1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D3/1/A.Ç.-01/2 (Menfi Tespit/Muafiyet)
Karar Sayısı : 01-25/243-65
Karar Tarihi : 29.5.2001
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, İsmet CANTÜRK, Necdet KARACEHENNEM,
A. Ersan GÖKMEN, R.Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER.
B- RAPORTÖRLER: Aydın ÇELEN, Ali İhsan ÇAĞLAYAN
C- BAŞVURUDA BULUNAN: Has Gıda San. ve Tic. A.Ş.
Temsilci Ahmet Cihan KIRIMLI
Petrol Ofisi Cad. Avcılar/İSTANBUL
D- TARAFLAR: Has Gıda San. ve Tic. A.Ş.
Petrol Ofisi Cad. Avcılar / İSTANBUL.
AFM Uluslararası Film Prodüksiyon Tic. San. A.Ş.
Abdi İpekçi Cad. No:61 Teşvikiye / İSTANBUL
Fida Film Yapım Dağıtım ve Reklamcılık Ltd. Şti.
Maçka Cad. No:22/4 Teşvikiye / İSTANBUL
E- DOSYA KONUSU: AFM Uluslararası Film Prodüksiyon Tic. San. A.Ş.’ne ait
sinema büfelerinde yalnız Has Gıda San. Ve Tic. A.Ş. ürünlerinin satılması,
reklam ve tanıtımının yapılması için akdedilen sözleşmeye ilişkin menfi tespit
belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 8.1.1999 tarih, 95 sayı ve 26.5.1999 tarih,
1611 sayı ile giren başvuru üzerine, 4054 sayılı Kanun’un 5 ve 8. maddeleri uyarınca
yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 23.5.2001 tarih ve D3/1/A.Ç.-01/2 sayılı
Menfi Tespit/Muafiyet Ön İnceleme Raporu 25.5.2001 tarih ve REK.0.07.00.00/33
sayılı Başkanlık önergesi ile 01-25 sayılı Kurul gündemine alınarak karara
bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: AFM Uluslararası Film Prodüksiyon Tic. San.
A.Ş.'ne ait sinema büfelerinde Has Gıda San. ve Tic. A.Ş. ürünlerinin satılması ve
sinemalarda Has Gıda San. ve Tic. A.Ş. ürünlerinin reklam ve tanıtımlarının
yapılmasına ilişkin olarak Has Gıda San. ve Tic. A.Ş., AFM Uluslararası Film
Prodüksiyon Tic. San. A.Ş. ve Fida Film Yapım Dağıtım ve Reklamcılık Ltd. Şti.
arasında akdedilen sözleşme ile sinema büfelerinde dondurma olarak yalnızca Has
Gıda San. ve Tic. A.Ş. ürünlerinin satılması zorunluluğu getirilmesinin 4054 sayılı
Kanunun 4. madde hükmü ile çelişmesi nedeniyle sözleşmeye menfi tespit
verilemeyeceği, ancak işlemin 1997/4 sayılı Tek Elden Satın Alma Anlaşmalarına
İlişkin Grup Muafiyeti Tebliğ kapsamında olduğu düşünülmektedir.
2 REKABET KURUMU
H- İNCELEME ve DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
Ürün Pazarı : Dosya mevcudu bilgi ve belgeler çerçevesinde Has Gıda'nın dondurma
üretimi ve satışı ile iştigal etmesi nedeniyle, ilgili ürün pazarı "dondurma pazarı"
olarak belirlenmiştir.
Coğrafi Pazar: Has Gıda ürünlerinin Türkiye genelinde satışı yapılabildiğinden,
Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak tespit edilmiştir.
H. 2.Taraflar
Has Gıda San. ve Tic. A.Ş. ( Has Gıda) , AFM Uluslararası Film Prodüksiyon
Tic. San. A.Ş.( AFM), Fida Film Yapım Dağıtım ve Reklamcılık Ltd. Şti.(Fida)'nden
oluşmaktadır.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Has Gıda, AFM ve Fida'nın yükümlülüklerinin belirlendiği sözleşmenin
konusu, AFM'ye ait sinemalardaki büfelerde Has Gıda'ya ait dondurma ürününün
(Panda) satışının yapılması ve sinemada Panda markasının reklam filmlerinin
gösterilmesidir. Sözleşmenin uygulanacağı AFM sinemaları, Beyoğlu AFM, Fitaş-
Etiler AFM, Akmerkez-Maslak AFM, Princess-Teşvikiye AFM, Sinema ERICSSON
AFM, Mayadrom-Bakırköy AFM, Carousel-Beylikdüzü AFM, Migros-Çiftehavuzlar
AFM, Büyük Klüp-Bursa AFM, Sönmez Plaza-İzmir AFM, EGS Park-Isparta AFM,
EGS Park-Denizli AFM'dir. AFM yeni sinemalar açtığı takdirde bu sinemalarda da
Has Gıda ürünlerinin satışının yapılacağı hükme bağlanmıştır.
Söz konusu sözleşmede AFM’nin yükümlülüklerinin yer aldığı “Hükümler-A”
başlıklı bölümün 1 ve 2. paragrafı;
"1- CG (AFM) sözleşme süresince sinemalarında dondurma satımını ve
dondurma markasının reklamını, "Müşteri" (Has Gıda) ürünü olan "Panda"ya
hasretmiştir (Frigo hariç).
2- CG (AFM) kendisine ait bütün sinemalara Müşterinin (Has Gıda) dolaplarını,
"Medya"dan (Fida) onay almak şartı ile, standardlarını ve ona bağlı, sinemaya
uygun vizibilite (görünürlük) malzemelerini koymasını ve amacına uygun olarak
kullanılmasını sağlayacaktır. Büfe işletmeleri dolaplarda yeterli miktarda mal
bulunduracaktır." şeklindedir.
“Hükümler-B” başlıklı bölümün 1 ve 2. paragrafında ise,
"1- "Müşteri" (Has Gıda) sözleşme süresi boyunca, "CG"nin (AFM) sahibi olduğu
sinema salonlarında kendisine ait "Panda" dondurmalarını öncelikli olarak satma
hakkına sahip olacaktır.
2- "Müşteri" (Has Gıda) sözleşme süresince kullanılmak üzere "CG"ye ait sinema
büfelerine dolap temin edecektir..."hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen hükümlerden, AFM'ye ait sinemalardaki büfelere Has
Gıda tarafından dondurucu dolaplar temin edilerek, söz konusu sinemalarda sadece
Has Gıda dondurmalarının satılabileceği anlaşılmaktadır. AFM’nin büfelerde Has
Gıda ürünleri dışında dondurma satamaması, yeniden satış amacıyla ürünleri
3 REKABET KURUMU
yalnızca Has Gıda'dan alması, reklam yapması, stok bulundurması gibi koşullar
nedeniyle sözkonusu anlaşma bir tek elden satın alma anlaşması niteliğindedir.
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde rekabeti engelleyici, bozucu ve
sınırlayıcı anlaşmalar, üretim ya da dağıtım zincirinin hangi aşamasında
yapıldıklarına ve taraflar arasındaki ilişkinin yatay ya da dikey olduğuna
bakılmaksızın yasaklanmaktadır. Anlaşmalarda yer alan tek elden satın alma
yükümlülükleri, sağlayıcı konumundaki teşebbüsün içinde bulunduğu pazarda
rekabet kısıtlamaları doğurabilmektedir. Sinema büfelerinde yalnız Has Gıda
ürünlerinin satılması sonucu, bu noktalara Has Gıda'nın rakipleri olan diğer firmalar
girememekte ve dondurma üreticileri arasındaki rekabet engellenmektedir. Yukarıda
bahsi geçen rekabeti sınırlayıcı hükümlerden dolayı 4054 sayılı Kanun’un 8.
maddesi çerçevesinde bu sözleşmeye menfi tespit verilmesi mümkün değildir.
Sözleşmenin diğer hükümlerinden hiç birinin rekabet ihlali niteliği taşımadığı,
sözleşmenin bir diğer tarafı olan Fida'nın, AFM sinemalarında yapılacak olan reklam
ve tanıtım faaliyetlerinin koordinasyonundan sorumlu olduğu ve bu sorumlulukların
sözleşmenin "C. "Medya"nın Yükümlülükleri" başlıklı bölümünde sayıldığı, bu
bölümde de rekabet ihlali niteliğinde herhangi bir hükmün bulunmadığı dosya
mevcudu bilgi ve belgeden anlaşılmaktadır.
4054 sayılı Kanun’un 5. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/4 sayılı Tek
Elden Satın Alma Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği'nin 2. maddesinde,
grup muafiyetinden yararlanabilmek için sözleşmelerde bulunması gereken koşullar
belirtilmektedir. Sözleşmelerde bulunması gereken koşullardan ilki, biri yeniden
satıcı diğeri sağlayıcı olmak üzere yalnız iki tarafın olması zorunluluğudur. Bildirim
konusu sözleşme, birbirinden bağımsız üç teşebbüs arasında akdedilmiştir. İlk
bakışta, grup muafiyeti tebliğinin aradığı koşul sağlanmıyor gibi algılansa da,
yalnızca iki teşebbüsün bulunması koşulu getirilmek suretiyle muafiyet tebliğinin
hedeflediği amacın, bildirime konu olan sözleşme ile sağlandığı görülmektedir.
Muafiyet tebliğinden yararlanabilmek için anlaşmanın yalnızca iki teşebbüs arasında
akdedilmiş olma zorunluluğunu getirmedeki amaç, sağlayıcının birden fazla yeniden
satıcıya tek bir sözleşme ile tek elden satın alma yükümlülüğü getirmesini
engellemektir.
lgili sözleşme grup muafiyeti kapsamında değerlendirildiğinde, biri yeniden
satıcı (AFM) ve diğeri sağlayıcı (Has Gıda) olmak üzere iki teşebbüs arasında
akdedilmiş olarak kabul edilmesi mümkündür. Çünkü, sözleşmenin diğer tarafı olan
Fida'ya sözleşmede yalnızca reklam ve tanıtım faaliyetlerini koordine etme, ödeme
akışını düzenlenme ve gerçekleştirme görevi verilmiştir. Dolayısıyla sözleşmede
Fida'ya ilişkin ihlal niteliğinde herhangi bir hüküm yer almamaktadır. Diğer bir
anlatımla AFM ile Fida arasında bahse konu sözleşmeden kaynağını alan bir tek
elden satın alma ya da dağıtım ilişkisinin varlığından söz etme imkanı
bulunmamaktadır.
Grup muafiyetinin uygulanması için aranılan koşullardan, yeniden satıcının
ürünleri sağlayıcıdan yeniden satmak amacıyla alma zorunluluğu, sözleşmede
AFM'nin Has Gıda ürünlerini sinema büfelerinde satmak amacıyla Has Gıda'dan
alması nedeniyle yerine getirilmektedir. Grup muafiyetinin uygulanması için aranılan
4 REKABET KURUMU
bir diğer koşul olan tek elden satın alma yükümlülüğünün bulunma zorunluluğu da,
bildirime konu sözleşmede mevcuttur.
Sözleşmede yeralan, büfe dolaplarında belli bir miktarda ürün bulundurma,
dolapların periyodik kontrollerini yaptırma yükümlülükleri, 1997/4 sayılı Tebliğ
kapsamındadır. AFM sinemalarında Has Gıda ürünlerinin reklam ve tanıtımlarının
yapılacağına ilişkin hükümlerin, 1997/4 sayılı Tebliğ'in 3. maddesinde yeniden
satıcıya reklam yapma yükümlülüğünün yüklenmesi halinde de muafiyet
uygulanacağı belirtildiğinden, ihlal niteliğinde değildir.
1997/4 sayılı Tebliğ'in 4. maddesinin (d) bendi uyarınca, tek elden satın alma
anlaşmalarının belirsiz bir süre veya beş yıldan daha uzun bir süre için akdedilmeleri
durumunda grup muafiyetinden yararlanabilmeleri mümkün olmamaktadır. Bildirimde
bulunulan sözleşmenin, 1.12.1998 tarihinde 1 yıllık bir süre için akdedildiği ve bu
sürenin sona ermesinden 1 ay önce mutabık kalınması halinde sözleşme süresinin 1
yıl daha uzatılabileceği dosya mevcudu bilgi ve belgeden tespit edilmiştir.
Dolayısıyla, söz konusu sözleşmenin, 1997/4 sayılı Tebliğ'in 4. maddesinin (d) bendi
ile uyumlu olduğu kanaatine varılmıştır.
İ- SONUÇ
Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde;
AFM Uluslararası Film Prodüksiyon Tic. San. A.Ş.'ne ait sinema büfelerinde
Has Gıda San. ve Tic. A.Ş. ürünlerinin satılması ve sinemalarda Has Gıda San. ve
Tic. A.Ş. ürünlerinin reklam ve tanıtımlarının yapılmasına ilişkin olarak Has Gıda
San. ve Tic. A.Ş., AFM Uluslararası Film Prodüksiyon Tic. San. A.Ş. ve Fida Film
Yapım Dağıtım ve Reklamcılık Ltd. Şti. arasında akdedilen sözleşmeye;
1) AFM Uluslararası Film Prodüksiyon Tic. San. A.Ş.'nin, sinema büfelerinde
dondurma olarak yalnızca Has Gıda San. ve Tic. A.Ş. ürünlerinin satılması
zorunluluğu getirmesinin, rakip dondurma ürünlerinin sözkonusu büfelere
girememesine neden olması ve bu hükümlerin 4054 sayılı Kanun'un 4. madde
hükmü ile çelişmesi nedeniyle başvuru konusu sözleşmeye menfi tespit belgesi
verilemeyeceğine;
2) 1997/4 sayılı Tek Elden Satın Alma Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliğ'i
kapsamında sözleşme hükümleri değerlendirildiğinde, sinema büfelerinde
dondurma olarak yalnızca Has Gıda San. ve Tic. A.Ş. ürünlerinin satılmasının
zorunlu kılınmasının Tebliğ kapsamında bir işlem olması dolayısıyla sözleşmenin
grup muafiyeti koşullarını taşıdığına,
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy