1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D4/1/O.G.-00/3 (Menfi Tespit/Muafiyet)
Karar Sayısı : 00-48/507-275
Karar Tarihi : 5.12.2000
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU,
Üyeler : Dr. Kemal EROL, Mehmet Zeki UZUN, Sadık KUTLU,
İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER
B- RAPORTÖRLER: Oğuzkan GÜZEL
C- BAŞVURUDA BULUNAN: Temsa Termomekanik Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Vekili: Av. Mustafa HAKKANİ
Temsa A.Ş. Mersin Yolu Üzeri ADANA
D- TARAFLAR: - Temsa Termomekanik Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Büyük İstanbul Otogarı Bayrampaşa 34200 İstanbul
- Yetkili satıcıları
E- DOSYA KONUSU: Temsa Termomekanik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Temsa) ile
yetkili satıcıları arasında akdedilen “Yedek Parça Yetkili Satıcılık Anlaşması” ve
"Temsa A.Ş. Otobüs Grubu Yetkili Yedek Parça Bayilerinin Tabi Olduğu 1 No’lu
Yedek Parça Satış Esasları" başlıklı sirkülere menfi tespit belgesi verilmesi
veya muafiyet tanınması talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 28.4.2000 tarih, 1459 sayı ile giren
başvuru üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4, 5 ve 8.
maddeleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 14.11.2000 tarih,
D4/1/O.G.-00/3 sayılı Muafiyet/Menfi Tespit Ön İnceleme Raporu 30.11.2000 tarih,
REK.0.08.00.00/60 sayılı Başkanlık önergesi ile 00-48 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırı
hükümler taşıması nedeniyle menfi tespit belgesi verilmesi mümkün olmayan bildirim
konusu anlaşmanın ve eki sirkülerin, 1997/3 sayılı Tek Elden Dağıtım Anlaşmalarına
İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyeti tanınan anlaşmalar içinde
yer aldığı, söz konusu anlaşma uyarınca mütemmim cüz niteliğindeki sirkülerlerle
yapılacak düzenlemelerin rekabet mevzuatı çerçevesinde olması gerektiği, bu
konuda ortaya çıkabilecek tereddütlerin varlığı halinde Kurum'a bildirimde
bulunulabileceği hususlarının taraflara tebliğinin uygun olacağı düşünülmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Konuya ilişkin başvuru yazısında; Temsa’nın otomotiv pazarlama bölümünün
pazarlamasını yaptığı Mitsibushi markalı araçların yerli ve orjinal yedek parçalarının
2 REKABET KURUMU
dağıtımına ilişkin anlaşmanın 1997/3 sayılı Tebliğ’e uygun olarak hazırlandığı
belirtilerek, bu anlaşma ve eki sirkülere ilişkin menfi tespit taleplerinin kabulü
istenilmektedir. Ayrıca başvuru formunda, menfi tespit talebinin reddi halinde
başvurunun muafiyet bildirimi olarak değerlendirilmesi konusunda da talepte
bulunulmaktadır.
Söz konusu anlaşma öncelikle menfi tespit belgesi talebi çerçevesinde
değerlendirilmiş olup;
“Mağaza” başlıklı 3. maddede yer alan, “3.1. BAYİİ’nin TEMSA Termo
Mekanik Sanayii ve Ticaret A.Ş. Otomotiv Pazarlama Bölümü’nün ithal ettiği
Mitsubishi araçları yedek parçalarının teşhir ve satışı için bölgesindeki standartlara
uygun, kafi bir yedek parça reyonuna havi, depolu ve telefonlu bir mağazanın
bulunması gereklidir. Temsa gerekli gördüğü durumlarda Bayi’ye uyulması için
mağaza ve raf düzeni standartlarını önerebilir. Anlaşma imzalandığı tarihte böyle bir
mağazası bulunmayan BAYİİ en geç bir ay içinde bunları temin ile mükelleftir.
3.2.Bayi mağazada tüm mesaisini bu işe verecek konusunda ehil olan kafi miktarda
eleman istihdam edecektir.
3.3. Bayi,Temsa tarafından reklam amacıyla verilen tabela,pano,arma vb.
malzemeleri zimmetle teslim alacak,en iyi şekilde koruyacak,gerekli durumlarda
bakımını yapacak ve Temsa’nın uygun gördüğü yer ve şekilde asacaktır. Bu
malzemelerin kullanılmasına esas vergi,rüsum,harç vb. giderler Bayi tarafından
karşılanacaktır.”,
“Siparişler” başlıklı 8. maddede yer alan, “Sipariş şekil ve şartları TEMSA
tarafından belirlenen Yedek Parça Satış Prosedürüne göre yapılır. Bu prosedür,
sirküler olarak yayınlanır ve bayilere gönderilir.”,
“Ödemeler ve Ödeme Şekilleri” başlıklı 9. maddede yer alan, “ Ödeme şekil
ve şartları TEMSA’ca sirküler olarak yayınlanır ve bayilere gönderilir. Bu konudaki
TEMSA’nın en son……..tarihli ve……. No’lu sirküleri ekte olup, işbu sirküler ve
bundan böyle, bu sirküler yerine yayınlanacak yeni sirkülerler anlaşmanın mütemmim
cüzü olup, BAYİİ bu sirkülerdeki ve yerine yayınlanacak yeni sirkülerdeki şartları
aynen kabul ettiğini ve edeceğini, bunlara harfiyen ve itirazsız riayete mecbur
olduğunu ve TEMSA ile bu esaslar dahilinde ticari münasebette bulunacağını kabul
ve taahhüt eder.”,
şeklindeki ve buna benzer diğer hükümlerin yetkili satıcıların bağımsız birer
teşebbüs olarak karar alma süreçlerini kısıtlayıcı olması nedeniyle, 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir ihlalin söz konusu olduğu, bu nedenle menfi
tespit belgesi verilmesi talebinin reddinin gerektiği kanaatine varılmıştır.
Öte yandan başvuru konusu anlaşmanın içerdiği hükümler itibarıyla tek elden
dağıtım anlaşması olduğu görülmektedir. Bu nedenle 1997/3 sayılı Tebliğ
çerçevesinde de değerlendirme yapılmış ve anlaşmanın söz konusu Tebliğ'e aykırı
hüküm taşımadığı tespit edilmiştir.
Ancak, anlaşmanın 16. maddesinde yer alan yayınlanacak sirkülerlerin
anlaşmanın ayrılmaz parçası olarak kabul edilmesi hükmü, anlaşmanın geleceğine
yönelik olarak bir belirsizlik doğurmaktadır. Anlaşmanın tadili anlamına gelecek olan
3 REKABET KURUMU
bu sirkülerlerin de rekabet hukuku mevzuatı açısından ayrıca incelenmesi
gerekecektir.
Bu aşamada bildirilen anlaşmaya ekli olan 1.4.2000 tarih ve 1 no'lu sirküler
değerlendilmiştir.
Bu sirkülerin, “Satış Şartları” başlıklı 1. maddesinin 1.7. sayılı bölümü, “BAYİİ,
Mitsibushi motorlu araçlarının her türlü yerli ve ithal parçasını ve aksesuarlarını
TEMSA’dan alacaktır.
Bayii, Temsa tarafından temin edilenlerle aynı kalitedeki yedek parçaları başka
kaynaklardan temin edebilir. Ancak bu durumda malların kalitesini Temsa’ya
kanıtlamak ve bunların Temsa garantisi içinde olmadığını müşterilerine önceden
bildirmek ve faturada orijinlerini göstermek zorundadır. Bu durumda, takılan parçanın
ayıbı nedeniyle müşterinin uğrayabileceği herhangibir zarardan Bayii sorumludur.”
şeklindedir. Bu düzenlemenin tek taraflı temin yükümlülüğü getirmesi nedeniyle,
Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir ihlalin söz konusu olduğu, bu çerçevede menfi
tespit belgesi verilmesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır.
Bununla birlikte, anılan hükmün 1997/3 sayılı Tebliğ kapsamında muafiyet
tanınan sınırlamalardan olması sebebiyle, söz konusu sirkülerin grup muafiyeti
kapsamında bulunduğu anlaşılmıştır.
İ- SONUÇ
Yukarıda yapılan tespit ve değerlendirmelerin doğrultusunda;
1) Temsa Termomekanik Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile ekteki bildirim formunda unvan
ve adresleri belirtilen teşebbüsler arasında Temsa/Mitsibushi markalı otobüslerin
yerli ve orjinal yedek parçalarının dağıtımı konusunda yapılan “Yedek Parça Yetkili
Satıcılık Anlaşması” başlıklı anlaşmanın ve eki “Temsa A.Ş. Otobüs Grubu Yetkili
Yedek Parça Bayilerinin Tabi Olduğu 1 No’lu Yedek Parça Satış Esasları” başlıklı
sirkülerin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesi
hükümlerine aykırılık taşımaları nedeniyle menfi tespit belgesi verilemeyeceğine,
2) Anılan anlaşma ve sirkülerin 1997/3 sayılı Tek Elden Dağıtım Anlaşmalarına
İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nde öngörülen şartları sağlaması nedeniyle grup
muafiyeti tanınan anlaşmalar içerisinde yer aldığına, dolayısı ile Rekabet Kurulu’na
bildirim yükümlülüğünün bulunmadığına,
3)Bildirilen anlaşmanın ayrılmaz parçası niteliğindeki sirkülerlerle yapılacak
düzenlemelerin rekabet mevzuatı çerçevesinde yapılması gerektiğinin ve bu konuda
tereddüt olması halinde Kurum'a bildirimde bulunulabileceğinin taraflara tebliğine,
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy