1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D4/1/A.I.-00/1 (Menfi tespit/Muafiyet)
Karar Sayısı : 01-27/262-76
Karar Tarihi : 12.6.2001
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU,
Üyeler : Dr. Kemal EROL (İkinci Başkan), İsmet CANTÜRK,
Nejdet KARACEHENNEM, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,
Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER, Mustafa PARLAK, Prof Dr. Zühtü AYTAÇ,
Rıfkı ÜNAL
B- RAPORTÖRLER : Ali ILICAK, Oğuzkan GÜZEL, Cihan AKTAŞ, Metin HASSU
C- BAŞVURUDA BULUNAN: Temsa Termoteknik San. ve Tic. A.Ş.
Yakacık, Ankara asfaltı, Yanyol, No:25
81450 Karatal-İSTANBUL
Vekili: Av. Mustafa HAKKANİ
Temsa A.Ş. Mersin Yolu Üzeri -ADANA.
D- TARAFLAR: - Temsa Termoteknik San. ve Tic.A.Ş.
- Yetki verilen servisler
E- DOSYA KONUSU: Temsa Termomekanik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Temsa)
Otomotiv Pazarlama Bölümü ile yetki verilen servisler arasında akdedilen
“Ticari Araç Yetkili Servis Sözleşmesi”ne menfi tespit belgesi verilmesi veya
muafiyet tanınması talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 4.6.1998 tarih, 1557 sayı ile giren
başvuru üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4, 5 ve 8.
maddeleri uyarınca düzenlenen 16.2.2000 tarih, D4/1/A.I.-00/1 sayılı Muafiyet/Menfi
Tespit Ön İnceleme Raporu 8.6.2001 tarih, REK.0.08.00.00/36 sayılı Başkanlık
önergesi ile 01-27 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Temsa’nın ticari araç yetkili servisleriyle yapmış
olduğu sözleşmelerin, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırılık teşkil eden
hükümleri nedeniyle menfi tespit belgesi almalarının mümkün olmadığı, ancak aynı
Kanun’un 5. maddesi uyarınca bireysel muafiyetten yararlanabilecekleri
düşünülmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Konuya ilişkin bildirim formunda sözleşmelerin birbirleriyle rakip olmayan
taraflar arasında yapıldığı, bu nedenle Kanun’a aykırı olmadığı ve bu işleme menfi
tespit belgesi verilmesi gerektiğinin düşünüldüğü belirtilmiştir. Ancak bildirimde
bulunan ve araçların üretilmesi ve pazarlanması aşamasında faaliyet gösteren
Temsa ile araçların onarım ve bakımıyla uğraşacak olan yetkili servislerinin pazarın
2 REKABET KURUMU
aynı aşamasında yer almıyor olmaları, yapılan anlaşmaların 4054 sayılı Kanun’a
aykırı olmayacağı anlamına gelmemektedir. Literatüre “dikey anlaşma” olarak girmiş
olan ve bu örnekte olduğu gibi pazarın farklı aşamalarında faaliyet gösteren
teşebbüsler arasında yapılan anlaşmalar da, “münhasırlık“ gibi taraf teşebbüslerden
birinin ya da her ikisinin birden serbest karar alma özgürlüğünü sınırlayan hükümler
taşıdıkları zaman, Kanun’un 4. maddesine aykırılık teşkil edebilmektedir.
Bu çerçevede, sözleşmede yer alan aşağıdaki hükümlerin 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesine aykırılık teşkil etmeleri nedeniyle söz konusu anlaşmalara
Kanun’un 8. maddesine göre menfi tespit belgesi verilmesi mümkün değildir:
- “Sözleşmenin Kapsamı” başlıklı (A) maddesinde “onarım ve bakım hizmetlerinde
lüzumlu her türlü yedek parçaları bayii kanalı ile Temsa’dan temin etmek ve
kullanmak” ifadesi yer almaktadır. Yine aynı maddede yetkili servis olarak belirlenen
teşebbüslerin Temsa ve Bayileri tarafından pazarlanan Mitsibushi marka mamullerin
her türlü bakım ve onarım, mamul, garanti işlemi ve periyodik bakım hizmetlerini
Temsa otomotiv bölümü standart prosedürleri çerçevesinde yapacakları, garanti
kapsamı içerisindeki onarım ve bakım hizmetlerinde lüzumlu her türlü yedek
parçaları bayi kanalı ile Temsa’dan temin edecekleri ve işyerlerini yükümlülüklerini
en iyi şekilde ifa edebilecek şekilde ıslah etmek ve geliştirmek durumunda oldukları
düzenlenmektedir.
- “Genel Hükümler” başlıklı (B) maddesinin; birinci fıkradasındaki düzenleme ile;
yetkili servislerin, Temsa’nın ve Bayi’nin pazarlamakta olduğu Mitsubishi marka
mamullerin bakım ve onarım hizmetlerini Temsa’nın mevcut prosedürüne uygun
olarak yürütmek kayıt ve şartı ile yetkili kılındığı, dördüncü fıkrasındaki düzenleme
ile; standartları Temsa tarafından belirlenmiş asgari büyüklükte mekana ve tefrişat
ekipmanına, idari ve teknik elemanlarla donanmış bir atölyeye sahip olma şartının
getirildiği, onuncu fıkrasındaki düzenleme ile; yetkili servislerin mamullerin garanti
süresi içindeki, garanti bakım ve onarımlarını Temsa garanti prosedürüne uygun
olarak yapacakları, onbir ve onikinci fıkralarındaki düzenlemeler ile; reklam amacıyla
verilen pano v.s. malzemelerin Temsa’nın uygun gördüğü düzende asılacağı,
kullanım ve işletme giderlerini yetkili servislerin karşılayacağı ve bu araçların başka
amaçla kullanılmayacağı ve onüçüncü fıkrasındaki düzenleme ile; yetkili servislerin
garanti kapsamı dışındaki bakım ve onarımlarda Temsa tarafından pazarlanan ve
onun onayından geçmiş yedek parçaları kullanmak için özen göstermek ve başka
kaynaklardan elde edilen yedek parçalar konusunda müşteriyi bilgilendirdikten sonra
müşterinin isteği halinde bu parçaları kullanarak durumu Temsa’ya bildirmekle
yükümlü tutulduğu belirlenmiştir.
- “Özel Takımlar” başlıklı (C) maddesinde yetkili servis olarak belirlenen
teşebbüslerin, atölyelerinde yapacakları bakım ve onarımlar için Temsa yetkili servis
standartlarında belirtilen standart takım ve teçhizatı temin edip kullanmanın yanısıra
Mitsubishi marka mamullerin özel takımlarını da Temsa’dan temin etmekle yükümlü
kılındıkları düzenlenmektedir. Bu maddede genel servis hizmetleri için getirilen
standart takım bulundurmaya ilişkin hükümde, takımların temininde kaynak
zorunluluğu belirtilmezken, Mitsubishi marka ürünlerin özel takımlarının Temsa’dan
teminine yönelik olarak getirilen düzenlemenin garanti ve periyodik bakım
şartlarından kaynaklandığı anlaşmanın bütününden anlaşılmaktadır.
3 REKABET KURUMU
- “Servis Elemanlarının Eğitimi” başlıklı (D) maddesinde yetkili servis olarak
belirlenen teşebbüslerin, Temsa tarafından öngörülen ve belli sürelerde modeller
bazında verilen teknik eğitimlere önce kendisi katılmakla, devamında atölyesindeki
yetişmiş elemanı sırayla göndermekle yükümlü tutulduğu görülmüştür.
Bildirim formunda menfi tespit başvurusunun reddedilmesi halinde bildirimin
muafiyet başvurusu olarak değerlendirilmesi talep edildiğinden, bu çerçevede de
gerekli inceleme yapılmış ve sözleşmenin yalnızca hizmetlere ilişkin bir sözleşme
olması nedeniyle Kurulumuzca çıkarılan grup muafiyeti tebliğlerinden hiçbirisinin
kapsamına girmediği görülmüştür. Motorlu araçların satışı ve servisinin aynı anda
sağlandığı anlaşmalar için geçerli olan 1998/3 sayılı Motorlu Taşıtlar Dağıtım ve
Servis Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği uyarınca, grup muafiyeti
kapsamında bulunan servis hizmetlerinin sunumuyla ilgili olarak getirilebilecek
kısıtlamaların, bireysel muafiyet almak için Kanun’un 5. maddesinde sıralanan
koşulları sağladığı açıktır. Bu çerçevede, dosya konusu sözleşmede yer alan ve
yukarıda sıralanan, hizmet sunumunda standartlara uyma, genel prosedürlere tabi
olma, mekan ve tefrişatta asgari şartlara uyma, reklam şartlarına uyum, düzenli
olarak eğitim alınması, standart takım ve teçhizat kullanılmasının zorunlu
tutulmasına yönelik kısıtlamaların da 1998/3 sayılı Tebliğ ile uyumlu oldukları
anlaşılmıştır.
İ- SONUÇ
- Temsa Termo Mekanik Sanayi ve Ticaret A.Ş. Otomotiv Pazarlama Bölümü ile yetki
verilen servisler arasında akdedilen Ticari Araç Yetkili Servis Sözleşmesi’ne, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesinin (a) bendinde “Mal
veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kar gibi unsurlar
ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi” şeklinde yer alan ve aynı
Kanun maddesinin birinci fıkrası ile yasaklanan hükümler içermesi nedeniyle, talep
edilen menfi tespit belgesinin verilemeyeceğine;
- Sözleşmede getirilen rekabet kısıtlamalarının 1998/3 sayılı Motorlu Taşıtlar Dağıtım
ve Servis Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin servis hizmetlerine yönelik
olarak düzenlenen ve muafiyet kapsamına giren yükümlülükleri ile uyumlu olmasına
rağmen, sözleşmenin sadece servis hizmetlerine yönelik olarak düzenlenmiş olması
nedeniyle ilgili Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanamayacağına;
- 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde
yapılan bireysel muafiyet incelemesi sonucunda; ilgili sözleşmenin, anılan maddede
öngörülen koşulların tamamını sağladığı kanaatine varılarak; başvuru konusu “Ticari
Araç Yetkili Servis Sözleşmesi”nin aynı Kanun maddesi çerçevesinde ve sözleşme
tarihi olan 4.5.1998 tarihinden 3.5.2003 tarihine kadar beş yıl süre ile Kanun’un 4.
maddesi hükümlerinin uygulanmasından muaf tutulmasına;
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy