1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D2/1/H.S.Ö.-01/3 (Menfi Tespit/Muafiyet)
Karar Sayısı : 01-24/232-60
Karar Tarihi : 22.5.2001
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM,
A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER.
B- RAPORTÖRLER: Hakan Suat ÖLMEZ, İbrahim AYDEMİR
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: - Türk Philips Aydınlatma Sanayi ve Ticaret A.Ş.
D- TARAFLAR: - Türk Philips Ticaret A.Ş.
Yukarı Dudullu Organize Sanayi Bölgesi 2. Cadde No:28
81260 Ümraniye / İSTANBUL
- Birlik Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Divan Yolu Cad. Erçelik İşhanı Kat 5 No:501/503
34410 Sultanahmet/ İSTANBUL
E- DOSYA KONUSU: Türk Philips Aydınlatma Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Philips)
ile Birlik Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Birlik Gıda) arasında imzalanan
Distribütörlük Sözleşmesi'ne menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet
tanınması talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 5.5.1998 tarih ve 989 sayı ile giren
başvuru üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4,5 ve 8.
maddeleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen, 15.5.2001 tarih ve
D2/1/H.S.Ö.-01/3 sayılı Menfi Tespit/Muafiyet Ön İnceleme Raporu 18.5.2001 tarih,
REK.0.06.00.00/37 sayılı Başkanlık önergesi ile 01-24 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Philips'in, Birlik Gıda ile yapmış olduğu
Distribütörlük Sözleşmesi'nin 4054 sayılı Kanun’un 4. meddesi çerçevesinde bir
dikey anlaşma olması sebebiyle ilgili sözleşmeye menfi tespit verilemeyeceği, diğer
taraftan anılan sözleşmenin 2. maddesinin (b) bendinin, sözleşmeden çıkarılması
koşuluyla söz konusu sözleşmenin 1997/3 sayılı Tek Elden Dağıtım Anlaşmalarına
İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında değerlendirilebileceği düşünülmektedir.
Türk Philips Aydınlatma Sanayi ve Ticaret A.Ş. başvuru tarihini müteakip Türk Philips Ticaret A.Ş.’ye
devredildiğinden taraf olarak Türk Philips Ticaret A.Ş. kabul edilmiştir.
2 REKABET KURUMU
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. Ürün Pazarı: Distribütörlük Sözleşmesinin konusunu ayrıca sözleşmenin
ekinde belirtilen atılabilir cinsten piller ve muhtelif fenerler oluşturmaktadır.
Dolayısıyla işlemin değerlendirilmesinde ilgili ürün pazarı, "kullanılıp atılabilen
cinsten piller ve muhtelif fenerler" pazarı olarak tanımlanmıştır.
H.1.2. Coğrafi Pazar: Bildirime konu olan işlemin etkilediği ürünlerin tüm ülke
pazarına yönelik satımının amaçlanmasından dolayı ve bölgeler arasında pazarın
farklılaşmasına sebep olacak bir unsurun bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi pazar,
"Türkiye Cumhuriyeti sınırları" olarak belirlenmiştir.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Başvuruya konu distribütörlük sözleşmesi ile Philips’in, Birlik Gıda’ya
sözleşme ekinde belirtilen ürünlerini Türkiye’de münhasıran dağıtım ve satım yetkisi
verdiği anlaşılmaktadır. Distribütörlük sözleşmesinin bu haliyle 4054 sayılı Kanun’un
Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar başlıklı 4. maddesi
kapsamında rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşma olduğu görülmektedir. Bu nedenle,
anılan distribütörlük sözleşmesine aynı Kanun'un 8. maddesi uyarınca talep edilen
menfi tespit belgesinin verilemeyeceği kanaatine varılmıştır.
Söz konusu distribütörlük sözleşmesi ile Philips’in, Birlik Gıda’ya münhasıran
dağıtım ve satım yetkisi verdiği dikkate alındığında anılan sözleşmenin bir tekelden
dağıtım anlaşması olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle söz konusu sözleşme, 4054
sayılı Kanun'un 5. maddesine dayanılarak çıkarılan ve tek elden dağıtım
anlaşmalarına uygulanacak grup muafiyeti kurallarının belirlendiği 1997/3 sayılı Tek
Elden Dağıtım Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği çerçevesinde
değerlendirilmiştir.
Anılan sözleşme 1997/3 sayılı Tebliğ çerçevesinde incelendiğinde,
sözleşmenin 2. maddesinin (b) bendinde, “Carrefour, Metro vb. Uluslararası Süper
Marketlere DİSTRİBÜTÖR tarafından yapılacak satışların koşulları taraflarca
müştereken tespit edilecektir.“ denilerek, satış koşullarının sağlayıcı ile yeniden
satıcı tarafından ortaklaşa belirleneceği hüküm altına alınmıştır. Ancak bu hüküm ile
tek elden dağıtıcı üzerine getirilen satış koşullarına ilişkin rekabet sınırlamasının
1997/3 sayılı Tebliğ'de yer alan ve tek elden dağıtıcı üzerine getirilebilecek
sınırlamaları aştığı görülmektedir.
Diğer taraftan Distribütörlük Sözleşmesi'nin 2. madesinin (c) bendinde,
“DİSTRİBÜTÖR işbu sözleşme konusu ürünleri ülke dışına satamaz veya ihraç
edemez” ifadesi yer almaktadır. Bu madde ile getirilen sınırlama, münhasırlık
anlaşmalarının özünde varolan tek elden dağıtıcının bölgesi dışına satış yapamama
kriterine uyuyor görünse de, Türkiye dışına pasif satışların engellenmesine yol
açabilecek niteliktedir.
Başvuruya konu distribütörlük sözleşmesi, yukarıda yer alan hükümleri
nedeniyle 1997/3 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden
yararlanamamaktadır. Dolayısıyla söz konusu sözleşmenin anılan Tebliğ
kapsamında grup muafiyetinden yararlanabilmesi için sözleşenin 2. maddesinin (b)
3 REKABET KURUMU
bendinin sözleşmeden çıkarılması ve yine aynı maddenin (c) bendinin, pasif satışları
engellemeyecek şekilde daha açık olarak yazılması gerekmektedir.
Anılan sözleşme, 1997/6 sayılı “Rekabet Kurumu Teşkilatının
Oluşturulmasından Sonra Teşebbüslerin ve Teşebbüs Birliklerinin 4054 Sayılı
Kanun’dan Doğan Hak ve Yükümlülüklerine İlişkin Tebliğ”in 3'üncü maddesinde yer
alan, "Teşebbüslerin, 5.11.1997 tarihinde var olan 4054 sayılı Kanun’un 4 üncü
maddesi kapsamındaki her türlü anlaşma ve uyumlu eylemleri ile teşebbüs
birliklerinin kararları da, 5.11.1997 tarihinden başlayarak en geç 6 ay içinde
Kurulumuza bildirilecektir." hükmü gereğince, mevcut anlaşmalar için öngörülen 6
aylık süre içinde bildirilmiştir. Süresi içinde bildirilmiş anlaşmalara Kanun'un 16.
maddesinin son fıkrası gereğince, Kanun'un hükümlerini açık bir biçimde ihlal
etmemeleri kaydıyla, Kurul'un vereceği nihai karara kadar ceza uygulanmayacağı
öngörülmektedir.
Distribütörlük sözleşmesinin başvurulduğu tarihte, Türkiye'de Rekabet
Hukuku uygulamalarının yeniliği ve ayrıca Philips tarafından gönderilen 2.5.2001
tarih ve 8744 sayılı yazıda yer alan “Şirketimizle Birlik Gıda ve Ticaret A.Ş. arasında
yapılan Distribütörlük Sözleşmesinin 2 inci maddesinin b bendi bugüne kadar hiç
uygulanmamıştır. Esasen bu maddenin amacı fiyat tespiti olmayıp büyük ölçekli
satışlarda tarafların birbirlerini desteklemeleri suretiyle pazar payının artırılmasını
sağlamak idi. Distribütör diğer müşterilerine olduğu gibi her türlü satış koşullarını
bizzat kendisi takdir ve tespit etmekte olup, bu konuda Şirketimizin fiyat dahil
herhangi bir müdahalesi söz konusu olmamıştır.” ifadelerinden yola çıkarak, hiper ve
süpermarket benzeri büyük alıcılarla satış koşullarının taraflarca müştereken
belirleneceğine ilişkin sözleşmenin 2. maddesinin (b) bendini bir “açık ihlal” olarak
nitelemenin yerinde olmayacağı, bu doğrultuda grup muafiyeti kapsamında
değerlendirilemeyen söz konusu sözleşmenin uygulamasının devamı için anılan
maddelerinin ilgili Tebliğ hükümlerine uygun olarak düzeltilmesi gerektiği kanaatine
varılmıştır.
İ- SONUÇ
Yukarıda yer verilen değerlendirmeler doğrultusunda,
1. Türk Philips Aydınlatma Sanayi ve Ticaret A.Ş ile Birlik Gıda Sanayi ve Ticaret
A.Ş. arasında imzalanan Distribütörlük Sözleşmesi'nin 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesi kapsamında rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşma olduğuna, bu nedenle,
anılan distribütörlük sözleşmesine aynı Kanun'un 8. maddesi uyarınca talep
edilen menfi tespit belgesinin verilemeyeceğine,
2. Anılan sözleşmenin 2. maddesinin (b) bendinin sözleşmeden çıkarılması ve aynı
maddenin (c) bendinin, distribütörün bölgesi dışına yapacağı pasif satışların
engellenemeyeceği şekilde açıkça anlaşılabilir hale dönüştürülmesi koşulu ile
söz konusu sözleşmenin 1997/3 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden
yararlanabileceğine,
3. a) Öngörülen değişikliğin kararın tebliğini takiben 45 günlük süre içinde yapılarak
Rekabet Kurumu’na tevsik edilmesine,
b) Aksi takdirde sözleşmenin 4054 sayılı Kanun'un 56. maddesi gereğince
geçersiz sayılacağının ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun düzeltme yapılmadan
4 REKABET KURUMU
uygulamaya devam edilmesi halinde haklarında soruşturma açılacağının ve aynı
Kanun'un 16 ve 17. maddeleri uyarınca işlem yapılacağının taraflara
bildirilmesine,
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy