Rekabet Kurumu - Karar Sayı 01-10/100-24

1 REKABET KURUMU



REKABET KURULU KARARI

Dosya No : D3/1/A.İ.Ç.-00/1 (SORUŞTURMA)
Karar No : 01-10/100-24
Karar Tarihi : 27.2.2001

A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU.
Üyeler : Dr. Kemal EROL (İkinci Başkan), Mehmet Zeki UZUN,
Sadık KUTLU, İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK,
A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER.

B- SORUŞTURMA HEYETİ

Başkan : Rekabet Kurulu Üyesi, İsmet CANTÜRK
Raportörler : Hakan SABUNCU, Hilmi BOLATOĞLU

C- ŞİKAYET EDEN

T.C. Ankara Altındağ Belediyesi Başkanlığı
Samanpazarı-ANKARA

D- HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILANLAR

D.1. Ankara Motor Yenileme-İzzet GÜLER
1. Cadde, Oktay Pasajı, No:48/12, Büyük Sanayi/ANKARA

D.2. Güney Motor Yenileme-Satılmış GÜNEY
Oto Sanayi Sitesi, 1. Cadde, 4. Sokak, No:2, Şaşmaz/ANKARA

D.3. Anadolu Motor Yenileme-Sinan ONURLU, Sema ONURLU
Demir Sanayi, İznik Caddesi, No:21, İskitler/ANKARA

D.4. Y. Başkent Motor Yenileme-Satılmış GÜNEY, İbrahim KAYA
Sedef Sokak, No: 16/L, İskitler/ANKARA

D.5. Azim Motor Yenileme San. ve Tic. Ltd. Şti.,
İskitler Caddesi, No:56/19, İskitler/ANKARA

D.6. Bilgin Motor Yenileme S Tic. Ltd. Şti.,
Oto Sanayi Sitesi, 16. Sokak, No:9, Şaşmaz/ANKARA

2 REKABET KURUMU
D.7. Özgür Motor Yenileme San. ve Tic. Ltd Şti.,
Ata Sanayi, 1. Sokak, No:1, İskitler/ANKARA

D.8. Çağ Motor Yenileme San. ve Tic. Ltd. Şti.,
Adalararası, 217. Sokak, No:12, Ostim/ANKARA

D.9. Öz Lider Motor Yenileme San. ve Tic. Ltd. Şti.,
31/A Sokak, No:25, Ostim/ANKARA

D.10. Serdar Motor Yenileme San. ve Tic. Ltd. Şti.,
Turgut Özal Bulvarı, No:6/A, İskitler/ANKARA

D.11. Yıldırım Motor Yenileme Rek. San. ve Tic. Ltd. Şti.,
Oto Sanayi Sitesi, 17. Sokak, No:15, Şaşmaz/ANKARA

D.12. Nur-İş Motor Yenileme Torna Tesviye İnş. Taah.Tic. San. Ltd. Şti.,
Yeni Sanayi, Tunç Caddesi, No:15, İskitler/ANKARA

D.13. Yeni Özbil Motor San. ve Tic. A.Ş.,
Sebzebahçeleri Sokak, No:4/1-2, İskitler/ANKARA

D.1.-D.13. No’lu Firmaların Vekilleri:
Av. Şevket ÇİZMELİ-Önder ÇELİK
Çevre Sokak, No:16/12, Çankaya/ANKARA

D.14. Lider Motor Yenileme San. ve Tic. Ltd. Şti.,
47. Sokak, No:12, Ostim/ANKARA

Vekili:
Av. Hüseyin Y. BİÇEN
Alınteri Bulvarı, Ostim İşhanları, D Blok
Kat 3, No:30, Ostim/ANKARA

D.15. Serhat Motor Yenileme-Mehmet Ali ERDOĞAN
12. Sokak, No:17, Ostim/ANKARA

D.16. Çiftçiler Motor Yenileme San. ve Tic. Ltd. Şti.,
31. Sokak, No:2, Ostim/ANKARA

D.17. Destek Motor Yenileme S Tic. Ltd. Şti.,
Tunç Caddesi, No:8, Yenisanayi/ANKARA

D.18. Emsa-Erkal Motor San. A.Ş.,
İstanbul Caddesi, Elif Sokak, No:11-12, ANKARA



3 REKABET KURUMU
E- DOSYA KONUSU: İçten yanmalı motorların yenilenme pazarında faaliyet
gösteren motor yenilemeci firmaların aralarında anlaşmak suretiyle 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiklerine ilişkin
şikayet.

F- İDDİALARIN ÖZETİ

T.C. Ankara Altındağ Belediye Başkanlığı’nın 29.12.1999 tarihli şikayet dilekçesinde;

- Motor yenileme pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin “Ankara Motor
Yenilemeciler Derneği” adıyla anılan bir dernek kurdukları ve anılan dernek çatısı
altında biraraya gelerek ortak fiyat listesi belirledikleri,

- Teşebbüslerin liste dışına çıkarak iş yapmalarının yasaklandığı,

- Belediye araçlarının motor yenileme işlerinde birlikte hareket ederek rekabeti
ortadan kaldırdıkları

iddialarına yer verilerek gereğinin yapılması istenmiştir.

G- DOSYA EVRELERİ

1. T.C. Altındağ Belediye Başkanlığı’nın şikayet dilekçesi 29.12.1999 tarihinde
Rekabet Kurumu kayıtlarına girmiştir.

2. Söz konusu şikayet dilekçesi üzerine hazırlanan 23.2.2000 tarih ve D3/1/A.İ.Ç.-
00/1 sayılı İlk İnceleme Raporu, Rekabet Kurulu’nun 29.2.2000 tarih ve 00-9 sayılı
toplantısında görüşülmüş, Kanun’un 40/1 ve Rekabet Kurumu Çalışma Usul ve
Esasları Hakkında Yönetmelik’in 55/1. maddeleri uyarınca önaraştırma yapılmasına
karar verilmiştir.

3. Önaraştırma sonucunda Kurum raportörlerince düzenlenen 9.5.2000 tarih ve
D3/2/H.S.-00/2 sayılı Önaraştırma Raporu, Rekabet Kurulu'nun 23.5.2000 tarihli
toplantısında görüşülmüş ve 00-19/192-104 sayılı karar ile 4054 sayılı Kanun’un 41.
ve 43/1. maddeleri uyarınca yukarıda adı geçen 18 teşebbüs hakkında soruşturma
açılmasına karar verilmiştir.

4. Alınan karar üzerine 5.6.2000 tarihinde Kanun’un 43/2. maddesi uyarınca ilgili
teşebbüslere soruşturma açıldığına dair bildirimde bulunularak 30 gün içinde ilk
yazılı savunmalarını göndermeleri istenmiştir. 6.6.2000 tarihinde söz konusu karara
ilişkin tebligatı alan mezkur firmaların ilk yazılı savunmaları yasal süresi içinde
Kurum kayıtlarına girmiştir.

5. Soruşturma Heyetince tamamlanan 26.10.2000 tarih ve S.R./00-13 sayılı
Soruşturma Raporu, Kanun’un 45/1. maddesi uyarınca, Kurul Üyeleri ile ilgili
teşebbüslere 31.10.2000 tarihinde gönderilmiş ve ilgili teşebbüsler Soruşturma
Raporu’nu 1.11.2000 tarihinde tebellüğ etmiştir. Yine aynı maddenin ikinci fıkrası
4 REKABET KURUMU
gereğince ilgili teşebbüslerden 30 gün içinde yazılı savunmalarını göndermeleri
istenmiştir.

6. Hakkında soruşturma yürütülen teşebbüslerin ikinci savunma yazıları
28.11.2000-30.11.2000 tarihleri arasında Kurum kayıtlarına girmiştir.

7. Soruşturma Heyeti’nin hazırladığı, 15.12.2000 tarihli ek yazılı görüş, Kanun’un
45/2. maddesi uyarınca, 15.12.2000 tarihinde Kurul Üyeleri ile ilgili teşebbüslere
gönderilmiş ve ilgili teşebbüsler, 16.12.2000 tarihinde ek yazılı görüşü tebellüğ
etmiştir.

8. İlgili teşebbüslerin ek yazılı görüşe karşı yazılı savunmaları 15.1.2001, 16.1.2001
tarihlerinde Kurum kayıtlarına girmiştir.

9. Soruşturma kapsamındaki teşebbüslerin talebi üzerine; Rekabet Kurulu’nun
23.1.2001 tarih ve 01-05 sayılı toplantısında, yürütülen soruşturma ile ilgili olarak
26.2.2001 tarihinde sözlü savunma toplantısı yapılmasına karar verilmiş ve sözlü
savunma toplantısı davetiyeleri, Kanun’un 46. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca
ilgililere gönderilmiştir.

10. 26.2.2001 tarihinde yapılan sözlü savunma toplantısında taraflar son
savunmalarını yapmışlardır.

11. Rekabet Kurulu 27.2.2001 tarihinde nihai kararını vermiş ve karar 28.2.2001
tarihinde tefhim edilmiştir.

H- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ

1. Rekabet Kurulu’nun aldığı soruşturma kararı uyarınca yapılan incelemeler ve
teşebbüslerin savunmaları çerçevesinde; motor yenileme firmalarının rekabet
ihlalleri içeren kararlarının, Ankara Motor Yenilemeciler Derneği’nin faaliyete geçtiği
27.5.1998 tarihinden önce 3.12.1997 tarihli “Ankara Motor Yenileme Atelyeleri
Anlaşma Protokolü” ile uygulanmaya başladığı tespit edilmiştir.

Protokol’de; fiyat listelerinin belirlenmesi, iskonto şartları, yayımlanan fiyat listelerinin
altındaki bir fiyatla hizmet ya da teklif vermeme, kura seçimi sonucu belirlenen
firmaların verilen sıra numarası ile ihalelere girebilmesi ve gerek fiyat listelerinin
oluşturulmasının gerekse alınmış olan kararlara göre verilen tekliflerin oluşturulan
yönetim kurulunca denetlenebilmesi şeklinde sıralanabilecek yükümlülük ve
sınırlamalar getirilmektedir. Ayrıca, 3.12.1997 tarihinde yapılan toplantı sonucu oy
birliği ile alınan kararların uygulanmasında ve kurulacak olan derneğin yönetiminde
yer almak üzere aynı yönetim kurulunun yetkilendirildiği de söz konusu Protokol’de
yer almaktadır.

Kararın alındığı tarihte Ankara Motor Yenilemeciler Derneği’nin henüz kurulmuş
olmaması (Dernek 27.5.1998 tarihinde tescil edilmiş ve faaliyete geçmiştir.), dernek
yönetim kurulu karar defterinde Kanun’u ihlal edici herhangi bir karara
5 REKABET KURUMU
rastlanılamaması ve tarafların da ifade ettikleri gibi söz konusu anlaşmanın firmalar
arası alınmış bir karar olması, anılan derneğin sektörde faaliyet gösteren firmaların
biraraya gelmesini sağlayan, sektör ile ilgili sorunların ve bunlara ilişkin çözümlerin
arandığı bir toplantı yeri olarak algılanmasını sağlamaktadır.

Dolayısıyla mevcut bulguların ışığında şikayet dilekçesinde yer alan rekabet
ihlallerine ilişkin durumun Ankara Motor Yenilemeciler Derneği’nin kurulmasından
önce de varolduğu ve söz konusu Protokol’de yer alan firmalarca oluşturulan fiili
birliktelik neticesinde tüzel kişiliği olmayan bir teşebbüs birliği meydana getirilerek
kararlar alındığı ortaya çıkmaktadır. Bu sebeple, “Ankara Motor Yenileme Atelyeleri
Anlaşma Protokolü” adı ile anılan anlaşmaya taraf olan teşebbüslerce alınmış olan
kararlar teşebbüs birliği kararı niteliğindedir.

Anlaşmanın 4054 sayılı Kanun'a aykırılığı ve bu Kanun gereğince söz konusu motor
yenileme firmalarının oluşturduğu teşebbüs birliğinin bildirim mükellefiyeti altında
bulunması dolayısıyla, Kanun’un 4. maddesinin (a), (b), (c) maddelerine uyumlu
olduğu tespit edilen söz konusu kararların alınmasında taraf olan mezkur birlik üyesi
firmaların Kanun’un 16. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca (2000/1 no’lu Tebliğ ile
değişik) 2.433.600.000 TL’den az olmamak üzere bir önceki yıl sonunda oluşan yıllık
gayrisafi gelirlerinin %10’una kadar para cezası ile ve bildirim yapılmaması
nedeniyle teşebbüs birliği ve/veya üyelerinin aynı Kanun maddesi uyarınca
cezalandırılması gerekmektedir.

2. Dernek amaçlarından biri olarak işçilik ücretlerinin programlanmasında üyelere
önerilerde bulunulması şeklindeki tavsiyeye üyelerin fiilen uyması halinde birbirine
rakip teşebbüsler arasındaki rekabette kulanılabilecek tek araç olan fiyat
değişkeninin işbirliği ile belirleneceği ve bu durumun da 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesinin (a) bendine uyumlu olduğu tespit edilmiştir.

Bu nedenle 2908 sayılı Dernekler Kanunu’nun 1. maddesinde yer alan “...kanunlarla
yasaklanmamış belirli ve ortak gayeyi gerçekleştirmek üzere...” şeklindeki hükümden
hareketle, Ankara Motor Yenilemeciler Derneği’nin Tüzüğünde yer alan söz konusu
hükmün 4054 sayılı Kanun’da yasaklanan faaliyetler arasında sayılması sebebiyle
Dernek Tüzüğü'nden çıkartılması, ayrıca mevcut ve gelecekte kurulacak olan
derneklerin tüzüğünde 4054 sayılı Kanun’a aykırı hükümlerin yer almaması amacıyla
konunun İçişleri Bakanlığı’na bildirilmesi gerekmektedir.

İ- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1. İLGİLİ PAZAR

I.1.1. İlgili Ürün Pazarı

Motor yenileme hizmetleri tamir ve bakım hizmetlerinden nitelik ve kapsam açısından
farklı olup, nispeten büyük ve sabit mekanik yatırımlarla birlikte kalifiye işgücü
gerektirmektedir. Motor yenileme hizmeti, kısmen de olsa yeni parçalarla yeni bir
6 REKABET KURUMU
motor yaratma amacı taşır. Halbuki tamir ve bakım hizmetleri motorun ve yardımcı
ekipmanın mevcut halini iyileştirmeye yöneliktir.

Bu nedenle; ilgili ürün pazarı, her türlü içten yanmalı motorların kısmen ya da
tamamen yenilenmesi hizmetini içeren “İçten Yanmalı Motorların Yenilenme Pazarı”
olarak belirlenmiştir

I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar

Yenilenecek motorların atölyelere nakil maliyetinin belli bir mesafeden sonra bu
hizmetin değerini geçtiği ve mesafe uzadıkça optimum faydadan uzaklaşıldığı için
motor yenileme hizmeti doğal bir pazara sahip olmaktadır. Senelere dayanan müşteri
alışkanlıkları, Ankara sınırları içinde faaliyet gösteren kuruluşlar ile yenileme
işlemine ilişkin yapılan anlaşmalar da dikkate alındığında söz konusu hizmetin
Ankara ili ve çevre ilçelerde gerçekleştirildiği ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle ilgili
coğrafi pazar Ankara İli Sınırları olarak belirlenmiştir.

I.2. HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILAN TEŞEBBÜSLER

I.2.1. Çiftçiler Motor Yenileme San. ve Tic. Ltd. Şti.

Ankara Ticaret Sicili Memurluğu’nda 30/561 sicil numarası ile kayıtlı olan firma; 31.
Sokak No:2 Ostim/Ankara adresinde faaliyet göstermektedir. Soruşturmanın
yapıldığı dönem itibarıyla şirket hisseleri; %40 İ. K. Ç., %30 M. A. Ç. ve %30 A. E. Ç.
adlı şahıslar üzerine kayıtlıdır.

Anılan teşebbüsün son 3 yıllık cirosu aşağıdaki gibidir:

1997 yılı cirosu : 13.423.681.876 TL.
1998 yılı cirosu : 25.547.694.101 TL.
1999 yılı cirosu : ………………….TL.

I.2.2. Özlider Motor Yenileme San. ve Tic. Ltd. Şti.

Ankara Ticaret Sicili Memurluğu’nda 1.2.1994 tarih ve 100680 sicil numarası ile
kayıtlı olan firma; 31/A Sokak No:25 Ostim/Ankara adresinde faaliyet göstermektedir.
Soruşturmanın yapıldığı dönem itibarıyla şirket hisseleri; %40 S. Ç., %40 A. R. D. ve
% A. Ç. adlı şahıslar üzerine kayıtlıdır.

Anılan teşebbüsün son 3 yıllık cirosu aşağıdaki gibidir:

1997 yılı cirosu : 35.199.640.820 TL.
1998 yılı cirosu : 67.906.296.385 TL.
1999 yılı cirosu : ………………….TL.


7 REKABET KURUMU
I.2.3. Çağ Motor Yenileme San. ve Tic. Ltd. Şti.

Ankara Ticaret Sicili Memurluğu’nda 20.5.1986 tarih ve 60692 sicil numarası ile
kayıtlı olan firma; Adalararası 217. Sokak No:12 Ostim/Ankara adresinde faaliyet
göstermektedir. Soruşturmanın yapıldığı dönem itibarıyla şirket hisseleri; %95 C. Ç.,
%5 S. Ç. üzerine kayıtlıdır.

Anılan teşebbüsün son 3 yıllık cirosu aşağıdaki gibidir:

1997 yılı cirosu : 5.685.473.174 TL.
1998 yılı cirosu : 12.005.980.652 TL.
1999 yılı cirosu : ………………….TL.

I.2.4. Lider Motor Yenileme San. ve Tic. Ltd. Şti.

Ankara Ticaret Sicili Memurluğu’nda 71248 sicil numarası ile kayıtlı olan firma; 47.
Sokak No:12 Ostim/Ankara adresinde faaliyet göstermektedir. Soruşturmanın
yapıldığı dönem itibarıyla şirket hisseleri; %95 S. Ş., %5 M. Ü. üzerine kayıtlıdır.

Anılan teşebbüsün son 3 yıllık cirosu aşağıdaki gibidir:

1997 yılı cirosu : 13.602.043.014 TL.
1998 yılı cirosu : 36.259.403.405 TL.
1999 yılı cirosu : …………………TL.

I.2.5. Serhat Motor Yenileme

Ankara İli Esnaf ve Sanatkar Sicili Memurluğu’nda 23.8.1991 tarih ve 06/196807 sicil
numarası ile M. A. E. adına kayıtlı olan firma bir şahıs işletmesi olup, 12. Sokak
No:17 Ostim/Ankara adresinde faaliyet göstermektedir.

Anılan teşebbüsün son 3 yıllık cirosu aşağıdaki gibidir:

1997 yılı cirosu : 3.957.216.314 TL.
1998 yılı cirosu : 9.052.687.826 TL.
1999 yılı cirosu : ..……………….TL.

I.2.6. Yıldırım Motor Yenileme Rek. San. ve Tic. Ltd. Şti.

Ankara Ticaret Sicili Memurluğu’nda 29.6.1994 tarih ve 103404 sicil numarası ile
kayıtlı olan firma; Oto Sanayi Sitesi 17. Sokak No:15 Şaşmaz/Ankara adresinde
faaliyet göstermektedir. Soruşturmanın yapıldığı dönem itibarıyla şirket hisseleri;
%30 S. Ö., %35 Y. Ö., %35 A. Ö. üzerine kayıtlıdır.

Adı geçen teşebbüsün son 3 yıllık cirosu aşağıdaki gibidir:


8 REKABET KURUMU
1997 yılı cirosu : 7.335.661.000 TL.
1998 yılı cirosu : 18.317.054.000 TL.
1999 yılı cirosu : ………………….TL.

I.2.7. Nur-İş Motor Yenileme Tor. İnş. Taah. Tic. San. Ltd. Şti.

Ankara Ticaret Sicil Memurluğu’nda 9.7.1997 tarih ve 129215 sicil numarası ile
kayıtlı olan firma; Yenisanayi Tunç Caddesi No:15 İskitler/Ankara adresinde faaliyet
göstermektedir. Soruşturmanın yapıldığı dönem itibarıyla şirket hisseleri; %33,3 B.
A., %33,3 H. A. ve %33,3 H. A. üzerine kayıtlıdır.

Anılan teşebbüsün son 3 yıllık cirosu aşağıdaki gibidir:

1997 yılı cirosu : 1.243.963.000 TL.
1998 yılı cirosu : 5.069.270.000 TL.
1999 yılı cirosu : ….……………..TL.

I.2.8. Azim Motor Yenileme San. ve Tic. Ltd. Şti.

Ankara Ticaret Sicili Memurluğu’nda 30/1087 sicil numarası ile kayıtlı olan firma,
İskitler Caddesi No: 56/19 İskitler/Ankara adresinde faaliyet göstermektedir.
Soruşturmanın yapıldığı dönem itibarıyla şirket hisseleri; %20 Ç. E., %20 İ. U., %20
K. K., %20 M. T., %20 T. T. üzerine kayıtlıdır.

Anılan teşebbüsün son 3 yıllık cirosu aşağıdaki gibidir:

1997 yılı cirosu : 3.421.665.000 TL.
1998 yılı cirosu : 4.805.678.000 TL.
1999 yılı cirosu : ………………..TL.

I.2.9. Anadolu Motor Yenileme Atelyesi

Ankara İli Esnaf ve Sanatkar Odası’nda 06/182150 sicil numarası ile S. O.-S. O.
adına kayıtlı bir şahıs işletmesi olan firma; Demir Sanayi İznik Caddesi No:21
İskitler/Ankara adresinde faaliyet göstermektedir.

Anılan teşebbüsün son 3 yıllık cirosu aşağıdaki gibidir:

1997 yılı cirosu : 3.392.688.957 TL.
1998 yılı cirosu : 4.728.832.500 TL.
1999 yılı cirosu : ………………..TL.

I.2.10. Özgür Motor Yenileme San. ve Tic. Ltd. Şti.

Ankara Ticaret Sicili Memurluğu’nda 152026 sicil numarası ile kayıtlı olan firma; Ata
Sanayi 1. Sokak No:1 İskitler/Ankara adresinde faaliyet göstermektedir.
9 REKABET KURUMU
Soruşturmanın yapıldığı dönem itibarıyla şirket hisseleri; %30 R. A., %26 M. Ç.,
%11 H. B. A., %11 L. A., %11 K. G., %11 K. Ö. üzerine kayıtlıdır.

Anılan teşebbüsün son 3 yıllık cirosu aşağıdaki gibidir:

1997 yılı cirosu : 5.659.148.478 TL.
1998 yılı cirosu : 11.856.490.000 TL.
1999 yılı cirosu : ………………….TL.

I.2.11. Serdar Motor Yenileme San. ve Tic. Ltd. Şti.

Ankara Ticaret Sicili Memurluğu’nda 107461 sicil numarası ile kayıtlı olan firma;
Turgut Özal Bulvarı No:6/A İskitler/Ankara adresinde faaliyet göstermektedir.
Soruşturmanın yapıldığı dönem itibarıyla şirket hisseleri; %56,24 Y. A. B., %23,75 S.
A. B. ve %20 B. B. üzerine kayıtlıdır.

Anılan teşebbüsün son 3 yıllık cirosu aşağıdaki gibidir:

1997 yılı cirosu : 11.250.111.000 TL.
1998 yılı cirosu : 21.560.106.000 TL.
1999 yılı cirosu : ………………….TL.

I.2.12. Ankara Motor Yenileme

Ankara Ticaret Sicili Memurluğu’nda 26.1.1983 tarih ve 30417 sicil numarası ile İ. G.
adına kayıtlı olan firma bir şahıs işletmesi olup, 1.Cadde Oktay Pasajı No:48/12
Büyüksanayi/Ankara adresinde faaliyet göstermektedir.

Anılan teşebbüsün son 3 yıllık cirosu aşağıdaki gibidir:

1997 yılı cirosu : 5.445.947.717 TL.
1998 yılı cirosu : 8.899.300.739 TL.
1999 yılı cirosu : ………………..TL.

I.2.13. Emsa-Erkal Motor Sanayi A.Ş.

Merkezi İstanbul Caddesi Elif Sokak No:11-12 Ankara olan firmanın iki şubesi
bulunmaktadır. Bunlardan ilki 100. Yıl Bulvarı No:19 Ostim/Ankara, ikincisi ise Oto
Sanatkarlar Sitesi 21. Sokak No:16 Şaşmaz/Ankara adresinde faaliyet
göstermektedir. Soruşturmanın yapıldığı dönem itibarıyla şirket hisseleri; %47,5 G.
K., %25 A. Ö., %25 G. K., %1,25 İ. H. Ö., %1,25 Ö. Ö. üzerine kayıtlıdır.

Anılan teşebbüsün son 3 yıllık cirosu aşağıdaki gibidir:

1997 yılı cirosu : 28.712.274.935 TL.
1998 yılı cirosu : 60.858.275.172 TL.
1999 yılı cirosu : ………………….TL.
10 REKABET KURUMU
I.2.14. Yeni Özbil Motor Sanayi A.Ş.

Ankara Ticaret Sicili Memurluğu’nda 57387 sicil numarası ile kayıtlı olan firma;
Sebzebahçeleri Sokak No:4/1-2 İskitler/Ankara adresinde faaliyet göstermektedir.
Soruşturmanın yapıldığı dönem itibarıyla şirket hiiseleri; %84,5 S. S. Ö., %5 S.Ö.,
%5 S. Ö., %5 S. Y., %0.5 C. B. üzerine kayıtlıdır.

Anılan teşebbüsün son 3 yıllık cirosu aşağıdaki gibidir:

1997 yılı cirosu : 15.714.766.000 TL.
1998 yılı cirosu : 27.042.507.000 TL.
1999 yılı cirosu : ………………….TL.

I.2.15. Destek Motor Yenileme San. ve Tic. Ltd. Şti.

Ankara Ticaret Sicili Memurluğu’nda 51937 sicil numarası ile kayıtlı olan firma; Tunç
Caddesi No:8 Yenisanayi/Ankara adresinde faaliyet göstermektedir. Soruşturmanın
yapıldığı dönem itibarıyla şirket hisseleri; %50 S. D., %20 M. D., %15 Z. D. ve %15
D. D. üzerine kayıtlıdır.

Anılan teşebbüsün son 3 yıllık cirosu aşağıdaki gibidir:

1997 yılı cirosu : 5.289.556.000 TL.
1998 yılı cirosu : 8.717.045.000 TL.
1999 yılı cirosu : …..…………….TL.

I.2.16. Bilgin Motor Yenileme San. ve Tic. Ltd. Şti.

Ankara Ticaret Sicili Memurluğu’nda 123971 sicil numarası ile kayıtlı olan firma; Oto
Sanayi Sitesi 16. Sokak No:9 Şaşmaz/Ankara adresinde faaliyet göstermektedir.
Soruşturmanın yapıldığı dönem itibarıyla şirket hisseleri; %60 B. B., %20 B. O., %20
M. D. üzerine kayıtlıdır.

Anılan teşebbüsün son 3 yıllık cirosu aşağıdaki gibidir:

1997 yılı cirosu : 6.446.159.000 TL.
1998 yılı cirosu : 12.300.696.000 TL.
1999 yılı cirosu : ………………….TL.

I.2.17. Yeni Başkent Motor Yenileme

Ankara Ticaret Sicili Memurluğu’nda 30/1590 sicil numarası ile İ. K. adına kayıtlı olan
firma bir şahıs işletmesi olup; Sedef Sokak No:16/L İskitler/Ankara adresinde faaliyet
göstermektedir.

Anılan teşebbüsün son 3 yıllık cirosu aşağıdaki gibidir:

11 REKABET KURUMU
1997 yılı cirosu : 13.237.107.608 TL.
1998 yılı cirosu : 24.336.515.371 TL.
1999 yılı cirosu : ………………….TL.

I.2.18. Güney Motor Yenileme

Ankara Ticaret Sicili Memurluğu’nda 27/2641 sicil numarası ile S. G. adına kayıtlı
olan firma bir şahıs işletmesi olup, Oto Sanayi Sitesi 1. Cadde 4. Sokak No:2
Şaşmaz/Ankara adresinde faaliyet göstermektedir.

Anılan teşebbüsün son 3 yıllık cirosu aşağıdaki gibidir:

1997 yılı cirosu : 3.823.161.868 TL.
1998 yılı cirosu : 4.905.479.686 TL.
1999 yılı cirosu : ………………….TL.

I.3. TESPİTLER

I.3.1. Ankara Motor Yenileme Atölyeleri Anlaşma Protokolü

Yapılan yerinde incelemelerde 3.12.1997 tarihli, “Ankara Motor Yenileme Atölyeleri
Anlaşma Protokolü” adıyla anılan metin tespit edilmiştir. Söz konusu Protokol’de yer
alan konuya ilişkin hükümler aşağıdaki gibidir:
...
Madde: 2
Kurul yürürlüğe konmak üzere hazırlanan fiyat listelerini oy birliği ile kabul etmiştir.

Madde: 2/a
Tespit edilen fiyatların resmi dairelere 15/12/1997 tarihinden itibaren, Piyasaya
01/01/1998 tarihinden itibaren geçerli olmasına.

Madde: 2/b
Yıl içinde yapılacak zamların her altı ayda bir yapılmasına resmi ve şirketlere verilen
tekliflerin 1/7/1998 tarihine kadar geçerli olduğu belirtilecek. Teklif verirken
hazırlanan ön kapak yazısı doldurularak teklif verilecek. 4/12/1997 tarihinden sonra
eski fiyatla teklif verilemez.

Madde: 2/c
1/7/1998’deki yapılacak zamlar Dolara endekslenmiştir. Bu kararın alındığı tarihte
ABD Doları alış fiyatı 195.000 TL’dir.

Madde: 2/d
Özel şirket veya servislere daha önce protokolle yapılmış sözleşmeler varsa
sözleşme sonuna kadar devamına, Bu sözleşmeler idare kuruluna icap ederse ibraz
edilecek.


12 REKABET KURUMU
Madde: 3
Tespit edilen fiyat listelerinin başlıklarına firma isimleri yazılarak çoğaltılacak. Fiyat
Listeleri büyük basılıp atölyelere asılacak.

Madde: 3/a
İmzalanan fiyat listeleri ve kararlar dosya halinde her firmaya verilecek.

Madde: 4
Firmalar yukarıda alınan tarihten itibaren yalnızca bu listelerden çalışacaklar yapılan
sözleşme gereği bunun altına inemeyecek, indirim veya başkaca bir yola
gidilmeyecek.

Madde: 5/a
Tekliflerde iskonto gösterilmeyecek. Teklif talep eden kuruluşa bütün firmalar teklif
verecek. İşin tanzimi yönetim kurulu tarafından yürütülecek.

Madde: 5/b
Tekliflerde hiçbir şekilde tahrifat yapılmayacak, ek yazı yazılmayacak, yalnızca
gerekli pul mühür ile tasdik edilecek.

Madde: 5/c
Resmi dairelerce hazırlanan liste ve fiyatlara teklif verilmeyecek yalnızca bizim
tekliflerimiz verilecek.

Madde: 5/d
Verilen tekliflerin birer kopyası fotokopisi çekilerek gerekirse kurula verilecek. Kurul
gerekli görürse her firmanın faturalarını denetleyebilecek.

Madde: 5/e
El altından işin hilesine kaçarak. Atölyelere, ustalara; Kira bedeli, elektrik fatura
ödemeleri, takım tezgah alma ve bunun gibi avantalar sağlayanların benim haberim
yoktu kalfa usta yapmış gibi olayların tespiti halinde o firma suçlu sayılacak.

Madde: 6
Açık ihalelerde yönetim kurulunca önce bir sıralama kurası çekilecek ve bu
sıralamaya göre firmalar numaralanacak. İlk ihale 1 numaradan başlayarak devam
edecek (şubeler giremez) Aldığımız karara göre işi alan firma yaptığı işin fatura
bedeli üzerinden (havuza) diğer firmalara kestiği fatura bedelinin %30 unu fatura
karşılığı ödeme yapacak.

Madde: 7
Bu sistem teklifli ihalelerde aynen uygulanacak.

Madde: 7/a
İhale üzerinde kalan firma kestiği fatura bedeli üzerinden diğer firmalara %30 pay
ödeyecek ödediği bedel kadar fatura alacak.

13 REKABET KURUMU
Madde: 7/b
Bazı firmalar anlaşmalı olduğu resmi kuruluşlara önce işi yapmakta bedelini sonra
tahsil etmekte olduğundan teklif gerekmektedir. Bu firma işi önce yaptığını
belgelediğinde kendisine yardımcı olunacaktır...

Madde: 7/c
Açık ihalelerde konulan muhammen bedel bizim liste fiyatlarımızın altında ise ihaleye
girilmeyecek. Bu tip ihale hazırlayan yerlere bizim fiyat listelerimiz verilecek.

Madde: 7/d
Bütün bu işlemlerden yürütme kuruluna bilgi verilecek ve tutulan kayıtlarla sıralama
ve diğer işlemler yürütülecektir.

Madde: 8
Seçeceğimiz idare kurulu bütün işlerin sıralamasında alınan kararlara uyulup
uyulmadığını gelen duyumların takipçisi olacak ve karar merci olacaktır.

Madde: 9
İş yerlerine peşin ödeme yapılmadan işin teslim edilmeyeceğini belirten yazılar
koyacağız. Veresiye vermek firmanın kendi insiyatifine bırakılacak, yalnız yapılan
işin bedelini tahsil etmeyerek bunu ustalara bir pay çıkar yolu yapmak suç olacaktır.
Bütün firmalar birbirlerini otokontrol sistemi ile takip edeceklerdir.

Madde: 9/a
Kötü ünü olan ustalar ve firmalar kara listeye alınarak zor durumda bırakılacak
başka bir firmaya borcu varsa önce oraya olan borcunu ödeyecek ve ondan sonra
peşin ödeme kaydı ile işi yapılacak. Bu tip ustalar veya başkaları hakkında yönetime
bilgi verilecek yönetim bütün firmaları bilgilendirecek.

Madde:10
İş dalımızda her zaman karşılaştığımız tamirci hatalarının dahi bizlere yüklenmesini
önlemek ve hakkında bir karar vermek için yönetime bilgi verilecek, yönetimin tayin
edeceği bilirkişi kurulu hatanın tespitini yaparak rapor verecek.

Madde:11
Yukarıda almış olduğumuz kararlara aynen uymayı, uymadığım takdirde önce
yönetim kurulunun ve daha sonra tüm firmaların (ben hariç) oybirliği ile hatalı
olduğum kararı verilirse, vermiş olduğum 5.000.000.000.TL (Beş Milyar TL) senedimi
ödemeyi taahhüt ediyorum...

I.3.2. Fiyat Listelerine İlişkin Tespitler

İlgili hizmet pazarında faaliyet gösteren motor yenilemeci firmaların yapmış oldukları
hizmetlere ilişkin fiyat listeleri, uygulamada resmi ve özel kesime yönelik olarak
hazırlanmış iki ayrı liste şeklindedir. Resmi kurum ve kuruluşların talep edecekleri
hizmetlere ilişkin listeler yıllık; özel kesimin talep edeceği hizmetlere ilişkin listeler
14 REKABET KURUMU
ise altı aylık dönemler halinde hazırlanmaktadır. Listeler motorların yakıt cinsi ve
silindir çap büyüklükleri bakımından beş temel ayrıma göre oluşturulmuş toplam 36
kalem işçilik ve imalat fiyatlarını içermektedir.

Anılan listelerin devamında motor yapısı ve büyüklükleri standart ölçülerden farklı
olan (sınırlı sayıda) araçların yenileme işlerine ilişkin özel fiyatlandırmalar
yapılmıştır.

I.3.3. İhalelere Verilen Teklifler

Aşağıda motor revizyon işine ilişkin Altındağ Belediyesi ve Başkent Elektrik Dağıtım
A.Ş.’nin 1997,1998,1999,2000 tarihlerinde açmış oldukları ihalelere motor
yenilemeci firmalar tarafından verilen teklifler sunulmuştur.

I.3.3.1. BEDAŞ’a Verilen Teklifler

Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş.’den alınan 5.5.2000 tarihli bilgi yazısında özetle;

Benzinli ya da dizel motorlar ile iş makinalarının motor yenileme işleri için piyasada
belirlenen tahmini bedeller (tek tip liste fiyatı) üzerinden 27.2.1997 tarihinde yapılan
ihaleye 5 firmanın katılmış olduğu belirtilerek söz konusu ihaleye Ankara Motor’un
%40, Çağ Motor’un %50, Emsa-Erkal’ın %51, Yeni Özbil’in %57, ve Destek Motor’un
% 65 indirimli teklif verdiği ve yapılan değerlendirmeler sonucunda Destek Motor
firması ile 1 yıllık sözleşme yapıldığı ifade edilmiştir.

Motor yenileme işi ile ilgili olarak 1.5.1998 tarihinde yapılan ihaleye hiçbir firmanın
katılmaması sebebiyle ihalenin iptal edildiği, bu sebeple 25.6.1998 tarihinde ikinci
kez ihalenin yapıldığı ancak söz konusu ihaleye sadece Emsa-Erkal ve Destek
Motor firmalarının katılıp, her ikisinin de %5 indirim teklif vermesi üzerine ihalenin
ikinci kez de iptal edildiği belirtilmiştir. Açıklamaların devamında aynı işle ilgili olarak
4.9.1998 tarihinde yapılan ihalenin de katılımsız olması sonucu motor yenileme
işlerinin satın alma limitleri dahilinde yaptırıldığı, son olarak 27.7.1999 tarihinde
yapılan ihaleye sadece Yeni Başkent Motor’un % 40 indirimle teklif vermesi üzerine
ihalenin yine iptal edildiği ifade edilmiştir.

I.3.3.2. Altındağ Belediyesi’ne Verilen Teklifler

 İki adet Fatih marka motor için 24 kalem motor revizyon işinin yaptırılmasına
ilişkin, Anadolu Motor Yenileme 80.000.000.TL., Yeni Başkent Motor Yenileme
100.000.000.TL., Özgür Motor Yenileme 100.000.000.TL., Serdar Motor Yenileme
100.000.000.TL.; teklif vermiş sonuç olarak söz konusu yenileme işi en uygun teklif
veren Anadolu Motor Yenileme firmasına 17.7.1997 tarihinde verilmiştir.

 Bir adet Dodge ve bir adet Fatih marka motorun 20 kalem yenileme işinin
yaptırılmasına ilişkin; Anadolu Motor Yenileme 51.520.000.TL., Yeni Başkent Motor
Yenileme 64.400.000.TL., Özgür Motor Yenileme 64.400.000.TL., Serdar Motor
Yenileme 64.400.000.TL., teklif vermiş ve sonuç olarak söz konusu motor yenileme
15 REKABET KURUMU
işi en uygun teklifi veren Anadolu Motor Yenileme firmasına 28.8.1997 tarihinde
ihale edilmiştir.

 Bir adet Man, iki adet Dodge markalı motorun revizyonu için 30 kalem yenileme
işinin yaptırılmasına ilişkin; Anadolu Motor Yenileme firması 82.720.000.TL., Yeni
Başkent Motor Yenileme 103.400.000.TL., Özgür Motor Yenileme 103.400.000.TL.,
Serdar Motor Yenileme 103.400.000.TL. teklif vermiş ve sonuç olarak söz konusu
motor yenileme işi en uygun teklifi veren Anadolu Motor Yenileme firmasına
23.10.1997 tarihinde verilmiştir.

 Altı adet araç ve iki adet iş makinası motorunun 60 kalem revizyon işine ilişkin;
Anadolu Motor Yenileme firması 174.080.000.TL., Yeni Başkent Motor Yenileme
217.600.000.TL., Özgür Motor Yenileme 217.600.000.TL., Serdar Motor Yenileme
217.600.000.TL. teklif vermiş ve sonuç olarak söz konusu motor yenileme işi en
uygun teklifi veren Anadolu Motor Yenileme firmasına 2.12.1997 tarihinde verilmiştir.

 17.03.1998 yılında alınan bir karara göre; Yıldırım Motor Yenileme %5, Serhat
Motor Yenileme %5, Emsa-Erkal Motor Yenileme %4, Yeni Özbil Motor Yenileme
%4, Güney Motor Yenileme %3, Öz Lider Motor Yenileme %5, Yıldız Motor Yenileme
%5, Serdar Motor Yenileme %5, Özgür Motor Yenileme %2, Destek Motor Yenileme
%4, Lider Motor Yenileme %5, Yeni Başkent Motor Yenileme %3, Bilgin Motor
Yenileme %3, Anadolu Motor Yenileme %6, Çiftçiler Motor Yenileme %4, Nur-iş
Motor Yenileme %4, Azim Motor Yenileme %4 iskonto ile 31.12.1998 tarihine kadar
geçerli liste üzerinden motor yenileme işlerini yapmayı taahhüt etmişlerdir. Söz
konusu yenileme işi en uygun teklifi veren Anadolu Motor Yenileme adlı firmaya
verilmiştir.

 1999 yılına ilişkin motor yenileme işleri ile ilgili olarak açılmış olan ihaleye 15
firma teklif vermiştir. Buna göre Yıldırım Motor Yenileme, Serhat Motor Yenileme,
Emsa-Erkal Motor Yenileme, Yeni Özbil Motor Yenileme, Ankara Motor Yenileme,
Güney Motor Yenileme, Öz Lider Motor Yenileme, Çağ Motor Yenileme, Serdar
Motor Yenileme, Özgür Motor Yenileme, Destek Motor Yenileme, Lider Motor
Yenileme, Yeni Başkent Motor Yenileme, Bilgin Motor Yenileme, Anadolu Motor
Yenileme olmak üzere toplam 15 firma 31.12.1999 yılına kadar geçerli liste
üzerinden %5 iskonto ile söz konusu işi yüklenme taahhüdünde bulunmuşlardır.
Ancak teklif veren firmalarla fiyat listeleri konusunda tekrar bir görüşme yapılması ve
%5 iskonto oranının yükseltilmesi konusunda Belediye Encümen üyelerince yapılan
görüşmeler neticesinde ihalenin sonuçlandırılmayarak bekletilmesine 28.1.1999
tarihinde karar verilmiştir.

 11.5.1999 tarihinde yine aynı iş için Yıldırım Motor Yenileme, Emsa-Erkal Motor
Yenileme, Yeni Özbil Motor Yenileme, Ankara Motor Yenileme, Güney Motor
Yenileme, Öz Lider Motor Yenileme, Serdar Motor Yenileme, Özgür Motor Yenileme,
Destek Motor Yenileme, Yeni Başkent Motor Yenileme, Anadolu Motor Yenileme,
Azim Motor Yenileme olmak üzere toplam 13 firmanın %5 iskonto ile söz konusu
motor yenileme işini yapma taahhüdü vermeleri üzerine Belediye Encümeni
tarafından yapılan görüşmeler neticesinde bu konuda oluşturulacak komisyon kararı
16 REKABET KURUMU
doğrultusunda tercih yapılması hususunda karar alınmış ve 20.5.1999 tarihinde
anılan komisyon; Yıldırım Motor Yenileme adlı firmaya %5 iskonto ile yapmayı teklif
ettiği 31.12.1999 tarihine kadar geçerli liste üzerinden söz konusu motor yenileme
işlerinin yapımını vermiştir.

2000 yılı için Belediye’nin tüm araçlarının yenileme işine verilen tekliflerin; Azim
Motor Yenileme %20, Öz Lider Motor Yenileme, Yıldırım Motor Yenileme ve Emsa-
Erkal Motor Yenileme %5, Özgür Motor Yenileme %4 iskontolu olması sonucu, söz
konusu tekliflerin incelenmeye alınarak yeni sözleşme yapılıncaya kadar mevcut
yenileme işlerinin 1999 yılı şartlarına göre Yıldırım Motor Yenileme firmasına
verilmesine 4.1.2000 tarihinde karar vermiştir.

I.3.4. Fatura Uygulamalarına İlişkin Tespitler

Yapılan yerinde incelemeler sırasında soruşturmaya konu olan söz konusu
teşebbüslerin yerine getirmiş oldukları motor yenileme hizmetlerine ilişkin fatura
kayıtları incelenmiştir. İncelemelerde anılan fatura kayıtları, ait oldukları tarihte
geçerli fiyat listeleri ile karşılaştırılarak motor yenileme hizmet bedellerinin liste
fiyatlarına uyumu araştırılmıştır.

I.3.4.1. 1.1.1998-1.7.1998 Dönemi

Elde edilen belgeler üzerinde yapılan incelemelerde 4.12.1997 tarihli söz konusu
“Anlaşma Protokolü”nün kabulünden sonra, ilk altı aylık fiyat listesinin 01.01.1998-
01.07.1998 tarihleri arasında uygulanmış olduğu görülmektedir. Buna göre;

Yıldırım Motor Yenileme firmasının 11.5.1998 tarih ve 018587 numaralı faturasında
2. grup motor yenileme işlemi için belirlenen hizmet bedelleri söz konusu dönemde
geçerli olan fiyat listesindeki hizmet bedelleriyle aynıdır.

Lider Motor Yenileme firmasının 24.7.1998 tarih ve 078968 numaralı faturasında
benzinli motor yenileme işlemi için belirlenen hizmet bedelleri söz konusu dönemde
geçerli olan fiyat listesindeki hizmet bedelleriyle aynıdır.

Serhat Motor Yenileme firmasının 19.1.1998 tarih ve 0073737 numaralı faturasında
benzinli motor yenileme işlemi için belirlenen hizmet bedelleri söz konusu dönemde
geçerli olan fiyat listesindeki hizmet bedelleriyle aynıdır.

Özlider Motor Yenileme firmasının10.3.1998 tarih ve 132305 numaralı faturasında 2.
grup motor yenileme işlemi için belirlenen hizmet bedelleri söz konusu dönemde
geçerli olan fiyat listesindeki hizmet bedelleriyle aynıdır.

Azim Motor Yenileme firmasının 1.7.1998 tarih ve 032061 numaralı faturasında 2.
grup motor yenileme işlemi için belirlenen hizmet bedelleri söz konusu dönemde
geçerli olan fiyat listesindeki hizmet bedelleriyle aynıdır.

17 REKABET KURUMU
Anadolu Motor Yenileme firmasının 11.5.1998 tarih ve 117257 numaralı faturasında
1. grup motor yenileme işlemi için belirlenen hizmet bedelleri %5 iskonto ile söz
konusu dönemde geçerli olan fiyat listesi üzerinden fiyatlandırılmıştır.

Özgür Motor Yenileme firmasının 13.4.1998 tarih ve 373539 numaralı faturasında 2.
grup motor yenileme işlemi için belirlenen hizmet bedelleri söz konusu dönemde
geçerli olan fiyat listesindeki hizmet bedelleriyle aynıdır.

Serdar Motor Yenileme firmasının 11.5.1998 tarih ve 100509 numaralı faturasında iş
makinası ve 3. grup motor yenileme işlemi için belirlenen hizmet bedelleri söz
konusu dönemde geçerli olan fiyat listesindeki hizmet bedelleriyle aynıdır.

Ankara Motor Yenileme firmasının 3.11.1998 tarih ve 082975 numaralı faturasında 2.
grup motor yenileme işlemi için belirlenen hizmet bedelleri söz konusu dönemde
geçerli olan fiyat listesindeki hizmet bedelleriyle aynıdır.

Özbil Motor Yenileme firmasının 25.12.1998 tarih ve 013038 numaralı faturasında 2.
grup motor yenileme işlemi için belirlenen hizmet bedelleri söz konusu dönemde
geçerli olan fiyat listesindeki hizmet bedelleriyle aynıdır.

Bilgin Motor Yenileme firmasının 24.2.1998 tarih ve 0330 numaralı faturasında 2.
grup motor yenileme işlemi için belirlenen hizmet bedelleri söz konusu dönemde
geçerli olan fiyat listesindeki hizmet bedelleriyle aynıdır.

Destek Motor Yenileme firmasının 25.5.1998 tarih ve 0407 numaralı faturasında 1.
grup motor yenileme işlemi için belirlenen hizmet bedelleri söz konusu dönemde
geçerli olan fiyat listesindeki hizmet bedelleriyle aynıdır.

Çiftçiler Motor Yenileme firmasının 9.7.1998 tarih ve 059796 numaralı faturasında 1.
grup motor yenileme işlemi için belirlenen hizmet bedelleri söz konusu dönemde
geçerli olan fiyat listesi üzerinden %20 iskonto ile fiyatlandırılmıştır.

Emsa-Erkal Motor Yenileme firmasının 12.6.1998 tarih ve 037424 numaralı
faturasında iş makinesi motor yenileme işlemi için belirlenen hizmet bedelleri söz
konusu dönemde geçerli olan fiyat listesindeki hizmet bedelleriyle aynıdır.

I.3.4.2. 1.7.1999-31.12.1999 Dönemi

Söz konusu dönemde geçerli olmak üzere kullanılan fiyat listesi 31.12.1999 tarihine
kadar geçerli liste olarak uygulamaya konulmuştur. Aynı dönemde motor yenileme
hizmetleri için talep edilen ücretler; firmaların faturaları incelenerek tespit edilmiş
olup, yapılan karşılaştırmalı analiz sonucu daha önceki dönemlerde olduğu gibi bu
dönemde de liste fiyatlarına uyulduğu gözlemlenmiştir. Buna göre;

Çağ Motor Yenileme firmasının 11.7.1999 tarih ve 318033 numaralı faturasında 2.
grup motor yenileme işlemi için belirlenen hizmet bedelleri söz konusu dönemde
geçerli olan fiyat listesindeki hizmet bedelleriyle aynıdır.
18 REKABET KURUMU
Lider Motor Yenileme firmasının 2.8.1999 tarih ve 147325 numaralı faturasında
Benzinli grubundaki motor yenileme işlemi için belirlenen hizmet bedelleri söz
konusu dönemde geçerli olan fiyat listesindeki hizmet bedelleriyle aynıdır.

Özlider Motor Yenileme firmasının 3.9.1999 tarih ve 133625 numaralı faturasında iş
makinesi motor yenileme işlemi için belirlenen hizmet bedelleri söz konusu dönemde
geçerli olan fiyat listesindeki hizmet bedelleriyle aynıdır.

Anadolu Motor Yenileme firmasının 15.9.1999 tarih ve 122708 numaralı faturasında
Benzinli grubundaki motor yenileme işlemi için belirlenen hizmet bedelleri söz
konusu dönemde geçerli olan fiyat listesindeki hizmet bedelleriyle aynıdır.

Özgür Motor Yenileme firmasının 15.9.1999 tarih ve 373929 numaralı faturasında 1.
grup motor yenileme işlemi için belirlenen hizmet bedelleri söz konusu dönemde
geçerli olan fiyat listesindeki hizmet bedelleriyle aynıdır.

Serdar Motor Yenileme firmasının 25.6.1999 tarih ve 007659 numaralı faturasında 2.
grup motor yenileme işlemi için belirlenen hizmet bedelleri söz konusu dönemde
geçerli olan fiyat listesindeki hizmet bedelleriyle aynıdır.

Bilgin Motor Yenileme firmasının 28.8.1999 tarih ve 0745 numaralı faturasında 2.
grup motor yenileme işlemi için belirlenen hizmet bedelleri söz konusu dönemde
geçerli olan fiyat listesindeki hizmet bedelleriyle aynıdır.

Destek Motor Yenileme firmasının 15.9.1999 tarih ve 24778 numaralı faturasında 1.
grup motor yenileme işlemi için belirlenen hizmet bedelleri söz konusu dönemde
geçerli olan fiyat listesindeki hizmet bedelleriyle aynıdır.

Çiftçiler Motor Yenileme firmasının 30.9.1999 tarih ve 059987 numaralı faturasında
1. grup motor yenileme işlemi için belirlenen hizmet bedelleri söz konusu dönemde
geçerli olan fiyat listesindeki hizmet bedelleriyle aynıdır.

Emsa-Erkal Motor Yenileme firmasının 19.6.1999 tarih ve 037972 numaralı
faturasında 2. grup motor yenileme işlemi için belirlenen hizmet bedelleri söz konusu
dönemde geçerli olan fiyat listesindeki hizmet bedelleriyle aynıdır.

I.4. SAVUNMALAR VE BUNLARA İLİŞKİN DEĞERLENDİRMELER

I.4.1. 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’u İhlal Edici Eylem ve
3.12.1997 Tarihli Protokol’ün Niteliğine İlişkin Savunma ve
Değerlendirme

Savunma yazılarında, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4.
maddesinin son fıkrasında yer alan; “Ekonomik ve rasyonel gerekçelere dayanmak
koşuluyla taraflardan her biri uyumlu eylemde bulunmadığını ispatlayarak
sorumluluktan kurtulabilir.” şeklindeki ilke ile söz konusu rekabeti engelleyici duruma
19 REKABET KURUMU
kurtuluş beyyinesi getirildiği ve bu sebeple savunmaların bu noktaya yönlendirileceği
ifade edilmektedir.

Söz konusu savunmaya devamla; hiçbir şekilde uygulamaya girmeyen, girmesine de
olanak bulunmayan “Ankara Motor Yenileme Atelyeleri Anlaşma Protokolü”nün
motor yenileme sektörünün içinde bulunduğu derin çöküntünün ve haksız rekabetin
etkisi altında meşru müdafa tepkisi ile yapılan bir toplantı sonucunda temenni
amacıyla kaleme alındığı belirtilerek, bu sebeple anılan metnin oluşturulmasında suç
unsuru taşımadığı kanısıyla hareket edildiği ifade edilmektedir. Savunmalarda
ayrıca, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesinde yer
alan, “rekabeti engelleme, bozma, kısıtlama amacı taşıyan anlaşma, uyumlu eylem
ve kararlar...” ifadesinin Ceza Hukuku’nun en temel ilkesi olan kasıt unsurunu göz
ardı etmediği için amacın ve Kanun’un 16. maddesi dördüncü fıkrasında yer alan
kastın varlığının araştırılması gerektiği şeklindeki hükmü de hatırlatılarak eylem
aşamasına geçmeyen söz konusu Protokol’ün nazari olarak suç teşkil edebileceği
düşünülse dahi, sadece metin üzerinde kalan bir anlaşma vasfına sahip olması
dolayısıyla suçun oluşumunu engellediği ve bu durumun rekabeti önleyici nitelikte
olmadığı dile getirilip, Kanun’a aykırı söz konusu eylemin Ceza Hukuku anlamında
muhal bir suç teşkil ettiği ifade edilmiştir.

Savunmalarda ayrıca, listelerde yer alan işçiliklere ilişkin fiyatlarda meydana gelen
artışların cirolarda da aynı zamanda ve aynı oranda değişiklik yaratması gerektiği ve
iddia edildiği üzere bir birliktelik durumunda ciroların birbirine yakın olmasının
zorunluluğu belirtilerek, söz konusu pazarda hiçbir zaman tekel veya kartel
şeklindeki oluşumların meydana gelmediği, 3.12.1997 tarihinde imzalanan
Protokol’ün kabulünden sonra kurulan derneğin varlığının bir organize hareketi değil
aksine tepkisel bir durumu ortaya koyduğu, amacın organize bir hareket olması
durumunda derneğin söz konusu Protokol’ün kabulünden önce kurulması gerektiği
dile getirilmiştir. Söz konusu Protokol’de alınan kararların gerçekleştirilememesinin
sebebi olarak;

 Cezai şart niteliğindeki senetlerin sektörde yaşanan mevcut rekabetten dolayı
güven eksikliği sebebiyle muhafaza edileceği yerin ya da kişilerin tespit edilememesi
ve sonuç olarak imzalanamaması,

 Düşük fiyatla iş yapan firma tespitinin imkansız olması,

 Konunun araştırılmasından sonra böyle bir düşünce ile meydana getirilen
Protokol’ün kanunen suç teşkil edeceğinin anlaşılmış olması gösterilmiştir.

Protokol’ün tek yaptırımı olan senetlerin hiçbir zaman alınmaması, bu yönde alınmış
olan kararın sadece kağıt üzerinde kalması, bunların yanısıra suç teşkil edebilecek
bir eylem nedeniyle verilen senetlerin geçerli olmayacağının sarih bir durum olması
sebebleriyle suç işleme kasdının unsurlarının tamamlanmadığı belirtilmiştir.

Yukarıda yer verilen savunmalarda belirtildiği şekilde Kanun’u ihlal edici fiil; uyumlu
eylem neticesinde değil, yatay seviyede birbirine rakip olan teşebbüsler tarafından
20 REKABET KURUMU
oluşturulan teşebbüs birliğinin “Ankara Motor Yenileme Atölyeleri Anlaşma
Protokolü”nde almış olduğu kararlar neticesinde meydana gelmiştir. Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesinde yer alan “Belirli bir mal veya hizmet
piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma veya kısıtlama
amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan
teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar
ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır.” şeklindeki hüküm ile teşebbüslerin ortaklaşa
olarak rekabeti kısıtlamaya yönelik davranışları düzenleme altına alınmıştır. Açıkça
görüldüğü üzere 4. madde hükmü, birden fazla teşebbüsün bir araya gelerek,
birbirleri ile uyumlu, koordineli davranışlarla rekabeti sınırlama halini düzenlemekte
ve teşebbüsler arasındaki bu irade uyuşması ve işbirliğinin, anlaşma, uyumlu eylem
ve teşebbüs birliği kararları olmak üzere üç yolla gerçekleşebileceğini ifade
etmektedir.

Uyumlu eylem, bir anlaşmanın varlığının ispatlanamadığı durumlarda, piyasadaki
fiyat değişmelerinin veya arz ve talep dengesinin ya da teşebbüslerin faaliyet
bölgelerinin, ekonomik veya rasyonel gerekçelere dayandırılamayacak biçimde
rekabetin kısıtlandığı piyasalardakine benzerlik göstermesi ve özellikle, piyasaların
fiilen paylaşılması, fiyatın piyasalarda faaliyet gösteren teşebbüslerce birbirine yakın
aralıklarla artırılması, uzun sayılacak bir süre piyasadaki fiyatların kararlılık
göstermesi gibi hallerde ortaya çıkan teşebbüsler arası işbirliği durumudur.

Uyumlu eylem karinesi mutlak değil, aksinin ispatı mümkün olan bir adi karinedir.
Dolayısıyla Kanun’un 59. maddesinin öngördüğü durumlardan birinin ortaya çıkması
veya ilgili piyasa koşullarının rekabetin bozulduğu piyasalarla benzerlik göstermesi
halinde, uyumlu eylemde bulunduğu iddia edilen teşebbüslerin, bu karineyi tersine
çevirme imkanı vardır. Bu imkan ise 4. maddede “ekonomik ve rasyonel gerekçeler”
gibi objektif kriterlerle sınırlandırılmıştır.

Rekabet Kanunu açısından 4. madde uyarınca yasaklanan anlaşmaların herhangi bir
şekil şartına bağlı olması zorunluluğu bulunmamaktadır. Rekabet Hukuku'nun
uygulanması bakımından önemli olan rekabetin sınırlanması veya rekabetin
sınırlanma tehlikesidir.

Nitekim 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi gerekçesinde; “Bu Kanun’un amacı
rekabetin korunması olduğuna göre, rekabeti engelleyici, kısıtlayıcı, veya bozucu
teşebbüsler arası anlaşma ve uygulamaların yasaklanması gerekir. Maddenin amacı
bakımından anlaşma, Medeni Hukukun geçerlilik koşullarına uymasa bile, tarafların
kendilerini bağlı hissettikleri her türlü uzlaşma ya da uyuşma anlamında
kullanılmıştır. Anlaşmanın yazılı veya sözlü olmasının önemi yoktur... böylece
teşebbüslerin kanuna karşı hile yolu ile rekabeti sınırlayıcı uygulamaları meşru
göstermeleri engellenmek istenmiştir.” denilmek suretiyle Rekabet Hukuku’nun
etkinliği ve önleyici olma işlevinin sınırlanmaması amaçlanmıştır.

Sonuç olarak, anlaşma ve uyumlu eylem arasındaki önemli bir farklılık; uyumlu
eylemin ancak icrasına başlanmış uyuşmaları kapsarken, anlaşmanın ise, eyleme
dönüşmemiş irade uyuşmalarını da kapsayacak bir anlama sahip olmasıdır.
21 REKABET KURUMU

4054 sayılı Kanun’a aykırılığı detaylı bir şekilde inceleme gerektirmeden tespit
edilebilen fiyat tespiti, pazar paylaşımı, arz veya talebin kontrolü gibi ihlaller, açık
ihlal olarak kabul edilmektedir. Protokol’ün Kanun’a aykırılığının tespitinde de aynı
yöntem izlenmiş olup bu konuda herhangi bir tereddüt bulunmamaktadır.

I.4.2. Fiyat Listelerine İlişkin Savunma ve Değerlendirilmesi

Motor yenileme hizmetlerinde yaklaşık 40 kalem değişik işlem olduğu, motor
büyüklüklerine göre beş ayrı gruba ayrılan hizmetlerin sonuçta 200 civarında değişik
fiyatla arz edildiği ifade edilerek, bu denli farklı işçilik bedellerinin piyasadan teklif
toplayan özel sektör ve resmi kurumları mevcut karmaşıklık sebebiyle zor durumda
bıraktığı, bunun yanısıra genellikle bir yıl süreli olarak alınan motor yenileme
fiyatlarında hangi tür yenileme işleminin daha fazla yaptırılacağının önceden tahmin
edilmesinin zor olması sebebiyle fiyat listelerinin toplam değerinin alınmasının
yanıltıcı olacağı belirtilmektedir. Savunmalarda söz konusu liste fiyatı toplam
değerlerinden hareket edilerek teklif toplanması halinde önceden tahmin edilemeyen
yenileme işlemlerinden pahalı kalemlerin çoğunlukta çıkması durumunda
işverenlerin (özel veya kamu) mağdur olacakları ifade edilmiştir.

Savunmalarda soyut liste düzenlemelerinin suç oluşturmadığı belirtilerek; ilgili
pazarda söz konusu fiyat listelerinin daima var olduğu, genel olarak firmaların aynı
işlemlere ilişkin uyguladıkları fiyatların birbirine benzer olduğu ifade edilmiştir.
Konuya örnek olması açısından “komşumuz örneğin kranklama işini 1000 liraya
yapıyorsa sizin de bu rakamı uygulamanız gerekir. Çok cüzi fark dışında aksine
davranmanız olanaksızdır. Fiyat listeleri bu genel seviyeye uygun olarak hatta
birbirine bakarak düzenlenmekte idi” şeklindeki ifade ile sektörde rekabetin nitelik,
kalite ve ödeme koşullarındaki farklılıktan sağlanmakta olduğu, bu sebeple iddia
edildiği gibi söz konusu durumun mutabakat yoluyla gerçekleştirildiğinin kabulünün
mümkün olamayacağı belirtilmiştir.

Listelere ilişkin olarak yapılan savunmaların devamında resmi kuruluşların ihaleye
çıkmadan önce atölyelerden fiyat listelerini alıp, ihale evrakına dahil ederek söz
konusu liste üzerinden indirim talebinde bulundukları ayrıca resmi ve özel sektöre
yönelik olarak hazırlanan listelerdeki farklılığın resmi kurumların isteği doğrultusunda
gerçekleştirildiği ifade edilmektedir.

Yapılan incelemelerde resmi daireler ile özel sektöre verilecek tekliflerin ayrı fiyat
düzenlemeleri içerdiği tespit edilmiştir. Kanaatimizce oluşturulan fiyat farklılıkları
resmi kurumların isteği doğrultusunda gerçekleşmemektedir. Zira Protokol’ün 2/a
maddesinde yer alan; “Tespit edilen fiyatlar resmi dairelere 15.12.1997 tarihinden
itibaren piyasaya 01.01.1998 tarihinden itibaren geçerli olmasına” şeklindeki hüküm
ile “01.07.1998’e kadar geçerlidir” şeklindeki başlık altında düzenlenen fiyat
listesinde söz konusu firmaların “yukarıdaki fiyatlara ve alınmış olan tüm kararlara
uyacağımızı taahhüt ederek imzalıyoruz” şeklindeki beyanları ve yerinde incelemeler
sırasında firmalardan alınan tek tip fiyat listeleri; alınmış olan bu kararın uygulandığı
görüşünü desteklemektedir.
22 REKABET KURUMU
Soruşturma Raporu’nun, “Fiyat Listelerine İlişkin Tespitler” başlıklı bölümde yer alan
“...fiyat listeleri; Anlaşma Protokolü’nün sektörde faaliyet gösteren motor yenilemeci
firma temsilcileri tarafından kabul edildiği 4.12.1997 tarihinden sonra uygulanmaya
başlamıştır...” şeklindeki ifadenin gerçeği yansıtmadığı, aksine söz konusu listelerin
eskiden beri mevcut olduğu ifade edilerek, listelerin Protokol’ün oluşturulmasından
önce de uygulandığına delil olarak savunmalarının ekinde geçmiş senelerdeki
listelere yer verilmiştir. Ancak Protokol’ün 2/b maddesinin son cümlesinde “...
04.12.1997 tarihinden sonra eski fiyatlarla teklif verilemez.” şeklindeki hüküm ve
Soruşturma Raporu’nun ekleri arasında sunulan “Ankara Motor Yenileme Atölyeleri
Anlaşma Gereği İmzalanacak Fiyat Listesi” başlığı altında hazırlanmış liste,
savunmadaki ifadeden farklı bir anlam taşımaktadır. Söz konusu liste incelendiğinde
“Yukarıdaki fiyatlara ve alınmış olan tüm kararlara uyacağımızı taahhüt ederek
imzalıyoruz” şeklindeki beyan altında soruşturmaya muhatap olan tüm firmaların
kaşeleri basılmak suretiyle temsilcilerinin imzaları ile kabul edildiği ve anılan listenin
Protokol’ün meydana getirildiği 3.12.1997 tarihinden sonraki ilk liste (1.7.1998
tarihine kadar geçerli) olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca, Rapor’un “Fiyat Listeleri
Konusu” alt başlığında “...söz konusu anlaşmanın fiyatlar konusundaki mevcut
uyumu daha da arttırmak amacı taşıdığı ve daha sonraki dönemlerde de liste fiyatı
uygulamasına devam edildiği” şeklinde yer alan ifade ve aynı başlık altında ”...fiyat
listelerinin ilk kez bu anlaşma sonucu belirlenmediği, anlaşmanın yapıldığı
03.12.1997 tarihinden önce de söz konusu listelerin piyasada uygulandığı...”
şeklindeki belirleme, Soruşturma Heyeti’nin tespitidir.

Kaldı ki 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’da sayılan sınırlayıcı
uygulama örneklerinden ilki bir araya gelen teşebbüslerce, “mal veya hizmetlerin
alım ya da satım fiyatlarının, fiyatı oluşturan maliyet, kar gibi unsurlar ile her türlü
alım ya da satım şartlarının tespit edilmesidir.” Rekabet Hukuku açısından, fiyat
tespiti veya fiyat karteli anlaşmalarının rekabet düzenine olan zararlı etkileri çok
açıktır. Bu tür anlaşmalar sınırlayıcı ilişkilerin en klasik ve aynı zamanda en zararlı
türü olarak kabul edilmektedir. Üçüncü kişilerle olan münasebetlere yönelik fiyat ve
başkaca alım-satım şartlarının rakip teşebbüsler tarafından müştereken tespit
edilmesi veya bu konuda ortak davranışlar sergilenmesinin, rekabeti sınırlayıcı
etkiler doğurduğuna hiçbir şüphe yoktur. Zira piyasa ekonomisinin en temel kuralı,
fiyatın herhangi bir müdahale olmaksızın, piyasa koşullarına göre serbestçe
oluşmasıdır. Bundan dolayı fiyatın rakiplerin ortak iradeleri doğrultusunda oluşması
rekabeti kati şekilde kısıtlamaktadır.

I.4.3. Fatura Uygulamalarına İlişkin Savunma ve Değerlendirilmesi

Yenileme işlemi; bir motorun yıpranma derecesi, özel imalat kalemi gerektirip
gerektirmemesi gibi durumlardan dolayı her bir motor için farklılık göstermektedir.

Bu sebeple karşılaştırmalarda kullanılan faturaların tümü aynı sayıda ve çeşitte
işçilik ücretleri toplamından oluşmayıp, konusu olan motorun durumuna göre ortaya
çıkan işçilik kalemlerinden meydana gelmektedir.

23 REKABET KURUMU
İncelemeler sırasında fiyat listelerinde yer alan işçilik kalemleri esas alındığından
bazı özel durumlarla karşılaşılmıştır. Bunlar;

 Fatura kayıtlarında yer alan ancak listede bulunmayan veya listede birim fiyatı
verilen ancak faturada miktar belirtilmeden kaydedilen işçiliklerin varlığı sebebiyle
fatura kalemlerinin tümüyle alınamaması,

 Bazı faturalarda yer alan motor yenileme işçilik bedellerinin toplu olarak fatura
edilmesi sebebiyle, toplam değerin açıklayıcı olmaması sonucu incelemeye
alınamaması,

 Yenileme işleminin uygulandığı motora ait grup tespit edilemediğinden söz
konusu faturaların incelemeye alınamaması

olarak sıralanabilir. Bu sebeple özel durumları belirtilen faturalar yapılan
karşılaştırmalarda tespitin objektifliğini etkilememesi amacıyla değerlendirmeye
alınmamıştır.

Savunmalarda, fiyat listelerinin uygulanmadığına ilişkin olarak fatura uygulamaları ile
ilgili örneklerin değerlendirmesinde belirtilen istisnaların aslında kural olduğu,
değerlendirme dışı tutulan faturaların uygulamada müşterilerle yapılan pazarlıklar
sonucunda oluşturulduğu belirtilmiştir.

Fatura uygulamalarının incelendiği dönemler 1997-1998-1999 yılları olarak
belirtildiği halde söz konusu yıllara ilişkin altı aylık toplam altı dönem olmasına
rağmen sadece iki dönemin incelemeye alınmış olması neticesinde yanlışlık
yapıldığı, ayrıca karşılaştırmalarda üç listeye yer verildiği ancak diğer listelerin
Rapor’da yer almadığı belirtilerek, yapılan incelemelerde her aya ait bir adet olmak
üzere örnekleme usulü ile alınan faturalardan sadece 53 adedinin incelemeye
alınmasının raporda olumsuz bir durum yarattığı dile getirilmiştir.

Rapor’da fatura uygulamalarına ilişkin olarak yapılan tespitlerde sadece iki dönemin
incelenmeye alınmış olması yanlışlık olarak algılanmamalıdır. Esasen, Piyasaya
yönelik alınan kararların Kanun açısından açık ihlal niteliği taşıması ve amacının
rekabeti engellemek olduğu tespit edilen söz konusu Protokol’ün varlığı, ilgili ürün
piyasasında anlaşmanın sonuçlarının veya etkisinin incelenmesine ihtiyaç
göstermemektedir.

Soruşturma konusu ihlal; 3.12.1997 tarihli “Ankara Motor Yenileme Atelyeleri
Anlaşma Protokolü” adıyla anılan metnin varlığı ve içerdiği kararların 4054 sayılı
Kanun’u ihlal edici olmasından kaynaklanmaktadır. Protokol’de; yatay seviyede
birbirine rakip firmalarca piyasadaki doğal rekabeti bozucu nitelikte kararlar alınarak
oybirliği ile kabul edilmiştir. Söz konusu eylemin Kanun’da yasaklanan faaliyetler
arasında yer alması dolayısıyla ihlalin niteliği gereği aksinin ispatlanması mümkün
değildir. Fiili birliktelik neticesinde meydana gelen bu oluşumun en önemli niteliği ise
tüzel kişiliğinin bulunmamasıdır. Bu noktadan hareketle mezkur oluşum Kanun’un 3.
24 REKABET KURUMU
maddesinde yer alan tanımlarda, “tüzel kişiliği olmayan teşebbüs birliği” olarak
karşılık bulmaktadır.

Öte yandan, yapılan incelemeler sırasında ortaya çıkan özel durumlar nedeniyle
bazı faturaların değerlendirmeye alınmamasının nedeni, savunmada belirtildiği
şekilde topluca işçilik bedellerinin yazıldığı faturaların objektif olmamaları değil;
anılan özel durumların tespitin objektifliğini etkilememesi amacıyladır.

Soruşturma Raporu’nda ilgili dönemlerde geçerli olan fiyat listeleri ile fatura
uygulamaları karşılaştırmalı olarak ele alınarak, firmaların liste fiyatlarına karşı
göstermiş oldukları uyum araştırılmıştır. Ancak savunmalarda, anılan faturalar ile
listeler arasında fiyat farklarının çok fazla olduğu ifade edilerek, ortaya çıkan söz
konusu farklılıkların değerlendirmenin insicamını etkilediği belirtilmiştir. Konu ile ilgili
olarak yapılan incelemelerde, Protokol’ün 2. maddesinde de yer aldığı üzere, resmi
kurumlar ve özel sektöre sunulacak aynı nitelikteki motor yenileme hizmetlerine
ilişkin oluşturulan listelerin birlik üyesi firmalarca farklılaştırıldığı tespit edilmiştir.
Ayrıca müşteri kitlesine göre aynı nitelikli hizmetlere farklı liste uygulanarak fiyat
farklılaştırması gerçekleştirildiği gerek önaraştırma, gerekse soruşturma döneminde
tespit edilen bir bulgudur.

I.4.4. İhalelere Verilen Tekliflerde Danışıklılık Olmadığına İlişkin Savunma ve
Değerlendirmesi

Savunmalarda Altındağ Belediyesi’ne verilen tekliflerin iddiayı çürütmekte olduğu,
tüm tekliflerin Protokol’den önce ve sonra değişik fiyatları kapsadığı belirtilerek,
Soruşturma Heyeti’nin neden bu konuyu kanıt olarak gösterdiğinin anlaşılamadığı
ifade edilmiştir. Soruşturma Raporu’nda BEDAŞ’a verilen teklifler için yapılan
açıklamaların yetersiz olduğu, ayrıca 1997 yılında yapılan ihalenin çok düzgün ve
1998 yılındaki ihalenin de mübaaya limitleri dahilinde yaptırıldığı, 1999 yılında ise
ihaleye %40 indirim teklif edildiği, BEDAŞ’a verilen 27.2.1997 tarihli tekliflerde
Protokol’den önce de aynı şekilde hareket edildiğinin soruşturma heyetince iddia
edildiği belirtilerek, 27.2.1997 tarihindeki ihaleye 5 firmanın katıldığı ve
%65,50,57,51,40 nispetinde indirim yapıldığı hususunun soruşturma heyetinin kendi
ifadeleri olduğu hatırlatılmıştır.

Soruşturma Raporu'nun ilgili bölümün son paragrafında fiyat listesi uygulamasının
söz konusu Protokol öncesinde de geçerli olduğu, söz konusu dönemde (27.2.1997)
BEDAŞ’a verilen tekliflerdeki indirimlerin %40-65 nispetinde yüksek değerlerde ve
birbirinden farklı iken; Altındağ Belediyesi’ne 1999 yılına ilişkin olarak verilen
tekliflerde onbeş firmanın aynı fiyat listesi üzerinden %5 iskonto ile teklif verdiği, bu
sebeple ihalenin iptal edilerek yeniden teklifler alındığında ise 13 firmanın aynı liste
üzerinden %5 iskonto ile teklif verdiği belirtilmiştir. Motor yenilemeci firmalar
tarafından BEDAŞ’a verilen teklifler savunmalarda belirtildiği üzere sadece
27.2.1997 tarihli değildir. Söz konusu ihale örneği firmaların Protokol öncesi
davranışlarına örnek teşkil etmesi amacıyla belirtilmiştir.

25 REKABET KURUMU
Asıl vurgulanmak istenen konu; Protokol’ün oluşturulduğu tarihten sonraki
dönemlerde söz konusu firmaların davranışlarının ne şekilde olduğunun ortaya
konulmasıdır. Firmaların teklif verdikleri dönemler itibarıyla yapılan incelemelerde
tek tip fiyat listesi uygulamasının söz konusu Protokol öncesinde de geçerli olduğu
görülmektedir. Ancak teklif veren firmaların uygulamalarına bakıldığında BEDAŞ
örneğinde olduğu gibi %40-65 arasında iskonto teklifleri görülmektedir. Protokol
metni oluşturulduktan sonraki dönemlerde ise bu denli yüksek ve değişik oranlarda
iskonto tekliflerinin olmadığı, aksine daha kontrollü, düşük oranlı iskontoların
uygulandığı görülmektedir. Yukarıda da belirtildiği üzere Altındağ Belediyesi’ne
verilen 1999 yılına ilişkin on beş adet motor yenileme firmasına ait teklifler aynı fiyat
listesi üzerinden %5 iskontoludur. Söz konusu ihalenin tekrarlanması sebebiyle
verilen tekliflere bakıldığında ise bu kez 13 adet firmanın aynı fiyat listesi üzerinden
yine %5 iskonto teklif ettikleri görülmektedir. Aynı şekilde bu durum BEDAŞ’a verilen
teklifler için de geçerlidir.

Sonuç olarak mevcut bulguların ışığında, aynı nitelikte hizmet arz eden ve birbirine
rakip olan firmalarca gerçekleştirilen söz konusu uygulamaların, bir tesadüf sonucu
değil, aksine; Kanun lafzı ile “tüzel kişiliği olmayan teşebbüs birliği” şeklinde
tanımlanan oluşum içinde mutabakata varılarak meydana getirilen Protokol
neticesinde olduğu ortaya çıkmaktadır.

J- GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAĞI

Soruşturma Heyeti hazırladığı raporda, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 4. maddesini ihlal edici nitelik taşıyan “Ankara Motor Yenileme Atelyeleri
Anlaşma Protokolü”nün teşebbüs birliği kararı niteliğinde olduğunu tespit etmiştir.

Kanun’un “Tanımlar” başlığı altındaki 3. maddesinde yer alan “ Bu Kanunun
uygulanmasında...Teşebbüs Birliği: Teşebbüslerin belli amaçlara ulaşmak için
oluşturduğu tüzel kişiliği haiz ya da tüzel kişiliği olmayan her türlü birlikleri... ifade
eder” şeklindeki tanımlama; ayrı bir tüzel kişiliği olsun veya olmasın belli amaçlara
ulaşmak için kurulmuş birliklerin “teşebbüs birliği” olarak değerlendirilmesi
gerektiğini ortaya koymaktadır.

Önaraştırma döneminde elde edilen bilgi ve belgeler ile yapılan incelemeler
neticesinde motor yenileme firmalarının rekabet ihlalleri içeren kararlarının, Ankara
Motor Yenilemeciler Derneği’nin faaliyete geçtiği 27.5.1998 tarihinden önce
uygulanmaya başladığı tespit edilmiş olup, bu nedenle 3.12.1997 tarihli Protokol ile
mezkur firmaların oluşturduğu fiili birlikteliğin tüzel kişiliği olmayan bir teşebbüs
birliği olarak tanımlanması gerekliliği ortaya çıkmaktadır.

4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesinin (a), (b), (c)
bendlerinde yasaklanan faaliyetler arasında yer alan fiiller ile birebir örtüşen
kararlara taraf olan teşebbüslerin kendi kar realizasyonu ve maliyet koşullarını
bireysel olarak dikkate almadan katıldıkları ve bu suretle ortak irade ile oluşturulan
yeni bir oluşum içinde yer aldıkları Protokol’de;

26 REKABET KURUMU
 “Kurul yürürlüğe konmak üzere hazırlanan fiyat listelerini oy birliği ile kabul
etmiştir.” şeklindeki karar, fiyat listesinin 3.12.1997 tarihli toplantıda oy birliği ile
kabul edildiğini belgelemektedir.

 Tespit edilen fiyatların resmi dairelere 15.12.1997 tarihinden itibaren, piyasaya
ise 1.1.1998 tarihinden itibaren geçerli olması (M.2/a), yeni fiyat listelerinin
4.12.1997 tarihinden itibaren geçerli olması (M.2/b), dolayısıyla bu tarihten sonra
eski fiyatlarla teklif verilemeyeceği, anlaşmanın yapıldığı tarihten itibaren söz konusu
liste fiyatlarından çalışılacağı, sözleşme gereği bunun altına inilemeyeceği indirim
veya başka bir yola gidilemeyeceği (M.4) öngörülmektedir.

 Teklifli olarak yapılacak işlerde söz konusu teşebbüslerin iskonto
gösteremeyeceği ve teklif talep eden kuruluşlara bütün firmaların teklif vereceği
(M.5/a), zamların her altı ayda bir yapılacağı, resmi dairelere verilen tekliflerin
15.12.1997 - 1.7.1998 tarihleri arasında geçerli olacağı (M.2/b), söz konusu fiyat
listelerinin USD’ye endekslendiği, kararın alındığı tarihte 1 USD’nin 195.000.TL
olduğu (M.2/c) belirtilerek anlaşmanın uygulama esaslarına değinilmektedir.

Söz konusu Protokol, piyasaya yönelik olarak alınan ve 4054 sayılı Kanun’u açık bir
biçimde ihlal etmek suretiyle ilgili pazardan hizmet bekleyen kurum ve kuruluşların
ihtiyaçlarını rasyonel şekilde karşılayamamaları sonucunu doğuran bir teşebbüs
birliği kararıdır.

Ancak, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 16. maddesinin 4.
fıkrasında yer alan; “Kurul, para cezasına karar verirken, kastın varlığı, kusurun
ağırlığı, ceza uygulanan teşebbüs veya teşebbüslerin pazar içindeki gücü ve
muhtemel zararın ağırlığı gibi unsurları dikkate alır.” hükmü gereği, Ankara il sınırları
içinde yer alan içten yanmalı motorların yenilenme pazarı ve söz konusu teşebbüs
birliği üyelerinin pazar içindeki mali yapıları ayrıntılı olarak ele alınarak teşebbüs
birliğine verilecek idari para cezasının muhtemel sonuçları üzerinde değerlendirme
yapılmıştır. Neticede, pazarda faaliyet gösteren firmalar ve dolayısıyla söz konusu
firmalara ait ciroların kümülatif değerlerinin ortaya koyduğu pazarın toplam rakamsal
büyüklüğüne ilişkin tabloda; 18 firmanın ciroları toplamından meydana gelen
teşebbüs birliği cirosuna ağır bir idari para cezasının uygulanması durumunda
cezanın muhatabı olacak mezkur firmaların sahip oldukları ciroların farklı olması
sonucu nispeten büyük olanların küçüklere karşı avantajlı duruma geleceği, hatta bu
durumda küçük firmaların pazardan çekilerek, faaliyetlerine devam eden az sayıda
firmanın pazarın iktisadi tanımını değiştirebileceği ortaya çıkmıştır. Bu sebeple,
uygulanacak idari para cezası; Rekabet Hukuku’nun piyasaların doğal rekabet
ortamında işlemesine yönelik denetleyici ve düzenleyici olma ya da rekabeti motive
etme şeklinde de ifade edilebilecek genel amacı göz önünde bulundurularak
alınmıştır.

Öte yandan, Kanun’un 10. maddesinin birinci fıkrasında yer alan, “4. madde
kapsamına giren anlaşma, uyumlu eylem ve kararlar alındıkları tarihten itibaren bir
ay içinde Kurul’a bildirilir…” hükmü gereğince, teşebbüs birliği kararı niteliğinde olan
3.12.1997 tarihli Protokol’ün süresi içerisinde Kurumumuza bildirilmemesi de söz
27 REKABET KURUMU
konusu teşebbüs birliğine Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi
uyarınca para cezası uygulanmasını gerektirmektedir.

K- SONUÇ

Rekabet Kurulu'nun 23.5.2000 tarih ve 00-19/192-104 sayılı kararı uyarınca
hakkında soruşturma yürütülen;

 Ankara Motor Yenileme-İzzet GÜLER
 Güney Motor Yenileme-Satılmış GÜNEY
 Serhat Motor Yenileme-Mehmet Ali ERDOĞAN
 Anadolu Motor Yenileme-Sinan ONURLU, Sema ONURLU
 Y. Başkent Motor Yenileme-Satılmış GÜNEY, İbrahim KAYA
 Azim Motor Yenileme San. ve Tic. Ltd. Şti.,
 Bilgin Motor Yenileme S Tic. Ltd. Şti.,
 Destek Motor Yenileme S Tic. Ltd. Şti.,
 Özgür Motor Yenileme San. ve Tic. Ltd Şti.,
 Çiftçiler Motor Yenileme San. ve Tic. Ltd. Şti.,
 Çağ Motor Yenileme San. ve Tic. Ltd. Şti.,
 Lider Motor Yenileme San. ve Tic. Ltd. Şti.,
 Öz Lider Motor Yenileme San. ve Tic. Ltd. Şti.,
 Serdar Motor Yenileme San. ve Tic. Ltd. Şti.,
 Yıldırım Motor Yenileme Rek. San. ve Tic. Ltd. Şti.,
 Nur-İş Motor Yenileme Torna Tesviye İnş. Taah.Tic. San. Ltd. Şti.,
 Emsa-Erkal Motor San. A.Ş.,
 Yeni Özbil Motor San. ve Tic. A.Ş.,

unvanlı teşebbüsler ile ilgili olarak, iddia ve savunmalar, toplanan tüm bilgi ve
belgeler ile soruşturma raporu ve sözlü savunma toplantısındaki açıklamaların
değerlendirilmesi sonucu:

1. Anılan teşebbüslerce oluşturulan fiili birliktelik neticesinde tüzel kişiliği olmayan
bir teşebbüs birliği meydana getirildiğine, söz konusu teşebbüs birliği tarafından
gerçekleştirilen 3.12.1997 tarihli “Ankara Motor Yenileme Atölyeleri Anlaşma
Protokolü” adıyla anılan metinde alınan kararların da teşebbüs birliği kararı
niteliğinde olduğuna;

2. Soruşturma kapsamındaki mezkur teşebbüslerce oluşturulan teşebbüs birliği
tarafından söz konusu Protokol’de;

a) İlgili hizmet pazarında verilen hizmetlere ilişkin fiyat listelerinin
oluşturulması,
b) İlgili hizmet pazarının bölüştürülmesi,
c) Anılan teşebbüslerce pazarda sunulan hizmetlerin arzının kontrolü ve
bunun Protokol vasıtasıyla belirlenmesi,

28 REKABET KURUMU
amacıyla alınan kararların 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4.
maddesi kapsamında olduğuna;

3. 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında olması nedeniyle, aynı Kanun’un
16. maddesinin 2. fıkrası uyarınca mezkur teşebbüslerce oluşturulan tüzel kişiliği
olmayan teşebbüs birliğinin toplam 3.796.416.000.-TL. para cezası ile
cezalandırılmasına;

4. Kanun’un 10. maddesinin birinci fıkrasında yer alan, “4. madde kapsamına giren
anlaşma, uyumlu eylem ve kararlar alındıkları tarihten itibaren bir ay içinde Kurul’a
bildirilir…” hükmü gereğince, teşebbüs birliği kararı niteliğinde olan 3.12.1997 tarihli
Protokol’ün süresi içerisinde Kurumumuza bildirilmemesi nedeniyle, söz konusu
tüzel kişiliği olmayan teşebbüs birliğine Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrasının
(c) bendinde öngörülen 949.104.000.-TL para cezası uygulanmasına;

5. Bu şekilde oluşan toplam 4.745.520.000.- TL cezanın teşebbüs birliği içinde
yeralan ve haklarında soruşturma yürütülen teşebbüslerden eşit olarak
paylaştırılmak suretiyle tahsiline;

Danıştay yolu açık olmak üzere 27.2.2001 tarihinde OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.




Full & Egal Universal Law Academy