1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D2/1/E.K.- 01/1 (Menfi Tespit /Muafiyet)
Karar Sayısı : 01-06/47-12
Karar Tarihi : 30.1.2001
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU,
Üyeler : Dr. Kemal EROL, Mehmet Zeki UZUN, Sadık KUTLU,
İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER
B- RAPORTÖR: Ekrem KALKAN
C- BAŞVURUDA BULUNAN
- Er-Tel ErdemTelekomünikasyon Elektronik ve Bilgi İşlem S Tic. A.Ş.
D- TARAFLAR
- Er-Tel ErdemTelekomünikasyon Elektronik ve Bilgi İşlem San. ve Tic. A.Ş.
Etiler Sok. No:1, Etiler, İstanbul
- Sony Eurasia Pazarlama A.Ş.
Kısıklı Cad. Aköz İşmerkezi No:16 81190 Altunizade/İstanbul
E- DOSYA KONUSU: Er-Tel Erdem Telekomünikasyon Elektronik ve Bilgi İşlem
Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile Sony Eurasia Pazarlama A.Ş. arasında imzalanan
“yetkili satış ortağı anlaşması”na ilişkin menfi tespit belgesi verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 5.5.1998 tarih, 1106 sayı ile giren
başvuru üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4, 5 ve 8 inci
maddeleri uyarınca düzenlenen 15.1.2001 tarih, D2/1/E.K.- 01/1 sayılı Muafiyet Ön
İnceleme Raporu 18.1.2001 tarih, REK.0.06.00.00/6 sayılı Başkanlık önergesi ile 01-
06 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: Anlaşmanın 3.1 inci maddesinde yer alan Ertel
A.Ş.’nin sözleşme ürünlerini sadece Sony Eurasia Pazarlama A.Ş.,’den ve yetkili
Sony satıcı ağının bir üyesi olan yetkili satış ortaklarından satın alacağı şeklindeki
hükmün rekabeti kısıtlayıcı etkilerinin 1997/4 sayılı Tek Elden Satın Alma
Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği çerçevesinde ele alınarak, Kanun’un 4
üncü maddesi yasağından grup olarak muaf tutulabileceği düşünülmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
1. İlgili Pazar
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden hareketle ilgili ürün pazarı “Elektronik
tüketici ürünleri” pazarı olarak; ilgili coğrafi pazar ise, "Türkiye Cumhuriyeti sınırları"
olarak belirlenmiştir.
2 REKABET KURUMU
2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
a) Taraflar
Bildirim konusu olan anlaşmanın tarafları olan Sony Eurasia Pazarlama A.Ş.
ile Er-Tel Erdem Telekomünikasyon Elektronik ve Bilgi İşlem Sanayi ve Ticaret
A.Ş.’nin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun açısından birer teşebbüs
oldukları tespit edilmiştir.
b) Münhasırlık
Sony Eurasia Pazarlama A.Ş. ile Er-Tel Erdem Telekomünikasyon Elektronik
ve Bilgi İşlem Sanayi ve Ticaret A.Ş. arasında imzalanan “yetkili satış ortağı
anlaşması” madde koşullarına göre, Ertel A.Ş. sözleşme ürünleri için tek yetkili
olmayan yetkili Sony satıcısı olarak atanmakta ve bu atamayı kabul etmektedir.
Buna göre, Ertel A.Ş.’nin bu anlaşma çerçevesinde yürüteceği dağıtım ve satış
faaliyetleri için münhasırlık söz konusu değildir.
c) Tanımlar
Anlaşmada “yetkili Sony satıcısı”, anlaşmanın 2.2 nci maddesindeki koşulları
karşılayan ve Sony ile yazılı bir satıcılık anlaşmasına giren herhangi bir satıcı olarak
tanımlanmaktadır.
“Yetkili satış ortağı” ise, Sony tarafından yetkili Sony satıcıları ve diğer yetkili
satış ortaklarına sözleşme ürünlerini temin etme görevi olan herhangi bir ticari kişi
veya şirketi tanımlamaktadır.
Ayrıca, yetkili Sony satıcısının herhangi bir satış birimi ise “yetkili satış birimi”
olarak adlandırılmaktadır.
d) Atama ve Seçicilik
Anlaşmanın 2.2 nci maddesinde, “yetkili Sony satıcısının” karşılaması
gereken koşullar belirtilmiştir. Buna göre, “yetkili Sony satıcısı” en az bir “yetkili satış
birimine” sahip olmalıdır. Servis veya servis erişim olanağı temin etmelidir.
Anlaşmanın 8.1 inci maddesinde belirtildiği üzere, “yetkili satış birimi”, satış öncesi
ve sonrası ya da garanti servisi açısından, yüksek kaliteli tüketici elektronik
cihazların satışı ve servisi için uzman personel bulundurmalıdır.
Anlaşmanın 4.3 üncü maddesinde, yetkili satış birimlerinin bir tüketici
elektronik cihazları satıcılığı veya departmanı olarak tanınması, cazip bir dış
görünümünün bulunması, yeterli sergileme olanaklarına sahip olması ve ürünlerin
sergilenmesi için teknik olarak yeterli olması gerekliliği üzerinde durulmaktadır.
Anlaşmanın “Seçicilik” başlıklı 3 üncü maddesinde, yetkili Sony satıcılarının
seçilmesi konusunda belli bir hassasiyetin korunmasından bahsedilerek, Sony A.Ş.
ve Ertel A.Ş.’nin aşağıdaki hususları gerçekleştireceği söylenmektedir. Buna göre
anlaşmanın,
- 3.1 inci maddesinde, Ertel A.Ş.’nin, sözleşme ürünlerini sadece Türkiye’deki
tüketicilere veya “yetkili Sony satıcısı” ağının bir üyesine temin edeceği ve bu
ürünleri sadece Sony’den veya yetkili Sony satıcısı ağının bir üyesi olan “yetkili satış
ortaklarından” satın alacağı,
3 REKABET KURUMU
- 3.2 nci maddesinde, Sony A.Ş.’nin, sözleşme ürünlerini, Türkiye içerisinde dağıtma
amacı ile “yetkili Sony satıcıları” ve “yetkili satış ortaklarından” başka herhangi bir
diğer yeniden satış yapan kişi veya şirkete temin etmeyeceği,
- 3.3 üncü maddesinde, Sony A.Ş. ve Ertel A.Ş’nin, “yetkili Sony satıcı ağının”
seçiciliğinin üçüncü taraflarca ihlal edilmesini engellemek için işbirliği yapacakları
ifade edilmektedir.
Anlaşmanın 3.1 inci maddesinde, Ertel A.Ş.’nin sözleşme ürünlerini sadece
Türkiye’deki tüketicilere veya yetkili Sony satıcı ağının bir üyesine temin edeceği
kabul edilmektedir. Bu ifadelerden, ağ üyesi dağıtıcılar arasında çapraz tedarik
imkanlarının açık olduğu anlaşılmaktadır.
Anlaşmanın yukarıda yer alan hükümlerinden, satıcı konumunda bulunan
Ertel A.Ş. üzerine, anlaşmaya konu olan ürünlerin Sony'den veya yetkilendirilmiş
satıcılar dışında satın alınmasının ve tüketicilerin yanı sıra yetkilendirilmiş
dağıtıcıların dışında satış yapılmasının yasaklandığı, diğer taraftan satıcı durumunda
bulunan Sony üzerine ise, anılan ürünlerin yetkilendirilmiş satıcılar dışında satışının
yasaklandığı anlaşıldığından, Kanun’un 4 üncü maddesi kapsamında rekabet
kısıtlaması içeren söz konusu anlaşmaya menfi tespit belgesi verilmesi mümkün
görülmemektedir.
e) 1997/4 sayılı Tek Elden Satın Alma Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti
Tebliği açısından
3.1 inci maddede yer alan, Ertel A.Ş.’nin sözleşme ürünlerini sadece
Sony’den veya yetkili Sony satıcı ağının bir üyesi olan yetkili satış ortaklarından
satın alacağı şeklindeki hükmün, 1997/4 sayılı Tek Elden Satın Alma Anlaşmalarına
İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin kapsam maddesinde belirtilen hususlara uygunluk
göstermesine karşın, anlaşmanın 3.2 nci maddesinde yer alan ve Sony üzerine
getirilen, ilgili ürünlerin yetkilendirilmiş satıcılar dışında satış yapılmasını yasaklayan
hüküm, 1997/4 sayılı Tebliğ'in 3 üncü maddesi (a) bendinde yer alan, “…
Sağlayıcıya, anlaşma konusu malları veya anlaşma konusu mallara rakip malları
yeniden satıcının ana satış bölgesinde ve onunla aynı dağıtım seviyesinde
dağıtmama yükümlülüğünden başka, . . . rekabet sınırlaması yüklenemez.”
şeklindeki ifadede bahsedilen 'başka rekabet sınırlamalarından' biri olarak
değerlendirilmiş ve bu sebeple bildirime konu anlaşmanın 1997/4 sayılı Tek Elden
Satın Alma Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamına girmediği
anlaşılmıştır.
e) Muafiyet
Yukarıda yer verilen “yetkili Sony satıcısı” atanması ile ilgili açıklamalar,
rekabet hukukunda “seçici dağıtım anlaşmaları” olarak bilinen anlaşma türlerinde
bulunan tanımlara ve kriterlere benzerlik göstermektedir. Bildirim konusu
anlaşmanın, yetkilendirilmemiş satıcılara yapılan yeniden satış imkanlarını
kısıtlaması nedeniyle rekabet kısıtlaması içermesine rağmen, yetkili satıcıların belirli
nesnel özellikleri taşıması temeline dayanılarak seçilmesinin ürünlerin dağıtımında
iyileşme sağladığı ve bunun tüketicilerin yararına olduğu, seçilmeyle ilgili özellikleri
nesnel olarak taşımayan yetkisiz satıcıların bu ürünlerle ilgili ticaretin dışında
tutulmasının ilgili piyasada rekabeti önemli bir ölçüde ortadan kaldırmadığı ve bu
4 REKABET KURUMU
durumun dağıtımın iyileşmesi ve tüketici yararının sağlanması için gerekli olduğunun
tespitiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 5 inci maddesi
çerçevesinde Kanun’un 4 üncü maddesi hükümlerinin uygulanmasından muaf
tutulabileceği uygun görülmüştür.
İ- SONUÇ
Yukarıda yapılan değerlendirmeler çerçevesinde, Er-Tel Erdem
Telekomünikasyon Elektronik ve Bilgi İşlem Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile Sony Eurasia
Pazarlama A.Ş. arasında imzalanan “yetkili satış ortağı anlaşması”nın;
- 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un kapsamında bir anlaşma
olması nedeniyle menfi tespit belgesi alamayacağına,
- diğer taraftan anlaşmada yer alan yetkilendirilmemiş satıcılara yapılan yeniden
satış imkanlarının kısıtlanması yasağının 1997/4 sayılı Tek Elden Satın Alma
Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında değerlendirilemeyeceğine,
- ancak bu anlaşmanın ürünlerin dağıtımında iyileşmeler sağlayıcı hükümler içermesi
ve bundan tüketicilerin yarar sağlayacağının düşünülmesi, rekabet sınırlanması
olarak düşünülen hükümlerin ilgili piyasada rekabetin önemli ölçüde ortadan
kaldırmadığı ve dağıtımda iyileşme ile tüketici yararının sağlanması açısından
gerekli olduğu gerekçesiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 5
inci maddesi çerçevesinde Kanun’un 4 üncü maddesi hükümlerinin
uygulanmasından 5.5.1998 tarihinden itibaren beş yıl için muaf tutulmasına,
OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy