Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D1/1/İ.A.Y.-00/2 (Devralma)
Karar Sayısı : 00-50/547-302
Karar Tarihi : 21.12.2000
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, Mehmet Zeki UZUN, Sadık KUTLU,
İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa
PARLAK, A.Ersan GÖKMEN, R.Müfit SONBAY,
Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER
B- RAPORTÖR : İsmail Atalay YOLCU
C- BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Essex Specialty Chemicals Products Inc.
Temsilcisi Sibel Yurttutan
Güllü Sok. No:1 3. Levent 80630- İstanbul
D-TARAFLAR : - Essex Specialty Chemicals Products Inc.
1250 Harmon Road Auburn Hills, MI 48326, ABD
- Gurit-Heberlein AG
CH 9630 Wattwil, İsviçre
E- DOSYA KONUSU: Gurit Essex AG ve Gurit Essex Trading AG
şirketlerinin herbirinde, Gurit-Heberlein AG'nin sahip olduğu %50
oranındaki hisselerin Essex Specialty Chemicals Products Inc.'e
devredilmesine izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 22.11.2000 tarih ve 4842 sayı ile
giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7.
maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan
inceleme sonucunda düzenlenen 18.12.2000 tarih ve D1/1/İ.A.Y.-00/2 sayılı
Devralma Ön İnceleme Raporu, 19.12.2000 tarih, REK.0.05.00.00/130 sayılı
Başkanlık Önergesi ile 00-50 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G-RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ : Gurit Essex AG ve Gurit Essex Trading AG
hisselerinin %50’sinin, Gurit-Heberlein AG tarafından Essex Specialty
Products Inc.’e satılmasına ilişkin devir işleminin, taraflar arasında daha
önceden kurulan ortak girişimin sona erdirilmesi mahiyetinde olduğu;
00-50/547-302
2
-bu yönüyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi
kapsamında herhangi bir hakim durumun yaratılması ya da mevcut bir hakim
durumun güçlendirilmesi sonucunu doğurmayacağı ve izin verilmesinin uygun
olduğu,
-devir sonrası faaliyetlerle ilgili olarak Gurit-Heberlein A.G.’ye getirilen 5 yıllık
rekabet yasağının ise devir işleminin gereği gibi yerine getirilmesini
sağlayacak bir “yan sınırlama” olarak değerlendirilmesi ve menfi tespit belgesi
verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
1. Taraflar
Essex Specialty Chemicals Products (Essex Products): Essex Product
ABD yasalarına göre kurulmuş ve tamamı The Dow Chemical Company’nin
(DOW) kontrolünde bulunan bir yan kuruluştur. DOW, 168 ülkede kimyasal,
plastik, zirai alanlarda faaliyet göstermektedir.
Gurit-Heberlein AG: İsviçre'de kurulmuş olan ve tüketici sağlığı, sınai ilaç ve
otomotiv sanayi için kimyasal maddeler üreten bir şirkettir.
Gurit Essex AG: İsviçre'de kurulmuş olan ve motor sanayine yapıştırma,
birleştirme, akustik destekleme ürünleri tedarik eden bir şirkettir.
Gurit Essex Trading AG: İsviçre'de kurulmuş olan ve Gurit Essex’in satış
organizasyonunun bulunmadığı bölgelerde bu ürün çeşitlerini pazarlayan bir
şirkettir.
2. İlgili Pazar
Ürün Pazarı:
Tarafların Türkiye'de faaliyet gösterdikleri alanlar dikkate alınarak, devralma
işleminin etkili olduğu ilgili ürün pazarları, orjinal parça üreticilerine satılan
“cam yapıştırma sistemleri” ile “destekleme ve önleme bileşimleri” pazarı
olarak belirlenmiştir.
Dosya mevcudu bilgilerden, cam yapıştırma sisteminin temizleyici, dolgu cila
ve yapıştırıcıdan oluştuğu, bu sistemin önceleri daha büyük, pahalı ve
sofistike araçlarda kullanıldığı, günümüzde hemen hemen bütün araçlara
takıldığı, destekleme ve önleme bileşimlerinin ise örme mat cam, polimer
yapıştırıcı ve salma kağıt kaplamasını içerdiği, tüm araba modellerinde ve
hemen hemen bütün araba üreticileri tarafından kullanıldığı anlaşılmıştır.
Coğrafi Pazar:
Devralma işleminin konusu olan şirketlerin ürünlerinin tüm Türkiye'de satıldığı
dikkate alındığında ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak
tesbit edilmiştir.
00-50/547-302
3
3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Essex Products ve Gurit-Heberlein AG, 1970 yılında otomotiv sanayine
malzeme tedarik etmek üzere, Gurit Essex AG ve Gurit Essex Trading AG
unvanlı % 50-50 ortaklık yapısıyla ortak kontrolüne sahip oldukları iki ortak
girişim oluşturmuşlardır. Devralma konusu işlem, Gurit-Heberlein AG'nin söz
konusu ortaklıktan çekilerek, sahip olduğu %50 oranındaki hisseleri Essex
Products’a devretmesi ve ortak girişimlerin sona erdirilmesi mahiyetindedir.
Devralma işlemi tamamen yurt dışında gerçekleşecek olup, Gurit Essex’in
acentası aracılığıyla yürüttüğü faaliyetler, Türkiye’deki faaliyetlerini yan
kuruluşları aracılığıyla gerçekleştiren DOW’un kontrolüne geçecektir.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendinde “Herhangi bir teşebbüsün
ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının
tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi
veren araçları devralması veya kontrol etmesi” birleşme veya devralma
sayılan haller olarak öngörülmüştür.
Söz konusu ortak girişim şirketlerinin ortak kontrollerinin sona erdiği ve
DOW'un tek başına kontrolü elde ettiği işlemin, 1997/1 sayılı Tebliğ'in anılan
maddesi kapsamında olduğu anlaşılmıştır.
Tarafların ve rakiplerin Türkiye’de ilgili ürün pazarlarındaki pazar paylarına
aşağıdaki tabloda yer verilmiştir:
Cam Yapıştırma Sistemleri Pazarı
1999 yılı pazar payı(%)
Gurit Essex …..
Dow …..
Henkel …..
SIKA …..
EFTEC …..
ELF Aquitaine …..
Destekleme ve Önleme Pazarı
1999 yılı pazar payı(%)
Gurit Essex …..
Dow …..
Henkel …...
NITTO Japan …..
Bildirime konu işlem, Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında 1997/1 sayılı Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4.
maddesinin; “Bu Tebliğ’in 2 nci maddesinde belirtilen bir birleşme veya
devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin,
ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar
paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile
00-50/547-302
4
toplam cirolarının yirmişbeş trilyon Türk Lirası’nı aşması halinde Rekabet
Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.” hükmü ile getirilen pazar payı ve ciro
eşikleri açısından değerlendirildiğinde, tarafların Türkiye’deki faaliyetlerinden
elde ettikleri ciro toplamının yaklaşık 1.000.000.000.000 TL. olmasına
rağmen, Gurit Essex'in pazar payının 1997/1 sayılı Tebliğ’de yer alan eşiği
aştığı, dolayısıyla işlemin anılan Tebliğ kapsamında izne tabi bir devir işlemi
olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.
1970 tarihli ortak girişim anlaşması gereğince, ortak girişimin faaliyet alanına
giren konular üzerinde tarafların bağımsız ya da başka ortaklıklar yoluyla
faaliyette bulunmaları önlenmiştir. Dolayısıyla devralma neticesinde devralan
tarafın pazar payında bir artışın ya da herhangi bir yoğunlaşmanın olmayacağı
dikkate alındığında, söz konusu işlemin 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi
anlamında hakim durum yaratmayacağı veya mevcut bir hakim durumu
güçlendirmeyeceği kanaatine varılmıştır.
Essex Products ile Gurit-Heberlein arasında imzalanan alım sözleşmesinin 5c
bölümüne göre, işlemin tamamlanmasını takiben 5 yıl süreyle Gurit-
Heberlein'e rekabet yasağı getirilmiştir.
Devir işleminin gereği gibi yerine getirilmesi, maddi değerler ve dağıtılmamış
şerefiye ile know-how gibi maddi olmayan değerlerden oluşan aktiflerin tam
değeriyle alıcıya geçmesini sağlayabilmesi ve satıcıya rakip işlemlere karşı
belli bir düzeyde koruma sağlayarak tüketici bağlılığını kazanmasına yardımcı
olması açısından, söz konusu rekabet yasağının zorunlu, makul ve objektif
olduğu ve devralmanın “yan sınırlama” sını oluşturduğu anlaşılmıştır.
I- SONUÇ
Gurit-Heberlein A.G.'nin, Gurit Essex A.G. ve Gurit Essex Trading A.G.'deki
%50 oranında hissenin, Essex Specialty Products Inc. tarafından
devralınmasına ilişkin işleme,
- 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi
kapsamında hakim durum yaratılmaması veya mevcut bir hakim durumun
güçlendirilmemesi nedeniyle izin verilmesine,
- devir sonrası faaliyetlerle ilgili olarak Gurit Heberlein A.G.’ye getirilen 5 yıllık
rekabet yasağının ise devir işleminin gereği gibi yerine getirilmesini
sağlayacak bir “yan sınırlama” olarak değerlendirilmesi ve talep edilen menfi
tespit belgesinin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy