17,46, TGRT'nin payı %8,53 olarak gerçekleşmiştir. Bu dönemde
STAR TV'nin payı bir önceki döneme göre %6'lık düşüş ile %4,98'dir.
1999 yılı ilk üç ayında ATV ve KANAL D'nin toplam payı %44,29'dur. Bu
dönemde SHOW TV %…., TGRT %…., STAR TV %…., NTV %…., CİNE 5 %….
diğer kanalların payları ise %3'ün altındadır.
H.3.2- Savunmalar
BİMAŞ, SATEL ve DTV'nin savunmalarında;
- ilgili pazar büyüklüğünün değişmesi gerektiğinden hakim durum incelemesindeki
bulguların geçerliliğini yitirdiği,
- mehaz mevzuat uygulamalarından Flat Glass ve Nestle Perier davaları dikkate
alındığında düşük pazar payları ileri sürülerek DTV ve SATEL'in birlikte hakim
durumda olduklarının ileri sürülemeyeceği,
- SHOW TV, CİNE 5, MAXI TV, PLAYBOY TV ve SUPER SPORT pazar payları
toplamının MEPAŞ rakamları olarak dikkate alınması suretiyle pazar paylarının
hesaplanması gerektiği,
- alıcı taraf olan reklamverenlerden bağımsız olarak fiyatların belirlenememesi
nedeniyle reklam yeri pazarlama piyasasında hakim durum bulunmadığı
ileri sürülmüştür.
H.3.3- Deliller ve Savunmaların Değerlendirilmesi
Tarafların ilgili ürün pazarı analizinin değişmesi gerektiğine, bu nedenle
hakim durum analizinin geçerli olmadığına ilişkin savunmalarına ve bu konuyla ilgili
değerlendirmelere, H.1.5. sayılı bölümde yer verildiğinden bu bölümde
tekrarlanmamıştır.
33 REKABET KURUMU
ATV adıyla yayın yapan SATEL'e ait televizyon kuruluşunun reklam yeri ile
rakibi durumundaki DTV'ye ait KANAL D'nin reklam yerinin ortak pazarlanması
amacıyla oluşturulan BİMAŞ aracılığıyla "birlikte hakim durumda oldukları" ve bu
hakimiyetlerini kötüye kullandıkları iddiasıyla haklarında soruşturma açılan SATEL
ve DTV'nin öncelikle ayrı ayrı ya da birlikte hakim durumda olup olmadıklarının tespit
edilmesi gerekmektedir.
Raportörler tarafından elde edilen verilere göre, ulusal yayın yapan televizyon
şirketlerinin sayısı, frekans alanındaki teknik zorunluluk nedeniyle sınırlıdır. H.1.1
sayılı bölümde belirtilen teşebbüslerin faaliyet gösterdiği ulusal televizyon yayıncılığı
sektöründeki bu sınırlamanın ilgili ürün pazarında arz bakımından sınırlama yarattığı
kuşkusuzdur. Bu kuruluşların reklam yeri pazarındaki paylarının tespiti için, aylık
bazda tüm gün izlenme oranları üzerinden yapılan karşılaştırmada, KANAL D, ATV,
SHOW ve STAR adlarıyla yayın yapan TV kuruluşlarının izlenme oranlarının
birbirlerine yakın oranlarda ve %16-20 arasındaki rakamlarda seyrettiği, bunlardan
hiçbirisinin, mutlak olarak izlenme oranı bakımından sürekli lider konumuna
geçemediği görülmekte; KANAL D, ATV ve SHOW TV'nin her birinin az bir farkla
değişik aylarda en yüksek izlenme oranını yakaladığı tespit edilmekle beraber,
birinin diğerlerine üstünlük sağlayabileceği nitelikte bir izlenme oranı farklılığı
görülmemektedir. Dolayısıyla izlenme oranları bakımından ilgili piyasada sözkonusu
teşebbüslerin ayrı ayrı hakim durumda olduklarından söz etmek mümkün
görülmemektedir.
Bu teşebbüslerin, ilgili piyasada hakim durumda olup olmadıklarını tespit
etmek amacıyla, 1996-1999 (üç aylık) dönemde reklam yerlerinin pazarlanmasından
elde ettikleri gelirleri irdelendiğinde, toplam gelir üzerinden %20-25 arasında
değişen paylara sahip oldukları, 1997 yılında KANAL D ve ATV'nin sırasıyla %25 ve
%23'lük payları ile en yüksek geliri elde eden yayın kuruluşları oldukları tespit
edilmiş ise de, bu payların rakiplerine üstünlük sağlamaya yetecek derecede yüksek
oranda olmamaları sebebiyle, gelir bakımından da hiç bir teşebbüsün ve bu arada
ATV ve KANAL D adıyla yayın yapan SATEL ve DTV'nin ayrı ayrı hakim durumda
bulunduklarını pazar paylarına bakarak söylemeye imkan bulunamamıştır.
Bu iki teşebbüsün birlikte hakim durumda olduklarından söz edebilmek için
ise, ayrı ayrı izlenme oranlarının veya reklam geliri paylarının toplanması halinde
ulaşılan rakamlar dahi, %40'lar düzeyinde kalmakta olduğundan rakamsal olarak bu
oran başlı başına bu teşebbüslerin birlikte hakimiyetlerinin varlığının kabulüne yeterli
bulunmamıştır.
Her ne kadar soruşturmada görevli raportörler tarafından soruşturma
raporunda ve ek görüşte, bu iki TV yayın kuruluşunun BİMAŞ'ı oluşturmak suretiyle,
ayrı ayrı yayın yapan iki ayrı yayın kuruluşundan ziyade "bir günde 48 saat yayın
yapan tek bir yayın kuruluşu" olduğundan söz edilmekte ve bu nedenle "birlikte
hakim durumda" oldukları kabul edilmekte ise de, Kararın BİMAŞ'ın oluşumu ve ona
koşullu muafiyet verilmesine ilişkin bölümünde ayrıntılı olarak açıklanacağı üzere, iki
teşebbüsün birbiriyle belirli bir konuda işbirliği yapması ve bunun yaratacağı
sinerjiden yararlanmasını yasaklayabilmek için, onun mutlak olarak rekabeti bozma
amaç ya da etkisini doğurması ya da doğurabilecek nitelikte olması gerektiği gibi,
rekabete aykırı olmayan böyle bir işbirliğinin sonucunda avantaj sağlanmış olmasını
34 REKABET KURUMU
hakim durumda olmanın bir kanıtı saymak ve buradan hareketle birlikte hakim
durumda oldukları sonucuna varmak doğru değildir. Birlikte hakim durumda oldukları
ileri sürülen KANAL D ve ATV'nin ayrı ayrı SHOW TV'nin izlenme oranına yakın bir
izlenme oranına sahip olmalarına rağmen, reklam yeri pazarlamasından elde ettikleri
gelirlerin, SHOW TV'nin gelirlerinden yüksek oluşu, hakim durumun varlığının mutlak
delili olarak kabul edilemez. Teşebbüslerin rekabet ortamı içerisinde, tam günde
aynı "oranda" izleniyor olmaları, bu izlenme oranlarından yararlanarak reklam
yerlerinin satış ve pazarlamalarından eşit gelir elde etmelerini gerektirmez.
Teşebbüslerin ürünlerinin niteliği, pazarlama stratejileri, pazarlarken, müşteriler
karşısındaki pazarlık gücü ve diğer sebeplerle ürünlerinden elde edecekleri
gelirlerinin farklı olması mümkündür. Burada her iki teşebbüse atfedilen birlikte
hakim durumlarını kötüye kullanma eylemlerine baktığımızda da, rakip teşebbüslere
reklam vermeme koşuluyla ilave indirim yapılmasının tek başına hakim durumda
olmanın bir kanıtı olamayacağının da kabulü gerekmektedir. Zira şikayetçi MEPAŞ'ın
da, SHOW TV dışındakilere reklam vermemeleri koşuluyla ilave indirim vermek
suretiyle benzer davranışta bulunduğu anlaşılmıştır. Demek ki, bu davranış, sadece
hakim durumda olanların gösterebileceği bir davranış olmadığına göre, buradan
hareketle, BİMAŞ indirimi uygulamaları sebebiyle onları hakim durumda kabul etmek
mümkün değildir. Kuşkusuz, Raportörler tarafından ortaya konulan ve rekabeti
sınırlayan bir davranış vardır. O da, rakip iki teşebbüsün birlikte oluşturdukları
BİMAŞ organizasyonu aracılığıyla SHOW TV'nin piyasadaki faaliyetlerini
zorlaştırmalarıdır. Ancak bu eylem, kararın diğer bölümünde cezalandırılan 4. madde
kapsamında bir ihlal olarak kabul edildiğine göre, aynı davranışın ayrıca birlikte
hakim durumun kötüye kullanılması olarak değerlendirilebilmesi mümkün değildir.
Böyle bir değerlendirme için temel koşul; öncelikle bu iki firmanın birlikte hakim
durumda olduklarının kuşkuya yer vermeyecek biçimde kabul edilebilir olmasıdır.
Kanun'un 3. maddesinde de tanımı yapılan ve Avrupa Topluluğu Adalet
Divanı (ATAD)'nın içtihatlarıyla bugün artık rekabet hukuku literatüründe yerleşik
ifadesini bulan "hakim durum" un tespit edilebilmesi için, ilgili teşebbüs ya da birlikte
hakim durumda oldukları kabul edilen teşebbüslerin rakiplerinden ve müşterilerinden
bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik
parametreleri belirleyebilme gücüne sahip olması gerekmektedir. DTV ve SATEL'in,
katalog fiyatlarının belirlenmesinde öncü ve belirleyici rol oynadığı ileri sürülebilir ise
de, BİMAŞ aracılığıyla veya başka bir şekilde, rakiplerinden bağımsız olarak
ekonomik parametreleri belirlediği tespit edilememiştir.
Öte yandan bu iki teşebbüsün müşterilerinden bağımsız olarak
davranabildiğini söylemek de mümkün görülmemektedir. Reklam yeri
pazarlanmasında, kanallar arası yoğun rekabetten yararlanan reklamverenlerin, bu
piyasada, katalog fiyatları üzerinden pazarlıkla %70-80'lere varan indirimler aldıkları
görülmektedir. BİMAŞ'ın 1997 yılında en büyük müşterileri ile yapmış olduğu
anlaşmalarda yüksek oranlarda indirimler uygulamak zorunda kalması,
müşterilerinden bağımsız olarak parametreleri belirleyebilme gücü olmadığını
göstermektedir.
Dikkati çeken diğer bir husus ise, BİMAŞ'ın çok arzu etmiş olmasına rağmen,
müşterilerinin, başta SHOW TV olmak üzere rakip televizyon kuruluşlarına reklam
vermelerini engelleyememiş olmasıdır. Nitekim, K…, S…, U…, P…, T…/H…,
35 REKABET KURUMU
C…/P… gibi reklam bütçesi çok büyük olan reklamverenlerin reklam bütçelerini
BİMAŞ'a ayırdıkları oranda yüksek indirim aldıkları, bununla birlikte, bu müşterilerin
diğer yayın kuruluşlarına da reklam vermeye devam ettikleri anlaşılmaktadır.
Dolayısıyla bütün bu deliller karşısında, DTV ve SATEL'in, Kanun'un 3. maddesi
anlamında yalnız başlarına veya birlikte hakim durumda olduklarını kabul etmeye
imkan görülmemektedir.
H.4- BİMAŞ SÖZLEŞMESİNE İLİŞKİN MENFİ TESPİT VE MUAFİYET TALEBİ
H.4.1- Tespitler ve Deliller
H.4.1.1- BİMAŞ Kuruluş Sözleşmesi
1. Kuruluş Amacı ve Çalışma Konusu
BİMPAŞ Birleşik Medya Pazarlama A.Ş. ticaret ünvanı ile ticaret siciline tescil
edilerek tüzel kişilik kazanan, ancak daha sonra ticaret ünvanını BİMAŞ Birleşik
Medya Pazarlama A.Ş. olarak değiştiren Şirket’in kuruluş amaç ve konusu, Şirket
ana sözleşmesinin 4. maddesinde aşağıdaki şekilde açıklanmaktadır.
“Madde 4:
Şirketin kuruluş amacı ve çalışma konusu şunlardır;
a) Her türlü ilan ve reklamların basın televizyon ve sair her türlü vasıtalarla
yayınlatılması, pazarlanması, üretilmesi, alınıp satılması, ithal ve ihraç edilmesi; bu
amaçla yurt içinde ve yurt dışında sınai ve ticari tesisler kurulması, bu tesislerin
alınıp satılması, kiralanması, kiraya verilmesi, kurulmuş olanlara ortak olunması,
b) Her türlü film televizyon programı yapılması, spor müsabakalarını televizyonlarda
yayınlanması için spor kulüpleri ve dernekler ile sözleşmeler akdedilmesi,
c) Şirketin konusu ile ilgili yurt içinde ve yurt dışında mümessillikler, genel
dağıtıcılıklar, müşavirlik, komisyonculuklar, acenta ve bayilikler verilmesi
devralınması, devredilmesi, kiralanması ve tesis edilmesi,
d) Şirketin konusu ile ilgili her türlü makine ve techizat araç ve gereçler ve bunların
yedek parçalarının üretimi imalatı alınıp satılması ithal ve ihraç edilmesi ticari ve
sınai tesislerin ve tesisatın kurulması, inşaası, kiraya verilmesi, kiralanması, alım ve
satımı kurulmuş olan yerli ve yabancı sermaye şirketlerine ortak olunması, aracılık
etmemek koşulu ile hisselerin iktisap edilmesi,
…
I) Her türlü hukuki muamelelerin akdedilmesi…”
Şirket kuruluş amaçlarının genel hatları ile belirtildiği bu madde haricinde ana
sözleşmenin 34. maddesi, 4. maddenin (a) bendinde belirtilen amacı daha detaylı bir
şekilde düzenlemiştir.
“Madde 34:
Şirket hissedarlarından DTV Haber ve Görsel Yayınlar A.Ş’nin sahibi
bulunduğu KANAL D adlı özel televizyon kanalı ile SATEL Sabah Televizyon
Prodüksiyon A.Ş.’nin sahibi bulunduğu ATV adlı özel televizyon kanalının ve gerek A
grubu gerek B grubu hissedarların veya bunların çoğunluk hissesine sahip oldukları
36 REKABET KURUMU
veya olacakları ya da kontrol ettikleri veya edecekleri şirketlerin kuracakları özel
televizyon kanallarının her türlü ilan ve reklam zaman dilimlerinin münhasıran şirket
tarafından pazarlanıp satılması amacı ile kurulmuştur.
O bakımdan gerek A gerek B grubu hissedarlar KANAL D ve ATV adlı özel
televizyon kanallarında veya kendilerinin çoğunluk hissesine sahip oldukları veya
olacakları ya da kontrol ettikleri veya edecekleri şirketlerin kuracakları özel
televizyon kanallarında yayınlanacak her türlü ilan ve reklamı münhasıran şirket
tarafından pazarlatmayı ve bu özel televizyon kanallarının reklam zaman dilimlerini
münhasıran şirkete sattırmayı şirket dışında hiçbir gerçek veya tüzel kişiye ilan ve
reklam pazarlatmayıp sattırmamayı kabul ve taahhüt etmişlerdir.
Yukarıda yazılı hükme aykırı davranışlarda bulunan hissedarların şirketten
sahibi bulunduğu hisselerin tamamı o hissedarın muvafakatine, rızasına başkaca bir
merasime ve hukuki bir işleme gerek olmaksızın bedelsiz olarak Şirket’in diğer
hissedarlarına Şirketten sahibi bulundukları hisseleri oranında intikal eder.”
Taraflarca Kurum'a yapılan menfi tespit/muafiyet başvurusunda ise, BİMAŞ
Anlaşmasının, görsel basında reklam yeri pazarlama amacı ile yapılan bir ortak
girişim anlaşması olduğu, anlaşmanın kapsamının, televizyon kanallarının reklam
yerlerinin reklamverenlere ve reklam ajanslarına pazarlama ve satışı olduğu,
amacının ilgili anlaşma marifeti ile sabit giderlerden, personel, vb masraflardan
tasarruf ederek, kaynakların ekonomik kullanımının hedeflendiği ifade edilmiştir.
2. Ortaklık Yapısı
Şirket ana sözleşmesinin 6. maddesinde Şirket sermayesinin kurucular
arasında paylaşım miktarları aşağıdaki şekilde belirlenmiştir.
Tablo 22. BİMAŞ Ortaklık Yapısı.

Hissedarlar Hisse
Grubu
Hisse Adedi Hisse Bedeli
Ö. Şevket BİLGİN A 625.000 625.000.000
Güler BİLGİN A 624.995 624.995.000
Dinç BİLGİN A 624.995 624.995.000
Esra BİLGİN POLLEY A 625.000 625.000.000
Özcan ERTUNA A 5 5.000
Ahmet Fatih EDİPOĞLU A 5 5.000
Aydın DOĞAN B 416.663 416.663.000
Işıl DOĞAN B 416.663 416.663.000
Vuslat DOĞAN B 416.666 416.666.000
V. Hanzade DOĞAN B 416.666 416.666.000
Y. Begümhan DOĞAN B 416.666 416.666.000
Arzuhan YALÇINDAĞ B 208.333 208.333.000
M. Ali YALÇINDAĞ B 208.333 208.333.000
Yaşar EROĞLU B 5 5.000
Faruk BAYHAN B 5 5.000
TOPLAM 5.000.000 5.000.000.000

37 REKABET KURUMU
Hisse senetlerinin devri ise, ana sözleşmenin 7. maddesi ile tarafların
muvafakatına bağlanmıştır.
“Madde 7:
Hisse senetlerinin hissedarlar ve hissedar olmayan üçüncü kişilere ivazlı veya
ivazsız devri ve bunlar üzerinde her türlü tasarrufta bulunulması şirkete karşı ancak
Yönetim Kurulu'nun oy birliği ile oluşturacağı izin kararına müsteniden pay defterine
işlenmekle hüküm ifade eder."
3. Yönetim Kurulu'nun Oluşumu
Kuruluş sözleşmesinin 9. maddesinde, Yönetim Kurulu’nun yapısı
belirlenmiştir.
“Madde 9:
Şirketin işleri ve idaresi Genel Kurul tarafından Türk Ticaret Kanunu
hükümleri dairesinde hissedarlar arasından seçilecek 4 (dört) veya daha fazla
üyeden oluşan bir Yönetim Kurulu tarafından yürütülür.
Yönetim Kurulu üyelerinin tamamı çift sayıdan oluştuğu takdirde bunlardan
yarısının (A) grubu hisse senedi sahiplerinin göstereceği adaylar arasından diğer
yarısının da (B) grubu hisse senedi sahiplerinin göstereceği adaylar arasından
seçilmesi zorunludur. Türk Ticaret Kanunu’nun 315. maddesi hükmünün
uygulanmasını gerektiren hallerde de aynı koşula ve orana uyulur.
Yönetim Kurulu bir yıl (A) grubu hisse senedi sahiplerince gösterilen adaylar
arasından, müteakip yıl (B) grubu hisse senedi sahiplerince gösterilen adaylar
arasından olmak üzere Yönetim Kurulu üyeleri arasından bir Yönetim Kurulu
Başkanı seçer.”
Bu hükümler çerçevesinde birinci olağan Genel Kurul toplantısına kadar
görev yapmak üzere; (A) grubu hissedarlardan Özcan Ertuna, Ahmet Fatih Edipoğlu
ve (B) grubu hissedarlardan Yaşar Eroğlu, Faruk Bayhan ilk Yönetim Kurulu üyeleri
olarak görevlendirilmişlerdir. Menfi tespit/muafiyet başvurusunun yapıldığı dönemde
ise, Yönetim Kurulu aşağıdaki şekilde oluşturulmuştur.
Kenan Sönmez Yönetim Kurulu Başkanı (A) grubu
A.Fatih Ediboğlu Yönetim Kurulu Üyesi (A) grubu
M. Ekrem Çatay Yönetim Kurulu Üyesi (A) grubu
Mustafa Dinçer Yönetim Kurulu Üyesi (A) grubu
Yaşar Eroğlu Yönetim Kurulu Başkan Vekili (B) grubu
Soner Gedik Yönetim Kurulu Üyesi (B) grubu
Faruk Bayhan Yönetim Kurulu Üyesi (B) grubu
Yalçın Erceber Yönetim Kurulu Üyesi (B) grubu
4. Toplantı ve Karar Nisabı
Yönetim Kurulu toplantı ve karar nisabı ise kuruluş sözleşmesinin 12.
maddesinde düzenlenmiştir.
“Madde 12:
38 REKABET KURUMU
Yönetim Kurulu'nun toplantı nisabı üye tam sayısının bir eksiğidir. Yönetim
Kurulu kararları toplantıya katılan üyelerin en az 2/3 ünün olumlu oyu ile alınır.”
5. Genel Müdürün Atanması
Yönetim Kurulu üyelerinin belirlenmesi usulüne benzer şekilde, şirket genel
müdürünün atanması da, hissedarların mutabakatına bağlanmıştır.
“Madde 16:
Yönetim Kurulu biri A grubu hisse senedi sahiplerinin göstereceği adaylar
arasından birisi de B grubu hissedarların göstereceği adaylar arasından olmak üzere
eşit yetkiye haiz iki genel müdür atar. İkiden fazla genel müdür atanması halinde de
bu usüle uyulur.”
H.4.2- Savunmalar
H.4.2.1- KANAL D ve ATV'nin Reklam Yeri Piyasasında Faaliyet
Göstermediğine İlişkin Savunmalar
DTV'nin savunmasında;
- Televizyon kanalı işletmeciliği ile reklam yeri pazarlama ve satış faaliyetlerinin
birbirlerinden farklı ihtisas ve konsantrasyon gerektiren süreçler olduğu,
- Televizyon kanallarının "görsel yayıncılık hizmetleri pazarı"nda, reklam
pazarlama şirketlerinin de "reklam yeri pazarlama hizmetleri pazarı"nda faaliyet
gösterdikleri, TV yayıncılığı ile reklam yeri pazarlama hizmetlerinin birbirinden
tüm hatlarıyla tefrik edilen iki ayrı pazar olduğu,
- İlgili pazar ve ilgili ürünün DTV’nin faaliyet gösterdiği pazara uymadığı
SATEL’in savunmasında;
- ATV ve KANAL D’nin, reklam pazarlama faaliyetlerinden çekildikleri hususunun
Kurum tarafından da tespit edildiği,
- Çekildikleri bir piyasada ATV ve KANAL D'nin müştereken fiyat belirleme
olanaklarının ortadan kalktığı
BİMAŞ'ın savunmasında ise;
- BİMAŞ'ın televizyon yayıncılığı faaliyetinde bulunmadığı,
- ATV ve KANAL D'nin BİMAŞ’ın kuruluşu ile televizyon reklam yeri pazarlama
faaaliyetlerinden çekildikleri, bu nedenle Ortak Girişim ile Ortak Girişim’in
sermayedarlarının iştiraki bulunan teşebbüsler arasında rekabeti kısıtlayabilecek
bir mecranın bulunmadığı
ileri sürülmüştür.
H.4.2.2- BİMAŞ'ın Fonksiyonel Bağımsızlığı ile ATV ve KANAL D Arasında
Koordinasyon Yaratmadığına İlişkin Savunmalar
DTV’nin savunması'nda;
39 REKABET KURUMU
- BİMAŞ'ın fonksiyonel bağımsızlığa sahip olması nedeniyle, ATV ve DTV
arasındaki rekabetçi davranışların koordine edildiği yönündeki bulguların fiili
durumu yansıtmadığı,
- DTV ve BİMAŞ’ta aynı gerçek kişilerin sermayedar olmasının koordinasyon
yaratmadığı,
- DTV’nin koordinasyonu amaçlayan hiç bir eyleminin bulunmadığı
BİMAŞ'ın Savunmasında;
- ATV ve KANAL D arasında rekabetin var olduğu, rekabetin hiç bir aşamada
kısıtlanmadığı ve koordinasyonun oluşmadığı,
- İhtisas şirketi BİMAŞ karşısında reklamverenin ATV veya KANAL D arasında
serbestçe reklam yeri tercihi yapabildiği, reklamverenlerle televizyon kanalları
arasındaki ekonomik ilişkilerde rekabet sınırlaması oluşturabilecek bir süreç
oluşmadığı,
- BİMAŞ’ın iki kanalın pazarlama departmanı gibi çalışması hususuna
katılınmadığı, durumun bunun aksine olduğu,
- BİMAŞ sözleşmesinin 1997/1 nolu tebliğin 2(c) maddesine uygun olduğu, 4054
sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamında değerlendirilemeyeceği
ileri sürülmüştür.
H.4.3- Deliller ve Savunmaların Değerlendirilmesi
4.5.1998 tarihinde 1009 sayı ile Kurum'a intikal eden BİMAŞ Kuruluş
Sözleşmesine ilişkin başvuruda; 4054 sayılı Kanun'un 8. maddesi çerçevesinde söz
konusu sözleşmenin aynı Kanun'un 4. ve 6. maddelerine aykırı olmadığına ilişkin
menfi tespit ve başvurunun reddedilmesi halinde muafiyet talep edilmekle birlikte;
soruşturma raporunda, BİMAŞ'ın fonksiyonel olarak bağımsızlığının bulunmadığı,
işbirliği doğurucu bir ortak girişim olduğu ve Kanun'un 4. maddesi kapsamında olan
sözkonusu sözleşmeye muafiyet verilemeyeceği ifade edilmiştir. Soruşturma
raporunda ileri sürülen bu hususlara karşılık olarak savunma yazısında, sözleşmenin
yoğunlaşma doğurucu bir ortak girişim anlaşması olduğu, bu nedenle Kanun’un 7.
maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında incelemelerin
yapılması gerektiği ifade edilmektedir. Aşağıda bu konuya ilişkin değerlendirmelere
yer verilmiştir.
H.4.3.1- BİMAŞ Ortak Girişiminin 1997/1 Sayılı Tebliğ Kapsamında
Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
Rekabet Kurulu'ndan İzin Alması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ'in “Birleşme ve Devralma Sayılan Haller” başlıklı 2. maddesi (c) bendinde
belirtilen özellikleri haiz ortak girişimler birleşme ve devralma sayılmaktadır. Buna
göre;
- Ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması,
40 REKABET KURUMU
- Bu ortak girişimin, amaçlarını gerçekleştirmek üzere işgücü ve mal varlığına
sahip olacak şekilde bağımsız bir iktisadi varlık" olarak ortaya çıkması,
- Taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı
amacı veya etkisi olmaması
gerekmektedir.
Bu niteliklere sahip olan ortak girişim sözleşmeleri, yoğunlaşma doğurucu
kabul edilmekte, rekabeti kısıtlayıcı nitelikte olması halinde ise, Kanun'un 4 ncü
maddesi kapsamında anlaşma olarak değerlendirilmektedirler.
Aşağıda, BİMAŞ sözleşmesinin sayılan üç unsur açısından izne tabi ortak
girişim olmadığı tespit edilmiştir.
1- Ortak Kontrolün Varlığı
H.4.1.1 sayılı bölümde yer verilen sözleşmenin ilgili maddelerinden,
- Şirket hisse senetlerinin devri ve bunlar üzerinde her türlü tasarrufta
bulunulmasının, Yönetim Kurulu'nun oy birliği ile alacağı karara bağlanması,
- Yönetim Kurulu'nun oluşumunda üye sayısının yarısının A ve diğer yarısının da
B grubu hisse sahiplerinin göstereceği adaylar arasından seçilmesinin
öngörülmesi,
- Yönetim Kurulu başkanının bir yıl A ve müteakip yıl B grubu hisse senedi
sahiplerince gösterilen adaylar arasından seçilmesi,
- Karar nisabının üye tam sayısının bir eksiği olarak belirlenmesi ve kararların
toplantıya katılan üyelerin en az 2/3 ünün olumlu oyu ile alınması,
- Şirketin genel idaresi ile günlük işlerinin yürütülmesinden sorumlu genel
müdürün atanmasında A ve B grubu hisse sahiplerinin mutabakatının
öngörülmesi
nedenleriyle Şirket'in kurucularca ortak kontrol edildiği anlaşılmaktadır.
2- Bağımsız İktisadi Varlık Olması
Bir ortak girişimin Kanun'un 7. maddesi ve Tebliğ'in 2(c) maddesi kapsamında
değerlendirilebilmesi için ikinci koşul, ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık
olması, bir başka deyişle fonksiyonel bağımsızlığa sahip olmasıdır. Ortak girişimin,
bağımsız bir ekonomik birimin bütün işlevlerini sürekli olarak yerine getirebilmesi
için, kuruculardan ayrı muhasebe, personel, yönetim organı ve finansal
kaynaklarının bulunması ve kendi ticari politikasının olması gerekmektedir. Bu
nedenle ortak girişimin başlıca tedarik kaynaklarının veya müşterilerinin kurucu
teşebbüsler olup olmadığı ve faaliyetlerinin kurucu teşebbüslerin faaliyetleri ile
bütünleşip bütünleşmediği önem taşımaktadır. Kurucu teşebbüslerin faaliyetlerinden
sadece birine yönelik olarak kurulan örneğin, faaliyetleri araştırma-geliştirme veya
üretim ile sınırlandırılan ortak girişimler ve ana teşebbüslerin ürünlerinin dağıtımı
faaliyetlerini sürdüren bir başka deyişle, temelde satış acentesi gibi davranan ortak
girişimler fonksiyonel olarak bağımsız değildirler. Zira bu kuruluşlar, ana şirketin
davranışlarına ve politikalarına doğrudan bağımlıdırlar ve bu şirketlerin
politikalarından ayrı ve habersiz pazarlama veya satış politikaları sürdüremezler.
41 REKABET KURUMU
Esasen ürünlere artı değer katmamaları sebebiyle de bu nitelikte ortak girişimlerin
bağımsız olduklarını söylemek mümkün görünmemektedir.
BİMAŞ'ın faaliyet alanı, ana sözleşmenin 34. maddesinde yer verildiği üzere
hissedarların pay sahibi olduğu DTV Haber ve Görsel Yayıncılık A.Ş.’nin sahibi
olduğu KANAL D adlı televizyon kanalı ile SATEL Sabah Televizyon Prodüksiyon
A.Ş.’nin sahibi bulunduğu ATV adlı televizyon kanalının reklam yerlerinin
münhasıran pazarlanmasıdır. Dolayısıyla BİMAŞ, herhangi bir üretim yapmamakta,
ana teşebbüslerin faaliyetleri kapsamındaki tek bir işleve -ana teşebbüslerin reklam
yerlerinin pazarlanmasına- ilişkin olarak faaliyet göstermektedir. Yukarıda yer verilen
açıklamalar çerçevesinde değerlendirildiğinde, BİMAŞ’ın fonksiyonel bağımsızlığa
sahip bir ortak girişimden ziyade bir “ortak satış acentesi” olduğu ve 1997/1 sayılı
Tebliğ’de yer alan bağımsız bir iktisadi varlık olma şartının yerine gelmediği
anlaşılmaktadır.
Diğer taraftan savunma yazısında; TV yayıncılığı ile reklam yeri pazarlama
fonksiyonlarının birbirlerinden farklı ihtisas ve konsantrasyon gerektiren süreçler
olduğu ileri sürülmüştür. Ancak, konuya ilişkin olarak aşağıdaki hususlar tespit
edilmiştir.
- Herhangi bir işletmede tedarik, üretim, pazarlama, finansman ve yönetim olmak
üzere beş esas fonksiyon bulunmaktadır. TV kanalları gözönünde
bulundurulduğunda “yayıncılık” üretim fonksiyonuna “reklam yeri satışı” ise
pazarlama fonksiyonuna denk düşmektedir.
- Televizyon kanallarının en büyük gelir kaynağını kanalların reklam yerlerinin
satışı oluşturmaktadır. Reklam yerlerinin satışı ise, yayın akışında yer alan
programları izleyen izleyicilerin özelliklerine ve sayısına bağlıdır. Zira
reklamverenler için, reklamların hedef kitlelere uygun en çok izlenen
programların içinde veya programdan önce ya da sonra yayımlanması önem
taşımaktadır. Bu nedenle, reklamların yayın saatlerinin belirlenmesi ve hangi
reklamın ne zaman yayınlanacağı, kanalların yayın akışları ile doğrudan ilgilidir.
- Ürünün niteliği, ürüne olan talebi doğrudan etkilediğinden ortak girişimin
faaliyeti, ana şirketlerin gönderdiği ürüne tabidir. Bu nedenle yayıncılık faaliyeti
ve reklam yerlerinin pazarlanması ayrı özellikler göstermelerine rağmen, bu iki
faaliyetin birbirinden kesin çizgiler ile ayrılabildiğini söylemek mümkün değildir.
- Reklam yeri satışlarında, satışların artması veya azalması durumunda,
pazarlama faaliyeti yapan şirket içi bölüm veya şirketten ayrı faaliyet gösteren
kuruluş ile kanalın, ilgili pazarda pazar paylarının artmasını sağlayacak tedbirleri
birlikte alması ve eşgüdümlü çalışması gerektiği açıktır. Zira pazarlama
faaliyetini yürüten birim ya da kurum, reklamverenler ile reklamların ne zaman
nerede yayımlanacağı müzakerelerini yürütmektedir ve reklamverenlerin yayın
akışında yer alan programlara ilişkin taleplerini doğrudan bildirdikleri muhataptır.
Ancak ortak girişim ürüne herhangi bir katma değer sağlamamaktadır. Bu
nedenle ürünün kendine has özelliklerinden kaynaklanacak ve piyasayı
etkileyebilecek durumlara ilişkin olarak ortak girişimin ana şirketlere tavsiyeden
öte yapabileceği herhangi bir katkı bulunmamaktadır.
42 REKABET KURUMU
Dolayısıyla TV yayıncılığı ile reklam yeri pazarlama hizmetleri birbirlerinden
tamamen bağımsız değildirler; aksine birbirine bağımlı ve sürekli karşılıklı etkileşim
içinde olan faaliyetlerdir.
3-Rekabeti Sınırlayıcı Amaç ve Etkinin Olmaması
Bir ortak girişimin, Kanun'un 7. ve 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2/c maddesi
kapsamında değerlendirilebilmesi için, taraflar arasında ve taraflarla ortak girişim
arasında rekabeti sınırlayıcı amacı ve etkisi olmaması gerekmektedir.
BİMAŞ ana sözleşmesinin 34. maddesine göre; BİMAŞ, kurucuların sahibi
bulunduğu KANAL D ve ATV ile gerek A grubu gerek B grubu hissedarların veya
bunların çoğunluk hissesine sahip oldukları veya olacakları ya da kontrol ettikleri
veya edecekleri şirketlerin kuracakları özel televizyon kanallarının her türlü ilan ve
reklam zaman dilimlerinin münhasıran pazarlanıp satılması amacı ile kurulmuştur.
Dosya içeriğinden ise, BİMAŞ tarafından bu faaliyetin, reklamverenlere içinde hem
ATV'nin hem de KANAL D'nin reklam yerlerinin bulunduğu paketlerin arz edilmesi
suretiyle yürütüldüğü anlaşılmaktadır.
Reklam yeri satışının kanallarda yayınlanan programların kalitesine bağlı
olduğu ve BİMAŞ tarafından kanalların reklam yerlerinin bir paket halinde birlikte
satıldığı dikkate alındığında, kuruluş ana sözleşmesi rekabetin kısıtlanmasına yol
açabilecek niteliktedir. Ana sözleşmenin 34. maddesi ise iki rakip teşebbüsün reklam
yerlerinin birbirlerinden bağımsız pazarlanması hakkını ortadan kaldırmakta ve
kısıtlayıcı bu durumu sadece mevcut ATV ve Kanal D ile sınırlandırmayıp,
hissedarların ileride kuracakları TV kanallarına kadar genişletmekte, aksine
davranışı hisselerin yekdiğerine devri yaptırımına bağlamaktadır.
Sonuç olarak, BİMAŞ ortak girişiminin, Kanun'un 7. ve 1997/1 sayılı Tebliğ’in
2/c maddesi kapsamında değerlendirilebilmesi için gereken “ortak kontrolün varlığı,
bağımsız iktisadi varlık olma, rekabeti kısıtlayıcı amaç ya da etkinin olmaması"
koşullarından sadece ilkini haiz olduğu görülmektedir. Bu şartlar altında, bağımsız
iktisadi varlık olmayan ve “ulusal yayın yapan TV kanalları reklam yeri” piyasasında
rekabetin engellenmesi etkisini doğuran BİMAŞ ortak girişiminin, Kanun’un 4.
maddesi kapsamında değerlendirilmesi gereken bir ortak girişim olduğu açıktır.
H.4.3.2- Menfi Tespit ve Muafiyet Değerlendirmesi
Televizyon yayıncılığı alanında ATV ve KANAL D adlarıyla faaliyet gösteren
ve birbirlerine rakip olan SATEL ile DTV'nin kontrol ve yönetimini elinde bulunduran
gerçek kişilerce akdedilmiş ve İstanbul Ticaret Siciline 342260-289842 numara ile
tescil edilmiş bulunan BİMAŞ (önceki adıyla BİMPAŞ) Birleşik Medya Pazarlama
A.Ş.'nin kuruluşuna ilişkin ana sözleşmenin "amaç ve konu" başlıklı 4.maddesi
incelendiğinde, bu iki rakip teşebbüsün yayıncılık faaliyetlerini sürdürebilmeleri için
başlıca gelir kalemlerini oluşturan reklam yeri pazarlama faaliyetlerinde işbirliğini
gerçekleştirmeyi amaçladıkları, bunun için eşit sermayeli ve hiçbirinin tek başına
yönetiminde söz sahibi olamadığı ancak ortaklaşa karar verilebilen bir şirket
kurdukları anlaşılmaktadır.
Şirketin kuruluş ana sözleşmesi, TV yayıncılığı piyasasında rakip olan iki
teşebbüsün reklam yerlerinin ortak pazarlanmasına ilişkin bir anlaşma olması
nedeniyle rekabet hukuku anlamında dikkatle incelenmesi ve değerlendirilmesi
43 REKABET KURUMU
gereken bir anlaşmadır. Bu tür anlaşmalara karşı birinci izlenebilecek yol; 'rakip
olanların birbirleriyle koordinasyona yol açabilecek herhangi bir ilişkiye girmeleri
kesinlikle yasaktır' denilerek işbirliği imkanının toptan reddedilmesi yoludur. İkinci yol
ise, 'madem ki Kanun Koyucu, rakipler arasında rekabeti kısıtlayıcı amaç ve etkili
anlaşmalardan bir kısmının meşrulaştırılmasına imkan vermek üzere 4. maddeye
aykırı anlaşmalar için muafiyet tanınabilmesini öngörmüştür, o halde, rakipler arası
her anlaşmanın başlangıçtan yasaklanması yerine, onun rekabete olan etkisi
incelenmeli ve rekabeti bozmayacak işbirliklerine engel olunmamalıdır, aksine bir
davranış, rakip olan teşebbüslerin hiçbir şekilde işbirliği içine giremeyecekleri
sonucuna yol açar ki; bu takdirde, işbirliği ve ihtisaslaşma anlaşmaları gibi, rekabeti
bozmayan, aksine teşebbüslerin etkin ve verimli çalışmalarına imkan veren,
piyasanın ihtiyaçlarından kaynaklanan işbirliklerinin önü kapatılmış olur' görüşüdür.
Kurul tarafından bu ikinci görüş benimsenmiştir.
H.4.3.1 sayılı bölümde yer verildiği üzere; bahse konu kuruluş sözleşmesi;
yoğunlaşma doğurucu olmaması ve rekabeti kısıtlayıcı nitelikte olması nedeniyle
Kanun'un 4. madddesi kapsamında bir sözleşmedir. Bununla birlikte Kurul;
sözleşmenin 34. maddesinin ortadan kaldırılması ve uygulanmaması şartıyla SATEL
ve DTV'nin ortak bir pazarlama şirketi kurmalarının ve adı geçen teşebbüslerin
yayıncılık faaliyetlerinde birbirleriyle koordinasyona girmemeleri, piyasayı
paylaşmamaları, reklam yerlerinin satış fiyatlarını ve diğer koşulları birbirlerinden
ayrı ve bağımsız olarak belirlemeleri, reklam yerlerini talep eden müşterilerin
reklamlarının hangi kanalda yayınlanacağına ilişkin iradelerini etkilememeleri ve
böylece aralarındaki rekabetin bozulmamasının garanti edilmesi ile birbirlerine rakip
olarak kalmalarının ve rekabeti sürdürmelerinin mümkün olabileceği sonucuna
varmıştır. Bu itibarla, Kurul, bu anlaşmaya menfi tespit vermemiş, muafiyet
verilmesini ise bu maddenin tümüyle sözleşmeden çıkartılması ve fiilen de
uygulanmaması şartına bağlamıştır.
Her ne kadar raportörler tarafından bu iki teşebbüsün BİMAŞ'ı kurmak
suretiyle rekabetçi davranışlarını koordine ettikleri ileri sürülmüşse de, her iki
teşebbüsün, reklam yeri satış fiyatlarını ve diğer satış koşullarını birlikte belirlemek
için BİMAŞ'ı kurmalarına gerek olmadığı düşüncesiyle fiyat koordinasyonu eylemi
tamamen ayrı bir ihlal olarak değerlendirilmiştir. Bu durum karşısında da, anlaşmaya
taraf olan iki teşebbüsün, bu anlaşmayı yaparak, yayıncılık piyasasındaki
faaliyetlerini daha etkin ve verimli kılmayı hedefledikleri yolundaki savunmalarını
kabul etmek gerekmiştir.
H.5- SATEL VE DTV'NİN REKLAM YERİ SATIŞ FİYATI VE DİĞER SATIŞ
KOŞULLARINI BİRLİKTE BELİRLEMELERİ
H.5.1- Tespitler
H.5.1.1- Güç Birliği Sağlamak Hususunda İrade Birliği
BİMAŞ Genel Müdür Yardımcısı PS.’den KANAL D İcra Kurulu Başkanı
YE.’na gönderilen 18.9.1998 tarihli yazı ekinde bulunan “BİMAŞ 1999 Yeniden
Yapılanma Projesi” başlıklı yazıda;
“BİMAŞ’ın kuruluş ve varoluş amaçlarının temelinde yer alan nedenler,
44 REKABET KURUMU
- Medyada güç birliği,
- TV reklam sektöründe yaptırım sağlamak,
- Uluslarası araştırmalarla sektöre radikal yenilikler getirmek,
- Reklam satış fiyatlarını yükseltmek,
- Pazar payını artırmak,
olarak özetlenebilir.”
ifadelerine yer verilmiştir.
H.5.1.2- Ortak Fiyat Tarifesi ve İndirim Oranları
Aşağıda bir örneği verilen tarife kataloglarında, BİMAŞ tarafından KANAL D
ve ATV kanalları reklam yerleri için ortak fiyat tarifesi uygulandığını gösteren
bölümler bulunmaktadır.
"BİMAŞ FİYAT TARİFE KATALOĞU
Birleşik Medya Pazarlama A.Ş.(KANAL D-ATV) (Ocak 1997 Fiyat Tarifesi)
PRIME TIME –PROGRAM İÇİ
YER KODU YER 1”($)
API KATEGORİSİZ 50
API-1 1. KATEGORİ 70
API-2 2. KATEGORİ 100
API-3 3. KATEGORİ 200
API-4 4. KATEGORİ 300
API-5 5. KATEGORİ 425
API-6 6. KATEGORİ 475

*Fiyatlara %15 Ajans Komisyonu dahil, KDV hariçtir.
*İlk reklam için %10 fiyat farkı uygulanır.
*Yukarıdaki fiyat tarifesi 31. 12 .1997 tarihine kadar geçerlidir.
*%100 bütçe kullanımına %25,%85 bütçe kullanımına %20, %75 bütçe kullanımına
%15 indirim uygulanacaktır.”
H.5.1.3- Reklam Yerlerinin Paket Halinde Arz Edilmesi
İki kanalın reklam yerleri, Mart 1998 tarihine kadar paketler halinde birlikte
satışa arz edilmiştir. Aşağıda tarife kataloglarının bu konuya ilişkin ilgili bölümlerine
bir örnek verilmektedir.
"Birleşik Medya Pazarlama A.Ş. (KANAL D-ATV) (Ocak 1997 Fiyat Tarifesi)
PAKETLER
PRIME TIME PAKETİ
HEDEF KİTLE TÜM KİŞILER
KULLANIM TARİHİ 1 OCAK–31 OCAK 1997
KULLANIM SÜRESİ 1 AY


45 REKABET KURUMU
PROGRAMIN ADI SPOT SAYISI
ANA HABER(ATV) (PT) (5K) 2
ANA HABER(KANAL D) (PT) (5K) 2
ÇİÇEK TAKSİ (ATV) (PT) (5K) 1
ÇILGIN BEDİŞ(KANAL D) (PT) (5K) 1

H.5.1.4- TV Yayıncılığında Rekabetin Sınırlandırılması
24 Haziran 1997 tarihli toplantıda aşağıdaki kararların alındığı ifade
edilmektedir.
“ 24 Haziran 1997 Salı günü yapılan
ATV- KANAL D- BİMAŞ Koordinasyon Toplantısında
şu kararlar alınmıştır:
(1) 15 Eylül 1997 gününden itibaren her iki kanal da ana haber bültenini saat
19:00’da yayınlamaya başlayacak ve ana haber bülteni başında normal sekiz
dakikalık reklam kuşağı açılacaktır.
(2) Her iki kanal da, istisnasız olarak, her programın başına reklam kuşağı
açacaktır.
(3) Yeni Sonbahar dönemi programlarının 15 Eylül 1997 haftasında yayına girmesi
için gerekli planlama şimdiden yapılacaktır.
(4) Dizilerin en az on üç programlık olması için gayret sarf edilecektir. Diziler
mutlaka 45’er dakikalık olacaktır.
(5) Temmuz ve Ağustos yayın prototiplerinde, 19:00-24:00 arasındaki programların
kadın hedef kitleye hitap eder türde olmasına dikkat edilecektir.
(6) İ… S… gibi bazı yüksek maliyetli Show programları gerekirse BİMAŞ olarak
alınacak, ATV ve KANAL D’de dönüşümlü olarak yayınlanacaktır.
(7) Kanalların program tanıtım süreleri kısaltılacaktır. Yeni programların tanıtımı ilk
üç bölüm için azami 40 saniye, süregelen programların tanıtımları azami 20
saniye olacaktır. Prime time’da, program tanıtımları, kesinlikle reklamlardan
önce yayınlanmayacak reklamlardan sonra yayınlanacaktır.
(8) Yeni yapılacak sponsorluk anlaşmaları itibariyle, programın başında ve
sonunda sadece sunar/sundu mesajı yayınlanacak, reklam filmi
yayınlanmayacaktır. Eski sözleşmeler yenilendiğinde de bu kural geçerli
olacaktır.
(9) Çok yüksek rating alan bazı programlar için “altın kuşak” tarifesi belirlenecek,
bu konudaki program ve fiyat kararı Eylül prototip belirlenince verilecektir.
(10) Prime time’daki ay içi program değişiklikleri asgariye indirilecektir.
(11) “İ… D…” programının yapımını bir ay ATV, bir ay KANAL D üstlenecektir.
(Temmuz 1997’de ATV üstlenecektir.) Programın yayını her pazar olmak üzere
bir pazar ATV, bir pazar KANAL D şeklinde gerçekleşecektir.
46 REKABET KURUMU
(12) ……’ın Almanya’daki sezona hazırlık maçlarının yayın bölüşümü ATV ve
KANAL D arasında yapılacaktır.
(13) …… ve …… maçlarının yayınlarına sponsor bulunması için BİMAŞ çaba
sarfedecektir.
(14) Her iki kanal da gelecek ayın nihai yayın prototipini her ayın en geç 20’sinde
(veya daha önce) BİMAŞ’a verecektir.”
H.5.1.5- Reklam Satışlarından Elde Edilen Gelirlerin Eşit Olarak Dağıtılması
Şirket Genel Müdürünün 11.6.1998 tarihli yazılı açıklamasında,
"Şirketimiz BİMAŞ A.Ş., reklam yerlerini pazarladığı televizyon kanalları olan ATV ve
KANAL D’ye, topladığı reklam gelirlerini her gün %50-%50 oranında eşit iki parçaya
bölerek dağıtmakta, diğer bir deyişle, müşterilerinden her gün tahsil ettiği reklam
gelirinin yarısını ATV’ye, yarısını KANAL D’ye vermektedir.” ifadesi bulunmaktadır.
Sözlü savunmada ise, yazılı açıklamada yer alan tahsilatın paylaşımına ilişkin
ifadelerin avans anlamında kullanıldığı belirtilmiştir.
H.5.2- Savunmalar
DTV'nin savunmasında;
- Reklamverenlerin ATV ve DTV arasında serbestçe seçim yapabildikleri,
- BİMAŞ'ın, DTV’nin kontrol ve bilgisi dışında, reklamveren ile rekabet şartlarında
şekillenen fiyat doğrultusunda reklam yerini pazarladığı,
- DTV’nin faaliyetlerine de BİMAŞ'ın müdahale edemediği,
SATEL'in savunmasında;
- ATV ve KANAL D'nin, BİMAŞ’ın pazarladığı reklam kuşaklarının fiyatlarını ve
reklamverenlere uyguladığı hizmet satış koşullarını belirlemediği, reklam yeri
fiyatlarının BİMAŞ tarafından münferiden belirlendiği,
- ATV'nin BİMAŞ’ın gönderdiği reklamları yayınladığı,
- ATV ve DTV'nin rakip oldukları, müşterek bir hareket hattının mevcut olmadığı,
aksinin düşünülmesi halinde, BİMAŞ'ın, kanallar arasında reklam kuşaklarının
ne şekilde dağıtılacağını tespit etmesi gerektiği, oysa reklamverenlerin bu
konuda serbest olduğu,
- BİMAŞ'ın, satma hakkı olan iki ürünü aynı fiyatla sattığı, ancak müşterilerinin
tercihleri doğrultusunda kanal belirlemesi yaptığı,
BİMAŞ'ın savunmasında;
- BİMAŞ’ın kar payını eşit dağıtmasının ve mecra tercihi serbestisini tam olarak
reklamverenin tercihine bırakmasının kanallar arasında rekabetsizliği değil,
rekabeti hedeflemesinden kaynaklandığı,
- Kârın eşit dağıtılmasının Türk Ticaret Kanunu'na uygun olduğu, 4054 sayılı
Kanun'un 5. maddesinde sayılan hallere uyularak kamu yararına teknolojik
gelişmeyi teşvik eden bir yapılanmanın oluşturulduğu,
47 REKABET KURUMU
ifade edilmiştir.
H.5.3- Deliller ve Savunmaların Değerlendirilmesi
H.5.1. sayılı bölümde bir örneğine yer verilen program ve tarife
kataloglarından ve H.6.1. sayılı bölümde yer verilen reklamverenlere yapılan
tekliflerden anlaşıldığı üzere, reklam yeri satışı konusunda rakip olan iki kanalın
reklam yerleri, ayrı ayrı ve farklı satış koşulları ile pazarlanması imkanı bulunmasına
karşın, BİMAŞ aracılığıyla aynı koşullarla satışa arz edilmektedir.
İki rakip yayın kuruluşu olan SATEL ve DTV'nin satış koşullarında birlikte
hareket ettikleri alanlardan birisini, fiyat tarifeleri ve indirim oranları oluşturmaktadır.
Adı geçen kuruluşlar, KANAL D ve ATV'de yayınlanacak reklamlar için ortak bir fiyat
tarifesi ve indirim oranı ilan etmiş ve reklamverenlere yapılan tekliflerle bu tarifeleri
ve indirim oranlarını uygulamışlardır.
Ortak hareket edilen bir başka alan, iki ayrı kanalın reklam yerlerinin aynı
koşullarla paket halinde satışıdır. İki ayrı kanalda yayınlanan, rating ve kategori
açısından benzerlik taşıyan programlara ilişkin reklam yerlerinin aynı paket içinde
satışa sunulması, rekabet hukuku açısından ayrı ayrı yürütülmesi gereken reklam
yerleri pazarlama faaliyetinin birlikte yürütüldüğünü göstermektedir. Dolayısıyla aynı
koşullarla satışta birlikte hareket, satış fiyatları ve indirim oranları ile sınırlı
kalmamış, iki kanalın reklam yerlerinin eşit koşullarda paketler halinde arz edilmesi
ile genişletilmiştir. Ayrıca reklamverenlere verilen ek indirimlerle paket kullanımı
teşvik edilmiştir.
Birlikte hareket edilen üçüncü alan ise, reklam yerlerinin satışından elde
edilen gelirlerin paylaşımıdır. Gelirlerin eşit paylaşılması suretiyle SATEL ve DTV,
kanallarda yayınlanan reklamların süresinden bağımsız olarak gelir elde
etmektedirler. Böylece birlikte hareketin sınırları daha da genişletilmiştir.
Diğer taraftan SATEL ve DTV arasında reklam yeri satış koşullarına ilişkin
anlaşma, sadece ulusal televizyon kanalları reklam yeri piyasasında rekabeti
kısıtlamamış, aynı zamanda H.5.1.4. sayılı bölümde yer verilen toplantı notundan
anlaşıldığı üzere, bu piyasanın doğrudan bağlantılı olduğu televizyon yayıncılığında
da rekabetin kısıtlanması sonucunu yaratmıştır. Toplantı notunda yer verilen;
kanallarda yayınlanan belirli programların başlama zamanlarının, devam edecekleri
hafta sayısının ve süre cinsinden uzunluklarının tespit edilmesi, belirli dönemlerde
genel yayın akışı içinde belirli hedef kitleye yönelik programlara ağırlık verilmesi,
programların maliyetinin paylaşılması ve kanallarda dönüşümlü olarak yayınlanması
hususları, sadece reklam yerinin pazarlanması ve satışı konularında değil, reklam
yerinin oluşturulmasında bir başka deyişle satışa arz edilen ürünün üretimi
koşullarında da birlikteliği ifade etmektedir.
Yukarıda yer verilen bütün tespitler, tarafların reklam yerlerinin aynı koşullarla
pazarlanması ve satışına yönelik ortak iradelerini, bir başka deyişle tarafların bu
konuda uzlaştıklarını göstermektedir. Oysa fiyat ve/veya diğer alım ve satım
koşullarının teşebbüslerin özgür iradeleri yerine, rakip teşebbüsler tarafından
müştereken belirlenmesi veya bu konuda ortak davranılmasının rekabeti sınırlayıcı
etkiler yarattığına şüphe bulunmamaktadır. Bu çerçevede tarafların, reklam yeri fiyat
48 REKABET KURUMU
ve diğer satış koşullarının birlikte belirlenmesi konusunda anlaşmaları ve
uygulamaları Kanun'un 4. maddesi yasağı kapsamında değerlendirilmiştir.
H.6- SATEL VE DTV'NİN AKS'IN FAALİYETLERİNİ ZORLAŞTIRMALARI
H.6.1- Tespitler ve Deliller
BİMAŞ indirimi, reklam bütçesinin tamamının, ATV ve KANAL D'de kullanması
halinde verileceği ilan edilen %25 oranında indirimdir. Ancak elde edilen delillerden
reklamverenlerin reklam bütçelerini diğer kanallarda da kullanmalarına rağmen bu
indirimden yararlandırıldıkları, buna karşılık SHOW TV kullanılması halinde bu
indirimin verilmediği, verilse de geri alındığı anlaşılmaktadır. Aşağıda bu konuya
ilişkin tespitler ve delillere üç başlıkta yer verilmiştir.
H.6.1.1- %100 BİMAŞ ve STAR Kullanılması Halinde %25 İndirim Verilmesi
H.6.1.1.1- Teklif Yazıları
BİMAŞ'da yapılan yerinde inceleme sırasında elde edilen teklif yazılarında;
reklam bütçesinin tamamının ATV, KANAL D ve STAR'da (%100 BİMAŞ+STAR)
kullanılması halinde de "%25 BİMAŞ indirimi" verileceği ifade edilmektedir.
1. 17.1.1997 tarihli A… ile ilgili teklif metni
Bütçe: 500.000.$…
Dönem: Mayıs-Haziran 1997…
Kullanım: %100 BİMAŞ+STAR
İndirimler: …%25 BİMAŞ indirimi…
2. 22.1.1997 tarihli A… ile ilgili teklif metni
Bütçe: 250.000.$
Dönem: Temmuz-15 Eylül (2.5 aktif ay)
Kullanım: %100 BİMAŞ+STAR
İndirimler: %25 BİMAŞ indirimi…
3. 5.2.1997 tarihli A… ile ilgili teklif metni
Bütçe: 100.000.$
Dönem: Mart
Kullanım: %100 BİMAŞ+STAR
İndirimler: %25 BİMAŞ indirimi…
Teklif spot bütçe
Erkekler Paketi 1 (15 sn) 32 20.877 $
Ekonomik Paket (25 sn) 17 58.213 $
APİ 6 K 6 10.153 $
OPİ 5 K 5 4.907 $
OPİ 4 K 10 6.198 $
Toplam 70 100.348 $
4. 17.2.1997 tarihli A… ile ilgili teklif metni
Bütçe: 140.000.$
Dönem: Mart
Kullanım: %100 BİMAŞ+STAR
İndirimler: …%25 BİMAŞ indirimi…
49 REKABET KURUMU
Teklif spot bütçe
Business Paketi (25 sn) 25 84.851 $
Genel Paket 1 (5 sn) 37 23.828 $
Ekonomik Paket (5 sn) 17 11.458 $
APİ 6 K (5 sn) 8 13.323 $
OPİ 5 K (25 sn) 8 7.994 $
Toplam 95 141.454 $
5. 17.2.1997 tarihli A… ile ilgili teklif metni
Bütçe: 120.000.$
Kullanım: %100 BİMAŞ+STAR
İndirimler: %25 BİMAŞ indirimi
Teklif spot bütçe
Genel paket 1 (5 sn) 37 23.955 $
Busıness paketi (25 sn) 25 85.305 $
APİ 6 K (5 sn) 4 6.697 $
OPİ 5K (25 sn) 5 5.985 $
Toplam 71 121.942 $
6. 28.1.1997 tarihli A… ile ilgili teklif metni
1. alternatif
Bütçe: 750.000.$
Dönem: Mart-Nisan-Ekim
Kullanım: %100 BİMAŞ+STAR
İndirimler: %25 BİMAŞ indirimi…
2. alternatif
Bütçe: 350.000.$
Dönem: Mart
Kullanım: %100 BİMAŞ+STAR
İndirimler: %25 BİMAŞ indirimi…
7. 27.1.1997 tarihli D…. ile ilgili olarak karşılıklı onaylanan özel anlaşma şartları
Bütçe: 800.000.$
Dönem: 25 Ocak-Mayıs 1997
Kullanılacak aktif ay (hafta): 3 ay/13 hafta
Reklam Kullanım Yeri: Bütün spotlar ilk reklamdır.
İndirim oranları: %25 (%100 bütçe indirimi (BİMAŞ+INTERSTAR))
8. 3.3.1997 tarihli J…/J… ilgili olarak anlaşılan indirim koşulları
…BİMAŞ ve STAR kanallarını kullanacaktır. BİMAŞ'ın bütçesi
900.000.$(Brüt)'dır.
BİMAŞ indirimi: %25
9. 28.2.1997 tarihli O… ile ilgili teklif metni
Bütçe: 41.325 $
Dönem: Mart
Kullanım: %100 BİMAŞ+STAR
İndirimler: %25 BİMAŞ indirimi
50 REKABET KURUMU
Teklif spot bütçe
Super baba 4 41.325 $
10. 26.2.1997 tarihli P… ile ilgili teklif metni
Bütçe: 700.000 $
Dönem: 2 aktif ay
Kullanım: % 100 BİMAŞ+STAR
İndirimler: %25 BİMAŞ indirimi…
Bütçe: 300.000.$
Dönem: Mart 24-nisan 24 (1 aktif ay)
Kullanım: %100 BİMAŞ+STAR
İndirimler: %25 BİMAŞ indirimi…
11. 18.2.1997 tarihli N…. ile ilgili teklif metni
Bütçe: 200.000.$
Dönem: Nisan (1 aktif ay)
Kullanım: %100 BİMAŞ+STAR (Paket+OPT+Spot)
İndirimler: %25 BİMAŞ indirimi…
Teklif spot bütçe
Ev Kadını 1 (14 sn) 32 46.089 $
Genel Paket 1 (14 sn) 37 62.795 $
Ev Kadını 1 (4 sn) (2 tane) 64 26.336 $
Genel Paket 1(4 sn) 37 17.941 $
APİ 6K (14 sn) 4 17.556 $
APİ 6K (4 sn) 8 10.032 $
OPİ 5 K (14 sn) 25 13.166 $
OPİ 4 K (14 sn) 10 3.326 $
OPİ 3 K (14 sn) 15 2.910 $
Toplam 232 200.151 $
H.6.1.1.2- Müşteri Görüşme Notları
BİMAŞ satış temsilcilerinin müşteri ziyaretleri ertesinde şirket bilgisayarına
kaydettikleri görüşme notlarında aşağıdaki ifadelere yer verilmiştir.
1. Müşteri adı : L…
Ziyaret Tarihi : 6.2.1997
Ziyareti yapan : DF., ES.
"…Kampanyanın %100 BİMAŞ (STAR dahil) kullanılmasının avantajları
belirtildi."
2. Müşteri adı : M…
Ziyaret tarihi : 11.3.1997
Ziyareti yapan : CG., Mİ.
"…M… Nisan'da kampanyaya başlıyor. Ajans ATT'ye verilen teklif halen
geçerli,%100 BİMAŞ (STAR dahil) kullanılacak."
3. Müşteri adı : P…
Ziyaret tarihi : 11.9.1998
51 REKABET KURUMU
Ziyaret yapan : AS., Mİ., SA.
"…BİMAŞ kullanım oranı %80 (STAR ile) …"
4. Müşteri adı : C… San. ve Tic. A.Ş.
Ziyaret Tarihi : 25.2.1997
Ziyaret yapan : AA.
"…1997 senesi için %100 BİMAŞ (STAR'lı) olması üzerinde duruluyor."
5. Müşteri adı : S… Dış Tic. A.Ş:
Ziyaret tarihi : 5.3.1997
Ziyareti yapan : SA.
"…STAR ile birlikte %100 BİMAŞ kullanılacak."
6. Müşteri Adı : A…
Ziyaret Tarihi : 8.4.1997
Ziyaret Yapan : ET., Mİ.
"A…: 5 sn ve 25 sn'lik filmleri olacak. 25 Nisan-25 Mayıs arasında kampanya
yapılacak. BİMAŞ ve STAR ve TRT kullanılacak. 200.000 $'lık bütçeyi BİMAŞ'ta
harcayacaklar. %25 BİMAŞ ve %12 bütçe indirimi verildi."
7. Müşteri adı : H…
Ziyaret tarihi : 8.7.1997
Ziyaret yapan : DF., ET.
"…BİMAŞ'la çalışmama nedenlerini indirim ve vade olarak düşünüyorlar.
Temmuz ayının bir başlangıç olabileceğini anlattık. Temmuz ayının 20-30'u
arasında 5 milyarlık bir bütçe harcamaya karar verdiler. %25 BİMAŞ indirimi
verildi. Temmuz ayında STAR'da 10 milyarlık bir bütçe harcandığını söylediler."
8. Müşteri adı : W…
Ziyaret Tarihi : 22.1.1998
"… 1998 yılında da %100 BİMAŞ (STAR'lı) kullanacaklar. Ilk kampanya 28
Ocak'ta başlayacak ve 2 hafta sürecek."
9. Müşteri adı : H…
Ziyaret tarihi : 26.3.1997
Ziyaret yapan : AS., Mİ., AK., ZS.
"…%100 BİMAŞ+STAR kullanılması önerildi. Yine de bütün kanalları kullanmak
istiyor (TGRT+TRT'yi kullanabilecekleri belirtildi.)
10. Müşteri adı : A…/ A..
Ziyaret tarihi : 5.3.1997
Ziyareti yapan : CG., Mİ.
"Konu: A… A…: A… Gıda Yönetim Kurulu Mart ve Nisan aylarında kampanya
yapma kararı almış. %100 BİMAŞ kullanılacak. Bunun dışında TGRT,
Samanyolu ve K7 kullanacaklar."
11. Müşteri adı : P… Gıda
Ziyaret tarihi : 7.11.1997
52 REKABET KURUMU
"Konu: Toplam bütçeleri 500.000 $. Bu bütçenin büyük bir kısmı BİMAŞ'a
harcanacak. %100 anlaşması yapılacak. STAR+BİMAŞ olacak…"
12. Müşteri adı : R… A.Ş.
Ziyaret tarihi : 8.5.1997
Ziyareti yapan : SA.
"Konu: Yetişir ise 20 Mayıs gibi TV kampanyası yapmayı düşünüyorlar.
Haziran'a kalma ihtimali çok yüksek gibi görünüyor. %100 BİMAŞ kullanmalarını
önerdim; STAR'lı %100 olacak."
13. Müşteri adı : K… A.Ş.
Ziyaret tarihi : 27.3.1998
Ziyareti yapan : AA.
"P…: Şu an planlanan 1998 bütçesi 875.000 $ net, 1.029.000 $brüt. BİMAŞ
dışında STAR ve NTV kullanacaklar. 720.000$'I BİMAŞ'ta 3 aktif ayda
kullanmaları önerildi. %18 bütçe+%25 BİMAŞ+… indirimleri verildi."
14. Müşteri adı : C…
Ziyaret tarihi : 14.3.1997
Ziyareti yapan : Mİ., SA.
"…önümüzdeki hafta ajans 97 yıllık medya planlaması yapacak. Henüz nereye
ne kadar para harcayacaklarına karar vermiş değiller. Biz %100 BİMAŞ-STAR
kullanmalarını teklif ettik."
15. Müşteri adı : P… TİC. LTD. ŞTİ.
Ziyaret tarihi : 9.10.1997
"…P…'nın SHOW TV ve Number One TV ile barterları var. Ben, SHOW TV'yi
kullanmazlar ise BİMAŞ+Kültür-Paket indirimleri ile iyi bir yere gelinebileceğini
belirttim."
H.6.1.1.3- Diğer Yazılar
1. Aralık 1997 tarihli K… ürünü için düzenlenen televizyon medya stratejisine ilişkin
yazıda, %100 BİMAŞ ve STAR kullanımı karşılığında %25 BİMAŞ indirimi alındığı
ifadesine yer verilmiştir.
2. 20.2.1997 tarihli J…/J… firmasına yapılan ziyarete ilişkin notta, reklamveren
firmanın STAR kullanımının %25 BİMAŞ indirimini etkilemeyeceğine ilişkin olarak
sözleşmeye ek yazı istediği belirtilmektedir.
3. 7.5.1997 tarihli V… için alınan indirim tekliflerini içeren yazıda, bütçenin
%90'ının BİMAŞ ve STAR'da kullanılmasının taahhüt edilmesi nedeniyle %20+5 özel
indirim verileceği ifade edilmektedir.
H.6.1.2- BİMAŞ ve MEPAŞ Kanallarının Eş Zamanlı Olarak Kullanılamaması
H.6.1.2.1- Müşteri Görüşme Notları
BİMAŞ satış temsilcilerinin müşteri ziyaretleri ertesinde şirket bilgisayarlarına
kaydettikleri aşağıda yer verilen görüşme notlarında, BİMAŞ indiriminin SHOW TV
kullanılması halinde verilmemesi, indirim verilmesi halinde de geri alınması ifade
edilmiştir.
53 REKABET KURUMU
1. Müşteri adı : E…
Ziyaret Tarihi : 28.2.1997
Ziyareti Yapan : AS., Mİ., AK.
"…daha önce 2.000.000 $ için verilen %100 BİMAŞ kullanımı için verilen %60
+%30 OPT +%35 yaz indirimi; MEPAŞ'ı da kullanmak istediğinden
%50+%30+%35 yaz indirimine düştü."
2. Müşteri adı : Ö…
Ziyaret Tarihi : 16.10.1997
Ziyaret Yapan : Mİ., SA.
"…N…'un CİNE 5 ile 1996 yılı haziran ayından başlamak üzere 3 senelik bir
anlaşması olduğunu, bu filmin kampanyasını hem SHOW hem de BİMAŞ'ta
gösterilmesini istediklerini belirttiler. Buradaki anlaşmazlık konusu %25'in
verilmesini istedi. Biz bunun mümkün olmadığını belirttik…"
3. Müşteri adı : P…
Ziyaret tarihi : 24.3.1998
"…R… ile yaptıkları Philips konser serisi adı altında yapılan anlaşma neticesinde
yaklaşık 20 kez SHOW TV'de "R…'te P…'in sponsorluğunda…konseri saat
17.00'da gibi duyuruların geçeceğini daha önceden belirtmişlerdi. BİMAŞ'ın izin
vermemesinden dolayı yaşanan gerginlik ve bundan dolayı BİMAŞ'a duyulan
defans yumuşatıldı. Duyuru niteliği taşıdığı sürece izin verildi ve bununla ilgili
detaylı yazı istendi."
4. Müşteri adı : H… San. A.Ş.
Ziyaret tarihi : 12.5.1997
Ziyareti yapan : AK., Mİ.
"…G… koku lansmanı MEPAŞ'ta yapacağından dolayı BİMAŞ'ı kullanmıyor.
Haziran'da BİMAŞ'ı kullanacak. Nisan ayında SHOW'da reklam yaptığından
dolayı geri alınan %25 indiriminden dolayı rahatsızlıklarını dile getirdiler."
5. Müşteri adı : T…
Ziyaret tarihi : 22.5.1997
Ziyareti yapan : SA.
"…%100 BİMAŞ olmasını talep ettim. SHOW TV'nin bütçesini bize kaydırmaları
gerektiğini aksi takdirde holding kullanım taahhüdüne uymamış olacaklarını
belirttim."
6. Müşteri adı : H…
Ziyaret tarihi : 28.3.1997
Ziyaret yapan : AK.
"…BİMAŞ'ı Nisan ayında kullanıp Mayıs ayında MEPAŞ kullanılması halinde
%25 indirim verilmeyeceği belirtildi…"
7. Müşteri adı : P… Tic. A.Ş.
Ziyaret tarihi : 21.5.1997
Ziyareti yapan : DU.
54 REKABET KURUMU
"P…/T… - Müzik seti ve S… cep telefonu için Mayıs ve Haziran ayı
kampanyaları hakkında görüşüldü. Bu dönem içinde %100 BİMAŞ anlaşmaları
var. SHOW TV'de basketbol maçlarından kaynaklanan yurt dışından yapılan ve
Haziran sonuna kadar kullanılması gerekli tutarı reklam yeri olarak kullanmak
zorunda olduklarını belirttiler. Böyle bir kullanım halinde BİMAŞ'tan aldıkları %25
BİMAŞ indirimini kaybedecekleri hatırlatıldı ve Haziran ayında SHOW TV'yi
kullanmamaları için ikna edildi."
8. Müşteri adı : T… Ltd. Şti.
Ziyaret tarihi : 9.3.1998
Ziyareti yapan : SA.
"M… filmi için 13.000 USD'lık bir kampanya düşünülüyordu. Fakat MEPAŞ'ı
barter'ın kalan 6.000 USD'lık kısmı kullanıp, bitirmeleri gerektiğini belirttiler. Ben
de aynı anda MEPAŞ'ı kullanırlarsa %25 indiriminden faydalanamayacaklarını
söyledim. Nisan ayında tekrar %100 BİMAŞ kullanımına geri dönecekler."
9. Müşteri adı : P…
Ziyaret Tarihi : 7.10.1997
Ziyareti yapan : AS., CG., Mİ.
"Kampanya bütçesi 180 milyar STAR ile CPP anlaşması yaptılar. Diğer
kanallardan istedikleri CPP değerini almışlar. SHOW TV kullanılmaması halinde
teklif yapıldı. Müşteri ile görüşülüp bilgi verilecek."
10. Müşteri adı : I…
Ziyaret tarihi : 27.8.1997
Ziyareti yapan : SA.
"Ş… 15 Eylül'den sonra kampanyaya başlayacaklar. 5 hafta gibi bir sürede
255.000 USD bir harcama yapacaklar. Toplam TV bütçesi 400.000 USD, BİMAŞ
STAR ve MEPAŞ da kullanılacak. Bu arada HBB ve KANAL 6 barterlarını
kullanacaklar. Filmleri hazır. 92 saniye ve 72 saniyelik iki ayrı filmleri var. Bu
arada SHOW TV'yi kullanmamaları yönünde ısrar etmeme rağmen
kullanacaklarını belirttiler. Teklif vereceğim."
11. Müşteri adı : I…
Ziyaret Tarihi : 27.3.1997
Ziyareti yapan : SA., AK.
"H… kampanyası 4 Nisan'da başlayacak. Film henüz kesinleşmedi. Bayramda
yoğunluk kazanacak. Toplam tanıtım bütçesi 750.000 USD. TV bütçesi 400.000
USD net. Kesinleştikten sonra kesin rakam ortaya çıkacak. Kampanya 1.5 ay
devam edecek. SHOW'da da maçlara girmek istiyor. Nisan BİMAŞ'ta kulanılıp
Mayıs'da MEPAŞ kullanılırsa %25 indirim verilmeyeceği söylendi…"
12. Müşteri adı : M… Tic. A.Ş.
Ziyaret tarihi : 17.12.1997
Ziyareti yapan : DU.
"G… : SHOW TV ile barter yaptıkların ve barter kullandıklarını STAR'dan indirim
aldıklarını, bu yüzden STAR'ı kullandıklarını belirttiler. SHOW TV'yi kullandıkları
55 REKABET KURUMU
için bizden otomatik olarak %25'i kaybettikleri için STAR'ı kullandıklarını
belirttiler…"
13. Müşteri adı : A…
Ziyaret tarihi : 2.4.1997
Ziyareti yapan : SA.
"K…'ün Mayıs-Haziran aylarında 1.5 ayda sürmesi planlanan bir kampanyası
olacak. Müşteriden gelen talep üzerine ana kanallardan BİMAŞ ve SHOW TV
kullanılacak…SHOW TV'yi kullanmamaları durumunda ne indirim alabilecekleri
hakkında konuştuk…"
H.6.1.2.2- Yazışmalar
1. BİMAŞ, Z… ve T… arasında müzakereleri içeren 13.11.1997, 9.2.1998,
18.2.1998, 11.3.1998 tarihli yazılarda aynı dönemde BİMAŞ ve MEPAŞ kanallarının
kullanılmaması koşuluyla %25 BİMAŞ indiriminin verilmesi,
2. P… ürününe ilişkin olarak P… A.Ş. için düzenlenen 1998 yılı reklam yeri
planlaması metninde, BİMAŞ indiriminin ve bir önceki yılda da BİMAŞ kanalları
kullanılması nedeniyle verilecek olan yenileme indiriminin BİMAŞ ve MEPAŞ
kanallarının aynı anda kullanılması halinde verilmeyeceği,
3. 22.1.1998 tarihli Z…'dan S…'a gönderilen reklam yeri planlamasına ilişkin teklif
yazısında, SHOW TV kullanılması halinde BİMAŞ indiriminin geri çekilmesi, daha
düşük oranda bütçe indirimi yapılması, 2.4.1998 tarihli üç metinde diğer kanallar
kullanılmasına rağmen BİMAŞ indirimi ve yenileme indiriminin verilmesi,
4. 12.2.1997 tarihli E… A.Ş. için BİMAŞ teklifini içeren yazıda, teklifin SHOW TV
kullanılmaması kaydıyla geçerli olması,
5. BİMAŞ'tan Ö… Ajans'a gönderilen 19.6.1997 tarihli yazıda, aynı ay içinde
SHOW TV'de reklamlarının yayınlanması nedeniyle %25 BİMAŞ indiriminin geri
çekilmesi ve aradaki farkın fatura edilmesi,
hususları bulunmaktadır.
H.6.1.3- SHOW TV Dışında Televizyon Kanalları Kullanılması Halinde BİMAŞ
İndiriminin Verilmesi
Aşağıda BİMAŞ'ın, BİMAŞ kanalları ile birlikte SHOW TV dışındaki kanalların
kullanılması halinde de %25 indirimi uyguladığını veya bu nitelikteki teklifleri
reklamverenlere ve medya satın alma kuruluşlarına sunduğunu gösterir tablolara yer
verilmiştir24.


24 Bu bilgiler, TV-kampanyası öncesi performans tabloları olup, çoğunluk itibarıyla teklif niteliğindeki kesinleşmemiş
indirim oranlarını içermektedir. Bu tekliflerin, reklam yeri pazarlama şirketleri tarafından medya satın alma şirketi
aracılığıyla reklamverenlere ve/veya ajanslara iletildiği tespit edilmiştir. Tablolarda BİMAŞ uygulamasının açıkça
görülebilmesi için, BİMAŞ dışındaki kanalların indirim oranlarına yer verilmemiş, sadece BİMAŞ ile birlikte kullanılması
planlanan televizyon kanallarının isimleri sunulmuştur.



56 REKABET KURUMU
Tablo 23. E…Ürünü, 19-30 Haziran Dönemi İçin İndirim Oranları.
TOPLAM BİMAŞ STAR TGRT KANAL 6
Harcama % % 100 % 67 % 25 % 7 %0.63
İndirim % %73 %15 bütçe
%25 BİMAŞ (%100)
%3 Ajans Kom.
%15 OPT ind.
%35 Yaz ind.


Tablo 24. H…-A… Ürünü, 22-30 Mayıs 1998 Dönemi İçin İndirim Oranları.
TOPLAM BİMAŞ STAR NTV
Harcama % % 100 %66.69 %28.83 %4.48
İndirim % %69.76 %9. 67 barem (paket)
%25 BİMAŞ (%100 kull.)


Tablo 25. H…-A… Ürünü, 22-30 Mayıs 1998 Dönemi İçin İndirim Oranları.
TOPLAM BİMAŞ NTV
Harcama % %100 %92.96 %7.04
İndirim % %76.93 %14.33 barem (paket)
%25 + %13 BİMAŞ %100 kull.


Tablo 26. H…-A… Ürünü, 22-30 Mayıs 1998 Dönemi İçin İndirim Oranları.
TOPLAM BİMAŞ STAR NTV
Harcama % %100 %39.65 %20.98 %39.37
İndirim % %68.28 %13 barem (paket)
%25 BİMAŞ %100


Tablo 27. H…/A…. Ürünü, 22-30 Mayıs 1998 Dönemi İçin İndirim Oranları.
TOPLAM BİMAŞ NTV
Harcama % %100 %52.08 %47.92
İndirim % %75.28 %16 barem
%25 + %13 BİMAŞ %100


Yukarıda sunulan tablolardan (23-27) görüldüğü üzere, BİMAŞ; kendisiyle
birlikte NTV, STAR, KANAL 6, TGRT kanalları kullanılmasına rağmen, bütçenin
%100 BİMAŞ’ta kullanımı halinde verilen "%25 oranındaki BİMAŞ indirimini"
vermektedir.
Yine tablo 27'de görüldüğü üzere; BİMAŞ, sadece BİMAŞ kanallarınının
kullanımı halinde verdiği "%25 + % 13" oranında indirimi, kendisi ile birlikte NTV
kullanılmasına rağmen vermektedir.
57 REKABET KURUMU
Ancak aşağıdaki tablolardan; BİMAŞ’ın, "%25 BİMAŞ" veya "%25 + %13
sadece BİMAŞ indirimi"ni, kendisiyle birlikte SHOW TV’nin kullanılması halinde teklif
etmediği görülmektedir.
Tablo 28. Y… İmaj Ürünü, 16-30 Nisan 1998 dönemi için indirim oranları.
TOPLAM BİMAŞ STAR SHOW TGRT NTV
İndirim % %66 %18 barem
%10 ilkkull.paket


Tablo 29. Y…-İmaj Ürünü, 22.12.1997 / 4.1.1998 Dönemi İçin İndirim Oranları.
TOPLAM BİMAŞ STAR SHOW TGRT
Harcama % %100 % 52.03 %21.40 % 17.95 %8.62
İndirim % %55.91 PT %35-20-5
OPT %35-20-20
6. kat. %35-20
peşin ödeme %4


Tablo 30. Y… Grubu-İmaj Ürünü, 24.12.1997 / 4.1.1998 Dönemi İçin İndirim
Oranları.
TOPLAM BİMAŞ STAR SHOW
Harcama % %100 %49.24 %29.89 %20.87
İndirim % %58.34 PT %35-20-5
OPT %35-20-20
6. kat. %35-20 peşin ödeme %4


Tablo 31. D…/D… Ürünü, 2-17 Nisan 1998 Dönemi İçin İndirim Oranları
TOPLAM BİMAŞ STAR SHOW TGRT
Harcama % %100 %55 %22 %18 %5
İndirim % %63 6-7 K %35+%20
PT %35+%20+%5
OPT
%35+%20+%20


Tablo 32. D… / D… Ürünü, 2-30 Nisan 1998 Dönemi İçin İndirim Oranları.
TOPLAM BİMAŞ STAR SHOW TGRT
Harcama % %100 %55 %21 %20 %5
İndirim % %63 6-7 K %35+%20
PT %35+%20+%5
OPT %35+%20+%20




58 REKABET KURUMU
Tablo 33. Y…-D… – Kobi Kredisi Ürünü, 17.12.1997- 31.12.1997 Dönemi İçin
İndirim Oranları.
TOPLAM BİMAŞ STAR SHOW
Harcama % %100 %60 %24 %17
İndirim % %56.6 6 K %35+%20
PT %35+%20+%5
Peş. Öd. %4
AHP ind. %2,5


Tablo 34. H… Ürünü, 22-30 Mayıs 1998 Dönemi İçin İndirim Oranları.
TOPLAM BİMAŞ STAR SHOW NTV
Harcama % %100 %56.41 %8.73 %9.20 %25.65
İndirim % %63 %7 barem (paket)

Tablo 35. H… Ürünü, 22-30 Mayıs 1998 Dönemi İçin İndirim Oranları
TOPLAM BİMAŞ STAR SHOW NTV
Harcama % %100 %37.99 %13.72 %14.45 %33.84
İndirim % %72.4 %9 barem (paket)

Tablo 36. C… Ürünü, 16-31 Mayıs 1998 Dönemi İçin İndirim Oranları.
TOPLAM BİMAŞ STAR SHOW TGRT NTV CTV
Harcama % %100 %57 %18 %13 %6 %4 %0.94
İndirim % %61 %23 barem
%10 ilk
kullanım
%15 OPT ind.
%2,5 AHP ind


Tablo 37. C… Ürünü, 20.12.1997–31.1.1998 Dönemi İçin İndirim Oranları
TOPLAM ATV KANAL
D
STAR SHOW TGRT TRT NTV CİNE
5
Harcama % %100 %23 %21.4 %20.6 %20.4 %5.7 %0.8 %6 %2.1
İndirim % %49 %19 barem
%10 ilk
kullanım
%10 OPT
%2,5 AHP ind.






59 REKABET KURUMU
Tablo 38. C… Ürünü,15.8.1997 – 15.10.1997 Dönemi İçin İndirim Oranları
TOPLAM ATV KANAL
D
STAR SHOW TRT TGRT
Harcama % %100 %19 %19 %21 %24 %1 %16
İndirim % %60.55 %21 barem
%10 ilk kullanım
%15 OPT
%35 yaz ind.


H.6.2- Savunmalar
BİMAŞ savunmasında, reklamverenleri reklam bütçelerinin %100'ünü tek
kanalda kullanmaya davet etmenin kötüye kullanma değil, sektör pazarlama stratejisi
olduğu, MEPAŞ ve SHOW TV'nin payının gerilemediği, aksine arttığı ifade edilmiştir.
H.6.3- Deliller ve Savunmaların Değerlendirilmesi
H.6.1 sayılı bölümde yer verildiği üzere, reklam bütçesinin tamamının sadece
BİMAŞ kanallarında kullanılması halinde BİMAŞ indirimi adı ile verileceği ilan edilen
%25 oranındaki indirimin, bütçenin BİMAŞ kanalları ile birlikte diğer kanallarda
kullanılmasına rağmen verildiği, buna karşılık SHOW TV'nin kullanılması halinde
verilmediği, aksine SHOW TV’nin BİMAŞ kanalları ile aynı dönemde kullanımı
halinde, verilen indirimlerin geri alındığı tespit edilmiştir.
Teşebbüslerin bir satış politikası olarak, müşterilerini kendilerinden daha fazla
mal ve hizmet almaya teşvik etmek, bu suretle iş hacimlerini korumak veya artırmak
için çeşitli isimler altında indirimler uygulamaları, rekabeti kısıtlayıcı olmamaları
kaydıyla, rasyonel davranışlar olarak kabul edilmektedir. Taraflar da
savunmalarında, BİMAŞ indiriminin, reklamverenleri reklam bütçelerinin tamamını
KANAL D ve ATV kanallarında kullanmaya teşvik etmek amacıyla uygulandığını ve
reklam bütçesinin tamamının aynı yayın kuruluşunda kullanılması halinde ek bir
indirim verilmesinin reklam yeri pazarlama ve satışında yaygın bir uygulama
olduğunu ifade etmişlerdir. Ancak H.6.1. sayılı bölümde yer verilen deliller,
uygulamanın, belirli bir sağlayıcının rakiplerine tercih edilmesini sağlama amacını
aştığını, izlenme payı ve reklam gelirleri açısından en yakın rakip olan SHOW TV'nin
faaliyetlerini güçleştirmeye yönelik bir eyleme dönüştüğünü göstermektedir.
H.3.3 sayılı bölümde yer verildiği üzere, Kurul, tarafların izlenme ve reklam
geliri payları ile müşteri ve rakipleri karşısındaki konumlarını dikkate alarak SATEL
ve DTV'nin birlikte hakim durumda olmadıklarına karar vermiştir. Dolayısıyla
yukarıda anılan eylemler, Kanun'un 6. maddesi kapsamında kötüye kullanma olarak
değerlendirilememiştir.
Ancak H.6.1 sayılı bölümde yer verilen tespitler, "BİMAŞ indirimi" aracılığıyla
reklamverenlerin SHOW TV'ye reklam vermelerinin engellemesi ve bu suretle
SHOW TV'nin faaliyetlerinin zorlaştırılması konusunda SATEL ve DTV'nin birlikte
hareket ettiklerini göstermekte, dolayısıyla tarafların bu konudaki ortak iradelerini
ortaya koymaktadır. Bu nedenle tarafların doğrudan SHOW TV'yi hedef alan birlikte
davranışlarını, Kanun'un 4. maddesi kapsamında bir anlaşma olarak değerlendirmek
gerekmektedir.
60 REKABET KURUMU
Diğer taraftan savunma yazısının ekinde sunulan TV reklam gelirleri tablosu
incelendiğinde, iki tespitte bulunulmuştur. Birinci tespit; 1996, 1997,1998 yılları için
ATV ve KANAL D toplam payının sırasıyla %42,38; %45; %40,26 olmasıdır.
Dolayısıyla savunmada sunulan tabloya göre, ATV ve KANAL D bahse konu her
dönem itibarıyle asgari %40 payını korumuştur. İkinci tespit ise, yine aynı tabloya
göre, SHOW TV'nin payının sırasıyla %13,41; %15; %17,63 olmasıdır. Her ne kadar
savunma yazısında SHOW TV'nin %12 oranında büyüme gösterdiği, dolayısıyla bu
teşebbüsün faaliyetlerinin zorlaştırıldığından söz edilemeyeceği iddia edilse de;
SHOW TV'nin tabloda belirtilen toplam reklam gelirleri içindeki payında bu denli
büyük bir değişiklik meydana gelmediği gözlenmektedir. Kaldıki; bir teşebbüsün
faaliyetlerinin zorlaştırılması, bu teşebbüsün zarar etmesi veya faaliyetlerinin
tamamıyle durması anlamına gelmemektedir.
İ- GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK
İ.1- USULE İLİŞKİN HUSUSLAR
Kurul'a farklı tarihlerde yapılan iki başvuru sebebiyle, başlangıçta iki ayrı
dosya halinde yürütülen bu soruşturmada, şikayetçi BİMAŞ'ın, MEPAŞ'ın hakim
durumunu kötüye kullandığı iddiasıyla başlattığı süreç, Kurul'un 25.6.1998 tarihli ve
71/551-94 sayılı kararı ile, MEPAŞ'ın hakim durumda bulunmadığını tespit ederek,
iddia edilen uygulamaların rekabet ihlali teşkil etmediği gerekçesiyle hakkında
soruşturma açılmamasına karar vermesi suretiyle sona ermiş bulunmaktadır.
Buna karşılık, Kurul, önaraştırmada bulunan delillere dayalı olarak, şikayetçi
AKS'ın, BİMAŞ ile onu kuran SATEL ve DTV hakkındaki iddialarını yerinde görmüş
ve şikayet üzerine bu teşebbüsler hakkında Kanun'un 4. ve 6. maddelerine aykırı
davrandıkları gerekçesiyle soruşturma açmıştır.
Öte yandan, önaraştırma sırasında elde edilen bulguları esas alan Kurul
BİMAŞ, MEPAŞ ve PRIME'ın reklam yeri azami satış fiyatlarını uyumlu eylem
halinde birlikte belirledikleri iddiasıyla re'sen soruşturma açmıştır.
Dolayısıyla re'sen açılarak yürütülen bu soruşturma ile AKS'ın şikayeti üzerine
BİMAŞ, SATEL ve DTV haklarında açılmış soruşturma dosyaları birleştirilerek, nihai
karar tek bir dosya üzerinden verilmiştir.
AKS'ın, BİMAŞ, SATEL ve DTV hakkındaki iddiaları nedeniyle şikayetçi sıfatı
kabul edilmiştir.
İ.2- ESASA İLİŞKİN HUSUSLAR
İ.2.1- BİMAŞ, MEPAŞ ve PRIME'ın Katalog Fiyatlarını Birlikte Belirledikleri
İddiası
Kurul'un bu üç şirket hakkında re'sen soruşturma açma kararının gerekçesi,
yürütülen önaraştırmalar sırasında elde edilen 1996, 1997 ve 1998 yıllarına ait her
üç şirketin müşterilerine duyuru niteliğinde çıkardığı aylık kataloglarda reklam yeri
kategorilerinin ve satış fiyatlarının ABD Doları bazında birbirleriyle aynı olmasıdır.
Deliller kısmında belirtildiği gibi gerçekten de kataloglarda rakamlar birebir aynıdır.
Ancak, her üç şirketin savunmalarında ortak yer alan, katalogda yayınlanan bu
fiyatların gerçek fiyatlar olmadığı, bu piyasanın özelliği olarak, TV yayın kuşaklarının
ve bu kuşakta yayınlanacak reklamın fiyatının müşterilerle yapılacak pazarlığa esas
61 REKABET KURUMU
olmak üzere önceden bilinen bir rakam üzerinden büyük oranlarda indirilerek
uygulandığı hususu, Kurul'un dikkatini çekmiştir.
Rekabet hukukunun, rakiplerin kendi aralarında müşterilerine uygulayacağı
fiyat konusunda değil anlaşma yapmalarını, danışmalarını ve haberleşmelerini bile
yasaklamakta olduğu dikkate alınacak olursa, ilk bakışta kataloglarında birebir aynı
rakamları ilan eden bu üç rakip teşebbüsün bu eylemlerinin ciddi bir ihlal teşkil ettiği
akla gelmektedir. Ancak, soruşturma dosyasında incelenmiş olan bütün kayıt ve
belgeler ile yukarıda H.2.3. bölümünde yer verilen ayrıntılı açıklamalar
doğrultusunda bu fiyatların kataloglarla hiç bir benzerlik göstermediği gibi
müşterinin ve reklamın niteliğine göre ve serbestçe yapılan pazarlık sonucunda
birbirlerinden çok farklı şekilde teşekkül ettiğini gösterdiğinden, kataloglardaki
fiyatların benzer olmasının, bu piyasadaki rekabeti bozucu niteliğinin bulunmadığı
anlaşılmıştır.
Katalog fiyatlarındaki bu benzerlik, soruşturma döneminde varolan yoğun
rekabet nedeniyle ihlal oluşturmamakta ise de, ileride indirim oranlarında ve diğer
koşullarda kolayca anlaşma ya da uyumlu eyleme dönüşmeye zemin
hazırlayabilecek bir durum olduğu için, bu benzerliğin devam ettirilmemesi
gerekmektedir. Bu nedenle soruşturma kapsamında olan TV yayın kuruluşlarının
reklam yerinin satış katalog fiyatını birbirinden bağımsız olarak belirlemelerine karar
verildiği gibi, soruşturma kapsamında olmayan "KANAL 6" ve "TGRT" adıyla yayın
yapan teşebbüslerin de rekabetin bozulmaması bakımından uyarılmaları gerekmiştir.
İ.2.2- Hakim Durumda Olduklarına ve Kötüye Kullandıklarına İlişkin İddia
Kurul, haklarında "birlikte hakimiyetlerini kötüye kullandıkları" iddiasıyla
soruşturma yapılan DTV ve SATEL şirketlerinin ilgili piyasalarda birlikte ya da ayrı
ayrı hakim durumda olup olmadıklarının değerlendirmesini öncelikle yapmıştır.
Kararın deliller ve savunmaların değerlendirilmesi başlıklı H.3.3. bölümünde de
ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, "Ulusal Yayın Yapan Televizyon Kanalları Reklam
Yeri Pazarı"nda reklam yerlerini arz eden ve ulusal yayın yapan bu iki televizyon
kuruluşunun tam gün izlenme oranları ve reklam gelirleri kriterleri açısından tek
başlarına ve birlikte hakim durumda olmadıkları sonucuna varılmıştır. Bunun yanısıra
bu iki yayın kuruluşunun gösterdiği davranışların da hakim durumda olan
teşebbüsün davranışlarına özgü davranışlardan olmadığı gibi, şikayetçi AKS'ın da
yakındığı, müşterilerine SHOW TV dışındakilere reklam vermemeleri koşulu ile ilave
indirim yapma konusunda anlaşma yapmaları için hakim durumda olmalarına dahi
gerek bulunmadığı gerçeğinden hareketle, tespit edilen bu bulguların birlikte hakim
durumda olduklarını kabul etmeye yeterli olmadığı değerlendirmesi yapılmıştır.
Son olarak da, bu iki yayın kuruluşunun BİMAŞ'ı oluşturarak ya da BİMAŞ
olmaksızın rakiplerinden ve müşterilerinden bağımsız hareket edemedikleri tespit
edildiğinden Kanun'un 3. maddesi anlamında "hakim durumda" olmadıkları sonucuna
varılmış ve hakim durumun kötüye kullanıldığı iddiasına ilişkin eylemlerin 6.
maddeye göre değerlendirmesi yapılmamıştır.


62 REKABET KURUMU
İ.2.3- SATEL ve DTV'nin İhlal Teşkil Eden Davranışlarının Değerlendirilmesi
a) TV Reklam Yeri Fiyatlarının ve Diğer Satış Koşullarının Birlikte Belirlenmesi
4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi ile rekabeti engelleme, bozma ya da
kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran veya doğurabilecek nitelikte olan
teşebbüsler arası anlaşmalar yasaklanmış, Kanun'un gerekçesinde ise, "anlaşma"
kavramının, Medeni Hukukun geçerlilik koşullarına uyulmasa bile tarafların
kendilerini bağlı hissettikleri her türlü uzlaşma ya da uyuşmayı ifade ettiği
belirtilmiştir. Dolayısıyla bir anlaşmanın 4. madde kapsamında olabilmesi için
herhangi bir şekil şartı aranmadığı gibi anlaşmanın hukuken geçerli ya da bağlayıcı
olma şartı da aranmamaktadır. Yazılı, sözlü veya sadece fiili eylemler yoluyla varılan
mutabakatlar, hukuki bir sonuca yönelsin ya da yönelmesin anlaşma olarak
nitelendirilebilir. Burada önemli olan, taraf iradelerinin karşılıklı olarak uyuşmasıdır.
Bu çerçevede teşebbüslerin pazardaki faaliyetlerinden birbirlerini haberdar etmeleri
dahi, Kanun'un 4. maddesi kapsamında değerlendirilebilecektir.
Yürütülen soruşturmada da, gerek program ve tarife katalogları ile gerekse
reklamverenlere yapılan tekliflerle tek bir fiyat tarifesi ve aynı indirim oranlarının ilan
edilmesi ve uygulanması, bunların yanısıra reklam yerlerinin paketler halinde satışı,
tarafların reklam yerlerinin aynı koşullarla pazarlanması ve satışına yönelik ortak
iradelerini, bir başka deyişle taraflar arasında bir anlaşmanın varlığını
göstermektedir. Kurul, BİMAŞ'ı oluşturan SATEL ve DTV'nin BİMAŞ çatısı altında
reklam yeri satış fiyatlarını birlikte belirlemelerine ilişkin bu anlaşmayı ve eylemleri,
BİMAŞ kuruluş sözleşmesinden bağımsız olarak incelemiş, esas itibarıyle birbirine
rakip olan iki kuruluşun kendi reklam yeri fiyatlarını birbirlerinden bağımsız olarak
belirlemeleri gerekirken; BİMAŞ'ın oluşumu için zorunlu olmadığı halde birlikte
belirleme konusunda anlaştıkları ve uyguladıkları kanaatine ulaşması nedeniyle
Kanun'un 4. maddesi kapsamında rekabeti kısıtlayıcı nitelikte bir anlaşma olarak
değerlendirmiş ve tarafları hakkında Kanun'un 16. maddesi uyarınca cezai yaptırım
uygulanmasına karar vermiştir.
b) Şikayetçi AKS'ın Faaliyetlerinin Zorlaştırılması
SHOW TV'nin faaliyetlerinin zorlaştırıldığı iddiasına ilişkin olarak taraflar,
yazılı savunmalarını sadece SATEL ve DTV'nin birlikte hakim durumda olmadıkları
konusunda yapmışlar, hakim durumun olmamasından bahisle, raportörler tarafından
kötüye kullanma olarak nitelendirilen söz konusu eylemler hakkında savunma
yapmamışlardır. 18.1.2000 tarihinde gerçekleştirilen sözlü savunma toplantısında
ise, taraflara, sözlü savunma toplantısı tarihinden önce gönderilen bildirim yazısı,
soruşturma raporu ve ek görüşte 4. maddeye ilişkin bir iddiaya yer verilmemiş
olmasına rağmen, rakibin faaliyetlerini zorlaştırıcı bir eylemin sabitliği ve taraf
temsilcilerinin söz konusu eylemin ancak 4. madde kapsamında ele alınabilecek bir
eylem olduğu ifadesi gözönünde bulundurularak Kurul tarafından bu konuda
herhangi bir savunmaları olup olmadığı sorulmuştur.
Bu nedenle, Kurul tarafından, soruşturma heyetince incelenip delillere
bağlanan ancak Kanun karşısında değerlendirmesi 6. madde çerçevesinde yapılan
söz konusu eylem hakkında, sözlü savunma toplantısında, tarafların 4. maddeden bir
savunmaları olup olmadığı sorulmuş olması nedeniyle, "tarafların savunma hakkının
63 REKABET KURUMU
kısıtlanmadığı" dikkate alınarak, 4. madde kapsamında bir değerlendirme yapılmış,
söz konusu eylemin Kanun'un 4. maddesi kapsamında bir ihlal olduğu ve Kanun'un
16. maddesi uyarınca taraflar hakkında cezai yaptırım uygulanması gerektiği
sonucuna ulaşılmıştır.
İ.2.4- Menfi Tespit ve Muafiyet Talebinin Değerlendirilmesi
Kurul tarafından BİMAŞ kuruluş sözleşmesinin incelenmesi sonucunda, DTV
ve SATEL'in reklam yerlerinin birbirlerinden bağımsız olarak pazarlanması hakkını
ortadan kaldırması ve bu durumu sadece mevcut ATV ve KANAL D ile
sınırlandırmayıp her iki şirketin çoğunluk hissedarlarının ileride kuracakları
televizyon kanallarına kadar genişletmesi, aksi davranış halinde ise, hisselerin
yekdiğerine devri yaptırımını öngörmesi nedeniyle sözleşmenin rekabeti kısıtlayıcı
nitelikte olduğu, bu gerekçe ile bahse konu sözleşmeye menfi tespit belgesi
verilemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.
Bununla birlikte tarafların söz konusu sözleşmeyi akdetmek suretiyle
yayıncılık piyasasındaki faaliyetlerini daha etkin ve verimli kılmayı hedefledikleri
yolundaki savunmaları kabul edilerek, yayıncılık faaliyetlerinde birbirleriyle
koordinasyona girmemeleri, piyasayı paylaşmamaları, reklam yerlerinin satış
fiyatlarını ve diğer satış koşullarını birbirlerinden bağımsız olarak belirlemeleri,
reklam yerlerini talep eden müşterilerin reklamlarının hangi kanalda yayınlanacağına
ilişkin iradelerini etkilememeleri ve böylece bu hususların garanti edilmesi ile iki
rakip kuruluşun ortak bir satış ve pazarlama şirketi kurmasının mümkün olabileceği
gerekçesiyle, BİMAŞ kuruluş sözleşmesine, 34. maddesinin sözleşme metninden
çıkarılması ve uygulanmaması koşuluyla muafiyet verilmiştir.
İ.3- CEZA TAKDİRİNDE ESAS ALINAN HUSUSLAR
Yukarıdaki bölümlerde açıklandığı üzere, hakkında soruşturma yürütülen
teşebbüslerden SATEL ve DTV'nin, sahibi bulundukları ATV ve KANAL D'nin reklam
yerlerini BİMAŞ aracılığı ile aynı koşullarla satışa arz etmeleri ve uyguladıkları
indirim sistemi ile SHOW TV'nin faaliyetlerini güçleştirmeleri suretiyle "ulusal yayın
yapan televizyon kanalları reklam yeri pazarında" rekabetin bozulduğu ve bahse
konu anlaşma ve eylemlerle Kanun'un "Rekabeti Kısıtlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem
ve Kararlar" başlıklı 4. maddesinin ihlal edildiği sonucuna varılarak adı geçen
teşebbüsler hakkında aynı Kanun'un 16. maddesi uyarınca para cezası tatbik
edilmesine karar verilmiştir.
Diğer taraftan Kasım 1998 tarihinden itibaren SHOW TV'nin reklam yerleri de,
BİMAŞ tarafından pazarlanmaya başlanmıştır. Dolayısıyla SHOW TV'yi dışlamaya
yönelik anlaşma ve uygulamalar ile satış koşullarının birlikte belirlenmesine ilişkin
anlaşma ve uygulamalar bu tarihe kadar devam etmiştir. Bu husus göz önünde
bulundurularak, Kanun'un 16. maddesinde para cezasının hesaplanmasında
öngörülen yıllık gayri safi gelirin belirlenmesinde, teşebbüslerin bir yıl önceki, bir
başka deyişle 1997 yılı, gelir tablolarında net satışlar kalemi karşısında yer alan
rakamlar esas alınmıştır. Aynı nedenle, Kanun'un 16. maddesinde öngörülen para
cezalarında değişiklik yapan ve 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'na 3506 sayılı Kanun
ile eklenen Ek 2 maddesindeki usule göre düzenlenen 1998/1 sayılı Tebliğ dikkate
alınmıştır.
64 REKABET KURUMU
Rakiplerin satışa arz ettikleri mal veya hizmetlerin fiyatlarına ve diğer satış
koşullarına ilişkin olarak anlaşmaları ve kendileri dışında kalan rakiplerin
faaliyetlerini zorlaştırmaları, 4054 sayılı Kanun ile yasaklanan ağır ihlallerdendir.
Bununla birlikte Kurum'un soruşturmanın açılmasına karar verildiği tarihe yakın bir
tarihte faaliyete geçmesi nedeniyle, rekabet kurallarının, ihlali gerçekleştirenler ve
piyasada faaliyette bulunan diğer teşebbüsler tarafından bilinemeyeceği hususu ve
ihlalin süresi dikkate alınarak adı geçen teşebbüslerin 1997 yılı gelir tablolarındaki
net satışlarının takdiren %1'i ile cezalandırılmalarına karar verilmiştir.
BİMAŞ Kuruluş Sözleşmesi'nin 34. maddesi açısından ise; sözleşmenin,
süresi içinde Kurul'a bildirilmesi nedeniyle Kanun'un 16. maddesinin son fıkrası
çerçevesinde yapılan değerlendirme sonucunda, söz konusu maddede öngörülen
hususların açık ihlal olmadığına, dolayısıyla para cezası tatbik edilmesine gerek
bulunmadığına hükmolunmuştur
J- SONUÇ
1-AYNI KATALOG FİYATLARINI BELİRLEMEK SURETİYLE UYUMLU EYLEMDE
BULUNULDUĞU İDDİASI İLE İLGİLİ OLARAK:
a) BİMAŞ Birleşik Medya Pazarlama A.Ş, MEPAŞ Medya Pazarlama A.Ş ve
PRIME Medya Filmcilik ve Reklamcılık Sanayi A.Ş’nin TV reklam yeri piyasasında
azami satış fiyatlarını uyumlu eylem halinde belirledikleri iddiası ile haklarında
soruşturma açılmış olmakla birlikte; bağlantılı oldukları TV yayın kuruluşlarının
reklam yerlerinin pazarlanması amacıyla oluşturulmuş bulunan her üç pazarlama
kuruluşunun, ayrı ayrı çıkardıkları kataloglarda aynı reklam yeri kategorisi(kuşağı)
için aynı fiyatları ilan etmiş olmalarına karşın, piyasadaki fiyatların rekabet
ortamında katalogda yer alandan farklı düzeylerde oluştuğu belirlenmiş olup
uyumlu eylem yolu ile 4054 Sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlalinin sözkonusu
olmadığına OYÇOKLUĞU ile;
b) TV yayın kuruluşlarının, reklam yerlerinin pazarlanması için oluşturdukları
teşebbüsler aracılığıyla aynı katalog fiyatlarını ilan etmiş olmalarına rağmen
uygulamada katalog fiyatlarına bağlı kalmamaları nedeniyle ihlal oluşmamakta ise
de, bu uygulamanın sürdürülmesinin ileride kolayca “uyumlu eylem”e uygun bir
zemin yaratabileceği dikkate alınarak, rekabetin bozulmaması için her TV
kuruluşunun kendi katalog fiyatlarını birbirinden bağımsız olarak belirlemelerine
OYÇOKLUĞU ile;
c)Soruşturma kapsamında olmayan ancak aynı fiyatlarla katalog yayımladıkları
anlaşılan, “KANAL 6” ve “TGRT” adıyla yayın yapan kuruluşların da (b) maddesinde
belirtilen gerekçe ile uyarılmalarına OYÇOKLUĞU ile;
2-HAKİM DURUM (4054/6) YÖNÜNDEN:
BİMAŞ A.Ş aracılığı ile oluşan “birlikte hakim durum”larını kötüye kullandıkları
iddiası ile haklarında soruşturma açılan SATEL Sabah Televizyon Prodüksiyon A.Ş
ile DTV Haber ve Görsel Yayıncılık A.Ş’nin 4054 Sayılı Kanun’un 3. maddesindeki
tanıma uygun biçimde birlikte “hakim durum”da olmadıkları anlaşıldığından,
haklarında 6. maddenin uygulanamayacağına OYÇOKLUĞU ile;

65 REKABET KURUMU
3-MENFİ TESPİT, MUAFİYET YÖNÜNDEN:
a) Televizyon yayıncılığı alanında birbirlerine rakip olan SATEL Sabah Televizyon
Prodüksiyon A.Ş (ATV) ile DTV Haber ve Görsel Yayıncılık A.Ş nin (KANAL D)
başlıca gelir kaynaklarını oluşturan TV reklam yerlerinin satışını birlikte
gerçekleştirmek amacıyla oluşturdukları BİMAŞ Birleşik Medya Pazarlama A.Ş.nin
kuruluş sözleşmesinin mevcut haliyle TV yayıncılığı alanında rakip teşebbüslerin
koordinasyonuna yolaçması nedeniyle 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un teşebbüsler arasındaki rekabeti bozucu anlaşmaları yasaklayan 4.
maddesine aykırı olduğuna; anılan sözleşmeye bu nedenle bildirim yoluyla talep
edilen Menfi Tesbit Belgesi’nin verilemeyeceğine OYÇOKLUĞU ile;
b) Aynı bildirimde talep edilen muafiyet yönünden ise; ATV ve KANAL D adlarıyla
faaliyet gösteren bu yayın kuruluşlarının yönetiminde söz sahibi olan gerçek
kişilerce akdedilmiş ve İstanbul Ticaret Siciline 342260-289842 Numara ile tescil
edilmiş bulunan BİMAŞ (Önceki adıyla BİMPAŞ) Birleşik Medya Pazarlama Anonim
Şirketinin kuruluşuna ilişkin ana sözleşmeye “rekabet yasağı” başlıklı 34.
maddesinin çıkartılması ve rekabet yasağının uygulanmaması koşuluyla 4054 Sayılı
Kanun'un 5. maddesi gereğince muafiyet verilebileceğine OYÇOKLUĞU ile;
c) Anılan koşulun yerine getirildiğini gösteren ana sözleşme değişikliğinin Kurul'a
ibrazından itibaren hüküm ifade etmek ve bu değişiklik gerçekleşinceye kadar fiilen
uygulanmamak koşuluyla muafiyetin, başvurunun yapıldığı 4.5.1998 tarihinden
geçerli olarak 5 yıl süreyle uygulanmasına OYÇOKLUĞU ile;
d) Bildirim konusu BİMAŞ A.Ş.'nin oluşturulmasına ilişkin ana sözleşmenin 34.
maddesi hükmünün, Kanun'un 16. maddesinin son fıkrası anlamında açık bir ihlal
teşkil etmediğine ve bu nedenle geçen süre için ceza verilemeyeceğine
OYÇOKLUĞU ile,
4- SATEL SABAH TELEVIZYON PRODÜKSIYON A.Ş (ATV) ILE DTV HABER VE
GÖRSEL YAYINCILIK A.Ş NIN (KANAL D) EYLEMLERİ YÖNÜNDEN:
SATEL A.Ş ve DTV A.Ş’nin bildirim kapsamında olmayan;
a) Kendilerine ait olan TV reklam yerlerinin satış fiyatları ile diğer satış koşullarını
birlikte belirleme konusunda anlaşma yaptıkları ve uyguladıkları anlaşıldığından, bu
eylemlerinin 4054 Sayılı Kanun'un 4. maddesinin (a) fıkrasına aykırı olduğuna
OYÇOKLUĞU ile,
b) Her iki TV yayın kuruluşunun anlaşarak rakipleri olan SHOW TV adıyla yayın
yapan AKS Televizyon Reklamcılık Filmcilik San. ve Tic. A.Ş.’nin piyasadaki
faaliyetlerini zorlaştırdıkları anlaşıldığından, bu eylemlerinin 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesinin (d) bendine aykırı olduğuna OYÇOKLUĞU ile,
5- 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırı eylemleri böylece sabit görülen her iki
teşebbüs için aynı Kanun’un 16. maddesinin iki ve dördüncü fıkraları uyarınca 1997
yılı gayrisafi gelirleri üzerinden ayrı ayrı takdir edilen;
a) SATEL Sabah Televizyon Prodüksiyon A.Ş. için 135.196.930.000.-TL.
(yüzotuzbeşmilyar yüzdoksanaltımilyon dokuzyüzotuzbin Türk Lirası);
66 REKABET KURUMU
b) DTV Haber Görsel Yayıncılık A.Ş. için 142.969.745.000.-TL. (yüzkırkikimilyar
dokuzyüzaltmışdokuzmilyon yediyüzkırkbeşbin Türk Lirası);
idari para cezası uygulanmasına OYÇOKLUĞU ile;
6- Anılan rakip teşebbüslerin kendilerine ait reklam yerlerinin satış fiyatlarını ve
diğer satış koşullarını birlikte belirleme eylemlerine son vermelerine OYÇOKLUĞU
ile;
Danıştay yolu açık olmak üzere karar verilmiştir.

67 REKABET KURUMU


01.2.2000 tarihli 00-41/41-19 sayılı Kurul Kararına İlişkin
Karşı Oy Gerekçesi



Kurulumuz tarafından; DTV ve SATEL'in BİMAŞ aracılığıyla reklam yeri satış
fiyatları ve diğer satış koşullarını birlikte belirlemesi; BİMAŞ, MEPAŞ ve PRIME
firmalarının uyumlu eylem halinde reklam yeri azami satış fiyatlarını belirlemeleri;
BİMAŞ tarafından bütçenin %100'ünün kendi kanallarında kullanılması karşılığında
verilen %25 BİMAŞ indiriminin SHOW TV'ye reklam verilmemesi koşuluyla
uygulanması; BİMAŞ kuruluş sözleşmesine ilişkin menfi tespit ve muafiyet talebi
konularında alınan, 01.02.2000 tarihli ve 00-4/41-19 sayılı Karar'a (Karar) ilişkin,
Karar'ın;
1- 1/b-c maddelerine; aynı maddenin (a) bendi uyarınca Kurulumuz tarafından
kabul edilen "reklam yeri katalog fiyatları ile piyasada uygulanan fiyatların
birbirinden farklı olduğu ve piyasadaki fiyatların rekabet ortamında katalogda yer
alandan farklı düzeylerde oluştuğu gerçeği" göz önünde bulundurulduğunda,
konu olan katalog fiyatları hakkında ancak aksine sonuçların varlığı halinde karar
verilebileceği gerekçesiyle,
2- 3/a maddesine; aynı maddenin (b) bendinde BİMAŞ Kuruluş Sözleşmesi'nden
çıkarılması öngörülen "Rekabet Yasağı" başlıklı 34. Maddenin çıkarılması ile
birlikte şirket ana sözleşmesinde rekabete aykırı bir nokta kalmayacağı, bu
nedenle menfi tespit belgesi verilebileceği gerekçesiyle,
3- 5/a-b maddelerine; SATEL ve DTV teşebbüslerine verilecek cezaların % 0.5
oranında tutulması gerekçesiyle;
çoğunluk görüşüne iştirak etmediğimi bildiririm.


M.Tamer MÜFTÜOĞLU
Rekabet Kurulu Başkanı





68 REKABET KURUMU
KARŞI OY GEREKÇESİ
Kurulumuzun 01.02.2000 tarih ve 00-4/41-19 sayılı nihai kararımızın 1/b-c,
4/a-b, 5 ve 6. maddelerine karşı oy gerekçelerim şu hususlardan oluşmaktadır.
Soruşturma, BİMAŞ Birleşik Medya Pazarlama A.Ş. ve PRIME Medya Filmcilik
ve Reklamcılık Sanayisi A.Ş.’nin TV reklam yeri piyasasında azami satış fiyatının
Uyumlu eylem halinde belirledikleri iddiası ile açılmıştır.
Soruşturma dosyasının tetkikinden açıkça anlaşılacağı gibi, kararın 1-a
maddesinde teyit olunan ve karar altına alındığı şekliyle, TV yayın kuruluşlarının
reklam yerinin pazarlanması amacıyla oluşturulmuş bulunan her üç pazarlama
kuruluşunun ayrı ayrı çıkarıldıkları Kataloglarda aynı reklamyeri kategorisi (kuşağı)
için aynı fiyatları ilan etmiş olmalarına rağmen, piyasadaki fiyatların ekonomik ve
rasyonel gerekçeler doğrultusunda, rekabet ortamında kataloglarda yer alandan
farklı düzeyde oluştuğu belirlenmiş olup, uyumlu eylem yoluyla 4054 sayılı kanunun
4. maddesinin ihlali söz konusu değildir. Hal böyle iken kararın 1-b maddesinde
“TV yayın kuruluşlarının, reklam yerinin pazarlanması için oluşturdukları teşebbüsler
aracılığıyla aynı katalog fiyatlarını belirlemiş olmalarına rağmen uygulamada katalog
fiyatlarına bağlı kalmamaları nedeniyle ihlal oluşmamakta ise de, bu uygulamanın
sürdürülmesinin ileride kolayca “Uyumlu eylem”e uygun bir zemin yaratabileceği
dikkate alınarak, rekabetin bozulmaması için her T V kuruluşunun kendi katalog
fiyatlarını birbirinden bağımsız olarak belirlemesi gerektiği ifade edilmektedir.
Kararın 1-a ve b maddeleri soruşturmanın konusu ile ve birbirleriyle
çelişmektedir.
Şöyleki soruşturma “Uyumlu eylem” yoluyla ihlalden açılmıştır. Halbuki burada
kararın 1-a maddesinde uyumlu eylem yoluyla ihlal olmadığı açıkça ifade
edilmektedir. Katalog fiyatlarının ekonomik gerekçelerle her üç pazarlama kuruluşu
tarafından farklı olarak uygulanmış olması rekabetçi bir davranıştır.
Eğer her üç pazarlama kuruluşu bir araya gelerek birlikte karar almak
suretiyle rekabeti ihlal ettikleri iddiası olsaydı ve soruşturma bu açıdan yürütülseydi
Rekabet ihlalinin söz konusu olabileceğinden, Rekabetin bozulmaması için, birlikte
katalog fiyatını belirlemekten kaçınmaları ve bağımsız olarak belirlenmeleri
istenebilirdi. Ama ortak katalog fiyatı olmasına rağmen farklı fiyat uygulayan
teşebbüsler hakkında uyumlu eylemden dolayı ihlalden söz etmek ve bu ihlalden
vazgeçmelerini istemek, olmayan bir eylemden vazgeçilmesini istemektir.
Keza aynı şekilde 1-c maddesinde soruşturma kapsamında olmayan
teşebbürsler için de istenmektedir ki bununda, diğer üç pazarlama kuruluşu için
olduğu gibi karar dayanmaktan yoksundur.
Dolayısıyla 4054 sayılı kanunun 4/a maddesine göre ihlal teşkil etmeyen bir
eylemden dolayı ceza uygulanmasının hukuka uygun olmayacağından kararın 4.
maddesinin a ve b maddelerine, buna dayalı olarak ceza takdirini içeren kanunun 5.
ve 6. maddelerine katılmıyorum.

Mustafa PARLAK
Kurul Üyesi
69 REKABET KURUMU






KARŞI OY GEREKÇESİ


Kurulumuzun 01.02.2000 tarih ve 00-4/41-19 sayılı, AKS Reklamcılık ve
Filmcilik San. Ve Tic. A.Ş.’nin 03.02.1998 tarih ve BİMAŞ Birleşik Medya
pazarlama A.Ş.’nin 27.02.1998 tarihli ayrı ayrı şikayetleri üzerine Rekabet
Kurulu’nun 25.06.1998 tarih, 71/552-95 ve 71/551-94 sayılı kararları uyarınca DTV
Haber ve Görsel Yayınlar A.Ş., SATEL Sabah Televizyon Prodüksiyon A.Ş.,
BİMAŞ Birleşik Medya Pazarlama A.Ş., PRİME Medya Filmcilik ve Reklamcılık
San.A.Ş. ve MEPAŞ Medya Pazarlama A.Ş. haklarında açılan soruşturma sırasında
edinilen bilgi ve belgeler ile tarafların yazılı savunmaları, soruşturma raporu ve sözlü
savunma toplantısındaki açıklamalar, Rekabet Kurulu’nun 01.02.2000 tarihli
toplantısında değerlendirilerek alınan kararın 5/a-b maddelerine, % 0.5 ceza
uygulanmasının uygun olacağı gerekçesi ile çoğunluk kararına katılmıyorum.


A.Ersan GÖKMEN
Kurul Üyesi



70 REKABET KURUMU

KARŞI OY GEREKÇESİ

BİMAŞ soruşturması sonucu Kurul'un 01.02.2000 tarih ve 00-4/41-19 sayılı
nihai kararı ile BİMAŞ ortak girişim şirketine muafiyet verilmesine dair karara karşı
oy kullanmanın gerekçesi aşağıda açıklanmıştır.
Kurulan ortak girişim şirketleri;
- Ana şirketlerden farklı bir sahada faaliyet gösterebileceği gibi ana şirketlerden
biriyle aynı sahada da faaliyet gösterebilir.
- Veya, ana şirketlerin birbirlerine zarar veren rekabeti sınırlamak ve işbirliği
yapmak gayesiyle politikalarının uyumlaştırılması amacına da hizmet edebilir.
Avrupa rekabet hukuku da bu ayırıma önem vererek;
- İşbirliği amacı taşımayan, hatta işbirlikçi olarak nitelendirilmesi için gerekli
koşullara sahip olmadığı kanıtlanan OG'leri Birleşme Tüzüğü kapsamında,
- Şirketler arası işbirliğinin geliştirilmesine yönelik OG'leri ise kartellere tatbik
edilen 85. Madde kapsamında, değerlendirmektedir.
İlki YOĞUNLAŞICI , ikincisi İŞBİRLİKÇİ ortak girişim diye adlandırılmaktadır.
Konsey, 1310/97 sayılı Yönetmeliği ile ortak girişimleri tam işlevsel/tam
işlevsel olmayan ayrımına gitmiştir. Ancak temel prensip değişmemiş ve bu ayrımda
da OG şirketinin amacının ana şirketler arasındaki koordinasyonun sağlanması
olduğu (yani ortak girişimin işbirlikçi olduğu) ortaya çıktığı taktirde, gene kartellere
uygulanan 85. Maddeye göre değerlendirmiştir.
Ana şirketlerin OG'in piyasasından tamamen çekilmiş olmaları halinde, OG
şayet tam bağımsız ise YOĞUNLAŞICI OG olarak vasıflandırılırken, bu koşul yeterli
görülmemiş ve ana şirketlerin bu piyasaya ileride dönmeyeceklerinin de, örneğin geri
dönüşün maliyeti ve teknolojinin yetersizliği gibi nedenlerle kanıtlanması gerekli
görülmüştür.
ATV ve Kanal D reklam yeri pazarlama faaliyetlerini Bimaş'a devretmiş iseler
de her zaman bu piyasaya dönebileceklerinden ( esasen münhasırlığa ilişkin madde
kurul kararı ile kaldırılarak, ana şirketlerin reklam yeri pazarlama imkanı da ayrıca
sağlanmıştır.) Bimaş OG.'i " yoğunlaşıcı" değil "işbirlikçi" OG. dir
Yoğunlaşıcı OG lere, hakim durum yaratılmaması yanında rekabet
koordinasyonuna yol açmaması kaydıyla m. 7 ye göre izin verilebilirken, işbirlikçi
OG. ler otomatik olarak Kanun'un 4. Maddesi kapsamında ele alınmaktadır.
Komisyon, nasıl ki fiyat anlaşmalarını per se ihlal saymakta ise; Ana şirketler
arasındaki rekabeti kısıtlayıcı olan ortak girişimleri genellikle "per se" 85/1 maddeye
aykırı bulma eğilimindedir.
Gerçi Kurulumuz, Bimaş anlaşmasının 4. Maddeye aykırı olduğuna, bu
nedenle menfi tespit belgesi verilemiyeceğine karar vermek suretiyle şimdiye kadar
değindiğimiz konulara uygun davranmıştır. Yani, anlaşmayı "İşbirlikçi ortak girişim"
71 REKABET KURUMU
olarak kabul etmiş ve ve bu nedenle de 4. Maddeye aykırı bulmuştur. Burada sorun
yoktur. Sorun per se aykırı olan bir anlaşmaya çok rahat muafiyet verilebilmiş
olmasıdır.
1- İşbirlikçi OG. lere örneğin arge araştırması, her birinin tek tek yapamıyacağı
bilimsel çalışmalar ve hatta üretimin iyileştirilmesi ve benzeri konularda muafiyet
verilebilmesi doğaldır. Ancak, ürünlerin bütününü kapsayan pazarlama faaliyetlerini
tamamen koordine eden bir anlaşmaya, aşağıda da belirteceğimiz nedenlerle
muafiyet verilemiyeceğini düşünmekteyim.
2- TV. Şirketleri tarafından televizyon reklam yerlerinin pazarlaması amacıyla
yapılan bir anlaşma, bizzatihi pazarlama faaliyetlerinde işbirliği yapmayı yani rekabet
etmemeyi amaçlamaktadır.
Kuruluş ana sözleşmesinde bu durum açıktır. Dolayısıyla, sadece anlaşma
metnine bağlı kalınsa dahi muafiyet verilemeyecektir.
3- Bir OG kurulmasının amacı kadar hatta daha çok GÖRÜLEN ETKİSİ önemlidir.
Yani, muafiyet verilirken sadece sözleşmedeki hükümler değil, etkisi de
dikkate alınmalıdır.
Bimaş'ın görülen etkisi de, (Aynı fiyat ve satış koşulları, paket program, rakip
teşebbüsü piyasa dışına çıkarma ve giderek yayın ve programlar konusunda
koordinasyona gitmek şeklindeki) eylemleri ile sabittir.
Anasözleşme'den bir madde çıkarılması o anlaşmanın amacını ve etkilerini
değiştirmemektedir.
Anasözleşme'den 34. Maddenin çıkarılması yani ana şirketlerin reklam yeri
pazarlamasını sadece BİMAŞ'a vermemeleri yani gerektiğinde kendilerinin de
pazarlayabilmesi sorunu daha da karmaşık hale getirmiştir. Bu durumda OG ile OG. i
meydana getiren ana şirketler aynı faaliyeti göstereceklerdir.
Yoğunlaşıcı OG de dahi (hakim durum yaratmama yanında) sırf bu nedenle,
yani OG ile ana şirketlerin aynı piyasada bulunmasını rekabetin koordinayonunu
kabul edip izin veremezken (Örnek: Kurulun Metro-Migros kararı) aynı şekildeki
işbirlikçi bir ortak girişim için izin vermemizin hiç mümkün olmayacağını
düşünmekteyim.
4- Bimaş sözleşmesine muafiyet verilemiyeceğini aşağıda belirteceğim hususlar da
teyit etmektedir.
a) Tek Elden Dağıtım Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyet Tebliği'nin 4/a ve
4/b Maddeleri, aynı malların veye eş sayılan malların üreticilerinin bu mallar için
kendi aralarında karşılıklı olarak/tek taraflı olarak tek elden dağıtım anlaşmaları
yapmalarını, benzeri bir koordinasyona meydan vereceği için, grup muafiyeti
kapsamı dışında tutmuştur.
b) Araştırma ve geliştirme konularında OG. ler vasıtasıyla yapılacak işbirliği;
-Tarafların teknik bilgilerini toplayarak ve ayrı ayrı masraf yapmalarını
engelleyerek teknik ve ekonomik sürecin gelişmesini ,
-Yeni gelişmelerin teşvik edilmesini,
72 REKABET KURUMU
-Yeni üretim yöntemlerinin uygulanmasını ,
Sağladığı için, Komisyon Araştırma ve Geliştirme Anlaşmaları için Grup
Muafiyet Tebliği çıkarmıştır.
Bu Tebliğe göre, anlaşmanın konusunun rakip üreticiler olduğu hallerde grup
muafiyeti sadece katılan işletmelerin bu ürünün, toplam üretim kapasitelerinin
%20'sini aşmaması halinde uygulanmaktadır.
c) İşletmelerin belirli malların üretimi üzerinde yoğunlaşmalarını ve bu surette
daha kaliteli ve daha ucuza üretim yapmalarını sağlayacak olan UZMANLAŞMA
ANLAŞMALARI na Komisyon 417/85 sayılı Tüzük ile Muafiyet sağlamıştır. Bu
Tüzüğe göre de, uzmanlaşma konusu ürünün ilgili ürün pazarının %20'sinden
fazlasını temsil ediyor olmaması gerekmektedir.
Bu durum da teyit etmektedir ki, arge veya uzmanlaşma anlaşmalarında dahi
% 20 pazar payının aşılmaması öngörüldüğüne göre, pazarlama faaliyetlerinde,
hakim durum tartışmasına yol açabilecek büyüklükte koordinasyona muafiyet
verilemeyecektir.
Bu genel açıklamalardan sonra, 5. Madde bakımından muafiyet verilip
verilmeyeceği hususundaki düşüncelerim aşağıda açıklanmıştır.
1- Bir anlaşmaya muafiyet verilebilmesi için önce anlaşmanın 4. Maddeye aykırı
olması yani rekabeti kısıtlaması (Bu durum kurul kararı ile de kabul edilmiştir.)
sonrada rekabetin kısıtlanmasının zorunlu olması gerekmektedir.
Yani, teknolojik gelişme, arge faaliyeti, teknik zorlukların aşılması hatta yeni
bir ürünün üretimi ve dağıtımı gibi konularda her bir firma tek başına yapamıyorsa ve
yapabilmesi için OG zorunlu ise muafiyet verilebilecektir.
Diğer birçok kanal tek başına pazarlama faaliyeti gösterebildiğine göre TV
reklam yerlerinin pazarlaması için rekabetin kısıtlanması zorunluluğu yoktur.Varsa
da bu Kurul tarafından kanıtlanmamıştır.
2- Programların yapılmasında, sunulmasında iyileşme ya da ekonomik veya teknik
gelişme sağlanamamıştır. Pazarlamadaki koordinasyon programların yapımında da
koordinasyona yol açarak tam aksi sonuç doğurmuştur. Soruşturma heyeti
raporundaki tespitler de iyileşme ve gelişmenin sağlanmadığı yönündedir.
Sağlanmışsa da bu durum Kurul tarafından tespit edilmemiştr.
3- Tüketicilerin yani izleyicilerin bundan yarar sağlamadığı açıktır. Hatta
programlarında iyileşme yaparak ulaşabilecekleri reklam gelirine, kuruluş amacının
reklam gelirlerini arttırmak olduğunu ifade ettikleri Bimaş anlaşmasıyla
ulaşabileceklerinden, tüketicinin bundan zarar gördüğü de iddia edilebilecektir.
4- İlgili piyasanın önemli bu bölümünde rekabet ortadan kalkmaktadır.
Kurul , menfi tespit vermemek suretiyle Bimaş anlaşmasıyla, ana şirketler
arası rekabetin koordinasyonunu kabul etmiştir.Ana şirketlerin pazardaki payı %38 -
%45 civarındadır. Demekki pazarın bu kadar bölümünde rekabet ortadan
kalkmıştır.ATV ve Kanal D arasındaki iş birliğinin doğurduğu gücün diğer kanallara
olumsuz etkisi oranında pazarın diğer bölümlerinde de rekabet engellenmiştir.
73 REKABET KURUMU
5- Bimaş işbirliği anlaşması, taraflara aynı yerde aynı personelle hizmet verme
imkanı getirmiştir. Sağlanan bu imkanla, kısıtlanan rekabet arasında bir denge
kurmak mümkün değildir. Bu nedenle rekabet zorunlu olandan fazla kısıtlanmıştır.
Düşüncelerimin bu şekilde olması nedeniyle Bimaş'a muafiyet verilmesi
hususundaki çoğunluk kararına katılamadığımı arz ederim.

Sadık KUTLU İsmet CANTÜRK Nejdet KARACEHENNEM
Kurul Üyesi Kurul Üyesi Kurul Üyesi


74 REKABET KURUMU








KARŞI OY AÇIKLAMASI

DTV, SATEL ve BİMAŞ ile ilgili Kurulumuzun 01.02.2000 tarih ve 00-4/41-19
sayılı kararının, karşı oy kullandığım yönleri hakkındaki gerekçeler aşağıda
sunulmuştur.
Kararın 1/b-c fıkralarına, eylemin 4. aykırı olmadığı (a) fıkrasında kabul
edildiğinden, uyarılmalarının mümkün olmadığı, ayrıca gerekli de bulunmadığı
düşüncesiyle katılmıyorum.
Kararın 5/a-b fıkralarında verilen para cezasına ise, hiç bir ölçüye
dayanmadan ve objektif kriterlerden uzak belirlenmesi sebebiyle katılmıyorum.
Özellikle, soruşturma yapılan teşebbüslerin 1997 yılı karının yarısına ulaşan cezalar,
aktörleri piyasa dışına iten sonuçlar doğurabilir. Rekabet ise, aktörlerin varlığı ile
sürdürülebilir. Buna uymayan ceza kararına katılmıyorum.


Kubilay ATASAYAR
Kurul Üyesi

75 REKABET KURUMU






KARŞI OY GEREKÇESİ

AKS Televizyon Reklamcılık ve Filmcilik San. ve Tic. A.Ş. ile BİMAŞ
Birleşik Medya Pazarlama A.Ş.’nin ayrı ayrı şikayetleri üzerine DTV Haber ve
Görsel Yayınlar A.Ş., SATEL Sabah Televizyon Prodüksiyon A.Ş., BİMAŞ
Birleşik Medya Pazarlama A.Ş., PRİME Medya Filmcilik ve Reklamcılık San. A.Ş.
ve MEPAŞ Pazarlama A.Ş. haklarında açılan soruşturma sonucunda verilen
Rekabet Kurulu’nun 1.2.2000 tarih ve 00-4/41-19 sayılı kararının, sonuç bölümünün
1. Kısmının (b) ve (c) bentlerine aşağıdaki nedenler ile katılmıyorum.
Yapılan soruşturmanın ve verilen kararın sonucuna doğrudan etkili olmamakla
birlikte halen varlığı kabul edilmeyen ancak ileride olabilecek muhtemel bir rekabet
ihlalinden bahisle bu aşamada tavsiyeden öteye geçmeyen ve icrai niteliği
bulunmayan bir beyanın; (b) bendinde soruşturma geçiren TV yayın kuruluşlarına,
(c) bendinde dosya ile ilgisi olmayan TV yayın kuruluşlarına bildirilmesi şeklinde
karar oluşturulması ve bu kararın sonuç bölümünde yer alması yerinde olmadığından
karşı oy kullanılmıştır.


R. Müfit SONBAY
Kurul Üyesi

76 REKABET KURUMU

REKABET KURUMU BAŞKANLIĞI'NA
(Muhalefet Şerhi)

KARAR TARİHİ VE SAYISI : 01.02.2000 / 00-4/41-19
MUHALEFET EDEN ÜYE : Mehmet Zeki UZUN
MUHALEFETİN KONUSU : Rekabet Kurulu'nun mezkur tarih ve sayılı Kararında
belirtilen hususlara karşı muhalefet nedenlerimizin sunulmasıdır.
MUHALEFETİN NEDENLERİ
1) Kararın 1(a) Maddesine Karşı Görüş
Birbirine rakip olan teşebbüslerin rekabet halinde olduklarının birincil ve en
önemli göstergesi, "fiyat"ları birbirlerinden bağımsız belirlemeleridir. Her bir
teşebbüsün karşı karşıya olduklari fiyatlar, teşebbüslerin alıcıları ile olan ticari
ilişkileri neticesinde, rakip teşebbüslerle doğrudan veya dolaylı olarak gizli veya açık
herhangi bir irtibat olmaksızın ortaya çıkmalıdır. Bu durum, belirli bir piyasada
teşebbüslerin rekabetçi davranışlarla karşı karşıya olmalarının sonucudur.
Buna göre, herhangi bir piyasada, fiyatlar konusunda rakiplerin asgari, azami,
katalog, tarife veya başka bir isim altında anlaşmaya varmaları veya aynı fiyatları
duyurmaları, bu fiyatlar uygulanmasa dahi, rekabet kurallarına açık bir aykırılık teşkil
eder. Duyurulan veya kataloglarda yer alan bu fiyatların uygulanmamış olması, bu
durumun rekabet kuralları açısından bir ihlal oluşturmadığı anlamına gelmez.
Dolayısıyla, bağlantılı oldukları TV yayın kuruluşlarının reklam yerlerinin
pazarlanması amacıyla oluşturulmuş bulunan; BİMAŞ Birleşik Medya Pazarlama
A.Ş., MEPAŞ Medya Pazarlama A.Ş. ve PRIME Medya Filmcilik ve Reklamcılık
Sanayi A.Ş.'nin ayrı ayrı çıkardıkları kataloglarda, aynı reklam yeri kategorisi
(kuşağı) için aynı fiyatları ilan etmiş olmaları,
Kararda belirtildiği gibi piyasadaki fiyatlar katalogda yer alandan farklı
düzeylerde gerçekleşmiş olsa dahi, 4054 Sayılı Kanun'un 4'ncü maddesinin ihlali
anlamına gelmektedir.
2) Kararın 2'nci Maddesine Karşı Görüş
Hakim durum, Kanun'da belirtildiği gibi "belirli bir piyasadaki bir veya birden
fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat, arz,
üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü" ile ifade
edilmektedir.
Bu tanım çerçevesinde, BİMAŞ'ı oluşturan televizyon kanalları DTV ve
SATEL'in piyasadaki durumları incelendiğinde, bu iki kanalın, pazar payları %50'nin
altında olsa dahi birlikte hakim durumda oldukları görülecektir. Çünkü hakim durum
analizinde, pazar payı önemli bir gösterge olmakla birlikte, bir veya birden fazla
teşebbüsün hakim durumda olduklarının tek göstergesi değildir. Önemli olan,
teşebbüslerin davranışlarının Kanun'da belirtilen hakim durum tanımı çerçevesinde
değerlendirilip değerlendirilemeyeceğidir. Yüksek bir pazar payı, her zaman bir
77 REKABET KURUMU
teşebbüsün rakiplerinden ve müşterilerinden bağımsız bir şekilde, piyasadaki
ekonomik parametreleri belirleyebilme gücünün bir göstergesi olmayabileceği gibi,
düşük bir pazar payı da mutlak surette bir teşebbüsün rakiplerinden ve
müşterilerinden bağımsız bir şekilde piyasadaki ekonomik parametreleri
belirleyemediği anlamına gelmemektedir.
İncelemeye konu teşebbüsler olan DTV ve SATEL'in birlikte pazar paylarının
%50'ye yakın olduğu görülmektedir. Bu pazar payı, birlikte hakim durumun net bir
göstergesi değildir; ancak bu oran, bu teşebbüslerin birlikte hakim durumda
olmadıklarına karine teşkil edecek derecede çok düşük bir oran da değildir. Bu
nedenle tarafların piyasadaki konumlarını ve bu konumlarının kendilerine sağladığı
güçle ortaya koydukları davranışlarını incelememiz gerekecektir.
Bu çerçevede, soruşturma raporu dikkatle incelendiginde, DTV ve SATEL'in,
özellikle belli başlı yüksek bütçeli reklamverenler dışında kalan ve sayıca
reklamveren şirketlerin dolayısıyla da piyasanın önemli bir kısmını teşkil eden düşük
bütçeli reklamverenlerin bir baska deyişle müşterilerinin karşısında oldukça güçlü
konumda oldukları anlaşılmaktadır.
Buna göre, DTV ve SATEL'in Kanun'da tanımı yapıldığı şekilde birlikte hakim
durumda oldukları sonucuna ulaşılabilir. Bu durumda, DTV ve SATEL'in, SHOW TV
adıyla yayın yapan AKS Televizyon Reklamcılık Filmcilik Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin
piyasadaki faaliyetlerini zorlaştırdığı sonucuna varılan davranışları gerçekleştirmeleri
Kanun'un 6 (a) maddesinde belirtilen duruma uygunluk gösterecektir. Aynı şekilde
söz konusu teşebbüslerin reklamverenlere yönelik olarak Soruşturma Raporunda
belirtilen eylemleri gerçekleştirdikleri sabit olduğundan, bu eylemler de Kanun'un 6
(b) maddesine uygunluk göstermektedir. Bu nedenle söz konusu teşebbüslerin,
Kanun'un 6'nci maddesi kapsamındaki eylemlerinden dolayı, idari para cezası ile
cezalandırılmaları gerekmektedir.
3) Karar'ın 3 (b), 3 (c), 3 (d) Maddelerine Karşı Görüş
Ana teşebbüsler arasındaki rekabeti sınırlayan ortak girişim anlaşmaları,
rekabet hukukunun genel mantığı ve 1997/1 sayılı Tebliğin 2 (c) maddesi gereği
birleşme veya devralma olarak değerlendirilemezler. Bu nitelikteki ortak girişim
anlaşmaları, Kanun'un "rekabeti sınırlaycı anlaşma, uyumlu eylem ve kararlar"a
yönelik düzenlenmiş olan 4'üncü maddesi çerçevesinde değerlendirilerek,
gerektiğinde menfi tespit/muafiyet incelemesine tabi tutulurlar.
Bu çerçevede, DTV ve SATEL tarafından kurulan BIMAŞ ortak girişimi, adı
geçen kuruluşların rekabetçi davranışlarının koordinasyonuna yol açtığı için birleşme
ve devralma olarak değil, anlaşma olarak değerlendirilecektir. Taraflar arasında
rekabetçi davranışların koordinasyonuna yol açması nedeniyle menfi tespi belgesi
verilemeyeceğine karar verilen BiMAŞ Kuruluş Sözleşmesi'ne muafiyet tanınabilmesi
için, Sözleşme'nin Kanun'un 5'inci maddesinde sayılan muafiyet koşullarını
sağlaması gerekmektedir.
Soruşturma Raporunda, muafiyet koşulları açısından ayrıntısıyla incelenen
BİMAŞ ve BİMAŞ Kuruluş Sözleşmesi'nin, malların üretim ve dağıtımı ile hizmetlerin
sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmeler ya da ekonomik veya teknik gelişmeler
78 REKABET KURUMU
sağlayamadığı, tüketicinin bu işlemden bir yarar sağlamadığı ve ilgili piyasada
rekabetin gerektiğinden fazla ortadan kalktığı görülmektedir.
Bu durumda, BİMAŞ Kuruluş Sozleşmesi'ne muafiyet verilemeyeceği
düşünülmektedir. Süresi içinde bildirilmiş olmakla birlikte, tartışmaya yol açmayacak
bir şekilde rekabetçi davranışların koordinasyonuna yol açan söz konusu ortak
girişim sözleşmesinin, aynı zamanda Kanun'u açık bir biçimde ihlal etmesi
nedeniyle, ilgili teşebbüslere Kanun'un 16'nci maddesi uyarınca ayrıca idari para
cezası da vermek gerekecektir.
4) Kararın 4(b) Maddesine Karşı Görüş
Yukarıda (2) sayılı bölümde ifade edildigi üzere; DTV ve SATEL'in
Soruşturma Raporunda tespit edilen SHOW TV adı ile yayın yapan Aks Televizyon
Reklamcılık ve filmcilik Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin faaliyetlerini zorlaştırmaya yönelik
eylemleri, adı geçen teşebbüslerin birlikte hakim durumda olmaları nedeniyle
Kanun'un 6'nci maddesinin (a) bendine uygunluk göstermektedir. Bu durumda,
Kanun'un 6'nci maddesi kapsamında ihlal olarak değerlendirdiğimiz eylemlerin,
Kanun'un 4'üncü maddesi açısından ihlal teşkil ettiği tartışmasına da gerek
kalmamaktadır.
SONUÇ
Yukarıda arz ve izah edildiği üzere;
- BİMAŞ, MEPAŞ ve PRIME'ın reklam yeri azami satış fiyatlarını birlikte belirlemek
fiillerinin 4054 sayılı Kanun'un 4'üncü maddesinin (a) bendine uygunluk gösterdiği,
bu nedenle, MEPAŞ, PRIME ve reklam yeri piyasasında, fonksiyonel olarak
bağımsız olmayan BiMAŞ aracılığı ile birlikte hareket eden SATEL ve DTV
hakkında Kanun'un 16'ncı maddesinin ikinci fıkrası gereğince idari para cezası
uygulanması gerektiği,
- BİMAŞ tarafından; reklamverenlerin bütçelerinin %100'ünü BİMAŞ kanalları olan
ATV ve Kanal D'de kullanmaları karşılığında %25 indirim verilmesinin ve bu indirimin
SHOW TV adlı kanalın kullanılmaması şartı ile uygulanmasının, 4054 sayılı
Kanun'un 6'nci maddesinin (a) ve (b) bentlerine uygunluk gösterdiği, bu nedenle;
reklam yeri piyasasında, BİMAŞ aracılığı ile birlikte hakim durumda oldukları tespit
edilen SATEL ile DTV hakkında, Kanun'un 16'nci maddesinin ikinci fıkrası gereğince
idari para cezasının uygulanması gerektiği,
- BİMAŞ Birleşik Medya Pazarlama A.Ş.'nin Kuruluş Sözleşmesi'ne 4054 sayılı
Kanun'un 8'inci maddesi gereğince menfi tespit belgesi ve Kanun'un 5'inci maddesi
gereğince muafiyet verilemeyeceği, Kanun'un açık bir biçimde ihlal edilmesi
nedeniyle de geçen süreye ilişkin olarak SATEL ve DTV hakkında ayrıca idari para
cezası uygulanması gerektiği,
düşünce ve kanaatinde olduğumdan, çoğunluğun görüşüne iştirak etmediğimi ve
muhalefetimi bildiririm.

Mehmet Zeki UZUN
Rekabet Kurulu Uyesi
79 REKABET KURUMU


KARŞI OY GEREKÇESİ
Başlıkta sözü edilen Karar’ın bazı bölümlerine ilişkin görüşlerim aşağıda
sunulmaktadır :
1.Madde (b) ve (c) Bendleri :
Halen TV reklam piyasasında müşteri konumunda bulunan büyük reklam
verenlerle reklam ajanslarının reklam verme kararlarını, AGB Anadolu adlı kuruluşun
yaptığı izlenirlik saptamalarına göre, reklamın ulaştığı izleyici başına maliyet
hesaplarına dayandırdıkları ve yayıncı kuruluşlardan da katalog fiyatlarından,
kendilerine hedefledikleri izleyici başına maliyet rakamını sağlayacak indirimler talep
ettikleri bir sistemin geçerli olduğu bilinmektedir. Bu çerçevede yayıncı kuruluşlara
kataloglarında günü aynı biçimde dilimlere (prime time, off-prime v.b.) ayırmaları da
sistemin gereği olarak dayatılmaktadır. Böyle bir sisteme gidildiğinde, kataloglarda
yer alan başlangıç fiyatlarının gerçek satış fiyatı olmayacağı ve kanallardan alınan
indirimlerin kıyaslanmasına hizmet etmekten öteye bir anlam taşımayacağı açıktır.
Bu nedenle, yayın kuruluşlarının aynı zaman aralıkları için aynı fiyatları içeren
kataloglar yayınlamalarını satış fiyatlarının rakip kuruluşlarca birlikte ve eşit olarak
belirlenmesi olarak kabul etmek mümkün değildir.
3. Madde (a) ve (b) Bendleri :
SATEL Sabah Televizyon Prodüksiyon A.Ş. ile DTV Haber ve Görsel
Yayıncılık A.Ş. (başka bir ifadeyle, Bilgin ve Doğan gruplarının) birlikte oluşturduğu
BİMAŞ Birleşik Medya Pazarlama A.Ş.’nin Ana Sözleşme’sinde, (Sözleşme’den
çıkarılması Karar’ın 3(b) bendi ile emredilen “Rekabet Yasağı” başlıklı 34. Madde de
dahil) kendi başına, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’a aykırı olan
herhangi bir hüküm yer almamaktadır. Soruşturma konusu olayda meydana
geldiğinin kabul edilmesi gereken tüm ihlaller, SATEL ve DTV arasında kuraldışı
sözlü anlaşmalar sonucu uyumlu eylemler halinde ortaya çıkmış olup bunların
gerçekleştirilmesi için BİMAŞ Ana Sözleşmesi’nin imzalanmasına gerek olmayacağı
açıktır. Aynı şekilde, sözkonusu Ana Sözleşme yürürlükte iken de SATEL ve DTV’nin
(ya da Bilgin ve Doğan gruplarının) TV reklam yeri piyasasında herhangi bir ihlalde
bulunmadan kırankırana bir rekabeti sürdürmeleri mümkün olabilirdi kanısındayım.
Bu bakımdan Rekabet Kurulu’nun BİMAŞ Ana Sözleşmesi’ne menfi tesbit vermesinin
ve şartlı muafiyet tanımak yoluna gidilmesine gerek bırakılmamasının yerinde
olacağını düşünüyorum.
Yukarıda açıklamaya çalıştığım nedenlerle, 00-4/41-19 sayılı Rekabet Kurulu
Kararı’nın 1.Madde (b) ve (c) ve 3.Madde (a) ve (b) bendlerine karşı oy kullandım.


Murat GENCER
Kurul Üyesi


Full & Egal Universal Law Academy