1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D4/1/S.Ç.-99/1
Karar Sayısı : 01-21/191-49
Karar Tarihi : 26.4.2001
Konu : Haydarpaşa, Erenköy ve Halkalı Gümrük Sahalarında kara
taşımacılığı faaliyetinde bulunan teşebbüs ve teşebbüs birliklerinin 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4 ve 6. maddelerini ihlal edip
etmediklerinin tespiti.
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL (II. Başkan), İsmet CANTÜRK,
Nejdet KARACEHENNEM, A.Ersan GÖKMEN, R.Müfit SONBAY,
Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER.
B- SORUŞTURMA HEYETİ
Başkan : Nejdet KARACEHENNEM
Raportörler : Kemal Tahir SU, Murat AYBER, Metin HASSU
C- ŞİKAYET EDEN: Se-Na Tekstil Sanayi Ticaret A.Ş.
Atatürk Cad. Sanayi Mah. No:102, Güngören/İSTANBUL
D- HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILANLAR
I. HAYDARPAŞA GÜMRÜK SAHASINDA FAALİYET GÖSTERENLER
I.1- Sınırlı Sorumlu Haydarpaşa Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi
Selimiye İskele Cad. Hasancıoğlu Apt. 56/2, Harem, 81170,
Üsküdar/İSTANBUL
Vekili: Av. Ali Civan YÜCEL
Sahne Sok. Ali Han, Kat:2, D: 207, Galatasaray-Beyoğlu/İSTANBUL
I.2- Sınırlı Sorumlu 94 Nolu 4 El Haydarpaşa ve Yöresi Gümrük Motorlu
Taşıyıcılar Kooperatifi
Selimiye İskele Cad. 21/2, Harem/İSTANBUL
Vekili: Av. Necati YILDIRIM
Esentepe Cad. No:4/12, Mecidiyeköy/İSTANBUL
I.3- Sınırlı Sorumlu 4 Eylül Haydarpaşa ve Yöresi Gümrük Tahmil Tahliye
Depoları Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi
Rıhtım Cad. 50/3, Kadıköy/İSTANBUL
Vekili: Av. Sabahaddin ÖZKAN
Akdeniz Cad. Şemsettin Sami Sok. No: 6/10, Fatih/İSTANBUL
2 REKABET KURUMU
I.4- Öz Nakliyat Kara Taşımacılığı Anonim Şirketi
Alemdağ Cad. 50, B Blok, Çamlıca-Üsküdar/İSTANBUL
Vekili: Av. Yüksel EREN
Alemdağ Cad. 50, B Blok, Çamlıca-Üsküdar/İSTANBUL
II. ERENKÖY GÜMRÜK SAHASINDA FAALİYET GÖSTERENLER
II.1- Sınırlı Sorumlu 40 Nolu İstanbul İli Kadıköy İlçesi Küçükbakkalköy
Gümrük Antrepoları ve Civarı Motorlu Taşıyıcıları Kooperatifi
Küçükbakkalköy Atatürk Mah., Alemdağ Cad. 2/B, Kadıköy/İSTANBUL
II.2- 43 Nolu Sınırlı Sorumlu İçerenköy Küçükbakkalköy Kayışdağ Motorlu
Taşıyıcılar Kooperatifi
Küçükbakkalköy Atatürk Mah., Alemdağ Cad. 4/1 Kadıköy/İSTANBUL
III. HALKALI GÜMRÜK SAHASINDA FAALİYET GÖSTERENLER
III.1- 72 Nolu İstanbul İli Bakırköy İlçesi Halkalı İkitelli Büyük Sanayi Sınırlı
Sorumlu Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi
Merkez Mah. Mahmutbey Cad. Süren Pasajı No: 18 Halkalı/İSTANBUL
III.2- Sınırlı Sorumlu Halkalı Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi
TCDD Halkalı Gümrüklü Ambar ve Sahaları Bitişiği K.Çekmece/İSTANBUL
E- İDDİALARIN ÖZETİ
Se-Na Tekstil Sanayi Ticaret A.Ş.’nin, 17.03.1999 tarih ve 898 sayı ile intikal
eden dilekçesinde;
İthal edilen malların gümrük sahalarından çekilip fabrika mahalline
naklinde önemli zorluklarla karşılaştıkları,
Kooperatiflere üye olmayan nakliye araçlarının gümrük sahalarına
alınmadıkları,
Gümrük sahalarında faaliyet gösteren kooperatiflerin tekelci durumda
olduklarından nakliye fiyatlarını yüksek tespit ettikleri,
Bu konuların özellikle Haydarpaşa, Erenköy ve Halkalı gümrüklerinde
yoğunlaştığı,
şikayet edilmiştir.
Bu şikayet üzerine yapılan önaraştırma sonucu düzenlenen 12.11.1999 tarih
ve D4/2/MY-99/20 sayılı Önaraştırma Raporu’ndaki iddialar;
1. Haydarpaşa Gümrük Sahasında faaliyet gösteren Öz Nakliyat Kara
Taşımacılığı A.Ş. (Bundan böyle "Öz Nakliyat A.Ş." olarak anılacaktır.), Sınırlı
Sorumlu Haydarpaşa Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi (Bundan böyle "Hay-Koop."
olarak anılacaktır.), Sınırlı Sorumlu 4 Eylül Haydarpaşa ve Yöresi Gümrük Tahmil
Tahliye Depoları Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi (Bundan böyle "4 Eylül Kooperatifi"
olarak anılacaktır.) ile Sınırlı Sorumlu 94 Nolu 4 El Haydarpaşa ve Yöresi Gümrük
Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi’nin (Bundan böyle "4 El Kooperatifi" olarak
anılacaktır.); fiyat tespiti, arzın kontrolu, rakip teşebbüslerin faaliyetlerinin
3 REKABET KURUMU
zorlaştırılması, kısıtlanması ve piyasaya yeni gireceklerin engellenmesine yönelik
olarak anlaşma yaptıkları,
2. Erenköy Gümrük Sahasında faaliyet gösteren Sınırlı Sorumlu 40 Nolu
İstanbul İli Kadıköy İlçesi Küçükbakkalköy Gümrük Antrepoları ve Civarı Motorlu
Taşıyıcıları Kooperatifi (Bundan böyle "40 numaralı Kooperatif" olarak anılacaktır.)
ve 43 Nolu Sınırlı Sorumlu İçerenköy Küçükbakkalköy Kayışdağı Motorlu Taşıyıcılar
Kooperatifi’nin (Bundan böyle "43 numaralı Kooperatif" olarak anılacaktır.);
anlaşarak fiyat belirledikleri ve pazar paylaşımı ile arzın kısıtlanması eylemlerinde
bulundukları,
3. Halkalı Gümrük Sahasında faaliyet gösteren Sınırlı Sorumlu Halkalı
Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi (Bundan böyle "Halkalı Kooperatifi" olarak
anılacaktır.) ve 72 Nolu İstanbul İli Bakırköy İlçesi Halkalı İkitelli Büyük Sanayi Sınırlı
Sorumlu Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi’nin (Bundan böyle "72 numaralı Kooperatif"
olarak anılacaktır.); fiyat tarifelerini normalin üzerinde belirledikleri,
hususlarından ibarettir.
Bu bakımdan; Haydarpaşa Gümrük Bölgesi ile Erenköy Gümrük Bölgesi'nde
faaliyet gösteren teşebbüs ve teşebbüs birliklerinin eylemlerinin 4054 sayılı
Kanun'un 4. ve 6. maddelerine, Halkalı Gümrük Sahası'nda faaliyet gösteren
teşebbüs birliklerinin eylemlerinin ise Kanun'un 6. maddesine aykırı oldukları
iddialarıyla ilgili soruşturma açılmıştır.
F- DOSYA EVRELERİ
Se-Na Tekstil Sanayi Ticaret A.Ş.’nin Rekabet Kurumu kayıtlarına 17.3.1999
tarih ve 898 sayı ile intikal eden başvurusu ve Kurul'un önaraştırma açılmasına dair
kararı üzerine düzenlenen 12.11.1999 tarih ve D4/2/MY-99/20 sayılı Önaraştırma
Raporu, Rekabet Kurulu'nun 30.11.1999 tarih ve 99-55/585-372 sayılı toplantısında
görüşülerek 4054 sayılı Kanun'un 41. maddesi uyarınca yukarıda (D) maddesinde
belirtilen teşebbüs ve teşebbüs birlikleri hakkında yukarıda (E) maddesinde belirtilen
iddialara ilişkin olarak soruşturma açılmasına karar verilmiştir.
15.12.1999 tarihinde Kanun'un 43/2. maddesine göre taraflara soruşturma
açıldığına ilişkin bildirimde bulunularak, tarafların 30 gün içinde yazılı savunmalarını
göndermeleri istenmiştir.
Haklarında soruşturma açılan teşebbüs ve teşebbüs birliklerinden; Hay-Koop.,
40 numaralı Kooperatif, 72 numaralı Kooperatif ve Halkalı Kooperatifi birinci yazılı
savunmalarını süresi içinde Kurum'a göndermişlerdir.
4 El Kooperatifi, 4 Eylül Kooperatifi, Öz Nakliyat A.Ş. ve 43 numaralı
Kooperatif ise birinci yazılı savunmalarını yasal süre geçtikten sonra Kurum’a
göndermişlerdir.
Rekabet Kurulu’nun 31 Mayıs 2000 tarih ve 00-20/206-111 sayılı Kararı ile
soruşturma süresinin altı ay uzatılmasına karar verilmiştir.
Soruşturma Heyeti tarafından düzenlenen 01.11.2000 tarih ve SR/00-12 sayılı
Soruşturma Raporu Kanun'un 45/1. maddesi uyarınca Kurul Üyeleri ile ilgili taraflara
tebliğ edilmiş ve aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca taraflardan 30 gün içinde ikinci
4 REKABET KURUMU
yazılı savunmalarını göndermeleri istenmiş, Öz Nakliyat A.Ş.’nin başvurusu üzerine,
Rekabet Kurulu’nun 5 Aralık 2000 tarih ve 00-48 sayılı toplantısında ikinci yazılı
savunma süresinin 30 gün uzatılmasına karar verilmiştir. Soruşturma Raporu'nun
tebliğini takiben, haklarında soruşturma yürütülen teşebbüs ve teşebbüs
birliklerinden; 72 numaralı Kooperatif ikinci yazılı savunmasını göndermemiş,
diğerleri süresi içinde ikinci yazılı savunmalarını Kurum’a göndermişlerdir.
Soruşturma Heyeti, ikinci yazılı savunmalara karşı Ek Görüşü Kurul Üyelerine
ve taraflara 25.01.2001 tarihinde göndermiştir. Tebligat yapılan teşebbüs ve
teşebbüs birliklerinden; Halkalı Kooperatifi ile 72 numaralı Kooperatif Ek Görüşe
cevap vermemişler, soruşturma kapsamındaki diğer kuruluşlar süresi içinde Ek
Görüşe cevaplarını Kurum’a göndermişlerdir.
Haydarpaşa ve Erenköy gümrük sahalarında faaliyet gösteren Hay-Koop., 4
El Kooperatifi, 4 Eylül Kooperatifi, Öz Nakliyat A.Ş., 40 numaralı Kooperatif ve 43
numaralı Kooperatif Kanun’un 46. maddesi uyarınca sözlü savunma toplantısı
yapılmasını talep etmişlerdir.
Rekabet Kurulu 13.3.2001 tarih ve 01-12/109-M sayılı toplantısında,
18.4.2001 Çarşamba günü saat 1100’de sözlü savunma toplantısı yapılmasına ve
toplantıya şikayetçi ile soruşturma kapsamında bulunan tüm teşebbüs ve teşebbüs
birliklerinin davet edilmesine karar vermiştir. Sözlü savunma davetiyeleri Kanun'un
46/2. maddesi uyarınca ilgililere gönderilmiştir.
18.4.2001 tarihinde sözlü savunma toplantısı düzenlenmiş ve taraflar
savunmalarını yapmışlardır.
Rekabet Kurulu 26.4.2001 tarihinde 01-21/191-49 sayı ile Nihai Kararını
vermiş ve Karar Kanun'un 49. maddesi uyarınca taraflara 2.5.2001 tarihinde
açıklanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ
Dosyanın Raportörleri;
1. Haydarpaşa gümrük sahasında faaliyet gösteren teşebbüs ve teşebbüs
birliklerinin liste fiyatlarını birlikte belirlemek suretiyle Kanun’un 4. maddesini ihlal
ettikleri, haklarındaki diğer iddialara ilişkin ihlal tespit edilemediği,
2. Erenköy gümrük sahasında faaliyet gösteren teşebbüs birliklerinin fiyat
anlaşması yapmak ve pazar paylaşımında bulunmak suretiyle Kanun’un 4.
maddesini ihlal ettikleri, haklarındaki diğer iddialara ilişkin ihlal tespit edilemediği,
3. Halkalı gümrük sahasında faaliyet gösteren teşebbüs birliklerinin
fiyatlarının aşırı sayılabilecek nitelikte olmadığı ve ihlal teşkil eden eylemlerine
rastlanmadığı,
4. Yukarıda sayılan nedenlerle Haydarpaşa ve Erenköy gümrük bölgelerinde
faaliyet gösteren teşebbüs ve teşebbüs birliklerinin, Kanun’un 16. maddesinin birinci,
ikinci ve üçüncü fıkraları gereğince cezalandırılmaları gerektiği,
şeklinde görüş ve tekliflerini belirtmişlerdir.
5 REKABET KURUMU
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I. İLGİLİ PAZAR
I.1- Ürün Pazarı
Şikayet konusu Türkiye’ye ithal edilen malların gümrük sahalarından kara
taşımacılığı yoluyla taşınması hizmetinin gerçekleştirilmesi ile ilgilidir. Bu bakımdan
ilgili ürün pazarı, söz konusu gümrük sahalarından başlayan karayolu taşımacılığı
hizmetleri olarak tespit edilmiştir.
I.2- Coğrafi Pazar
Gümrük sahalarından yapılan taşımaların büyük bölümünün gümrük
sahalarında faaliyet gösteren teşebbüs veya teşebbüs birlikleri tarafından
gerçekleştirilmesi nedeniyle herbir gümrük sahası ayrı ayrı ilgili coğrafi pazar olarak
tespit edilmiştir.
II. KANUN’UN 4. MADDESİNİN İHLALİ İDDİALARINA İLİŞKİN TESPİT VE
DEĞERLENDİRMELER
II.1- HAYDARPAŞA GÜMRÜK SAHASI
II.1.1- YAPILAN TESPİTLER VE DELİLLER
a- Protokol
Haydarpaşa Gümrük Sahasında faaliyet gösteren teşebbüs ve teşebbüs
birliklerinde yapılan yerinde incelemede Hay-Koop., 4 Eylül Kooperatifi ve 4 El
Kooperatifi’nde olduğu tespit edilen ve sadece Hay-Koop.’un kaşesi ve yetkililerinin
imzalarını taşıyan taslak halindeki protokolün;
-Giriş bölümünde,
-“Birbirlerine zarar vermemek”
-“… Ortak hareket etme kararı almış olan 4 kuruluşun yetkilileri 26 Nisan 1999
tarihinde bir araya gelerek, … Kuruluşlarına zarar veren araçları ortadan kaldırıp
müşterilerle doğrudan bağlantılar kurmak”
-“için aşağıdaki şartlarda anlaşarak işbu protokolü hazırlamaya karar
vermişlerdir.”
denilmektedir.
- Taslak protokolün aşağıda aynen verilen 5. ve 10. maddeleri fiyat anlaşması
niteliğindedir:
Madde 5
“Ortak hareket etme kararı almış olan kurum ve kuruluş yetkililerinin 26 Nisan
1999 tarihinde toplanarak 1 Mayıs 1999 tarihinde uygulanacak fiyat zammının % 20
olmasına karar verilmiş olup ortak fiyat listesi çıkartılarak müşterilere dağıtılması
benimsenmiş ancak müşteri opsiyonlarının centilmenliği incitmeyecek şekilde % 15
oranını geçmeyecek şekilde uygulanması kararlaştırılmıştır.”
6 REKABET KURUMU
Madde 10
“Birbirlerine araç desteği sağlandığında liste üzerinden müşteriye tanınan %
15 opsiyon birbirlerine de tanınacak ve fatura edildikten bir hafta sonra ödemesi
yapılarak mağduriyete meydan verilmeyecektir.”
- Taslak protokolün 7 ve 8. maddeleri aşağıda belirtilmiş olup, müşteri
paylaşma niteliğindedir:
Madde 7
“Protokolde adı geçen hiçbir kurum ve kuruluş yürürlük tarihi olan 01.05.1999
tarihinden itibaren birbirlerinin müşteri ve işine kesinlikle fiyat vermeyecek ve araç
temin etmeyecektir. Her kuruluşun müşterisi kendisinde kalacaktır.”
Madde 8
“Protokole dahil kurum ve kuruluşların 01.05.1999 tarihindeki
bilgisayarlarında, kalamozalarında veya mizanlarında görülen müşteri portföyleri asıl
kabul edilecek, müşteri küsüp gelse dahi kabul edemeyeceklerdir. Protokoldeki cezai
müeyyidelere saygı gösterilecek bu şekilde sorunlu müşteri olması halinde protokole
dahil kuruluş yetkilileri bir araya gelerek süratle karar vereceklerdir.”
- Taslak protokolün aşağıda belirtilen 11 ve 13. maddeleri gümrük sahasına
giriş engeli yaratılması mahiyetindedir:
Madde 11
“Haydarpaşa Liman Kapısı serbest ekonomi kuralları çerçevesinde müşterek
hareket etme kararı almış olan dört kuruluş tarafından personel ve araç gereç temin
edilerek kontrol altında tutulacaktır.”
Madde 13
“Haydarpaşa Limanı’na dışardan gelecek müdahale ve girişimlerde protokole
tabi dört kuruluş tek vücut olarak hareket edecek ve şiddetle karşı konularak iş ve
rızkımızın devamlılığının korunup sağlanabilmesi için maddi manevi tüm gücümüzle
çalışmakta olduğumuz bu limanı ne pahasına olursa olsun kontrol altında
tutulacağının beyan ve taahhüt edilmesi ortak görüş olarak karar altına alınmıştır.”
- Taslak protokolün 1, 2, 3 ve 4. maddeleri giriş engeli yaratılmasını destekler
mahiyettedir:
Madde 1
“Ortak hareket etme kararı almış olan 3 kooperatif ve Öz Nakliyat A.Ş.
Haydarpaşa Llimanı’nda üyelerine ve kuruluşlarına iş imkanı sağlayacaklardır..”
Madde 2
“Haydarpaşa Limanı’nda faaliyet gösteren kuruluş ve acentaların ihtiyacı olan
araçları üyeleri ve kendi öz varlığında kayıtlı vasıtalardan temin edeceklerdir.”
Madde 3
“Ortak hareket etme kararı almış olan kurum ve kuruluşlardan Sınırlı Sorumlu
Hay Koop. 930 araç, 4 Eylül Kooperatifi 300 araç, 4 El Kooperatifi 100 araç ve Öz
7 REKABET KURUMU
Nakliyat AŞ’nin 300 aracını içermekte olup eldeki mevcut kayıtlı araçlarla faaliyete
devam edilecek olup protokol süresince araç artışına gidilmeyecektir.”
Madde 4
“Müşterilerine hizmet verirken ön koşul üyelerinin hak ve menfaatlerinin
korunması olacaktır.”
- Taslak protokolün tümü ve özellikle aşağıda yer verilen 12. maddesi,
birbirleriyle rekabet etmemeyi öngörmektedir:
Madde 12
“Ortak hareket etme kararı almış olan Sınırlı Sorumlu Hay Koop., Sınırlı
Sorumlu 4 Eylül Kooperatifi., Sınırlı Sorumlu 4 El Kooperatifi ve Öz Nakliyat A.Ş.
yalnız Haydarpaşa Limanı’nda değil yeni açılacak iş yeri ve limanlarla, özel konteyner
depolarındaki ihracat işlerinde de kuruluş ve esnafının menfaati için birbirlerine zarar
vermeyip ortak hareket edeceklerdir. Dış sahalarda da birbirlerine destek verip
kuruluşlarına iş imkanı sağlayacak, dışarıya karşı birlik ve beraberlik içinde hareket
edildiği gösterilecektir.”
Taslak protokol üzerinde yalnızca Hay-Koop.’un kaşesi ve yetkililerinin
imzalarının bulunduğu görülmektedir. Nitekim, 4 El Kooperatifi tarafından Öz
Nakliyat A.Ş.’ne, Hay-Koop.’a ve 4 Eylül Kooperatifi’ne mezkur protokole ilişkin
olarak gönderilen yazıda yer alan,
“26 Nisan 1999 tarihinde biraraya gelen Sınırlı Sorumlu 4 El Kooperatifi
Sınırlı Sorumlu Hay-Koop. ve Öz Nakliyat A.Ş. bazı konularda ortak hareket etme
kararı almışlardır.
Bu amaçla Sınırlı Sorumlu Hay-Koop. tarafından hazırlanarak gönderilen
protokol metninde, üzülerek ifade etmek gerekir ki toplantıda konuşulmayan bazı
konularda görüşülerek kabul edilmiş gibi dikte ettirilmiştir.
Amaç ve Kapsam bölümünde 15 madde ile ana hatları çizilen görüşlerimizin,
üyelerimizin menfaatleri ile örtüşenlerinin kabul edilmesi kadar tabii birşey olamaz.
Ancak; 3. madde tüzel kişiliği ilgilendirdiğinden ve yapılan toplantıda bu
hususta herhangi bir görüşme yapılmamasına rağmen limanda çalışacak araç
sayılarının belirlenmesi hususunda tek başına Sınırlı Sorumlu Hay Koop. kendisini
nasıl belirleyici görebilir, bunu anlamak ve bunu kabul etmek mümkün değil.
Bir diğer konu 5. madde;
Bu maddede ortak kararın dışına çıkılarak % 8 olarak kabul edilen opsiyon tek
taraflı olarak Hay Koop. tarafından % 15'e çıkarılmıştır. Diğer bir deyişle % 20 olarak
yapılan zam % 5 'e indirilmiştir.
Protokol'ün 3 ve 5. maddelerinde anlaşma sağlanamadan buna bağlı olarak 7
ve 8. maddelerini de kabul etmemiz mümkün değildir.
Haydarpaşa limanında faaliyette bulunan 3 kooperatif ile Öz Nakliyat yetkilileri
tarafından ilk defa bir araya gelinerek 3 madde üzerinde varılan anlaşmamıza
rağmen, protokol metni taraflarca müzakere edilmeden maalesef tek taraflı olarak 15
madde halinde hazırlanarak daha başında centilmenliğe aykırı hareket edilmiştir."
8 REKABET KURUMU
şeklindeki ifadelerden protokol metninin tamamı üzerinde anlaşma
sağlanamadığından Hay-Koop. dışında kalan taraflarca imzalanmadığı
anlaşılmaktadır.
b- Fiyat Listeleri
Haydarpaşa gümrük sahasında faaliyet gösteren teşebbüs ve teşebbüs
birliklerinden temin edilen fiyat listeleri karşılaştırılmış olup, aşağıdaki tabloda
belirtilmiştir. (İlk iki tabloda şehirdışı, sonraki iki tabloda şehiriçi nakliye liste fiyatları
bulunmaktadır.)
Tablo-1: Fiyat Listeleri (01.05.1999-31.08.1999)
Fiyatlar - 000 TL Varış Yeri
Komple Ton/TL 20 Feet K. 40 Feet K.
Hay-Koop. 257.600 21.400 317.000 480.900
4 El 258.000 21.400 317.000 481.000
Adana-
Mersin
4 Eylül 257.600 21.500 316.800 480.400
Hay-Koop. 116.600 9.800 139.500 228.700
4 El 117.000 10.000 139.500 229.000
Mudanya
4 Eylül 116.600 9.800 139.600 228.700
Hay-Koop. 224.000 17.500 258.800 414.000
4 El 224.000 17.500 259.000 414.000
Amasya
4 Eylül 224.000 16.800 258.800 414.000
Hay-Koop. 118.300 9.800 130.000 258.800
4 El 118.000 10.000 130.000 259.000
Edirne
4 Eylül 118.300 9.800 130.100 258.800
Tablo-2: Öz Nakliyat A.Ş.’nin diğer kooperatiflerle karşılaştırmalı fiyat listeleri
(01.09.1999-31.12.1999)
Fiyatlar - 000 TL Varış Yeri
Komple Ton/TL 20 Feet K. 40 Feet K.
Öz Nakliyat 202.000 16.200 242.400 397.500
Hay-Koop. 201.900 16.200 242.400 397.500
İzmir
4 El 202.000 16.000 242.000 397.000
Öz Nakliyat 134.000 10.800 165.900 290.000
Hay-Koop. 134.000 10.800 165.800 289.900
Bolu
4 El 134.000 10.800 166.000 290.000
Öz Nakliyat 121.500 10.200 142.000 259.600
Hay-Koop. 121.400 10.200 141.900 259.400
Bursa
4 El 121.000 10.200 142.000 259.000
9 REKABET KURUMU
Tablo-3: Fiyat Listeleri (01.05.1999-31.08.1999)
Fiyatlar - 000 TL Varış Yeri
Komple Ton/TL 20 Feet K. 40 Feet K.
Hay-Koop. 30.800 2.100 39.900 57.200
4 El 31.000 2.000 40.000 57.000
Acıbadem
4 Eylül 30.600 2.200 39.600 57.000
Hay-Koop. 54.000 5.000 73.800 141.000
4 El 54.000 5.000 74.000 141.000
Çatalca
4 Eylül 54.000 5.000 73.800 141.000
Hay-Koop. 41.700 3.300 55.500 104.800
4 El 42.000 3.300 55.500 105.000
Topkapı
4 Eylül 41.800 3.400 55.600 104.900
Hay-Koop. 38.600 2.500 44.100 72.900
4 El 39.000 2.500 44.000 72.000
Tuzla
4 Eylül 38.600 2.500 44.200 74.600
Tablo-4: Fiyat Listeleri (01.09.1999-31.12.1999)
Fiyatlar - 000 TL Varış Yeri
Komple Ton/TL 20 Feet K. 40 Feet K.
Öz Nakliyat 37.000 2.500 48.000 68.800
Hay-Koop. 36.900 2.500 47.800 68.600
Acıbadem
4 El 37.000 2.400 48.000 69.000
Öz Nakliyat 64.800 6.000 88.500 169.200
Hay-Koop. 64.800 6.000 88.500 169.200
Çatalca
4 El 65.000 6.000 88.500 169.000
Öz Nakliyat 42.400 2.900 50.200 72.600
Hay-Koop. 42.200 2.800 50.000 72.400
Kartal
4 El 42.000 2.800 50.000 72.000
Burada özetle yer verilen fiyat listelerinin incelenmesi sonucunda, bölgede
faaliyet gösteren teşebbüs ve teşebbüs birliklerinin nakliye fiyat listelerinin % 100’e
yakın oranda aynı olduğu tespit edilmiştir.
c- Fiyat Listelerine Uyulup Uyulmadığı
Bölgede faaliyet gösteren teşebbüs ve teşebbüs birliklerinin anlaşarak
belirledikleri nakliye liste fiyatlarına aynen uyup uymadıklarının belirlenmesi için
aşağıdaki tespitlere yer verilmiştir.
10 REKABET KURUMU
Tablo-5: Öz Nakliyat A.Ş.’den alınan fatura örneklerinin fiyat listeleri ile
karşılaştırılması
Nakliye Cinsi Fatura Tutarı
(Aralık 99)
Liste Fiyatı
(Eylül-Aralık 99)
Sapma
(%)
H.Paşa-Hadımköy /20 feet 75,000,000 76,800,000 2.34
H.Paşa-Hadımköy/40 feet 118,600,000 148,200,000 20
H.Paşa-Çorlu/40feet/2 araç 199,000,000 217,800,000 8.65
H.Paşa-Dilovası / 40 feet 80,000,000 112,800,000 29.01
Tablo-6: Öz Nakliyat A.Ş.’den alınan fatura örneklerinin fiyat listeleri ile
karşılaştırılması
Nakliye Cinsi
Fatura Tutarı
(Temmuz 99)
Hay-Koop Liste Fiyatı
(Mayıs-Ağustos 99)
Sapma
(%)
H.Paşa-İzmit/20 feet 52,600,000 72,100,000 27.05
H.Paşa-İzmit / 40 feet
6 konteyner
82,700,000 113,400,000 27.10
H.Paşa-Eskişehir/40 feet 240,000,000 284,000,000 15.50
H.Paşa-B.Çekmece/20 feet 51,150,000 63,800,00 19.80
H.Paşa-Gebze/20 feet 39,100,000 52,000,000 24.80
H.Paşa-Lüleburgaz/40 feet 166,895,000 207,400,000 19.52
H.Paşa-Dilovası/40 feet 72,000,000 91,800,000 21.56
H.Paşa-Adapazarı/40 feet 110,500,000 149,200,000 25,93
H.Paşa-Aydınlıköy/20 feet 48,000,000 60,000,000 20,00
H.Paşa-Gebze/20 feet ağır 83,100,000 83,200,000 0,13
H.Paşa-Hadımköy/40 feet 123,470,000 123,400,000 0
H.Paşa-Yalova/20 feet ağır 113,800,000 156,000,000 27,05
Tablo 7: Hay-Koop.’a ait faturaların fiyat listeleri ile karşılaştırılması
Nakliye Cinsi Fatura Tutarı
(Mayıs-Ağustos 99)
Liste Fiyatı
(May-Ağust 99)
Sapma
(%)
Topkapı 28,000,000 41,700,000 32,85
Topkapı 34,000,000 41,700,000 18,47
Sefaköy 34,000,000 44,800,000 24,11
Dilovası 83,000,000 91,800,000 9,59
Tablo 8: Hay-Koop.’a ait faturaların fiyat listeleri ile karşılaştırılması
Nakliye Cinsi Fatura Tutarı
(Eylül-Aralık 99)
Liste Fiyatı (Eylül-
Aralık 99)
Sapma
(%)
Sefaköy 47,250,000 53,700,000 12,01
Sefaköy 35,100,000 53,700,000 34,64
Dilovası 38,000,000 55,800,000 31,90
İzmir 187,000,000 201,900,000 7,38
11 REKABET KURUMU
Tablo 9: 4 El Kooperatifi’ne ait fatura örneklerinin fiyat listeleri ile
karşılaştırılması
Nakliye Cinsi Fatura Edilen
Tutar /Tarih
Liste Fiyatı/Tarih Sapma
(%)
H.Paşa-Beylikdüzü/20
feet
56,880,000
18.11.1999
76,500,000 / Eyl-Ara.99 25,65
H.Paşa-Merter/20 feet 50,000,000
03.05.2000
55,500,000 / May-Ağs.99 9,91
H.Paşa-Hadımköy
/12 konteyner.
64,000,000
29.09.1999
77,000,000 / Eyl-Ara.99 16,88
H.Paşa-Topkapı/Kamyon 32,000,000
30.09.1999
50,000,000 / Eyl-Ara.99 36,00
H.Paşa-Dilovası/40 feet 67,500,000
30.10.1999
110,000,000/ Eyl-Ara.99 38,64
H.Paşa-Topkapı/Kamyon 42,400,000
31.03.2000
70,000,000 / Oc-Ni.2000 39,43
Tablo 10: 4 Eylül Kooperitifi’ne ait faturaların fiyat listeleri ile karşılaştırılması
Nakliye Cinsi Fatura Tutarı /Tarih Liste Fiyatı/Tarih Sapma
(%)
H.Paşa-Topkapı/ 2
konteyner
30,000,000 /
27.05.1999
41,800,000 / May-
Ağs.99
28,23
H.Paşa-Hadımköy
20feet/30 kont.
42,000,000 /
18.05.1999
66,400,000 / May-
Ağs.99
36,75
H.Paşa-B.Çekmece/
20feet ağır
80,000,000 /
31.05.1999
130,200,000/May-
Ağ.99
38,56
H.Paşa-Beylikdüzü/
20 feet ağır
75,000,000 /
09.06.1999
128,400,000/May-
Ağ.99
41,59
H.Paşa-Çayırova/
20 feet ağır
46,500,000 /
17.06.1999
81,100,000 / May-
Ağs.99
42,66
H.Paşa-Tuzla/
20 feet ağır.
80,000,000 /
06.04.2000
118,000,000/Oc-
Ni.2000
32,20
Burada özetle yer verilen fatura bedellerinin incelenmesi sonucunda, farklı
fiyatların uygulandığı kanaatine ulaşılmıştır.
d- Pazara Giriş Engeli Oluşturulması
Se-Na Tekstil Sanayi Ticaret A.Ş. 17.3.1999 tarih ve 898 sayı ile intikal eden
dilekçesinde, kooperatiflere üye olmayan nakliye araçlarının gümrük sahalarına
alınmadığını belirtmiştir.
Bu konuyla ilgili, elde edilebilen tek bulgu, Üsküdar Cumhuriyet
Başsavcılığı'na yapılan bir şikayet ve bu doğrultuda hazırlanan tutanaktır. Buna
göre, Hay-Koop. Yönetim Kurulu Üyesi Ü. Y. Öz Nakliyat A.Ş.’ne ait bir aracın
gümrük sahasına girmesine engel olmaya çalıştığı, konunun savcılığa ve takiben de
mahkemeye intikal ettiği anlaşılmıştır.
12 REKABET KURUMU
e- Pazar Paylaşımı
Pazar paylaşımı iddiaları, protokol görüşmelerinde; her kooperatif veya
şirketin kendi müşteri portföyüne hitap etmesi, bir diğerinin müşterisine hizmet
verilmemesi, mevcut araç sayısının korunması ve kapasitenin artırılmaması
konularının ele alınmış ve protokol metnine (Md.7,8) geçirilmiş olmasından
kaynaklanmaktadır. Ancak yerinde yapılan inceleme sırasında, protokolde ifade
edilen bu hususlarda anlaşmanın devam ettiğine dair bir bulguya rastlanmamış,
gümrük bölgesinin hemen çıkışında ilgili teşebbüs ve teşebbüs birliklerine mensup
elemanların müşteri kapma gayreti gözlenmiştir.
f- İfade (bilgi) Tutanakları
f.1. Hay-Koop.
Hay-Koop. Başkanı T. Ç., Yönetim Kurulu Üyesi B. Ş. ve Muhasebe Müdürü
C. A. 22.10.1999 tarihli ifadelerinde;
"…Gerek limandan yurtiçine gerekse yurtiçinden limanlara yapılan emtia
taşımalarında Haydarpaşa Limanı’nda faaliyet gösteren diğer kooperatif ve nakliye
firmalarıyla bütün çalışmalarımıza rağmen biraraya gelmemiz mümkün olmuyor. Yönetim
Kurulumuz kooperatifin karar defterinden de görüleceği gibi tüzel kişilikler ayrı kalacak
sadece faaliyetler birleşecek şekilde birleşme ve tek sıradan iş devamını sağlama gayreti
içine girmektedir. Özellikle son bir yıldır bu çabalar yoğun bir şekilde devam etmektedir. Bu
konuda defalarca toplanan taraflar bir protokol hazırlayarak işte tek çatı altında çalışılması
için uğraşmış fakat hazırlanan protokole diğer taraflar imza koymamıştır.
Üzerinde mutabakat sağlanan fiyat tarifesinin uygulanabilmesi konusuna gelince;
fiyat listesi baz olarak alınmaktadır ama resmi geçerliliği yoktur. Daimi müşterilere belirli bir
esneklik tanınmaktadır."
beyanında bulunmuşlardır.
f.2. 4 El Kooperatifi
Başkan Y. A. ve Müdür E. Y. 22.10.1999 tarihli ifade tutanağında
"…Taşıma tarifelerinin nasıl belirlendiği konusuna gelince Hay-Koop., Dört Eylül,
Dört El, (Öz Nakliyat fiyatları dışardan izliyor, pek dışına çıkmıyor) fiyatları biraraya gelerek
karşılıklı görüşmelerle belirlemekte bunun dışına pek çıkmamaktadırlar. Buna rağmen
sürekli çalıştığımız yüksek tonajlı yük sahibi müşterilerimize % 30’a varan opsiyon
yapılmakta, ferdi nakliyelerde ise iskonto yapılmayıp mevcut fiyat tarifesi uygulanmaktadır."
yolunda açıklama yapmışlardır.
f.3. 4 Eylül Kooperatifi
Yönetim Kurulu Üyesi Avni YILDIRIM 21.10.1999 tarihli ifadesinde,
“Haydarpaşa Gümrük sahasında faaliyet gösteren kooperatifler olarak fiyat
tarifelerimizi her kooperatifin yönetim kurulu üyeleri biraraya gelerek belirlemektedir. Amaç
fiyat rekabetini ortadan kaldırmaktır. Fiyat tarifeleri en erken yılda bir kere değiştirilmektedir."
demiştir.
13 REKABET KURUMU
f.4. Öz Nakliyat A.Ş.
Öz Nakliyat A.Ş. Genel Vekili A. A., 16.8.2000 tarihli ifadesinde; protokol
toplantılarına ilişkin olarak, aynen aşağıdaki ifadeleri beyan etmiştir:
“Protokol toplantıları yapıldığından haberimiz yoktu. Toplantılara da katılmadık. Bizim
yönetimimizin, özellikle Yönetim Kurulu Başkanımızın asla kabul edemediği şey budur.
Bölgede çalışan herkes birbirini iyi tanıdığı için zaman zaman görüşmeler olur, ama bu
görüşmelerin içeriği bu tip konular olmaz. Bunun dışında böyle bir birlikteliğin olması da
Hay-Koop. ile Yönetim Kurulu Başkanımız H. Ö.’ün yollarının ayrılmış olmasından dolayı
mümkün değil.”
II.1.2- SAVUNMALAR VE SAVUNMALARIN DEĞERLENDİRİLMESİ
a- Protokole İlişkin
1- Hay-Koop.’un ilk yazılı savunmasında;
- Taraflarca kabul edilmeyen,
- İmzalanmadığı için hukuki mevcudiyeti olmayan ve uygulanmayan,
- Yazılı şekle dönüşmeyen ve sözlü anlaşma olarak nitelendirilmesi mümkün
olmayan,
protokol taslağına dayanılarak ihlalin söz konusu edilemeyeceği ve ceza
verilemeyeceği belirtilmiştir.
Kooperatif ikinci yazılı savunmasında da benzer hususlar yanında:
"protokolün amacının rekabeti kısıtlamak değil ihtilafa ve herkesin zararına olacak
harekete gidilmemesini sağlamaya yönelik olduğunu" açıklamıştır.
Sözlü savunma toplantısında vekil A. C. Y., protokolün yöredeki esnafın
yardımlaşması ve o dönemde zor durumda bulunan 4 Eylül Kooperatifine yardımcı
olabilmek amacıyla hazırlandığını, ancak hiçbir zaman hayata geçirilmediğini beyan
etmiştir.
Hay-Koop.'un savunmaları aşağıda sırasıyla değerlendirilmiştir:
Protokol taslağında Hay-Koop.'un kaşesi ve yetkililerinin imzalarının
bulunması bu protokolün Hay-Koop. tarafından hazırlandığını göstermektedir.
Rekabet Hukuku bakımından anlaşmaların yazılı olması koşul değildir. Sözlü
anlaşmalar da rekabet hukukuna aykırıdır. Bu bakımdan bu protokolde yer alan ve
takiben de uygulamaya intikal eden konularda sözlü anlaşma yapıldığı iddia
edilebilir. Nitekim protokolde yer alan fiyata ilişkin hükümler uygulamaya da intikal
ettiği için sözlü anlaşma olarak değerlendirilebilecektir. Diğer deliller nakliye fiyat
listelerinin anlaşma suretiyle yapıldığını ortaya çıkarmış, taslak protokol ise mevcut
anlaşmanın yapıldığını destekler nitelikte değerlendirilmiştir.
Ancak hemen belirtmek gerekir ki ikinci yazılı savunmalarında belirtildiği ve
yukarıda açıklandığı üzere, protokolü yapma konusundaki amaçlarının herkesin
zararına olacak işlemlere girişilmemesinin sağlanmasına yönelik olduğu
anlaşılmaktadır. Bu eylemin "rekabeti kısıtlamak için yapılmadığını" ifade etmelerine
rağmen, herbirinin zararına olmayan fiyat anlaşması rekabet ihlali olarak
değerlendirilebilir.
14 REKABET KURUMU
2- 4 El Kooperatifi tarafından ilk ve ikinci yazılı savunmalarında; fiyat anlaşması
için görüşülmediği, böyle bir toplantıya katılmadıkları, protokolün kabul görmediği ve
uygulanmadığı beyan edilmiştir.
Ek Görüşe verilen cevapta ve sözlü savunma toplantısında, bu görüşlere ilave
herhangi bir husus beyan edilmemiştir.
Ancak ifade tutanaklarında, Hay-Koop. Yönetim Kurulu Başkanı'nın protokol
toplantısına 4 El Kooperatifi’nden temsilcinin katıldığını, 4 El Kooperatif Müdürü E.
Y.'ın da toplantıya katıldıklarını beyan etmeleri; taslak protokolün bu Kooperatifte de
mevcut olması; ayrıca, 4 El Kooperatifi'nin Hay-Koop.'a, 4 Eylül Kooperatifi’ne ve Öz
Nakliyat A.Ş.'ye gönderdiği işbu Kararın H.2.a bölümünde açıklanan yazılardan,
yapılan toplantıda alınan kararlardan sadece iki maddenin varılan mutabakata uygun
olarak yazılmaması nedeniyle protokolün imzalamadığının belirtilmesi, 4 El
Kooperatifi’nin söz konusu protokol görüşmelerine katılmış olduğuna ilişkin yeterli bir
kanıt olarak görülmektedir.
3- 4 Eylül Kooperatifi’nin İlk ve ikinci yazılı savunmalarında; taslak protokolün
Hay-Koop.'un dayatmasıyla hazırlandığı, kabul görmediği, toplantıya
kooperatiflerinin katılmadığı, bu nedenle geçerli bir anlaşma olmadığı
belirtilmektedir.
Taslak protokol metninde bu Kooperatifin de toplantıya katıldığının belirtilmesi
ve 4 El Kooperatifi tarafından 4 Eylül Kooperatifi’ne gönderilen yazıda, "Protokolün
toplantıda mutabakata varılan hükümlere göre düzenlenmediğinin" açıklanması,
taslak protokolün bu Kooperatifte de ele geçirilmesi ve Başkan Yardımcısı İ. B.’ün
toplantıya katıldıklarını beyan etmesi, 4 Eylül Kooperatifi’nin de toplantıya katıldığı
kanaatini doğurmaktadır.
4- Öz Nakliyat A.Ş. ilk ve ikinci yazılı savunmalarında, Ek Görüşe cevaplarında
ve sözlü savunma toplantısında, taslak protokolün varlığından Soruşturma Raporu
vasıtasıyla haberdar olduklarını, protokol toplantılarına katılmadıklarını
belirtmişlerdir.
b. Pazara Giriş Engeli Oluşturulmasına İlişkin
Soruşturma kapsamındaki teşebbüs birliklerinin yazılı savunmalarında,
pazara giriş engeli oluşturulması yönündeki iddiaların doğru olmadığı, bu konuda
herhangi bir delil bulunmadığı, bu nedenle bu konuda suçlanamayacakları ifade
edilmektedir.
Öz Nakliyat A.Ş. tarafından gönderilen yazılı savunmada fiziksel güç
marifetiyle pazara girişin engellenmesinden bizzat kendilerinin mağdur olduklarını
ifade etmişlerdir. Üsküdar Cumhuriyet Başsavcılığı'na yapılan bir şikayet ve bu
doğrultuda hazırlanan tutanaklardan da Hay-Koop.'ta yönetici olan Ü. Y. adlı şahsın
silah zoruyla Öz Nakliyat A.Ş.’ne ait bir aracın gümrük sahasına girmesine
engelleme teşebbüsünde bulunduğu anlaşılmaktadır.
Sözlü savunma toplantısında Hay-Koop. vekili A. C. Y., Kooperatiflerinin
kendilerine üye olmayan 1923 adet kamyona iş verdiğini, bu koşullarda pazara giriş
engeli yarattıklarının iddia edilemeyeceğini öne sürmüştür.
15 REKABET KURUMU
Söz konusu olay dışında savcılığa intikal eden bir olayın bulunmaması ayrıca
yerinde incelemeler esnasında elde edilen bilgilerden, bu tür fiziksel giriş engeli
çıkartılmasına ilişkin eylemlerin söz konusu teşebbüs ya da teşebbüs birliklerince
gerçekleştirilmediği, bunlara bağlı olarak çalışan kamyon sahibi ya da hamallar
tarafından bireysel olarak yapıldığı dolayısıyla kendilerini bağlamadığı kanaatine
varılmıştır.
c. Fiyat Listelerinin Birlikte Belirlenmesine İlişkin
Soruşturma kapsamındaki teşebbüs ve teşebbüs birlikleri yazılı
savunmalarında fiyat anlaşmasının söz konusu olmadığını, herkesin kendi fiyat
listesini kendisinin belirlediğini, liste fiyatlarının birbirine yakın olmasının nedeninin
sunulan hizmetin aynı ve dolayısı ile maliyet kalemlerinin aynı olduğunu, nakliye
miktarı ve müşteri devamlılığı olması halinde liste fiyatından indirim yapıldığını ifade
etmişlerdir.
- Hay-Koop.'un ikinci yazılı savunmasında "liste fiyatları esas alınmakla birlikte
farklı fiyatların uygulandığı" belirtilmiştir. Soruşturma Heyetinin Ek Görüşüne
cevaben yazılan yazıda da, "Kooperatiflerinin bir esnaf topluluğu olarak 1163 sayılı
Kooperatifler Yasası kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, teşebbüs birliği
olmadığı" değerlendirmenin bu husus göz önünde bulundurularak yapılması
gerektiği görüşü beyan edilmektedir.
- 4 El Kooperatifi'nin Soruşturma Heyetinin Ek Görüşüne cevaben yazdığı
yazıda, Kurumumuza önceden sunulmuş olan her iki yazılı savunmanın da aynen
tekrar edildiği ifade edildikten başka, "her teşebbüs kendi fiyat listesini kendisi
hazırlamakta olduğundan, kaçınılmaz olarak birbirine yakın fiyatlar oluşmaktadır.
Kıyasıya rekabetin yaşandığı ve bunun sonucunda fiyatların dibe vurduğu bir
ortamda, fiyat listeleri de birbirine çok yakın fiyatları içermektedir….Maliyeti oluşturan
unsurların her bir teşebbüs için de aynı şekilde geçerli olması karşısında, kaçınılmaz
olarak fiyatlar da birbirine çok yakın ve çoğu zaman aynı rakamları içermektedir."
savunması getirilmektedir.
- 4 Eylül Kooperatifi'nden alınan Soruşturma Heyetinin Ek Görüşüne cevapta,
Soruşturma Raporunda yer verilen görüşlerin delillendirilemediği öne sürülmektedir.
- Öz Nakliyat A.Ş. yazılı savunmasında, kendilerinin çalışma sistemlerinin
farklı ve sundukları hizmetin diğerlerine göre daha entegre olduğunu, bilanço
hasılatının büyük kısmını önceden anlaşmalı oldukları müşterilerle yapılan işlerden
elde ettiklerini, bu nedenle bölgede faaliyet gösteren kooperatiflerle fiyat anlaşması
yapmalarının söz konusu olmadığını ifade etmiştir.
Öz Nakliyat A.Ş. tarafından Soruşturma Heyetinin Ek Görüşüne cevaben
yazılan yazıda, yalnız başına fiyat listelerinin benzerlik arz etmesinin delil
oluşturmayacağı beyan edilmekte, rekabet kuralları tam olarak işlediği için fiyatların
asgari seviyelere indiğinden bahisle, "birbirlerine yakın tarihlerde ve oranlarda liste
fiyatlarını değiştirmeleri ve en küçük bir fiyat farklılaşması sonucu pazarını
kaybedecek olan teşebbüslerin paralel fiyat sergilemeleri, ekonomik ve rasyonel
gerekçe olarak kabul edilip cezalandırma sebebi olmamalıdır" savunması öne
sürülmektedir. Sözlü savunma toplantısında şirket temsilcisi A. A., şirketlerinin
16 REKABET KURUMU
karlılık oranının son on yılda % 10’lardan % 3’lere gerilediğini kaydederek, bunun
piyasada yoğun bir rekabetin varlığına işaret ettiğini beyan etmiştir.
Liste fiyatlarının birlikte belirlenmesi ve uygulamada da yapılan iskontolara bu
fiyatların esas alınması Soruşturma Heyeti tarafından ihlal olarak
değerlendirilmektedir.
Savunmalarda fiyatları birlikte belirlemedikleri belirtilmekte olup, bu
savunmalar kooperatif yetkililerinin fiyatları birlikte belirlediklerine dair beyanları ile
çelişmektedir.
Fiyat listelerinin -yazılı olmasa da- anlaşma yoluyla belirlendiği yerinde
yapılan incelemeler sırasında gözlemlenmiş ve ilgili tarafların ifade tutanaklarında da
tespit edilmiştir.
d. Pazar Paylaşımına İlişkin
4 Eylül Kooperatifinin ikinci yazılı savunmasında ilgili pazarda pazar paylaşımı
ve arzın kısıtlanması hallerinin söz konusu olmadığı belirtilmiş, “pazar paylaşımı
iddialarına dayanak teşkil eden sözde protokol maddeleri ve bu anlaşmanın devam
edip etmediği bizzat Soruşturma Heyeti tarafından tetkik edilmiş ve sözde protokolde
ifade edilen hususlarda anlaşmanın devam ettiğine dair bir bulguya rastlanmamıştır.”
ifadelerine yer verilmiştir.
Öz Nakliyat A.Ş.’nin ikinci yazılı savunmasında da ilgili pazarda rekabet
kurallarının işlemekte olduğu ve tarafların kendi aralarında yoğun rekabet içinde
bulundukları ifade edilmiştir.
Soruşturma Heyeti’nin de pazar paylaşımı yapıldığına ilişkin bir tespiti
bulunmamaktadır.
II.1.3- GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK
a- Fiyat Listelerinin Birlikte Belirlenmesi
Kooperatif yetkililerinin fiyat listelerini birlikte yaptıklarına dair beyanları,
taslak protokolde bu niyetin açığa çıkmış olması, fiyat listelerinin birbirleriyle uyumlu
olduklarının tespiti, fiyat listelerinin aynı dönemde çıkarılması (Ocak, Mayıs ve Eylül
aylarında olmak üzere yılda üç kez), bölgede faaliyet gösteren Hay-Koop., 4 Eylül
Kooperatifi ve 4 El Kooperatifi'nin anlaşarak fiyat listelerini birlikte belirlediklerini
ortaya koymaktadır.
Tarafların bu eylemleri 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesince yasaklanmıştır.
Diğer taraftan, fiyat listeleri üzerinden farklı iskontolar yapılmak suretiyle,
farklı fiyatların uygulanması, cezada önemli bir hafifletici sebep olmuştur.
Öz Nakliyat A.Ş.’nin söz konusu fiyat anlaşmasına katıldığına ilişkin deliller
yeterli bulunmamış, bu nedenle söz konusu fiyat anlaşmasının tarafı olarak
değerlendirilmemiştir.
b- Pazar Paylaşımı
Pazar paylaşımına yönelik girişimlerin, taslak protokol metninde yer verilmiş
bir ‘niyet’ten öteye gidemediği, bölgede yapılan yerinde incelemelerde pazarın
17 REKABET KURUMU
paylaşıldığına dair bir işaretin olmadığı, bu nedenle pazar paylaşımı iddialarının varit
olmadığı kanaatine varılmıştır.
c- Pazara Giriş Engeli Oluşturulması
Gümrük sahasında faaliyet gösteren teşebbüs ve teşebbüs birliği üyeleri
kamyoncu esnafın zaman zaman dışarıdan başka araçların girmesini engelleyen
davranışlarda bulundukları yönünde söylentiler olmasına rağmen, soruşturma
kapsamındaki teşebbüs ve teşebbüs birlikleri tüzel kişiliklerince bu tür eylemlerde
bulunulduğu tespit edilememiştir.
Kaldı ki, Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesi ikinci fıkrası
(d) bendinde “Rakip teşebbüslerin faaliyetlerinin zorlaştırılması, kısıtlanması veya
piyasada faaliyet gösteren teşebbüslerin boykot ya da diğer davranışlarla piyasa
dışına çıkarılması yahut piyasaya yeni gireceklerin engellenmesi” yasaklanmıştır.
Ancak esas itibariyle Kanun’da ifade edilmek istenen giriş engeli oluşturmanın fiziki
güce dayalı fiiller olmadığı, gümrük bölgesinde vuku bulan olayların polisiye nitelikte
olaylar olduğu ve bunların da 4054 sayılı Kanun’un kapsamına girmediği sonucuna
ulaşılmıştır.
d- Varlığı Tespit Edilen Anlaşmaların Bildirim Yükümlülüğü
Kanun’un, “Anlaşma, Birleşme ve Devralmaların Kurula Bildirilmesi” başlıklı
10. maddesinde yer alan, “4. madde kapsamına giren anlaşma, uyumlu eylem ve
kararlar yapıldıkları tarihten itibaren bir ay içinde Kurula bildirilir.” ifadesi bu tür
anlaşmalara bildirim yükümlülüğü getirmekte, bildirilmemiş anlaşmalara 16.
maddenin birinci fıkrası (c) bendi ve üçüncü fıkrası hükümleri uyarınca para cezası
verilmesi öngörülmektedir.
Haydarpaşa gümrük sahasında faaliyet gösteren teşebbüs ve teşebbüs
birlikleri, dörder aylık periyotlar halinde olmak üzere yılda üç kez fiyat listesi
hazırlamaktadırlar. Soruşturma açılmasına karar verilen tarihte geçerli olan fiyat
listeleri (1.9-31.12.1999 tarihleri arası geçerli fiyat listeleri) anlaşma yoluyla
hazırlanmış listeler olarak baz alınmış, takip eden fiyat listeleri ise bu anlaşmanın
devamı niteliğinde değerlendirilmiştir.
II.2- ERENKÖY GÜMRÜK SAHASI
II.2.1- YAPILAN TESPİTLER VE DELİLLER
a- Fiyat Listeleri
40 numaralı Kooperatif ile ve 43 numaralı Kooperatif’in fiyat tarifeleri
karşılaştırmalı olarak aşağıda özetle yer almaktadır.
Tablo 11: 40 ve 43 numaralı Kooperatiflerin liste fiyatlarının karşılaştırılması
8.2.1999 Tarihli Tarife 19.7.1999 Tarihli Tarife Varış Yeri
40 numaralı 43 numaralı 40 numaralı 43 numaralı
Kağıthane 42,000,000 42,000,000 55,000,000 55,000,000
Topkapı 44,000,000 44,000,000 57,000,000 57,000,000
Avcılar 47,000,000 47,000,000 62,000,000 62,000,000
Beylikdüzü 50,000,000 50,000,000 65,000,000 65,000,000
18 REKABET KURUMU
Çatalca 53,000,000 53,000,000 70,000,000 70,000,000
Pendik 34,000,000 34,000,000 44,000,000 44,000,000
Tuzla 37,000,000 37,000,000 48,000,000 48,000,000
Beykoz 40,000,000 40,000,000 52,000,000 52,000,000
Kurtköy 40,000,000 40,000,000 52,000,000 52,000,000
Tablo 12: 40 ve 43 numaralı Kooperatiflerin liste fiyatlarının karşılaştırılması
8.2.1999 Tarihli Tarife 19.7.1999 Tarihli Tarife Varış Yeri
40 numaralı 43 numaralı 40 numaralı 43 numaralı
Adana 190,000,000 190,000,000 220,000,000 220,000,000
Ankara 135,000,000 135,000,000 150,000,000 150,000,000
Artvin 300,000,000 300,000,000 345,000,000 345,000,000
Çanakkale 150,000,000 150,000,000 170,000,000 170,000,000
Denizli 175,000,000 175,000,000 200,000,000 200,000,000
İzmir 145,000,000 145,000,000 165,000,000 165,000,000
Kayseri 190,000,000 190,000,000 220,000,000 220,000,000
Samsun 190,000,000 190,000,000 220,000,000 220,000,000
Trabzon 260,000,000 260,000,000 300,000,000 300,000,000
Zonguldak 125,000,000 125,000,000 145,000,000 145,000,000
Burada özetle yer verilen liste fiyatlarının incelenmesi sonucunda,
kooperatiflerin fiyat listelerinin birbirinin aynı olduğu tespit edilmiştir.
b- Fiyat Listelerine Uyulup Uyulmadığı
40 numaralı Kooperatif’ten örnekleme yoluyla alınan faturaların bir kısmı ile
fiyat listelerinin karşılaştırılması aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Tablo 13: 40 numaralı Kooperatif’e ait fatura örneklerinin fiyat listesiyle
karşılaştırılması
Nakliye Cinsi Fatura Edilen Tutar
/Tarih
Liste Fiyatı/Tarih Sapma
(%)
Ömerli/ Kt 47,000,000 / 9.11.1999 47,000,000 / 19.7.1999 0
Bursa/ K (Tofaş) 125,000,000 / 20.1.2000 150,000,000 / 1.1.2000 16,7
Topkapı / Kt 32,000,000 / 12.1.2000 49,000,000 / 1.1.2000 34,7
Bakırköy / 41,000,000 / 12.1.2000 49,000,000 / 1.1.2000 16,3
Küçükköy/ A.K. 32,000,000 /15.10.1999 32,000,000 / 19.7.1999 0
Kartal/ An. Kt 25,000,000 /25.11.1999 25,000,000 / 19.7.1999 0
Topkapı / K 41,000,000 /30.11.1999 41,000,000 / 19.7.1999 0
Bursa/ K (Tofaş) 90,000,000 /16.12.1999 125,000,000 / 19.7.1999 28
Ayazağa/ K 40,000,000 /30.11.1999 60,000,000 / 19.7.1999 33,3
Bursa/ Kt 75,000,000 /25.11.1999 100,000,000 / 19.7.1999 25
Gebze Org./ K 45,000,000 / 6.7.1999 45,000,000 / 8.2.1999 0
Gebze Org/ Kt 36,000,000 / 10.5.1999 36,000,000 / 8.2.1999 0
Kaynarca/ K 34,000,000 / 17.5.1999 34,000,000 / 8.2.1999 0
19 REKABET KURUMU
Çatalca/ A.K 35,000,000 / 26.5.1999 35,000,000 / 8.2.1999 0
Tuzla Org./ Kt 31,000,000 / 30.6.1999 31,000,000 / 8.2.1999 0
Samandıra/ Kt 28,000,000 / 7.6.1999 28,000,000 / 8.2.1999 0
Köseköy/A.K 42,000,000 / 18.6.1999 42,000,000 / 8.2.1999 0
Tuzla/ Kt 36,000,000 / 9.9.1999 36,000,000 / 19.7.1999 0
Tuzla/ K 48,000,000 / 11.8.1999 48,000,000 / 19.7.1999 0
Tepeören/ K 40,000,000 / 2.7.1999 45,000,000 / 8.2.1999 11,1
İzmit/ K 57,000,000 / 12.7.1999 57,000,000 / 8.2.1999 0
Kartal/ Kt 25,000,000 / 9.7.1999 25,000,000 / 8.2.1999 0
B.Karıştıran/K 110,000,000 / 29.7.1999 110,000,000 / 19.7.1999 0
B.Karıştıran/Kt 77,000,000 / 19.9.1999 77,000,000 / 19.7.1999 0
Topkapı/Kt 41,000,000 /25.11.1999 41,000,000 / 19.7.1999 0
Pendik/Kt 35,000,000 /13.10.1999 35,000,000 / 19.7.1999 0
Kavacık/Kt 35,000,000 /29.11.1999 35,000,000 / 19.7.1999 0
Merter/A.K 31,000,000 /11.11.1999 31,000,000 / 19.7.1999 0
Tuzla/K 48,000,000 / 11.8.1999 48,000,000 / 19.7.1999 0
K.Çekmece/K 60,000,000 / 27.8.1999 60,000,000 / 19.7.1999 0
Tuzla Org./Kt 40,000,000 / 9.9.1999 40,000,000 / 19.7.1999 0
43 numaralı Kooperatif’ten alınan fatura örneklerinin söz konusu fiyat listeleri
ile karşılaştırılması aşağıdaki tabloda özetle gösterilmiştir.
Tablo 14: 43 numaralı Kooperatif’e ait fatura örneklerinin fiyat listesiyle
karşılaştırılması
Nakliye Cinsi Fatura Edilen Tutar
/Tarih
Liste Fiyatı/Tarih Sapma
(%)
Gebze Org.San. 58,000,000 /13.12.1999 58,000,000 / 19.7.1999 0
İMES/ A.K. 17,000,000 / 1.6.1999 17,000,000 / 8.2.1999 0
Sarıgazi/ K. 35,000,000 / 29.4.1999 35,000,000 / 8.2.1999 0
Gebze Org. / A.K 37,000,000 / 3.8.1999 37,000,000 / 19.7.1999 0
Gebze Org./A.K. 31,000,000 / 22.4.1999 31,000,000 / 8.2.1999 0
Çayırova/ K. 38,000,000 / 21.4.1999 38,000,000 / 8.2.1999 0
Samandıra/ K 35,000,000 / 21.4.1999 35,000,000 / 8.2.1999 0
Adapazarı/ K 75,000,000 / 21.4.1999 75,000,000 / 8.2.1999 0
Yalova 95,000,000 / 9.8.1999 95,000,000 / 19.7.1999 0
Sarıgazi/ K 45,000,000 / 12.8.1999 45,000,000 / 19.7.1999 0
Küçükköy/ K 60,000,000 / 24.8.1999 60,000,000 / 19.7.1999 0
Avcılar/ K 62,000,000 / 17.9.1999 62,000,000 / 19.7.1999 0
Sefaköy/ K 46,000,000 / 7.5.1999 46,000,000 / 8.2.1999 0
Kağıthane/ A.K. 24,000,000 / 12.5.1999 24,000,000 / 8.2.1999 0
Çerkezköy/ K 80,000,000 / 17.5.1999 80,000,000 / 8.2.1999 0
Kavacık/ K 35,000,000 / 24.5.1999 35,000,000 / 8.2.1999 0
Eskişehir/ K 125,000,000 / 21.5.1999 125,000,000 / 8.2.1999 0
Kartal / K 32,000,000 / 12.5.1999 32,000,000 / 8.2.1999 0
K-Kamyon, Kt- Kamyonet, A.K.-Anadol Kamyonet’i ifade etmektedir.
20 REKABET KURUMU
Fatura bedellerine özetle yer verilen bu tablolardan da görüleceği üzere, her
iki kooperatif nakliye fiyatlarını liste fiyatlarına göre belirlemişlerdir. 40 numaralı
Kooperatif tarafından az sayıda da olsa liste fiyatlarından indirim yapıldığı görülse
bile, tabloda da görüldüğü üzere, örneğin Bursa’ya yapılan 90 milyon ve 125 milyon
TL’lik nakliyeler …… gibi çok fazla nakliye yaptıran firmalara uygulanan iskontoları
ifade etmektedir.
Sonuç olarak, liste fiyatları ile fatura fiyatlarının aynı olduğu tespit edilmiştir.
c. İfade (bilgi) Tutanakları
3.11.1999 tarihinde ifadesine başvurulan 40 numaralı Kooperatif Başkanı
H.A.;
- Bölgedeki iki kooperatif arasındaki uyumlu ilişkiler konusunda; “…43
numaralı Kooperatifle bizim Kooperatifimizin bir üyelik payı bulunmaktadır. 43
numaralı Kooperatif’in de bizde bir payı mevcuttur. İki kooperatif faaliyetlerimizi
birlikte sürdürmekteyiz… Aramızda mevcut olan protokolün amacı üyelerin çıkarları
doğrultusunda birlikte uyum içinde hareket etmektir.”
- Nakliye fiyat tarifeleri konusunda; “40 ve 43 numaralı Kooperatifler birlikte
önceleri 4 ayda bir belirlerken şimdi yılda bir liste fiyatları belirliyoruz. Ama esas
olarak fiyat tarifelerini uyguluyoruz… İki kooperatif olarak aramızda belirlediğimiz
fiyat tarifelerindeki fiyatlara aynen uyulmaktadır. Herhangi bir indirim söz konusu
değildir. Bunun nedeni Hay-Koop. kıyasla iş hacminin düşük olması, sürümden
kazanamamaktır.”
- Giriş engeli yaratılması konusunda ise; “Nakliye açısından bizden başka
faaliyet gösteren kendi ruhsatlı aracı olan nakliye şirketleri %5 oranında
girebilmektedir… Aslında dışarıdan araç girmemesi gerekir… Bazı şirketler
sözleşmeli olarak dışarıdan nakliye şirketleri ile çalışmaktadır. Bunları
engelleyememekle birlikte en aza indirmeye çalışıyoruz.”
- Pazar paylaşımı konusunda ise: “İş alımı açısından ortak sıra numarası ile
çalışmakta ve aynı fiyat tarifesini uygulamaktayız.”
demiştir.
3.11.1999 tarihinde bilgisine başvurulan 43 numaralı Kooperatif Başkanı A.
K.'da ifadesinde;
“40 numaralı komşu kooperatifte bir payımız bulunmaktadır. Aynı defterle yani
aynı ortak sıra numarası ile ve aynı fiyat tarifesi ile çalışmaktayız. Ortak fiyat listemiz
bu yıl en son yedinci ayın 19’unda çıktı. 40 numaralı Kooperatifle aramızda ortak
çalışmaya ilişkin bu protokolün amacı iş ve fiyat konusunda birlik sağlamaktır.
Nakliye açısından burada bizden başka faaliyet gösterenler kendi ruhsatlı
aracı olan nakliye şirketleridir. Ama dışarda çalışan nakliye araçları girememektedir.”
demektedir. Başka bir deyişle, her iki kooperatif başkanı da rekabet ihlallerine ilişkin
uygulamaları konusunda birbirlerini doğrulamaktadırlar.
21 REKABET KURUMU
15 Ağustos 2000 tarihinde her iki Kooperatif yetkililerinin de hazır bulunduğu
görüşmede, iki kooperatifin oluşturulan ortak sırayı takip ettikleri, toplu yük
geldiğinde bunun taşımasının genelde eşit olarak yapıldığı, liste fiyatlarının sadece
müşteriye gösterilmek için yapıldığı, son zamanlarda işlerin azalması nedeniyle liste
fiyatının altında taşımacılık yapılmasının da vaki olduğu beyan edilmiştir.
d. Savunmalar
Taraflar, soruşturma açılmasına ilişkin Rekabet Kurulu Kararı’nı tebellüğ
etmelerini müteakip, birbirine benzeyen birer sayfalık yazılı savunma
göndermişlerdir. Bu savunmalarda, kendilerinin Kanun’un 4. maddesini ihlal
etmedikleri, kaba kuvvet kullanarak giriş engeli oluşturmadıkları, yüksek fiyat
uygulamasının söz konusu olmadığı, haklarındaki iddiaların tamamen gerçek dışı
olduğu ve "delillere bağlanmamış bir önaraştırmanın sonucu verilen soruşturma
açılmasına dair kararın da ilgili kanunun 41 ve 42. maddelerine aykırı" olduğu ifade
edilmiş, isnat edilen eylemlerin hiçbirinin gerçekleşmediği dolayısıyla "Yasa
hükümlerinin tatbikini gerektirir bir hususun bulunmadığı" beyan edilmiştir.
Taraflar Soruşturma Raporunu tebellüğ etmelerini müteakip gönderdikleri
ikinci yazılı savunmalarında; “4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinden bahisle, hukuka
aykırı ve yasak eylemlerin tek tek sayıldığı, 40 ve 43 numaralı Kooperatiflerin
anlaşarak fiyat belirlemelerinin Kanun’un 4. maddesinde yazılı olan eylemler
arasında bulunmadığı, bu suretle Soruşturma Heyeti’nin adeta suç olan eylemler
yarattığı, fiyatların çok yüksek olmadığı tespiti karşısında Raporun çelişkili olduğu”
savunmasında bulunmuşlardır. Ayrıca 40 numaralı Kooperatif’in savunmasında, "İki
ayrı Kooperatifin birbirinde hisseleri olması, aynı mesafeler için talep edilecek
fiyatların piyasa şartlarına göre belirlenmesi ve bu fiyatların bir birine yakın olması
kadar doğal bir iş olamaz." ifadelerine yer verilmiştir.
Tarafların Ek Görüş’e gönderdikleri cevaplarda da, haklarındaki iddialar
reddedilmiş, buna karşılık önceki savunmalarda sunulan belgelere ek delil
sunulmamıştır.
18 Nisan 2001 tarihinde yapılan sözlü savunma toplantısında 43 numaralı
Kooperatif temsilcisi Ayhan Karaağaç isteyen her tacirin Erenköy gümrük sahasında
nakliye işi yapabileceğini öne sürdükten sonra 40 ve 43 numaralı Kooperatiflerin
birbiri ile işbirliği halinde olmasını ‘önceden çeşitli nedenlerle geçinemeyen esnafın
barış içinde faaliyetlerini sürdürebilmelerini teminen alınmış bir önlem’ olarak
açıklamıştır. 40 numaralı Kooperatif temsilcisi H. A., 43 numaralı Kooperatif
temsilcisi ile aynı görüşü paylaştığını beyan ettikten sonra, şikayetçi ile herhangi bir
ticari ilişkilerinin olmadığını ilave etmiştir. Her iki temsilci de fiyatların Esnaf Odaları
Birliği tarafından belirlenenin çok altında olduğunu beyan etmişlerdir.
Bütün bu savunmalarda, Kooperatif Başkanlarına ait ifade tutanaklarında
sabit olan ve soruşturma heyetince de tespit edilen 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesini ihlal eden davranışların gerçek dışı olduğunun beyanı dışında bu
hususları destekleyici nitelikte hiçbir belge veya görüş sunulmamıştır.
Pazar paylaşımına ilişkin olarak;
- 40 numaralı Kooperatif’in ikinci yazılı savunmasında, Soruşturma
Raporu’nun “Sonuç bölümünde nakliye işlerinin dağıtımında ortak sıra numaralarının
22 REKABET KURUMU
kullanılması, gümrük sahasına gelen yükün eşit olarak paylaşılması sonucu pazar
paylaşımında bulunulduğu suçlaması, yasanın 4/b fıkrasında tarif edilen eylemlere
ve yasanın hukuka aykırı ve yasak olan eylemlerin hiç birine uymamaktadır. Kaldı ki,
raporun sonuç bölümünün c ve d fıkralarında bu eylemlerin işlenmediği açıkça
yazılmıştır. Bu husus da, raporun çelişkilerinden biridir. 4. maddede tanımlanan
hukuka aykırı ve yasak olan eylemlerden olmayan, 4/b maddesi ile ilgili suçlamayı
kabul etmek mümkün değildir.” İfadeleri yer almakta ve 43 numaralı Kooperatif’in
ikinci yazılı savunmasında da benzer ifadelerle aynı husus vurgulanmakta;
- Aynı Kooperatifin Ek Görüşe cevaplarında Kooperatifin uyguladığı sıra
yönteminin Kanun’un 4. maddesinin ihlali ile herhangi bir ilgisinin bulunmadığı beyan
edilmekte ve böylece pazar paylaşımına yönelik iddialar reddedilmektedir.
Soruşturma Raporu’nun yazılı savunmalarda referans gösterilen Sonuç
kısmının ilgili c ve d bölümleri sırasıyla “arzın kısıtlanması” ve “pazara giriş engeli
oluşturulması”na ilişkin olup, bu konularda ihlal tespit edilmemiştir. Ancak bu
bölümde belirtilen husus iki kooperatifin “ortak sıra numaraları” vermek suretiyle
nakliye işini kendi üyeleri arasında paylaştırmaları ve bu suretle pazar paylaşımında
bulunmalarıdır.
II.2.2- GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK
a- Fiyatların Birlikte Belirlenmesi
Erenköy Gümrük Sahasında faaliyet gösteren 40 ve 43 numaralı
Kooperatiflerin nakliye fiyat listelerinin aynı olması ve uygulamada liste fiyatlarına
uymaları ve kooperatif yöneticilerinin liste fiyatlarını birlikte tespit ettiklerine dair
beyanları ile fiyat anlaşması yaptıkları, böylece 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini
ihlal ettikleri tespit edilmiştir.
b- Pazar Paylaşımı
Tarafların ortak bir sıra kullanmaları, büyük miktarlarda yük geldiğinde bunun
taşımasının eşit olarak paylaşılması, bu hususların kendi ifadeleriyle de sabit olması,
söz konusu teşebbüs birliklerinin Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiklerini ortaya
koymaktadır.
c- Pazara Giriş Engeli Oluşturulması
Diğer araç sahiplerinin gümrük sahasına girişlerinin bazı araç sahipleri
tarafından engellendiğine dair söylentiler olmasına rağmen giriş engelinin
Soruşturma kapsamındaki kooperatifler tarafından gerçekleştirildiğine ilişkin delil
bulunmamaktadır. Öte yandan, herhangi bir taşıyıcının gümrük sahasına girmesinin
kaba kuvvetle engellenmesi başka kanunların suç saydığı bir eylem olup 4054 sayılı
Kanun kapsamına girmediğinden bu konuda bir incelemeye gerek görülmemiştir.
d- Varlığı Tespit Edilen Anlaşmaların Bildirim Yükümlülüğü
Kanun’un, “Anlaşma, Birleşme ve Devralmaların Kurula Bildirilmesi” başlıklı
10. maddesinde yer alan, “4. madde kapsamına giren anlaşma, uyumlu eylem ve
kararlar yapıldıkları tarihten itibaren bir ay içinde Kurula bildirilir.” ifadesi bu tür
anlaşmalara bildirim yükümlülüğü getirmekte, bildirilmemiş anlaşmalara 16.
23 REKABET KURUMU
maddenin birinci fıkrası (c) bendi ve üçüncü fıkrası hükümleri uyarınca para cezası
verilmesi öngörülmektedir.
Erenköy gümrük sahasında faaliyet gösteren teşebbüs birlikleri, altışar aylık
periyotlar halinde olmak üzere yılda iki kez fiyat listeleri hazırlamaktadırlar.
Soruşturma açılmasına karar verilen tarihte geçerli olan fiyat listeleri (19.7.1999
tarihli fiyat listeleri) anlaşma yoluyla hazırlanmış listeler olarak baz alınmış, takip
eden fiyat listeleri ise bu anlaşmanın devamı niteliğinde değerlendirilmiştir.
III. KANUN'UN 6. MADDESİNİN İHLALİ İDDİALARINA İLİŞKİN TESPİT VE
DEĞERLENDİRMELER
III.1- HAKİM DURUM TESPİTİ
III.1.1- HAYDARPAŞA GÜMRÜK SAHASI
Soruşturma kapsamındaki teşebbüslerin ilgili coğrafi pazardaki paylarının
belirlenmesi için T.C.Devlet Demiryoları İşletmesi Genel Müdürlüğü Haydarpaşa
Liman İşletmesi Müdürlüğü ile yapılan telefon görüşmesine yanıt olarak ilgili
birimden alınan yazıda, birimlerinde istatistiki bilgi bulunmadığı, buna karşılık söz
konusu teşebbüslerin pazar payları toplamlarının % 85 dolayında olduğunun tahmin
edildiği belirtilmektedir. Özellikle kooperatif olarak yapılanan teşebbüs birliklerinin,
ilgili bölümlerde belirtildiği üzere, kapasite kullanım oranlarının oldukça düşük
seviyelerde olduğu göz önünde tutulduğunda, herhangi bir teşebbüs ya da bir
teşebbüs birliğini oluşturan teşebbüslerin hakim durumda bulunmadıkları, buna
karşılık soruşturma kapsamındaki 1 teşebbüs ve 3 teşebbüs birliğinin birlikte hakim
durumda oldukları görüşüne ulaşılmıştır.
III.1.2- ERENKÖY GÜMRÜK SAHASI
Soruşturma kapsamındaki iki teşebbüs birliğini oluşturan teşebbüslerin hakim
durumda olup olmadıklarının belirlenmesi için T.C.Maliye bakanlığı Tasfiye İşleri
Döner Sermaye İşletmeleri Genel Müdürlüğü İstanbul İşletme Genel Müdürlüğü’nden
bilgi istenmiş, ancak adı geçen kuruluş, ellerinde bu yönde bir veri olmadığını yazılı
olarak beyan etmiştir. Buna karşılık, Erenköy gümrük sahasının sadece TIR
araçlarıyla ülke dışından gelen emtianın ulaştığı bir bölge olması nedeniyle, ilgili
coğrafi pazarda faal teşebbüslerden oluşan iki teşebbüs birliğinin, adı geçen gümrük
bölgesine intikal eden bütün emtianın karayolu ile taşınması hizmeti pazarında
birlikte ya da tek başlarına hakim durumda olmadıkları, buna karşılık bu gümrük
bölgesinde boşaltılmış olan emtianın taşınması hizmetinde birlikte hakim durumda
oldukları görüşüne ulaşılmıştır.
III.1.3- HALKALI GÜMRÜK SAHASI
T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Halkalı Gümrüklü Ambarlar Bölge
Müdürlüğü’nden alınan yazıda, demiryolu ile gelen eşyanın % 53’ünün büyük
konteynerlerle geldiği ve mal sahibinin kiraladığı araçlarla bölgeden çekildiğini,
karayolu ile gelen eşyanın % 85 kadarının da nakliyeyi gerçekleştiren araçla yoluna
devam ettiği ifade edilmektedir.
Bu verilerden hareket ile, ilgili coğrafi pazarda faal teşebbüs birliklerini
oluşturan teşebbüslerin bu pazardaki paylarının, demiryolu ile gelen emtiada %
47’yi, karayolu ile gelen emtiada ise % 15’i geçemeyeceği ortaya çıkmaktadır. Sonuç
24 REKABET KURUMU
olarak, ilgili coğrafi pazarda faal teşebbüslerden oluşan iki teşebbüs birliğinin, adı
geçen gümrük bölgesine intikal eden bütün emtianın karayolu ile taşınması hizmeti
pazarında birlikte ya da tek başlarına hakim durumda olmadıkları, buna karşılık bu
gümrük bölgesinde boşaltılmış olan emtianın taşınması hizmetinde birlikte hakim
durumda oldukları sonucuna ulaşılmıştır.
III.2- HAKİM DURUMUN KÖTÜYE KULLANILIP KULLANILMADIĞI
27.1.2000 tarihinde İstanbul Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği tarafından
onaylanan son şehiriçi kamyonla yük taşıma tarifesine göre, soruşturma
kapsamındaki teşebbüs ve teşebbüs birliklerinin nakliye yaptığı tonajda (7,5 tonluk)
kamyonlarla yapılan taşımalar için 30 km’ye kadar 110 milyon TL-, 30 km’den
sonraki her km için 4 milyon TL- ücret belirlenmiştir. Soruşturma kapsamındaki
teşebbüs ve teşebbüs birliklerinin listeleri ile söz konusu tarifenin
karşılaştırılabilmesi için İstanbul Büyükşehir Belediyesi Trafik Komisyonu’ndan
Gümrük Sahalarının belirli bölgelere mesafeleri öğrenilmiş ve aşağıda ilgili
bölümlerde bunların değerlendirmelerine yer verilmiştir.
III.2.1- HAYDARPAŞA GÜMRÜK SAHASI
a- Yapılan Tespitler
Bölgede faaliyet gösteren teşebbüs ve teşebbüs birliklerine ait şehiriçi fiyat
listelerinin İstanbul Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği tarafından onaylanan tarife
ile karşılaştırması aşağıdaki tablodaki gibidir:
Tablo 15: Haydarpaşa Bölgesine ait liste fiyatlarının onaylı fiyatlarla
karşılaştırılması
Varış Yeri Mesafe Onaylı Fiyat
8.12.1997
Liste Fiyatı
1.9.2000
Onaylı Fiyat
27.1.2000
Liste Fiyatı
1.5.2000
Eminönü1 15 km 55,000,000 59,500,000 110,000,000 96,700,000
Kartal 22 km 55,000,000 42,200,000 110,000,000 66,900,000
Pendik 25 km 55,000,000 42,900,000 110,000,000 68,100,000
Tuzla 35 km 65,000,000 46,300,000 130,000,000 73,400,000
Şişli 15 km 55,000,000 59,500,000 110,000,000 96,700,000
Avcılar 45 km 85,000,000 55,800,000 170,000,000 90,400,000
Bu tabloda özetle yer verilen liste fiyatlarının incelenmesi sonucunda, bu
fiyatların onaylı fiyatlardan oldukça düşük seviyelerde olduğu tespit edilmiştir.
Şehirlerarası taşıma fiyatlarını onaylayan herhangi bir makam bulunmamakla
birlikte, şehiriçi fiyatlarının aşırı bulunmadığına yönelik durumun benzeri burada da
görülmektedir. Örneğin, İstanbul Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği’nin 45 km
mesafedeki Avcılar için onayladığı fiyat 170 milyon TL- olmasına karşın, bölgedeki
teşebbüs ve teşebbüs birlikleri;
- 90 km mesafedeki İzmit’e 123 milyon TL,
- 230 km mesafedeki Düzce’ye 172 milyon TL,
1 Onaylanan tarifelerde yer alan boğaz köprüsü geçiş ücretinin nakliye ücretine ilave edileceğine ilişkin hüküm
tabloda Eminönü, Şişli ve Avcılar için gözönünde bulundurulmalıdır.
25 REKABET KURUMU
- 213 km mesafedeki Bursa’ya 193 milyon TL,
- 232 km mesafedeki Bolu’ya 212 milyon TL,
- 257 km mesafedeki Edirne’ye 225 milyon TL,
- 454 km mesafedeki Ankara’ya 308 milyon TL,
- 325 km mesafedeki Çanakkale’ye 330 milyon TL,
- 892 km mesafedeki Sivas’a 514 milyon TL,
- 1079 km mesafedeki Trabzon’a 599 milyon TL,
- 1155 km mesafedeki Rize’ye 686 milyon TL
liste fiyatı belirledikleri gözlenmektedir ki, bu durum normal piyasa şartlarında olması
gerektiği gibi mesafe uzadıkça fiyatın azalan bir oranla arttığını göstermektedir.
Fiyatların maliyet bazlı analizi de aynı neticeyi vermektedir. Örneğin,
Haydarpaşa'da faaliyette bulunan 4 Eylül Kooperatifi'nin 2000 yılı Nisan ayına ait bir
faturasından 20 feetlik bir TIR ile Tuzla'ya 80,000,000.-TL karşılığı konteyner
taşındığı anlaşılmaktadır. Gidiş ve dönüşte toplam 70 km olan bu mesafe için
25,000,000.-TL kadar mazot ve 1 işgünü tüketileceği hesaplandığında fiyatın salt
maliyetlere göre yüksek kaldığı ancak başta zaman olmak üzere diğer maliyetlerin
varlığı ve maliyetlerden geriye kalan miktarın da gelir vergisine tabi olduğu hesaba
katıldığında, talep edilen ücretin aşırı yüksek olmadığı kanaatine varılmıştır.
b- Savunmalar
Soruşturma kapsamındaki teşebbüs ve teşebbüs birlikleri, gönderdikleri yazılı
savunmalarda ve sözlü savunma toplantısında, belirlenen fiyatların normalin
üzerinde olmadığını, azalan iş hacminden dolayı fiyatların da düştüğünü, maliyet
kalemleri de dikkate alınınca kar marjlarının düşük olduğunu ifade etmişlerdir.
Bunun yanında Anadolu’dan yükle gelen ve gümrük sahasından iş alan
nakliyecilere kıyasla kendi fiyatlarının normal olarak yüksek kaldığını, zira bu
nakliyecilerin Anadolu’dan gidiş-dönüş ücreti alarak geldiklerini, gümrük sahasından
aldıkları her işin tamamen kar olarak kaldığını beyan etmişlerdir.
c- Değerlendirme
Yukarıda ifade edilen tespitlerden de açıkça anlaşılacağı üzere, gerek idari bir
denetimin bulunduğu şehiriçi taşıma fiyatlarında, gerekse de fiyat belirleyici herhangi
bir makamın bulunmadığı şehirlerarası taşıma fiyatlarında, liste fiyatlarının normalin
üzerinde seyretmediği, bu nedenle soruşturma kapsamındaki teşebbüs ve teşebbüs
birliklerinin aşırı fiyat yoluyla hakim durumlarını kötüye kullanmadıkları kanaatine
ulaşılmıştır.
III.2.2- ERENKÖY GÜMRÜK SAHASI
a- Yapılan Tespitler
Erenköy Gümrük Sahasında faaliyet gösteren teşebbüs birliklerine ait fiyat
listelerinin İstanbul Esnaf ve Sanatkarlar Birliği tarafından onaylanan tarife ile
karşılaştırması özetle aşağıdaki tablodaki gibidir:
26 REKABET KURUMU
Tablo 16: Erenköy Bölgesine ait liste fiyatlarının onaylı fiyatlarla
karşılaştırılması
Varış Yeri Mesafe Onaylı Fiyat
27.1.2000
Liste Fiyatı
1.1.2000
Onaylı Fiyat
8.12.1997
Liste Fiyatı
19.7.1999
Avcılar 48 km 182,000,000 75,000,000 91,000,000 34,000,000
Bakırköy 38 km 142,000,000 68,000,000 71,000,000 31,000,000
Bağcılar 35 km 130,000,000 72,000,000 65,000,000 32,000,000
Kartal 16 km 110,000,000 50,000,000 55,000,000 25,000,000
Tuzla 30 km 110,000,000 57,000,000 55,000,000 27,000,000
Erenköy Gümrük Bölgesindeki kooperatiflere ait burada özetle verilen fiyat
listelerinin incelenmesi sonucunda liste fiyatlarının onaylanan fiyatların çok altında
kaldığı, fiyatların mesafelere göre orantılı olduğu, köprü farkı nedeniyle Avrupa
yakasına bir miktar daha fazla fiyat tespit edildiği, fiyatların 1997 yılında onaylanan
tarifelerdeki seviyeye iki yıl sonra dahi ulaşamadığı anlaşılmaktadır.
Şehirlerarası taşımada herhangi bir idari makamın onayına tabii olmayan
taşıma ücretlerinin, yukarıdaki tabloda yer alan onaylı fiyatlarla karşılaştırıldığında
oldukça düşük seviyelerde seyrettiği belirlenmiştir. Örneğin, Erenköy’e 48 km
mesafedeki Avcılar’a Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği tarafından 182 milyon TL
olarak onaylanmış olan taşıma ücretinin yanında;
- 216 km uzaklıktaki Bursa’ya 120 milyon TL,
- 260 km uzaklıktaki Edirne’ye 120 milyon TL,
- 330 km uzaklıktaki Eskişehir’e 195 milyon TL,
- 454 km uzaklıktaki Ankara’ya 200 milyon TL,
- 892 km uzaklıktaki Sivas’a 300 milyon TL,
- 1079 km uzaklıktaki Trabzon’a 405 milyon TL,
- 1155 km uzaklıktaki Rize’ye 425 milyon TL
olarak belirlenen liste fiyatlarının aritmetik orantıyı ifade etmeyip ‘aşırı’ olmaktan
uzak olduğu tespit edilmiştir.
b- Savunmalar
Her iki kooperatif de yazılı savunmalarında; ‘Halkalı ve Haydarpaşa gümrük
bölgelerine göre kendilerinin uyguladıkları fiyatların daha düşük kaldığı’nı, ‘ancak
sadece ihracat yükü getiren nakliye firmalarının fiyatlarının kendilerinden düşük
olduğunu kendilerinin de tespit ettiği’ni, ‘bu itibarla aşırı fiyat uygulamasının
olmadığı’nı ifade etmişlerdir. Taraflar, sözlü savunma toplantısında da bu görüşlerini
tekrarlamışlardır.
Daha önceki bölümde yer verildiği gibi, Erenköy gümrük bölgesinde genel
olarak fiyatların diğer iki bölgeden daha düşük olduğu soruşturma heyetince de
tespit edilmiştir.
27 REKABET KURUMU
c- Değerlendirme
Yukarıda yer verilen tespitlerin ışığında, Erenköy gümrük sahasında faaliyet
gösteren kooperatiflerin uyguladıkları gerek şehiriçi gerekse de şehirlerarası
fiyatların normalin üzerinde bulunmadığı, dolayısıyla 4054 sayılı Kanun’un 6.
maddesi hükümlerinin ihlal edilmediği tespit edilmiştir.
III.2.3- HALKALI GÜMRÜK SAHASI
a- Yapılan Tespitler
Halkalı Gümrük Sahasında faaliyet gösteren teşebbüs birliklerinin yüksek fiyat
belirlemek suretiyle hakim durumlarını kötüye kullanıp kullanmadıklarının tespiti için
aşağıda belirtilen üç farklı değerlendirme yapılmıştır.
1. Şehiriçi taşımalar için İstanbul Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği
tarafından nakliye fiyatları belirlenmektedir. Halkalı Gümrük Sahasından şehiriçine
yapılacak nakliye fiyatlarının oda tarafından belirlenen fiyatlarla karşılaştırılmasının
yararlı olacağı düşünülerek karşılaştırmalı tablo aşağıda sunulmuştur.
Tablo 17: Halkalı Bölgesine ait liste fiyatlarının onaylı fiyatlarla karşılaştırılması
Varış Yeri Mesafe Onaylı Fiyat
27.1.2000
Liste Fiyatı
Halkalı
Liste Fiyatı
72 numaralı
Avcılar 18 km 110,000,000 50,000,000 47,000,000
Beşiktaş 32 km 118,000,000 70,000,000 65,000,000
Kadıköy 45 km 170,000,000 78,000,000 73,000,000
Kartal 55 km 210,000,000 86,000,000 81,000,000
Şişli 25 km 110,000,000 70,000,000 65,000,000
Tuzla 79 km 306,000,000 90,000,000 85,000,000
Görüldüğü üzere, her iki Kooperatifin fiyatları da Oda tarafından tespit edilen
fiyatların çok altındadır.
2. Nakliye fiyatlarının maliyetleri ile karşılaştırılmasında ise: Avcılar, İkitelli,
Yenibosna gibi Halkalı'ya en yakın mesafedeki noktalara 1999 yılı ikinci yarısında
geçerli olmak üzere kamyon ile taşımacılık için talep edilen ücret 38,000,000-TL’dır.
Yaklaşık 30 km uzaklıktaki Aksaray için istenen 54,000,000.-TL, yaklaşık 300 km
uzaklıktaki Bursa için istenen 150,000,000-TL’dır. Bu durum, kısa mesafeler için
kalkış ücreti+km başına ücret belirlendiği ve 300 km civarındaki mesafeler için
kilometrede yaklaşık 500.000-TL talep edildiğini göstermektedir. 1999 yılı ikinci
yarısı akaryakıt fiyatları baz alındığında bir kamyonun 100 kilometrede yaklaşık 40
Litre olan mazot tüketiminin karşılığı kilometrede 180,000-TL kadar olmakta, aracın
boş döneceği gözönünde tutulduğunda bu maliyet kilometrede 360,000.-TL
olmaktadır. (Bursa’ya yapılacak nakliyedeki mazot tüketimi de 110 milyon TL -300km
x 360.000 = 108.000.000-TL- civarında olacaktır.) Sadece akaryakıt giderinin bile
makul bir ölçüde üzerinde olan bu fiyatların aşırı olmadığı kanaatine varılmıştır.
3. Kooperatif fiyatlarının ilgili pazarda faaliyet göstermeyen, dolayısıyla daha
rekabetçi şartlarda faaliyet gösteren teşebbüslerin fiyatlarıyla karşılaştırılması
sonucunda, ilgili pazarda oluşan fiyatlarla bu fiyatlar arasında ihmal edilebilecek
28 REKABET KURUMU
kadar önemsiz bir fark bulunduğu, bu farka rağmen maliyet kalemlerindeki farktan
dolayı kar marjının zaman zaman düşük kaldığı tespit edilmiştir. Örneğin
Ümraniye'de yerleşik ………'ın aynı dönemde aynı tonajda kamyon ile nakil işinde en
yakın mesafe olan Acıbadem için talep ettiği miktar 29,000,000.-TL'dır. Daha uzun
mesafeli bir hizmete örnek olarak da Bursa için talep edilen 105,000,000.-TL
gösterilebilir. Ümraniye'nin Bursa'ya Halkalı'ya göre yaklaşık 50 km daha yakın
olması ve köprü ücreti aradaki fiyat farkını makul kılmaktadır
İstanbul Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği’nin Halkalı’dan Tuzla’ya
onayladığı fiyat 306 milyon TL iken, Halkalı Kooperatifi’nin liste fiyatları Adapazarı
için 170, Bursa için 205, Ankara için 250, Antalya için 305 milyon TL’dir. Başka bir
deyişle, Tuzla için onaylanan fiyata Antalya’ya taşıma yapılabilmektedir. 72 numaralı
Kooperatif fiyatlarının daha da düşük olduğu hesaba katıldığında, Halkalı gümrük
sahasında faaliyet gösteren kooperatiflerin fiyatlarının normal seviyelerin üzerinde
olmadığı anlaşılmıştır.
b- Savunmalar
Halkalı Gümrük Sahasında faaliyet gösteren kooperatiflerin her ikisinin
vekilleri de yazılı savunmalarda, müvekkillerinin pazara hakim olmadıklarını,
dolayısıyla hakim durumlarını kötüye kullanmalarının söz konusu olamayacağını;
fiyatlarının aşırı olabilecek nispette yüksek olmadığını, bilakis maliyet kalemleri ve
dışarıda faaliyet gösterenlerden farklı olarak gümrük bölgesinde katlanmak
durumunda kaldıkları ek maliyet kalemleri nedeniyle fiyatlarının dışardakilere göre
düşük bile kaldığını ifade etmişlerdir.
Yazılı savunmalara taşıma maliyetine ek olarak kooperatiflerin gümrük
bölgesinde faaliyet göstermelerinden dolayı yüklenmek durumunda oldukları TCDD
gümrük idaresi tarafından tahsil edilen kira makbuzları kopyaları da eklenmiştir.
Taraflar sözlü savunma toplantısında da, yüksek fiyat uygulamadıklarına
yönelik savunmalarını tekrarlamışlardır.
c- Değerlendirme
Halkalı gümrük sahasında faaliyet gösteren kooperatiflerin uyguladıkları
fiyatların incelenmesi sonucunda ve yukarıda yer verilen tespitlerin ışığında, bölgede
faaliyet gösteren her iki teşebbüs birliğinin de fiyat uygulamaları ile hakim
durumlarını kötüye kullandıkları iddialarının varit olmadığı sonucuna varılmıştır.
III.2.4- GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK
Gerekçeli Kararın İnceleme ve Değerlendirme bölümünde yer verilen
tespitlerin ışığında, Haydarpaşa, Erenköy ve Halkalı gümrük sahalarında faaliyet
gösteren teşebbüs ve teşebbüs birliklerinin bu bölgelerde hakim durumda oldukları,
ancak uyguladıkları gerek şehiriçi gerekse de şehirlerarası fiyatların aşırı derecede
yüksek olmadığı, dolayısıyla 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi hükümlerinin ihlal
edilmediği tespit edilmiştir.
İ- SONUÇ
Yukarıda yer verilen bilgiler ve değerlendirmelerin ışığında;
29 REKABET KURUMU
I- Haydarpaşa Gümrük Sahasında faaliyet gösteren;
1. Öz Nakliyat Kara Taşımacılığı A.Ş., Sınırlı Sorumlu Haydarpaşa Motorlu
Taşıyıcılar Kooperatifi, Sınırlı Sorumlu 4 Eylül Haydarpaşa ve Yöresi Gümrük Tahmil
Tahliye Depoları Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi ile Sınırlı Sorumlu 94 Nolu 4 El
Haydarpaşa ve Yöresi Gümrük Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi’nin;
a- Pazarı paylaştıklarına ve arzı kısıtladıklarına ilişkin haklarındaki iddiaların
geçerliliğine dair bir bulgu olmadığına OYBİRLİĞİ ile;
b- Kamyoncu esnafının münferiden ve zaman zaman, dışarıdan araçların
gümrük sahasına girişlerini engelleme eylemleri hakkında yoğun söylentiler
olmasına rağmen, bu eylemlerin soruşturma kapsamındaki tüzel kişileri
kapsamadığına ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesi
kapsamında "pazara giriş engeli" olarak kabul edilebilecek bir eylem ya da uygulama
olarak değerlendirilmediğine OYBİRLİĞİ ile;
c- Gerek liste fiyatlarının gerekse uyguladıkları fiyatların değerlendirilmesi
sonucu 4054 sayılı Kanun’un "Hakim Durumun Kötüye Kullanılması" başlıklı 6.
maddesi hükmünü ihlal etmediklerine OYÇOKLUĞU ile;
2. Sınırlı Sorumlu Haydarpaşa Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi, Sınırlı Sorumlu
4 Eylül Haydarpaşa ve Yöresi Gümrük Tahmil Tahliye Depoları Motorlu Taşıyıcılar
Kooperatifi ile Sınırlı Sorumlu 94 Nolu 4 El Haydarpaşa ve Yöresi Gümrük Motorlu
Taşıyıcılar Kooperatifi’nin;
a- Nakliye fiyat listelerini anlaşma yaparak belirlediklerine ve bu suretle 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiklerine OYÇOKLUĞU ile;
b- Yukarıda (2-a) bendinde değinilen, Kanun’un 4. maddesinde yasaklanan
eylemleri gerçekleştirmiş olmaları nedeniyle, ancak uygulamada liste fiyatlarına bağlı
kalmamaları, ekonomik güçlerinin zayıflığı ve doğan zararın hafifliği azaltma sebebi
kabul edilerek, Kanun’un 16. maddesinin ikinci fıkrası ve 2001/1 sayılı Rekabet
Kurulu Tebliği hükümleri gereğince takdiren, her birinin ayrı ayrı asgari ceza olan
3.796.416.000- TL idari para cezası ile cezalandırılmalarına OYÇOKLUĞU ile;
c- Kanun’un 10. maddesi hükmü gereğince Rekabet Kurulu’na bildirmeleri
gereken söz konusu fiyat anlaşmalarını bildirmemiş olmaları nedeniyle, Kanun’un 16.
maddesi birinci fıkrası (c) bendi ve 2001/1 sayılı Tebliğ hükümleri uyarınca, her
birinin ayrı ayrı 949.104.000’er TL idari para cezası ile cezalandırılmalarına;
ve ayrıca Kanun’un 16. maddesi üçüncü fıkrası hükümleri uyarınca,
- Sınırlı Sorumlu Haydarpaşa Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi Yönetim Kurulu
Üyeleri Tuncay Çoban, Yücel Erdoğan, Emin Yiğit, Ali Rıza Kozan, Baki Şahin, Suat
Aydoğdu, D.Ahmet Tokgöz, Birol Başar, Kenan Erdem, Halil Yılmaz, Kadir Yiğit,
Bünyamin Kurt ve Hüseyin Güner’in,
- Sınırlı Sorumlu 4 Eylül Haydarpaşa ve Yöresi Gümrük Tahmil ve Tahliye
Depoları Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi Yönetim Kurulu Üyeleri Duran Doğan, İlhan
Bülbül, İsmail Uçar, Ayhan Fidan, Mehmet Yanar, Müslüm Çapa, Metin Yıldırım,
Ercan Can, Binali Akbulut, Ayhan Kurt, Aleattin Aksöz ve Eyyüp Şahin’in,
30 REKABET KURUMU
- Sınırlı Sorumlu 94 Nolu 4 El Haydarpaşa ve Yöresi Motorlu Taşıyıcılar
Kooperatifi Yönetim Kurulu Üyeleri Yaşar Akpınar, Hasan Fidan ve Mehmet Keleş’in,
her birinin ayrı ayrı takdiren 25.000.000-TL idari para cezası ile cezalandırılmalarına,
OYÇOKLUĞU ile;
3. Öz Nakliyat Kara Taşımacılığı A.Ş.’nin, yukarıda (2-a) maddesinde
değinilen anlaşma suretiyle liste fiyatlarının belirlenmesi eylemine katıldığına dair
yeterli delil olmadığına OYÇOKLUĞU ile;
II- Erenköy Gümrük Sahasında faaliyet gösteren Sınırlı Sorumlu 40 No'lu
İstanbul İli Kadıköy İlçesi Küçükbakkalköy Gümrük Antrepoları ve Civarı Motorlu
Taşıyıcılar Kooperatifi ve Sınırlı Sorumlu 43 No'lu İçerenköy Küçükbakkalköy
Kayışdağ Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi’nin;
a- Gümrük sahasına dışarıdan araçların girmesine ilişkin tüzel kişiliklerini
bağlayan eylemlerinin tespit edilemediğine OYBİRLİĞİ ile;
b- Gerek liste fiyatlarının gerekse uyguladıkları fiyatların değerlendirilmesi
sonucunda 4054 sayılı Kanun’un ‘Hakim Durumun Kötüye Kullanılması’ başlıklı 6.
maddesi hükmünü ihlal etmediklerine OYÇOKLUĞU ile;
c- Fiyat listelerini anlaşma yaparak belirlediklerine ve buna uygun
davrandıklarına, nakliye işlerinin dağıtımında ortak sıra numaraları kullanmak
suretiyle anlaşarak pazar paylaşımında bulunduklarına ve bu suretle 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiklerine OYBİRLİĞİ ile;
d- Yukarıda açıklandığı şekilde Kanun’un 4. maddesinde yasaklanan
eylemleri gerçekleştirmiş olmaları nedeniyle, ancak ekonomik güçlerinin zayıflığı ve
doğan zararın hafifliği azaltma sebebi kabul edilerek, Kanun’un 16. maddesinin ikinci
fıkrası ve 2001/1 sayılı Rekabet Kurulu Tebliği hükümleri gereğince herbirinin
takdiren asgari ceza olan 3.796.416.000- TL idari para cezası ile
cezalandırılmalarına OYBİRLİĞİ ile;
e- Kanun’un 10. maddesi hükmü gereğince Rekabet Kurulu’na bildirmeleri
gereken söz konusu fiyat anlaşmalarını bildirmemiş olmaları nedeniyle, Kanun’un 16.
maddesi birinci fıkrası (c) bendi ve 2001/1 sayılı Tebliğ hükümleri uyarınca, her
birinin 949.104.000.- TL idari para cezası ile cezalandırılmalarına;
ve ayrıca Kanun’un 16. maddesi üçüncü fıkrası hükümleri uyarınca,
- Sınırlı Sorumlu 40 Nolu İstanbul İli Kadıköy İlçesi Küçükbakkalköy Gümrük
Antrepoları ve Civarı Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi Yönetim Kurulu Üyeleri Hasan
Akan, R. Tevfik Yükselek ve Yahya Çatuk'un,
- 43 Nolu Sınırlı Sorumlu İçerenköy Küçükbakkalköy Kayışdağ Motorlu
Taşıyıcılar Kooperatifi Yönetim Kurulu Üyeleri Ayhan Karaağaç, Hasan Şentürk, Ali
Erikçi, Erdal Sarıçayır ve Yaşar Karaağaç'ın,
herbirinin takdiren 25.000.000-TL idari para cezası ile cezalandırılmalarına,
OYBİRLİĞİ ile;
III- Halkalı Gümrük Sahasında faaliyet gösteren Sınırlı Sorumlu Halkalı
Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi ve Sınırlı Sorumlu 72 Nolu İstanbul İli Bakırköy İlçesi
31 REKABET KURUMU
Halkalı İkitelli Büyük Sanayi Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi'nin 4054 sayılı Kanun’un
“Hakim Durumun Kötüye Kullanılması” başlıklı 6. maddesi hükmünü ihlal
etmediklerine OYBİRLİĞİ ile;
IV- Rekabetçi davranışlar içinde olmaları gereken;
1. Haydarpaşa gümrük sahasında faaliyet gösteren Sınırlı Sorumlu
Haydarpaşa Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi, Sınırlı Sorumlu 4 Eylül Haydarpaşa ve
Yöresi Gümrük Tahmil Tahliye Depoları Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi ve Sınırlı
Sorumlu 94 Nolu 4 El Haydarpaşa ve Yöresi Gümrük Motorlu Taşıyıcılar
Kooperatifi’nin; 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesine aykırı olan "nakliye fiyat
listelerini birlikte belirleme”,
2. Erenköy gümrük sahasında faaliyet gösteren Sınırlı Sorumlu 40 No'lu
İstanbul İli Kadıköy İlçesi Küçükbakkalköy Gümrük Antrepoları ve Civarı Motorlu
Taşıyıcılar Kooperatifi ile Sınırlı Sorumlu 43 Nolu İçerenköy Küçükbakkalköy
Kayışdağ Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi’nin; 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesine
aykırı olan; nakliye fiyat listelerini birlikte belirleme ve bu fiyatları uygulamak
suretiyle “nakliye fiyatlarında anlaşma” ve “gümrük sahasındaki yükü paylaşma”,
eylemlerine son vermeleri gerektiğinin Kanun’un 9. maddesinin birinci fıkrası hükmü
uyarınca kendilerine ayrı ayrı tebliğine OYBİRLİĞİ ile;
gerekçeli karar taraflara tebliğ edilmek ve Danıştay yolu açık olmak üzere 26.4.2001
tarihinde karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy