1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D2/1/A.F.K.-01/3 (Ortak Girişim)
Karar Sayısı : 01-25/246-68
Karar Tarihi : 29.5.2001
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU,
Üyeler : Dr. Kemal EROL, İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM,
A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER
B- RAPORTÖRLER: Alper Fevzi KARA, Ekrem KALKAN
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: - Konninklije Philips Electronics N.V
- LG Electronics Inc.
Vekilleri: Av. Nilüfer Müldür, Av. Ömür YARSUVAT
Hacı Adil Sk. No:44, 2. Levent-İSTANBUL
D- TARAFLAR: - Konninklije Philips electronics N.V.
Groenewoudseweg 1, 5621 BA, Einhoven, HOLLANDA
- LG Electronics Inc.
LG Twin Towers 20, Yoido-dong, Yungdungpo,
Seul, 150-721, GÜNEY KORE
E- DOSYA KONUSU: Konninklije Philips Electronics N.V ile LG Electronics Inc.
adlı şirketlerin “Katod Işın Tüpleri (KIT)" işlerini bir ortak girişim şirketi çatısı
altında birleştirmeleri işlemine izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 12.4.2001 tarih, 1512 sayı ve 7.5.2001
tarih ve 1841 sayı ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun'un 7 nci maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri
uyarınca düzenlenen 22.5.2001 tarih, D2/1/A.F.K.-01/03 sayılı Ortak Girişim Ön
İnceleme Raporu 25.5.2001 tarih ve REK.0.06.00.00/38 sayılı Başkanlık önergesi ile
29.5.2001 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Bildirime konu ortak girişim işleminin, 1997/1
sayılı Tebliğ çerçevesinde izne tabi bir işlem olduğu, ancak ilgili pazarda hakim
durumun yaratılması veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece
rekabetin önemli ölçüde azalmasının söz konusu olmadığı anlaşıldığından bildirim
konusu ortak girişim işlemine izin verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
1. İlgili Pazar
a) Ürün Pazarı: Ortak girişimi oluşturacak olan Philips ve LGE firmaları, (i)
(televizyon setlerinde ve bilgisayar monitörlerinde kullanılan) renkli gösterge tüpleri
2 REKABET KURUMU
ve renkli resim tüpleri ("KIT"); (ii) sadece KIT'de kullanılan dönme bağları, elektron
tabancaları ve elektron tabancası parçaları (grid, gövde, katod filament modülleri
vb.) ("Ön KIT Komponenetleri"); (iii) KIT camı ve diğer önemli KIT komponent ve
malzeme geliştirilmesi üretimi, pazarlaması ve satışı ile iştigal etmektedirler.
Philips ve LGE firmaları arasında kurulacak ortak girişim şirketinin hukuki
altyapısını hazırlamak üzere taraflar arasında 27.11.2000 tarihinde akdedilmiş
bulunan niyet mektubunun "Beyanlar" başlıklı ilk bölümünde taraflar, yukarıda
bahsedilen Katod Işın Tüpleri, ön KIT komponentleri, KIT camı ve diğer önemli KIT
komponent ve malzemesi (bundan sonra müştereken "KIT Ürünleri" olarak
anılacaktır) ile plazma gösterge panellerinin araştırılması, geliştirilmesi, satışı ve
pazarlaması konularında işbirliği yapmak amacıyla bu alandaki faaliyetlerini ortak
girişim şirketine devretmek istediklerini ifade etmektedirler. Dolayısıyla her ne kadar
taraflar elektronik sektörünün çeşitli alanlarında faaliyet gösteriyorlarsa da burada
yalnızca tek bir alandaki faaliyetlerini birleştirmeleri söz konusu olduğundan, ilgili
ürün pazarı “Katod Işın Tüpleri ürünleri pazarı” olarak belirlenmiştir.
b) Coğrafi Pazar: Ortak girişim taraflarının dünya çapında faaliyet gösteren
çokuluslu şirketler olmalarına rağmen, 4054 sayılı Kanun’un uygulanması açısından
ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak kabul edilmiştir.
2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
2.1. Taraflar
Türkiye'deki televizyon üreticisi firmalara doğrudan satış yapan Hollanda
kökenli Koninklije Philips Electronics N.V (Philips) ve Güney Kore’de yerleşik LG
Electronics Inc. (LGE) firmaları, KIT ürünleri pazarındaki faaliyetlerini yine yurt
dışında sürdürecek fakat Türkiye pazarını da etkileyecek bir ortak girişime
devretmelerine ilişkin olarak izin verilmesi talebinde bulunmaktadırlar.
2.1.1. Koninklije Philips Electronics N.V (Philips)
Taraflardan Philips, genel olarak tüketici elektronikleri, ev içi uygulamaları,
yedek parçalar, yarıgeçirgenler ve tıbbi sistemler alanlarında faaliyet göstermektedir.
Philips’in üretimini yaptığı ürünler arasında renkli televiyon setleri, aydınlatmalar,
elektrikli traş makinaları, televizyonlar için renkli resim tüpleri ve monitörler ile tek
çipli televizyon ürünleri sayılabilir.
Dosyadaki bilgi ve belgelerden, Philips’in halka açık bir şirket olduğu,
hisselerinin Amsterdam, Londra ve New York borsalarında işlem gördüğü, şirketi
doğrudan veya dolaylı olarak kontrol eden bir teşebbüs veya kişi olmadığı ve
Philips’in Türkiye’deki iştirakleri olan Birleşik Aydınlatma San. ve Tic. A.Ş. ile Türk
Philips Tic. A.Ş.’nin dosya konusu KIT ürünleri ile ilgili bir faaliyetinin bulunmadığı
anlaşılmaktadır.
2.1.2. LG Electronics Inc. (LGE)
Ortak girişimin diğer tarafı olan LGE ise monitörler, ev içi uygulamalar, CD-
ROM ve PC’leri de içeren enformasyon sistemleri, televizyon, video (VCR),
buzdolabı, klima, multimedya ürünleri ve yansıtma ürünleri (katod ışın tüpleri vb.)
gibi entegre elektronik ürünlerin üretimi konusunda faaliyet göstermektedir.
3 REKABET KURUMU
LGE’nin hisseleri Kore, Londra ve Lüksemburg borsalarında işlem
görmektedir. LGE’nin hissedarları arasında sadece LG Chemical Ltd. (Kore) %5.35
hisseye sahip olup, diğer hiçbir hissedar %5’den daha fazla hisse sahibi değildir.
LGE’yi ve aynı gruptaki şirketleri doğrudan ya da dolaylı olarak kontrol eden
herhangi bir teşebbüs veya kişi söz konusu değildir. LGE’nin Türkiye’de Arçelik-LG
Klima San. ve Tic. A.Ş. adlı ve %50 hissesine sahip olduğu bir iştiraki bulunmakla
birlikte bu şirketin ilgili ürün pazarında faaliyeti bulunmamaktadır.
2.2. İşlemin Hukuki Niteliği
2.2.1. Ortak Girişim Kavramı
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7 nci maddesine
dayanılarak çıkarılan Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ'in 2 nci maddesinin (c) bendinde yer alan, “Amaçlarını
gerçekleştirmek üzere işgücü ve malvarlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir
iktisadi varlık olarak ortaya çıkan ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim
arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayan ortak girişimler (joint-
venture)” birleşme veya devralma sayılan haller arasında sayılmıştır.
2.2.1.1. Bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkma
Bağımsız bir ekonomik varlıktan bahsedebilmek için söz konusu ortak
girişimin faaliyetlerini yürütmek üzere yeterli işgücüne ve mal varlığına sahip olması,
pazarda bağımsız bir sağlayıcı ve alıcı olarak davranması, faaliyetlerinin belli bir
süre ile sınırlı olmaması, rekabet davranışlarını kendi ekonomik menfaatlerine göre
özerk bir şekilde belirlemesi gerekmektedir.
Dosya konusu işlemin tarafları olan Philips ve LGE 27.11.2000 tarihinde
dünya çapındaki Katod Işın tüpleri (KIT) işlerini ortak bir şirketin (JV) çatısı altında
toplamak üzere bir niyet mektubu imzalamışlardır. 4.1.2001 tarihinde ise taraflar
anılan niyet mektubu ile birlikte yorumlanmak üzere, kurulacak JV’nin yapısı
konusundaki anlaşmalarını gösteren bir sözleşme imzalamışlardır. Kurulacak ortak
girişim, tarafların KIT alanında varolan malvarlıkları ve operasyonlarını içerecek, KIT
ve KIT parçalarına yönelik ar-ge, üretim ve satış faaliyetlerinde bulunacaktır. Ayrıca
Philips, kendi KIT camları ve “ferrite yoke” (demir türev aksam) işlerini de KIT
parçaları konusundaki iki ek girdi olarak JV’ye aktarmayı planlamaktadır. Niyet
mektubunun "Beyanlar" kısmında, Philips ve LGE’nin KIT işlerinini JV’ye
devredecekleri, bu işlerin JV tarafından satın alınacağı ve JV’nin müstakil bir şirket
olarak işletileceği belirtilmektedir.
Niyet mektubunun 3 üncü madesinde, tarafların KIT işleri ile ilgili devredilebilir
fikri mülkiyeti JV’ye devredecekleri ifade edilmiştir. Devredilen fikri mülkiyet hakları
aynı zamanda JV’nin teknik işbirliği içinde olduğu üçüncü kişilere alt lisanslama
hakkını da içermektedir. Taraflarca üçüncü kişilerden lisanslanmış KIT işi ile ilişkili
veya KIT işinde kullanılan veya kullanılmak üzere tutulan fikri mülkiyet hakları
konusunda ise JV’ye benzeri hakları alma opsiyonu verilecektir. Taraflar, üçüncü
taraflarla imzalanmış patent sözleşmelerinden JV’yi yararlandırmaya çalışacaklarını
kabul etmektedirler.
4 REKABET KURUMU
Niyet mektubunun “İşlemin yapısı” başlıklı bölümünde, LGE’nin toplamda
JV’nin %50 eksi bir (1) hissesi ve fark miktarı (1 milyar USD) karşılığında KIT işinin
mülkiyetini JV’ye satacağı, devredeceği ve tahsis edeceği belirtilmektedir. Benzer
şekilde, Philips de toplamda %50 artı bir (1) hissesi karşılığında KIT işlerini JV’ye
satacak, devredecek ve tahsis edecektir. Tarafların JV’ye devredilecek KIT işinin
değeri üzerinde vardıkları mutakabata göre tarafların KIT işlerinin değerleri
arasındaki fark 1 milyar USD olarak tespit edilmiştir. JV bu fark miktarını LGE’ye
hemen JV’ye verilecek bir kredi vasıtasıyla ödeyecektir.
Niyet mektubunun “fonlama, temettü dağıtımı, kapasite dağıtımı” başlıklı
bölümünde, JV’nin öncelikle iç nakit kaynaklarından fonlanacağı, sonra JV’nin aktif
yapısı ve kredibilitesine dayanarak bulunacak ticari borçtan finanse edileceği ifade
edilmiştir. Son olarak da tarafların borç veya sermaye katkısı şeklinde sağlayacağı
ek nakit yoluna başvurulacağı belirtilmiştir.
Temettü politikası açısından taraflar fazla nakdin öncelikle JV’nin devam eden
faaliyetlerinde, JV’nin iştiraklerinin likidite ve sermaye pozisyonlarında ve belirlenen
borç/sermaye oranında kullanılmasını amaçlamaktadırlar. Bunun yanısıra, JV’nin
yıllık konsolide net karının %50’sinin temettü olarak LGE ve Philips’e hisse
oranlarına göre dağıtılacağı kararlaştırılmıştır.
JV’nin, Denetim Kurulu tarafından onaylanmış yıllık işletme bütçesinde
belirtilmemiş tüm sermaye harcamalarının; eğer harcama 20 milyon USD’nin üstünde
değilse JV grup yönetim ekibi adına başkan/genel müdür (CEO) ve JV grup yönetim
ekibinin atadığı yardımcısı tarafından müştereken, eğer harcama 20 milyon USD’nin
üstündeyse JV denetim kurulu tarafından yapılacağı ifade edilmiştir. Taraflar ayrıca
kendi bünyelerinde KIT işinde çalışan elemanlarının ya da bu işte çalışmak üzere işe
alınacak elemanların da JV’ye devri konusunda anlaşmaya varmışlardır.
Niyet mektubunun 10 uncu maddesinde, tarafların KIT işlerini JV’ye
devretmesini takip eden üç yıl içinde tarafların direkt olarak JV’nin bir elemanını işe
alma teşebbüsünde bulunmayacağı ve buna karşılık olarak JV’nin de direkt olarak
taraf şirketlerin bir elemanını işe alma teşebbüsünde bulunmayacağı ifade edilmiştir.
Niyet mektubunun 12 nci maddesinde, nihai sözleşmenin taraflarca
imzalandığı tarihte geçerlilik kazanacağı ve taraflar arasında sağlanan mutabakat
neticesinde feshedilmediği sürece sonsuza kadar devam edeceği belirtilmiştir. Bu
ifadelerden ortak girişimin uzun süreli bir varlık gösterme niyeti ile kurulduğu
anlaşılmaktadır.
Bu açıklamalar çerçevesinde Philips ile LGE arasında kurulacak ortak
girişimin (JV), bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkabilmesi için gerekli
şartları oluşturduğunu göstermektedir.
2.2.1.2. Taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti
sınırlayıcı amacı veya etkisi olmaması
Bu unsurun değerlendirilmesinde belirleyici faktör, ortak girişimi oluşturan
taraflar arasında veya taraflar ile ortak girişim arasındaki rekabetçi davranışların
koordinasyonuna sebebiyet verip vermediği hususudur.
5 REKABET KURUMU
Dosya konusu işlemde 27.11.2000 tarihli niyet mektubunun “Beyanlar”
bölümünde LGE ve Philips’in herbirinin kendi KIT işlerini devredeceği bir JV kurma
amacında oldukları belirtilmiştir. Burada JV’ye devredilecek KIT ürünleri, ön KIT
Komponentleri, KIT camı ve diğer önemli KIT malzemelerini de kapsamaktadır.
Niyet mektubunun “Rekabet Yasağı” başlıklı 10 uncu maddesinde Philips
ve LGE şirketlerinin KIT ürünleri alanındaki faaliyetlerini sürdürebilecekleri ifade
edilmekle birlikte, dosyanın incelenmesi aşamasında istenilen ek bilgiler dahilinde
tarafların, ilgili ürün pazarındaki faaliyetlerinden tamamen çekilecekleri taahhüdünde
bulundukları görülmektedir. Dolayısıyla söz konusu işlemin, ortak girişimle taraflar
arasında rekabetin koordinasyonuna yol açmayacağı anlaşılmaktadır. Ayrıca, niyet
mektubunun “Rekabet Yasağı” başlıklı 10 uncu maddesinde LGE ve Philips’in, JV
yoluyla hariç olmak üzere, KIT ve ön KIT komponentleri alanlarındaki hiç bir
kuruluşta doğrudan ya da dolaylı olarak, diğer tarafın yazılı ön onayı olmadan, hisse
veya kontrol sahibi olamayacağı, işletme, idare, danışmanlık hizmetleri
veremeyeceği, mülk sahibi, ortak, hissedar, direktör, yetkili, danışman, temsilci veya
acenta olamayacağı hükme bağlanmıştır. Böylece ana şirketlerin JV dışındaki bir
şirketle yukarıda belirtilen şekillerde ilişki kurarak, JV ile arasındaki rekabeti
koordine etmeye yol açacak ihtimallerin önüne geçilmektedir.
Sonuç olarak, söz konusu ortak girişim işleminin taraflar arasındaki veya
taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olmadığı
anlaşılmaktadır.
2.2.1.3. Ortak kontrolün varlığı
1997/1 sayılı Tebliğ hükümleri arasında açıkça ifade edilmemekle birlikte,
ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması ve rekabet
koordinasyonuna yol açmaması şeklindeki unsurların altında, ortak girişimin
öncelikle özerk bir yönetim anlayışına ve karar mekanizmasına sahip olması
yatmaktadır. Ortak girişimin, kendisini oluşturan taraflardan bağımsız karar
alabilmesi ve uygulayabilmesi için verilecek önemli kararlarda söz konusu
taraflardan hiçbirinin tek başına karar alma yetkisinin bulunmaması, bir başka
deyişle tek tek ilgili tarafların iradesinden bağımsız yeni bir iradenin ortaya çıkması
gerekmektedir.
Yukarıda da belirtildiği gibi, niyet mektubunun “İşlemin yapısı” başlıklı
bölümünde, LGE’nin toplamda JV’nin yüzde elli (%50) eksi bir (1) hissesi ve fark
miktarı (1 milyar USD) karşılığında KIT işinin mülkiyetini JV’ye satacağı, devredeceği
ve tahsis edeceği belirtilmektedir. Benzer şekilde, Philips de toplamda yüzde elli
(%50) artı bir (1) hissesi karşılığında KIT işlerini JV’ye satacak, devredecek ve tahsis
edcektir. Tarafların JV’ye devredilecek KIT işinin değeri üzerinde vardıkları
mutakabata göre tarafların KIT işlerinin değerleri arasındaki fark 1 milyar USD
olarak tespit edilmiştir. JV bu fark miktarını LGE’ye hemen JV’ye verilecek bir kredi
vasıtasıyla ödeyecektir. Böylece niyet mektubunun 6.1 inci maddesinde yer aldığı
gibi, LGE ve Philips ile bunların bağlı şirketleri JV’nin sermayedarları olmaktadırlar.
Niyet mektubunun 6.1 inci maddesine göre, JV’nin her hissesi (1) oy hakkı
sağlamaktadır. Sermayedarlar Genel Kurulu her yıl bir defa olağan olarak
toplanmaktadır. Genel Kurul’daki her karar, JV’nin toplam hisselerinin üçte ikisine
6 REKABET KURUMU
(2/3) sahip olan hissedarların olumlu oyu ile alınmaktadır. Diğer taraftan,
Sermayedarlar Komitesi, LGE ve Philips’in uygun gördüğü temsilcilerden
oluşmaktadır. Komite 3 ayda bir veya Denetim Kurulu’nun karar alamaz hale geldiği
durumlarda toplanmaktadır. JV için ve tarafların JV konusunda işbirliği için önemli
olan her konuyu müzakere etmekte ve Denetim Kurulu’nun sorununu çözmeye
çalışmaktadır. Ayrıca taraflardan birisinin talebi üzerine, Denetim Kurulu toplantısı
ve/veya Genel Kurul toplantısında sunulacak her konuyu sunulmadan müzakere
etmekle görevlidir.
Denetim Kurulu, JV’nin yönetiminin denetlenmesi, yönlendirilmesi ve kontrolü
gibi sorumlulukları taşımaktadır. Denetim Kurulu’nun belirleyeceği komiteler LGE ve
Philips tarafından atanmış eşit sayıda üyeden oluşacaktır. Denetim Kurulu, JV Grup
Yönetimi Ekibine stratejik olarak yön gösterecek, Ekibin önerdiği planları inceleyip
son onayı verecektir. Denetim Kurulu JV’nin yöneticisi olmayan 6 (altı) kişiden oluşur
ve 5 (beş) yıl görev yapar. Toplantı nisabı üyelerin çoğunlunun katılımını gerektirir.
LGE ve Philips, Denetim Kurulu’na eşit sayıda üye aday gösterirler. Her taraf, Genel
Kurul’da diğer tarafın Denetim Kurulu adaylarının ve Denetim Kurulu’nun başkanının
seçimi için oy kullanır. Denetim Kurulu kararlarının çoğunluk veya süper çoğunluk ile
alınacağı ve her kararda LGE ve Philips tarafından atanmış en az birer temsilcinin
olumlu oyu bulunması gerekliliği getirilmiştir. Karar alınamaması durumunda konu
Sermayedarlar Komitesine intikal ettirilir.
Yönetim Kurulu, müşterek Direktörler olarak anılan 6 (altı) üyeden oluşur. İkisi
LGE ve diğer ikisi Philips tarafından atanacak 4 (dört) üye JV’nin kurulduğu ülkenin
vatandaşı olmak zorundadır. Geriye kalan iki üyelik için ise, LGE ve Philips birer
üyeyi Grup Yönetim Ekibi içinden atarlar. Direktörler genel kurulda hissedarlar
tarafından atanır. Direktörler, Denetim Kurulu’nun denetim, kontrol ve yönlendirmesi
altında JV’nin günlük amaçlarına uygun faaliyetlerden sorumludur.
Grup Yönetim Ekibi, 10 veya 12 kişiden oluşur. Stratejik ve operasyonel
planların hazırlanması ve uygulanması sorumludur. Denetim kurulunca onaylanmış 3
aylık bütçelerde yer alan tüm konuların kontrolü ve uygulanması da dahil olma üzere
günlük faaliyetlerden sorumlu olacaktır. Diğer organların yetkisinde bulunan konular
dışında karar verme ve uygulma yetkisine sahiptir. Üst kurullara öneriler getirme ve
müzakere etme görevi vardır. Ekibin kompozisyonunda ilk 5 idari pozisyon, 9 yıl
süresince, Başkan/CEO, Baş Teknoloji Yetkilisi, Baş Stratejik Planlama ve
Pazarlama Yetkilisi ve Avrupa Bölgesi Müdürü, Philips tarafından; Başkan
yardımcısı, Baş Finans Yetkilisi, baş Operasyon yetkilisi, Baş Satış Yetkilisi ve Asya
Pasifik Bölge Müdürü ise LGE tarafından atanmaktadır. Sonraki 5 yıllık dönem için
bir tarafın bahsedilen atama yetkileri diğer tarafa geçebilecektir. Başkanı belirleme
hakkına sahip olmayan taraf bir Başkan’ın atanmasından 30 ay geçtikten sonra
herhangi bir zamanda, 6 ay öncesinde ihbarda bulunarak, bu Başkan’ı kendi
belirlediği Başkan ile değiştirebilmektedir. Bu durumda, diğer taraf da önceki
dönemde kendi belirlemediği Başkan Yardımcısı ve diğer yetkilileri kendi belirlediği
yetkililer ile değiştirebilme hakkını kazanmaktadır. Üç ila beş senelik bir müddet
içerisinde, Başkan’ı belirlemek hakkına sahip olmayan taraf bu dönem içerisinde
Denetim Kurulu’nun başkanını belirlemek hakkına sahiptir. Denetim Kurulu seçilmiş
bu yetkililerin atamasını yapar. Eğer herhangi bir zaman LGE veya Philips, JV’nin
%35’den daha az hissesine veya kontrolüne sahip olursa, %35’ten az hisseye sahip
7 REKABET KURUMU
taraf, Başkan’ı veya bir JV yetkilisini veya Denetim Kurulu’nun Başkanını belirlemek
hakkına sahip olacaktır.
Bu açıklamalar doğrultusunda, LGE ve Philips şirketlerinin KIT işlerini
devrettikleri ortak girişim üzerinde ortak yönetim ve kontrole sahip oldukları
anlaşılmaktadır.
2.2.2. İşlemin Birleşme/Devralma Olarak Değerlendirilmesi
Yukarıdaki bilgiler ışığında, ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak
ortaya çıkması, ana şirketlerin ortak girişime devrettikleri faaliyet alanından tamamen
çekilmeleri ile söz konusu işlemin tarafların kendi aralarında ve taraflarla ortak
girişim arasındaki rekabetin koordinasyonuna yol açabilecek nitelikte olmaması,
ortak girişimin tarafların ortak yönetim ve kontrolü altında bulunması ve işlemin uzun
süreli olması sebebiyle 1997/1 Tebliğ çerçevesinde birleşme veya devralma sayılan
hallerden biri olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.
2.2.3. 1997/1 Sayılı Tebliğ'in 4 üncü Maddesi Çerçevesinde Değerlendirme
Ortak girişimin tarafları olan LGE ve Philips şirketlerinin Türkiye coğrafi
pazarında KIT ürünleri ile ilgili üretim faaliyetleri bulunmamasına rağmen bu ürünleri
Türkiye’de televizyon ve monitör üreticisi olarak faaliyette bulunan Vestel Elektronik
San. ve Tic. A.Ş., Beko Elektronik A.Ş. ve Profilo Telra Elektronik A.Ş. adlı elektronik
eşya üreticilerine temin etmektedirler. Bu açıdan ilgili işlem Türkiye pazarını
etkilemektedir.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, LGE’nin ve Philips’in ilgili ürün
pazarındaki pazar paylarının sırasıyla %… ve %…..; ilgili ürün pazarındaki
cirolarının ise sırasıyla ………………………. TL. ve ……………………… TL. olduğu
görülmektedir. Dolayısıyla bildirim konusu işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 1998/2 sayılı
Tebliğ ile değişik 4 üncü maddesinde öngörülen pazar payı ve ciro eşikleri açısından
değerlendirildiğinde; söz konusu işlemin, tarafların sahip olduğu toplam ciro yönüyle
anılan Tebliğ'de yer alan 25 trilyon TL eşiğini aşmasından dolayı Rekabet
Kurulu'nun iznine tabidir.
2.3. İşlemin Pazardaki Etkisi
Dosya mevcudu bilgi ve belgeler değerlendirildiğinde, ilgili pazarda önemli
ölçüde bir rekabetin var olduğu gözlenmektedir. Nitekim, ortak girişime taraf olan
firmaların %…..’lik payına karşılık, rakip firmalardan T…, E…, S… firmalarının pazar
payları sırasıyla, %….., %….. ve %…. olduğu görülmektedir. Geriye kalan kısım ise
pazar payı %10’u geçmeyen firmalar tarafından paylaşılmaktadır. Bu durumda ortak
girişim işleminin ilgili pazarda hakim durum yaratmayacağı anlaşılmaktadır.
İlgili ürün pazarını etkileyen koşullar hakkında taraflar girişe mani olan belirli
bir engel olmadığını, hammaddenin üçüncü kişi ve kaynaklardan kolaylıkla elde
edilebilir olduğunu belirtmişlerdir. Ancak minimum yeterlilik ölçüsü olarak yıllık 2
milyon ünite kapasiteli yeni bir tesisi için gerekenler yaklaşık 200 milyon ABD doları
yatırım maliyeti ile tasarım inşaat ve online çalışmaya geçebilmek için de 16 aylık bir
zaman dilimine ihtiyaç olduğu görülmektedir. Söz konusu iki milyon ünitelik üretimin
dünya çapındaki yıllık üretimin %1'inden az olduğu ifade edilmiştir. Bu da sektörde
faaliyet gösterebilmek için belirli bir ölçek ekonomisine ulaşmayı gerekli kılmaktadır.
8 REKABET KURUMU
Diğer taraftan, patent hakları da dahil olmak üzere fikri mülkiyet haklarının bir giriş
engeli teşkil etmediği, temel KIT teknolojisinin patent ve know-how'lar tarafından sıkı
korunmaya alınmadığı ve ulaşılamaz nitelikte olmadığı, bir kaç engelleyici patentin
bulunmasına karşın sağlayıcıların bunlara ulaşmaları konusunda sektörde problem
yaşanmadığı anlaşılmaktadır.
Öte yandan pazardaki görece yoğun rekabet, tarafların faaliyet gösterdikleri
coğrafi alanda son beş yılda E…, E…, T…, S… ve O… gibi firmaların KIT pazarında
faaliyet göstermeye başlamış olmasıyla da kendini belli etmektedir. Sektördeki
rekabetin bir başka göstergesi de Türkiye'de faal olan S…, P…, S…, S…, J… gibi
güçlü TV üreticilerinin varlığı ve bu üreticilerin etkin pazarlık gücü ile ortaya
çıkmaktadır.
Yukarıdaki bilgiler doğrultusunda, söz konusu işlemin bir hakim durum
yaratan veya mevcut bir hakim durumu daha da güçlendiren ve bunun sonucunda
ülkenin bütünü yahut bir kısmında rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu
doğuran bir işlem olmadığı anlaşılmaktadır
İ- SONUÇ
Türkiye'deki televizyon üreticisi firmalara doğrudan satış yapan Hollanda
kökenli Konninklije Philips Electronics N.V ve Güney Kore kökenli LGE Electronics
Inc. firmalarının KIT ürünleri pazarındaki faaliyetlerini yine yurt dışında sürdürecek,
fakat Türkiye pazarını da etkileyecek bir ortak girişime devretmelerine ilişkin işlemin,
1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ” çerçevesinde izne tabi bir işlem olduğuna; ancak başvuruya konu
işlem sonucunda ilgili pazarda hakim durumun yaratılması veya mevcut bir hakim
durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azalmasının söz
konusu olmaması nedeniyle bildirim konusu ortak girişim işlemine izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy