1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D1/1/H.G.K.-01/1 (Devralma)
Karar Sayısı : 01-13/121-31
Karar Tarihi : 28.3.2001
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M.Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM,
A.Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER
B- RAPORTÖRLER: H.Gökşin KEKEVİ, Harun ULU
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: - Agretaş Agrega İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Temsilci Av. Tolga İŞMEN
Maya Akar Center Büyükdere Cad. No:100, Kat:17,
Esentepe-İstanbul
D- TARAFLAR: - Agretaş Agrega İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Darıca, Taşliman Mevkii Gebze-Kocaeli
- Bilal ŞAHİN
Turan Güneş Bulvarı Korman Sitesi No:51/A Blok D4
Çankaya Yıldız - Ankara
- Seyhan Cengiz TURHAN
Turan Güneş Bulvarı Korman Sitesi No:51/A Blok D4
Çankaya Yıldız - Ankara
- Hayri YILDIZ
Turan Güneş Bulvarı Korman Sitesi No:51/A Blok D4
Çankaya Yıldız - Ankara
- Abdurrahman KARAMANLIOĞLU
Turan Güneş Bulvarı Korman Sitesi No:51/A Blok D4
Çankaya Yıldız - Ankara
E- DOSYA KONUSU: Agretaş A.Ş'nin Bilal Şahin, Seyhan Cengiz Turhan, Hayri
Yıldız ve Abdurrahman Karamanlıoğlu’nun, Yibitaş Holding A.Ş.’de sahip
oldukları %65,92 oranındaki hisseyi devralması işlemine izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 12.2.2001 tarih, 699 sayı ve 1.3.2001
tarih, 953 sayı ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan
inceleme sonucunda düzenlenen 19.3.2001 tarih, D1/1/H.G.K.-01/1 sayılı Devralma
Ön İnceleme Raporu, 23.3.2001 tarih, REK.0.05.00.00/21 sayılı Başkanlık önergesi
ile 01-13 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
2 REKABET KURUMU
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ
- Yibitaş Holding A.Ş.’de toplam hisselerin %65,92’sini temsil eden hisselere sahip
satıcılar konumundaki Bilal Şahin, Seyhan Cengiz Turhan, Hayri Yıldız ve
Abdurrahman Karamanlıoğlu’nun, söz konusu hisselerini, Agretaş Agrega İnşaat
Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye satması, dolayısıyla Yibitaş Holding A.Ş.’nin ve
iştiraklerinin kontrolünün Agretaş Agrega İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye
geçmesinden oluşan işlem, 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında bir devralma
olmakla birlikte, 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi anlamında hakim durum
yaratmayacağı veya mevcut bir hakim durumu daha da güçlendirerek ilgili pazardaki
rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğurmayacağı, dolayısıyla ilgili
işleme izin verilmesi gerektiği,
- Hisse Devir Anlaşması’nın 5.1. maddesinde yer alan ve satıcıların ve 1. dereceden
kan ve sıhri hısımlarının, hisse devrinden sonra, 3 yıl süreyle, taraflarca belirlenen
pazarda, çimento, hazır beton, agrega, alçı ve alçı bazlı ürünlerin üretimi,
pazarlanması ve satışı konusunda faaliyette bulunmayacaklarına ilişkin hükmün,
yoğunlaşma işlemi için doğrudan ilgili ve zorunlu olması nedeniyle yan sınırlama
olarak değerlendirilmesi gerektiği,
düşünülmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1.Taraflar
H.1.1. Yibitaş Holding A.Ş.
Yibitaş Holding A.Ş.’nin hissedarlık yapısına aşağıda yer verilmiştir:
Hissedarın Adı / Unvanı Hissedarlık Oranı
(yaklaşık %)
Erdoğan M. Akdağ 14,9
Bilal Şahin 16,5
Seyhan C. Turhan 16,4
Hayri Yıldız 16,5
Abdurrahman Karamanlıoğlu 16,4
Osman Çelik 14,8
Bahri Akdağ 3,5
Diğer Ortaklar 0,7
Yibitaş Holding A.Ş.’nin kontrol ettiği teşebbüsler aşağıda sunulmuştur:
Şirket İsmi Faaliyet Konusu Faaliyet Bölgesi
Yibitaş Kraft Torba San.
Tic. A.Ş.
Kraft torba üretimi ve
satışı
Türkiye
Yibitaş Yemtaş A.Ş. Karma yem üretimi ve
besi faaliyetleri
Yozgat, Ankara
3 REKABET KURUMU
Yibitaş Un Gıda A.Ş. Un ve kepek imalatı ve
satışı
Yozgat, Ankara
Yibitaş Gentaş A.Ş. İnşaat Yozgat, Ankara
Yibitaş Pazarlama A.Ş. Pazarlama İç Anadolu
Yibitaş Turizm A.Ş. Turizm İç Anadolu
Yibitaş Sigortacı. A.Ş. Sigorta Hizmetleri İç Anadolu
Yibitaş Holding A.Ş.’nin (Yibitaş) 1999 yılı cirosu, 147.000.000.000 TL. olup,
Yibitaş’ın, tek başına kontrol ettiği, yukarıda belirtilen iştiraklerinin ciroları toplamı ise
3.080.095.000.000 TL.’dir.
H.1.2. Agretaş Agrega İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Agretaş)
Şirketin hissedarlık yapısı aşağıda sunulmuş olup, herhangi bir ticari faaliyeti
olmadığı için 1999 yılı cirosu bulunmamaktadır.
Hissedarın Adı / Unvanı Hissedarlık Oranı
Yaklaşık (%)
Financiere Lafarge 60,09
Asland SA 39,90
Cengiz Özdemir 0,00
Mustafa Acaroğulları 0,00
Ziya Kayacan 0,00
Murat Ali Soylu 0,00
Agretaş’ı kontrol eden Lafarge S.A. (Lafarge) halka açık bir şirket olup,
Türkiye’de kontrol ettiği teşebbüsler aşağıda yer almaktadır.
Şirket İsmi Faaliyet Konusu Faaliyet Bölgesi
Agretaş Agrega İnş. San.
Tic. A.Ş.
Çimento ve inşaat işleri Marmara
Lafarge Aslan Çimento A.Ş. Klinker-çimento üretimi ve
satışı
Marmara
Lafarge Ereğli Çimento A.Ş. Çimento üretimi ve satışı Batı Karadeniz
Lafarge Beton A.Ş. Hazır beton üretimi ve satışı Marmara ve İzmir
Birtaş İnş. San A.Ş. Agrega ve kireçtaşı üretimi
ve satışı
Marmara
Marmara Madencilik Ltd.
Şti.
Madencilik Marmara
ASMAD Çimento ve inşaat işleri Marmara
Assan İnşaat San. Tic. A.Ş. Çimento ve inşaat işleri Marmara
Dalsan Alçı A.Ş. Alçı ve alçıpan üretimi ve
satışı
Türkiye
Lafarge Entegre Harç San.
Tic. A.Ş.
Alçı, sıva, agrega, kireç
üretimi-satışı
Türkiye
Brass Çatı Sistemleri Tic.
A.Ş.
Çatı malzemeleri üretimi ve
satışı
Türkiye
4 REKABET KURUMU
Lafarge’ın, yukarıda yer verilen Türkiye’deki iştiraklerinin 1999 yılı toplam
ciroları, 53.301.911.591.231 TL.’dir.
İç Anadolu ve Karadeniz bölgesinde, klinker, çimento ve hazır beton üretim ve
satışı ile iştigal eden ve Yibitaş ile Lafarge tarafından birlikte kontrol edilen Yibitaş
Lafarge Orta Anadolu Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin (YLOAÇ) hissedarlık
yapısı aşağıdaki gibidir:
Hissedarın Adı/Ünvanı Hissedarlık Oranı
(yaklaşık %)
Yibitaş Holding A.Ş. 49,50
Yibitaş Kraft Torba A.Ş. 0,03
Yibitaş Pazarlama A.Ş. 0,24
Yibitaş İnşaat A.Ş. 0,23
Seyhan Turhan 0,00
Bilal Şahin 0,00
Hayri Yıldız 0,00
Abdurrahman Karamanlıoğlu 0,00
Durak Çelik 0,00
Erdoğan Akdağ 0,00
Agretaş A.Ş. 49,99
Lafarge Ekmel Beton A.Ş. 0,00
Birtaş İnşaat San. A.Ş. 0,00
As-San İnşaat San. Tic. A.Ş. 0,00
1999 yılı cirosu, 37.698.407.000.000 TL. olan YLOAÇ’ın, aynı şekilde Yibitaş
ve Lafarge tarafından birlikte kontrol edilen iştiraklerine ilişkin bilgiler aşağıda yer
almaktadır:
İştirak
Ünvanı
YLOAÇ’ın
Hissedarlık
Oranı (%)
Faaliyet
Konusu
Faaliyet
Bölgesi
Pazar Payı
Yibitaş
Lafarge
Madencilik
San. ve Tic.
Ltd. Şti.
100 Madencilik,
agrega üretimi
ve satışı
İç Anadolu
(Tasfiye
Halinde)
Tasfiye halinde
olduğundan pazar
payı sözkonusu
değil
Yibitaş
Lafarge
Nakliyecilik
Ltd. Şti.
100 Grup içi çimento
ve klinker
nakliyesi
İç Anadolu
(Tasfiye
Halinde)
Grup içi nakliye
hizmeti
verildiğinden pazar
payı sözkonusu
değil
Yibitaş
Lafarge
Beynelmilel
Nakliyecilik
100 Grup içi çimento
ve klinker
nakliyesi
İç Anadolu Grup içi nakliye
hizmeti
verildiğinden pazar
payı sözkonusu
değil
5 REKABET KURUMU
Yibitaş
Yozgat İşçi
Birliği İnşaat
Malz. Tic. Ve
San A.Ş.
72 Klinker-çimento
üretimi ve satışı
Yozgat,
Kırıkkale,
Ankara
%21,5 (YLOAÇ’a
dahil olarak)
YLOAÇ iştiraklerinin 1999 yılı toplam cirosu, 12.440.729.000.000 TL’dir.
H. 2. İlgili Pazar
H.2.1. Ürün Pazarı
Dosya mevcudu bilgilerden, Yibitaş grubunun tek başına kontrol ettiği
şirketlerin faaliyet konularının, kraft torba üretim ve satışı, pazarlama, turizm ve
sigorta hizmetleri olduğu, Lafarge'ın Türkiye’de tek başına kontrol ettiği şirketlerin,
klinker, çimento, hazır beton, alçı, alçıpan, sıva, kireç ve çatı malzemeleri üretim ve
satışı alanlarında faaliyet gösterdiği, iki grubun beraber kontrol ettiği YLOAÇ’ın ise,
klinker, çimento ve hazır beton üretim ve satışı ile iştigal ettiği, tarafların faaliyet
alanları itibarıyla devralma işlemi sonrasında yoğunlaşmanın klinker, çimento ve
hazır beton üretim ve satışı pazarlarında ortaya çıkabileceği anlaşılmıştır.
Ancak, Lafarge Beton A.Ş.’nin hazır beton tesislerinin, İstanbul (6 tesis),
Kocaeli (2 tesis), Adapazarı, Tekirdağ, Balıkesir, Yalova ve İzmir'de (4 tesis)
bulunduğu, buna karşılık, Yibitaş Lafarge hazır beton tesislerinin, Ankara (3 tesis),
Kayseri, Kırıkkale, Kırşehir, Nevşehir ve Samsun’da (2 tesis) yer aldığı, Lafarge’ın
tek başına kontrol ettiği tesisler ile Yibitaş ile birlikte kontrol ettikleri tesislerin
hiçbirinin aynı ilde faaliyet göstermediği, bu tesislerin faaliyet alanlarının
kesişmesinin mümkün olmadığı, hazır betonun niteliği gereği çok kısa zamanda
tüketilmesi gerektiği, Türkiye Hazır Beton Birliği’nin verilerine göre, Türkiye’de hazır
beton tesisi sayısının 1997 yılında 187 iken hızlı bir artışla 1998 yılında 341'e
yükselmesinin sektörün rekabete açık bir yapısının bulunduğunu gösterdiği, klinkerin
ise yalnızca çimento üretimi için gerekli bir ara mal olduğu hususları dikkate
alındığında, devralmanın etkili olacağı ilgili ürün pazarı olarak çimento pazarı
belirlenmiştir.
H.2.2. Coğrafi Pazar
Lafarge'ın Darıca’daki çimento fabrikasının satış yaptığı iller; İstanbul
(Anadolu ve Avrupa yakaları), İzmit, Yalova ve Adapazarı; Ereğli’deki öğütme
tesisinin satış yaptığı iller; Zonguldak, Düzce, Bartın ve Bolu’dur.
Yibitaş ve Lafarge'ın beraber kontrol ettiği YLOAÇ bünyesinde ise, Çorum,
Sivas ve Yozgat çimento fabrikaları ile Ankara Hasanoğlan, Nevşehir ve Samsun
öğütme tesisleri bulunmakta olup, çimento satışının yapıldığı iller; Ankara, Yozgat,
Kırıkkale, Kırşehir, Çorum, Amasya, Çankırı, Kastamonu, Sivas, Tokat, Erzincan,
Malatya, Nevşehir, Kayseri, Samsun ve Sinop’dur. Ayrıca, sürekli olmamakla birlikte,
Doğu Karadeniz’deki iller ile Elbistan, Diyarbakır ve Gaziantep’ede satış
yapılmaktadır.
Bu çerçevede, Lafarge’ın tek başına kontrol ettiği tesisler ile Yibitaş'la beraber
kontrol ettikleri tesislerin aynı ilde faaliyet göstermemesi, ancak çimentonun fabrika
6 REKABET KURUMU
merkezinden 200-300 km uzaklıktaki mesafelere taşınabilmesi nedeniyle ilgili coğrafi
pazar, YLOAÇ ile Lafarge Ereğli’nin faaliyet alanları olan İç Anadolu ve Karadeniz
bölgesini içerecek şekilde belirlenmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Agretaş A.Ş'nin Bilal Şahin, Seyhan Cengiz Turhan, Hayri Yıldız ve
Abdurrahman Karamanlıoğlu’nun, Yibitaş Holding A.Ş.’de sahip oldukları %65,92
oranındaki hisseyi devralması sonucunda, Yibitaş Holding A.Ş. ve iştiraklerinin
kontrolü, Agretaş A.Ş.’ye geçecektir. 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b)
bendinde yer alan “Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün
malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine
yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi”
hükmü çerçevesinde, kontrol değişikliğinin gerçekleştirildiği devralmanın anılan
Tebliğ kapsamında olduğu anlaşılmıştır.
Bildirime konu işlem sonucunda, tarafların ortaklaşa kontrol ettikleri YLOAÇ’ın
kontrolü tamamen Agretaş A.Ş.’ye geçecektir. İlgili pazarda faaliyet gösteren
YLOAÇ’ın 1999 yılı pazar payı % 18,07; cirosu 37.698.407.000.000 TL.’dir. Lafarge
Ereğli’nin ise pazar payı % 1,23; cirosu 2.076.716.000.000 TL.’dir. Dolayısıyla işlem,
1997/1 sayılı Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinin; “Bu Tebliğ’in 2
nci maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya
devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili
ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya
bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmişbeş trilyon Türk Lirası’nı aşması
halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.” hükmü uyarınca, ciro eşiğini
geçmesi nedeniyle Tebliğ kapsamında izne tabidir.
Devralma işlemi öncesinde, ilgili pazardaki üretim ve satış miktarları aşağıda
sunulmuştur.
Grup/Firma
İsmi
Klinker
Üretimi
(ton)
Çimento
Üretimi
(ton)
Satış
(ton)
İlgili
Pazardaki
Payı (%)
Türkiye
Pazar
Payı (%)
YLOAÇ
(Yibitaş-
Lafarge)
1.420.200 1.829.263 1.821.044 18,07 5.78
Lafarge - 107.000 124.620 1,23 0.40
Rumeli 703.336 860.186 866.119 8,59 2,75
OYAK 1.754.000 2.543.670 2.531.843 25,13 8.03
Karçimsa - 84.093 187.307 1,85 0.59
Erdem - 174.470 174.153 1,77 0.55
Set 1.246.138 1.032.734 1.129.376 11,20 3,58
Vicat 1.310.350 1.691.236 1.684.607 16,71 5,34
Eskişehir 430.500 580.895 581.371 5,76 1,84
OYSA 420.033 487.425 487.185 4,88 1,55
İstaş - 32.721 32.721 0,30 0.10
Sabancı - 452.735 455.282 4,51 1.44
TOPLAM 7.284.557 9.876.428 10.075.628 100 31,96
7 REKABET KURUMU
Devralma işlemi sonrasında, Lafarge’ ın pazar payının %19,30’a çıkacağı,
dolayısıyla ilgili pazarda önemli bir yoğunlaşma oranının gerçekleşmeyeceği, bu
nedenle söz konusu devralma işleminin, hakim durum yaratmayacağı veya mevcut
bir hakim durumu güçlendirerek ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması
sonucunu doğurmayacağı kanaatine varılmıştır.
Bildirim konusu devralma işlemine yönelik olarak imzalanan Hisse Devir
Anlaşması’nın “Rekabet Etmeme” başlıklı 5. maddesinde, “Satıcıların her biri; satılan
hisseler ellerinden çıktıktan sonra üç yıl süreyle, gerek kendilerinin ve gerekse 1.
dereceden kan ve sıhri hısımlarının işbu Anlaşma’nın Ek 5.1’inde belirtilen coğrafi
pazarlarda, işbu anlaşmanın tanımlamalar bölümünde yazılı “İş” tanımı içerisinde yer
alan herhangi bir faaliyette doğrudan doğruya veya dolaylı olarak bulunmayacaklarını
kabul ve taahhüt ederler” ifadesine yer verilmiştir. Bu maddeye göre, Yibitaş Holding
A.Ş.’deki hisselerini Agretaş Agrega İnşaat San. ve Tic. A.Ş.’ye devredecek olan
Bilal Şahin, Seyhan Cengiz Turhan, Hayri Yıldız ve Abdurrahman Karamanlıoğlu ve
bu şahısların 1. dereceden kan ve sıhri hısımları, İç Anadolu ve Karadeniz
bölgesinin bir bölümünde, çimento, hazır beton, agrega, alçı ve alçı bazlı ürünlerin
üretimi, pazarlanması ve satışı konusunda üç yıl boyunca faaliyette
bulunmayacaklardır.
Teşebbüsler arasında, bir tarafın diğerine rekabet etme yasağı getirdiği
anlaşmalar 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında değerlendirilmekle birlikte,
bazı birleşme veya devralma işlemlerinde, ticaret yerinin, mevkii, itibar ve sair
gayrimaddi unsurların ve know-how gibi kayıtlı olmayan hakların da devri söz konusu
olduğu için, satıcı üzerine getirilen ve belirli şartları içinde bulunduran rekabet
yasakları aynı Kanun'un 7. maddesi kapsamında incelenmektedir.
Kontrolün tamamıyla devredildiği işlemlerde, rekabet etme yasağı
kapsamının, devralınan teşebbüsün faaliyet gösterdiği ilgili ürün, coğrafi pazar ve
makul bir süre ile sınırlı olması gerekmekte, devralma işleminin, devralınan
teşebbüsün mevcut ve potansiyel müşterisi, mevki, itibar ve sair gayrimaddi unsurları
(goodwill) ile know-how’ı içerip içermediğine göre makul süre belirlenmektedir.
Bu çerçevede, rekabet etme yasağının ürün tanımının, yalnızca ilgili ürün
(çimento) ve bu ürünle yakından ilişkili, etkilenen pazarları (hazır beton, agrega, alçı
ve alçı bazlı ürünler) kapsadığı, coğrafi boyutunun ise, devralma işleminden
etkilenecek coğrafi pazar ile sınırlı olduğu, YLOAÇ’ın kuruluşu sırasında ve
sonrasında, Lafarge' ın, önemli miktarlarda geliştirme yatırımı yaparak, know-how
aktarımı sağladığı hususları dikkate alındığında, Hisse Devir Anlaşması’nın 5.1.
maddesi ile, satıcılar üzerine getirilen rekabet etme yasağının, kapsam ve süre
açısından devralma işleminin tamamlanması için doğrudan ilgili ve gerekli bir yan
sınırlama olduğu kanaatine varılmıştır.
İ- SONUÇ
Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ve tespitler doğrultusunda;
i) Agretaş A.Ş'nin Bilal Şahin, Seyhan Cengiz Turhan, Hayri Yıldız ve Abdurrahman
Karamanlıoğlu’nun, Yibitaş Holding A.Ş.’de sahip oldukları %65,92 oranındaki
hisseyi devralması işleminin, tarafların sahip olduğu toplam ciroları yönüyle,1997/1
sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğuna,
8 REKABET KURUMU
ii) Bu işlem sonucunda, ilgili pazarlarda hakim durum yaratılması veya mevcut bir
hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının
söz konusu olmaması, ayrıca "Hisse Devir Anlaşması"nın 5.1. maddesinde yer alan
rekabet etme yasağına ilişkin hükmün, devir sözleşmesine ilişkin makul, objektif ve
zorunlu bir yan kısıtlama olması nedeniyle, bildirim konusu işleme izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy