1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D4/1/K.T.-01/1 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 01-23/217-57
Karar Tarihi : 15.5.2001
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU.
Üyeler : Dr. Kemal EROL (İkinci Başkan), İsmet CANTÜRK,
Nejdet KARACEHENNEM, A.Ersan GÖKMEN, R.Müfit SONBAY,
Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER
B- RAPORTÖR: Kerem TOMUR
C- ŞİKAYET EDEN: Özel Sağlık Kuruluşları Birliği Derneği
İncirli Cad. Ferah Apt. No:76 D:18 34740 Bakırköy-İstanbul
D- HAKKINDA İLK İNCELEME YAPILANLAR: Türkiye Kızılay Derneği
(Ataç Sok. No:32 Yenişehir-Ankara)
ve şubelerine bağlı sağlık kuruluşları
E- İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayetçi tarafından Türkiye Kızılay Derneği’nin İstanbul
ili Pendik, Fatih, Avcılar, Gaziosmanpaşa ve diğer bazı şubelerine bağlı olarak
çalışan tıp merkezleri ve dispanserlerinin, özel sağlık kuruluşları aleyhine
rekabeti ihlal ettikleri iddia edilmektedir.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 12.6.2000 tarih, 2396 sayı ile giren
başvuru üzerine düzenlenen 3.5.2001 tarih, D4/1/K.T-01/01 sayılı İlk İnceleme
Raporu 11.5.2001 tarih, REK.0.08.00.00/25 sayılı Başkanlık önergesi ile 01-23 sayılı
Kurul gündemine alınarak karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Türkiye Kızılay Derneği’nin İstanbul ilinde faaliyet
gösteren Gaziosmanpaşa, Fatih, Avcılar, Pendik ve diğer bazı şubelerine bağlı tıp
merkezleri ve dispanserlerinde uygulanan fiyat tarifelerinin, yasal düzenlemelerle
getirilen vergi muafiyetlerinin verdiği avantajlar sebebiyle görece düşük
belirlenebildiği ve bu çerçevede özel sağlık kuruluşları aleyhine yıkıcı ve haksız
rekabete yol açıldığı iddialarının, söz konusu dipanser ve tıp merkezlerinin hakim
durumda olması ve kar eden teşebbüsler olması nedeniyle kabul edilebilir nitelikte
bulunmadığı ve bu nedenle Kızılay’ın ilgili pazardaki faaliyetleri ile ilgili olarak 4054
Sayılı Kanun’un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına gerek olmadığı
düşünülmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
1. İlgili Pazar
Ürün Pazarı: Ülkemizde sağlık hizmetleri “birinci basamak sağlık hizmetleri” ve “ikinci
ve üçüncü basamak sağlık hizmetleri” şeklinde genel bir ayırıma tabidir. İlgili ürün
2 REKABET KURUMU
pazarı, “teşhis” ve “ayakta veya yatarak tedavi” aşamalarını kapsayan ikinci
basamak klinik sağlık hizmetleri olarak belirlenmiştir.
Coğrafi Pazar: Rekabet koşullarının homojenliği ve söz konusu hizmetlerin
alıcılarının bu hizmetleri alırken, zorlayıcı sebepler olmadıkça yaşadıkları il ya da
ilçede bulunan sağlık kuruluşlarını tercih etmeleri dikkate alınarak, İlgili coğrafi pazar
İstanbul ili olarak tespit edilmiştir.
2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Türkiye Kızılay Derneği’nin (Kızılay) İstanbul ili Gaziosmanpaşa, Fatih, Avcılar
ve Pendik şubelerine bağlı olarak çalışan tıp merkezleri ve dispanserlerinin, özel
sağlık kuruluşları aleyhine yıkıcı rekabet yaptıkları iddiası çerçevesinde, öncelikli
olarak Kızılay’ın 4054 Sayılı Kanun anlamında “teşebbüs” sayılıp sayılmayacağı
belirlenmiştir.
4054 sayılı Kanun'un 3. maddesinde teşebbüs; "piyasada mal veya hizmet
üreten, pazarlayan, satan gerçek ve tüzel kişilerle, bağımsız karar verebilen ve
ekonomik bakımdan bir bütün teşkil eden birimler" olarak tanımlanmaktadır.
Kızılay’ın faaliyetlerinin ekonomik faaliyet niteliği taşıyıp taşımadığı ve sonuç
olarak Kızılay’ın teşebbüs sayılıp sayılmayacağının belirlenmesinde öncelikli olarak
Kızılay Dernek Tüzüğü'nün 5. maddesinde sayılan görevleri değerlendirilmiştir. Buna
göre Kızılay’ın görev ve faaliyetleri 3 ana başlık halinde sınıflandırılmaktadır. Kızılay;
savaşta veya hükümetin ilan ettiği olağanüstü hallerde, barış zamanında ve
uluslararası yardımlaşmalarda farklı faaliyetler yürütmektedir.
Kızılay’ın şikayet konusu faaliyetleri “barış zamanında” gerçekleştirdiği
çalışmalarına ilişkindir. Bu kapsamda, dispanserler, sağlık merkezleri ve
hastahaneler açmak ve yönetmek ile kendisinin tekel ve imtiyazında bulunan
maddeleri, kamu yararına uygun bir anlayışla, ticari bir kuruluş gibi işletmek
Kızılay’ın faaliyetleri arasında gösterilmektedir. Kızılay’ın 2000 yılı faaliyet raporuna
göre, ticari işletme gelirleri toplam gelirleri içerisinde önemli bir orana ulaşmaktadır.
Kamuya yararlı dernek statüsünde olan Kızılay’ın yönetimi ve temsili dernek
tüzüğünde belirtilen esaslara göre kendi üye ve delegelerinin seçtiği yetkili kurullar
eliyle yapılmaktadır. Bu çerçevede, gerek yönetimi gerekse de temsili açısından
bağımsız bir niteliği haiz olan ve ticari faaliyette bulunan Kızılay 4054 Sayılı Kanun
kapsamında “teşebbüs” hüviyetinde bulunmaktadır.
Şikayet dilekçesinde, verdiği sağlık hizmetleri KDV ve benzeri vergilerden
muaf olan Kızılay’ın, İstanbul’un bazı semt ve ilçelerinde dispanser ve tıp merkezleri
çalıştırdığı ifade edilerek, vergi muafiyetleri nedeniyle rekabette avantajlı durumda
bulunan söz konusu kuruluşun sağlık hizmetlerini özel sağlık kuruluşlarının rekabet
edemeyecekleri fiyatlardan arz ettiği ve bunun sonucunda özel sağlık kuruluşları
olarak “yıkıcı” rekabete maruz kaldıkları iddia edilmektedir.
Yapılan tespitlere göre, ilk incelemenin yapıldığı “İstanbul ili ikinci basamak
klinik sağlık hizmetleri” pazarında, Kızılay Pendik şubesine bağlı 3 tıp merkezinin
pazar payları düşük oranlardadır, ayrıca adı geçen 3 tıp merkezinin “kapasiteleri”
büyük ölçekte bir pazar gücüne sahip olmalarını engellemektedir. Buna göre, Kızılay
Pendik şubesine bağlı 3 tıp merkezinin 4054 Sayılı Kanun anlamında “hakim
3 REKABET KURUMU
durumda” olduğunu kabul etmek mümkün değildir. Kızılay Fatih şubesi dispanseri,
Kızılay Gaziosmanpaşa tıp merkezi ve diğerleri için de aynı durum geçerlidir.
Bu çerçevede, Kızılay şubelerine bağlı tıp merkezlerinin ilgili pazarda "hakim
durumda" olmadığı, dolayısıyla Kızılay’a bağlı söz konusu sağlık kurumlarının 4054
sayılı Kanun'un 6. maddesini ihlal etmelerinin mümkün olmadığı sonucuna
varılmıştır.
İ- SONUÇ
Yukarıdaki tespit ve değerlendirmelerin ışığında; Türkiye Kızılay Derneği’nin
İstanbul’da faaliyet gösteren Gaziosmanpaşa, Fatih, Avcılar, Pendik ve diğer bazı
şubelerine bağlı tıp merkezleri ve dispanserlerinde uygulanan fiyat tarifelerinin,
sağlık kuruluşları aleyhine yıkıcı ve haksız rekabete yol açtığı iddialarının, söz
konusu tıp merkezleri ve dispanserlerin ilgili pazarda hakim durumda bulunmamaları
nedeniyle kabul edilebilir nitelikte bulunmadığına; bu sebeple Kızılay’ın ilgili
pazardaki faaliyetleri ile ilgili olarak 4054 Sayılı Kanun’un 40/1. maddesi uyarınca
önaraştırma yapılmasına gerek olmadığına, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy