1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D1/1/E.C.G.-01/5 (Menfi Tespit)
Karar Sayısı : 01-41/412-106
Karar Tarihi : 28.8.2001
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM,
A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER,
Mustafa PARLAK, Rıfkı ÜNAL
B- RAPORTÖRLER: E.Cenk GÜLERGÜN, Harun ULU
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: - Applied Analitical Industries Inc.
Temsilcisi: Sezin TURAN
Güllü Sok. No:1 3. Levent - İstanbul
D- TARAFLAR: - Applied Analytical Industries Inc.
2320 Scientific Park Drive
Wilmington, North Carolina 28405- ABD
- Applied Anaytical Industries Holdings Limited
2320 Scientific Park Drive Wilmington, North Carolina
28405- ABD
- İlaç ve Kimya Endüstrisi İşverenler Sendikası
Talatpaşa Cad. No:98/B 80640 Gültepe- İstanbul
- İlaç ve Kimya Endüstrisi Araştırma ve Geliştirme Vakfı
Talatpaşa Cad. No:98/B 80640 Gültepe- İstanbul
E- DOSYA KONUSU: Applied Analytical Industries Inc., Applied Anaytical
Industries Holdings Limited, İlaç ve Kimya Endüstrisi İşverenler Sendikası ve
İlaç ve Kimya Endüstrisi Araştırma ve Geliştirme Vakfı arasında imzalanan
Ortaklık Anlaşması'na menfi tespit belgesi verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 21.7.2000 tarih ve 3175 sayı ile giren
başvuru üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4, 6, 7 ve 8.
maddeleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 22.8.2001 tarih,
D1/1/E.C.G.-01/5 sayılı Menfi Tespit Ön İnceleme Raporu 24.08.2001 tarih,
REK.0.05.00.00/91 sayılı Başkanlık önergesi ile 01-41 sayılı Kurul toplantısı
gündemine alınmıştır.
Yapılan oylamada karar yeter sayısına ulaşılamadığı anlaşılmış olup, 4054
sayılı Kanun'un 51. maddesinin 2. fıkrasında öngörülen yöntemle ikinci oylama
sonucunda konu karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Applied Analytical Industries
Inc.(AAI), Applied Anaytical Industries Holdings Limited (AAI Cayman), İlaç ve Kimya
2 REKABET KURUMU
Endüstrisi İşverenler Sendikası (İEİS) ve İlaç ve Kimya Endüstrisi Araştırma ve
Geliştirme Vakfı (İKEV)'nın kuracağı ortak girişime ilişkin olarak akdedilen Ortaklık
Anlaşması'nın 7. maddesinin 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesine aykırı olduğu, söz
konusu maddenin çıkarılmış şekliyle anlaşmaya menfi tespit belgesi verilebileceği
ifade edilmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. Ürün Pazarı
İlaçlar, tedavi etkisine sahip olan bir molekül ile ilacın sunum şeklinin
(farmasötik şekil) gerektirdiği yardımcı maddelerden oluşmaktadır. Bir ilacın etkisini
gösterebilmesi için vücuttaki etki yerine yeterli miktarda ulaşması gerekmektedir.
İlaçların etkisini ölçmede ortaya çıkan kavramlar şunlardır:
- Biyoyararlanım : Etken maddenin farmasötik şekilden absorbe edilerek vücutta
sistemik dolaşıma geçme ve böylece etki yerinde veya onu yansıtan biyolojik
sıvılarda var olma hızı ve derecesini ifade etmektedir.
- Farmasötik eşdeğer : İki farklı ilacın, aynı etken madde veya maddelerin eşit
miktarını, aynı veya karşılaştırılabilir standartlara uyan farmasötik şekiller içinde
içermesini ifade etmektedir.
- Biyoeşdeğerlilik : Farmasötik eşdeğer olan iki ürünün aynı dozlarda verildikten
sonra biyoyararlanımlarının (hız ve derece) ve böylece etkilerinin hem verimlilik
hem de güvenlik bakımından esas olarak aynı olmasını sağlayacak derecede
benzer olmasını ifade etmektedir.
Türkiye’de biyoyararlanım ve biyoeşdeğerlilik çalışmalarının 29.1.1993 tarih,
21480 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan “İlaç Araştırmaları Hakkında Yönetmelik”le
yasal zemini oluşturulduktan sonra, 27.5.1994 tarihinde yayımlanan “Farmasötik
Müstahzarların Biyoyararlanım ve Biyoeşdeğerliliğinin Değerlendirilmesi Hakkında
Yönetmelik” ile kriterleri ve uygulamaları belirlenmiştir.
Biyoyararlanım ve biyoeşdeğerlilik çalışmaları, klinik ve laboratuvar safhası
olmak üzere iki aşamadan oluşmaktadır. Klinik safhasında, ölçümü yapılmak istenen
ilaçlar gönüllülerden oluşan deneklere uygulanmaktadır. Biyoanalitik laboratuvar
olarak adlandırılan ve yüksek teknolojilerin kullanıldığı laboratuvarlarda ise
deneklerin kan örnekleri değerlendirilerek, söz konusu ilaçların biyoeşdeğerlilik ve
biyoyararlanımına ilişkin sonuçlar elde edilmektedir.
Laboratuvar çalışmaları, klinik çalışmalar ile aynı kuruluş içinde yapılabileceği
gibi, örnekleri karbondioksit kabı içinde nakletmek suretiyle klinik çalışmanın
yapıldığı yerden başka bir yerde de yapılabilmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat çerçevesinde ülkemizdeki biyoyararlanım ve
biyoeşdeğerlilik çalışmaları, klinik araştırmaların ve değerlendirme çalışmalarının
yapılması şeklinde iki aşama olarak dikkate alınmıştır. Bu iki ayrı çalışma yerinin,
aynı kurum içinde yer alması ya da iki ayrı kurum halinde olması mümkündür. Ancak,
klinik araştırmalar için gerekli olan şart, bu çalışmaların tam teşekküllü eğitim
hastanelerinde (Üniversite hastaneleri, Sağlık Bakanlığı ve SSK eğitim hastaneleri)
3 REKABET KURUMU
yürütülmesidir. Değerlendirme çalışmalarının yapılacağı yerler ise yurt içinde
olabileceği gibi yurt dışında da bulunabilmektedir.
Bildirime konu Ortak Girişim’in amacı ve faaliyet alanı da dikkate alınarak,
ilgili ürün pazarı, "farmasötik ürünlerin biyoeşdeğerliliklerinin belirlenmesi amacıyla
yapılan klinik çalışmaları pazarı" olarak tespit edilmiştir.
H.1.2. Coğrafi Pazar
İlgili coğrafi pazar, Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak belirlenmiştir.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Bildirime konu anlaşma, İEİS, AAI, AAI Cayman ve İKEV arasında imzalanmış
ve Türkiye’de anonim şirket şeklinde bir ortak girişim kurulması planlanmıştır. Söz
konusu Ortak Girişim'in başlangıçtaki amacı, Türkiye’de ilaç sektöründe ilgili
yönetmelikler doğrultusunda firmaların yeni ilaç ruhsatı alabilmeleri ve ihracat
yapabilmeleri için gerekli olan bilimsel verileri elde etmelerini sağlamak üzere
biyoeşdeğerlilik konusuna ilişkin klinik etüdlerin yürütüleceği 50 yataklı bir klinik
tesisi (Ortak Girişim Tesisi) kurmak ve bu tesisi işletmek olacaktır. Ortak Girişim
Tesisi’nin verimli bir şekilde işletilmeye başlanmasından sonra taraflar Ortak
Girişim’e biyoanalitik bir laboratuvar ilave etme imkanlarını görüşecektir.
H.2.1. Ortak Girişim
Ortak girişimler, yoğunlaşma doğurucu ortak girişimler ve rekabet
koordinasyonuna yol açan ortak girişimler olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.
Yoğunlaşma doğurucu ortak girişimler 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ile bu
maddeye dayanılarak çıkartılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında, koordinasyon riski
doğuran ortak girişimler ise 4054 sayılı Kanun’un “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma,
Uyumlu Eylem ve Kararlar” başlıklı 4. maddesi kapsamında değerlendirilmektedir.
1997/1 sayılı Tebliğ'in "Birleşme ve Devralma Sayılan Haller" başlıklı 2.
maddesinde ortak girişimlerle ilgili olarak; "Amaçlarını gerçekleştirmek üzere işgücü
ve malvarlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkan
ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı
amacı veya etkisi olmayan ortak girişimler" tanımlaması yer almaktadır.
Bu madde çerçevesinde, bir ortak girişimin yoğunlaşma doğurucu olarak
kabul edilmesi için aranan özellikler şu şekilde sıralanabilir:
1. Ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması (ortak girişim),
2. Bu ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması,
3. Taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı
amacı veya etkisinin olmaması.
H.2.1.1. Ortak Kontrol
Ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması ve rekabet
koordinasyonuna yol açmaması şeklindeki unsurların temelinde, ortak girişimin özerk
bir yönetim anlayışına ve karar mekanizmasına sahip olması bulunmaktadır. Ortak
girişimin, kendisini oluşturan taraflardan bağımsız karar alabilmesi ve
uygulayabilmesi için, verilecek önemli kararlarda söz konusu taraflardan hiçbirinin
4 REKABET KURUMU
tek başına karar alma yetkisinin bulunmaması, bağımsız yeni bir iradenin ortaya
çıkması gerekmektedir.
Bildirime konu Ortak Girişim şirketinde, AAI %51, İKEV %49 oranında hisse
sahibi olacaktır. Ortak Girişim’in günlük işleri AAI tarafından yönetilecektir. Ortaklık
Anlaşması'nda, Ortak Girişim Şirketi'nin yönetim kurulunun 4'ü AAI tarafından, 2'si
İKEV kanalıyla İEİS tarafından atanacak 6 üyeden oluşacağı ve 4 üyenin
mevcudiyeti ve olumlu oyu ile karar alınacağı belirtilmektedir. Ancak aşağıda yazılı
kararlar için İKEV’in aday gösterdiği en az bir yönetim kurulu üyesinin mevcudiyeti
ve olumlu oyu gerekmektedir:
- Ortak Girişim'in başka bir şirketle birleşmesine ilişkin Hissedarlar Genel
Kurulu’na teklifler,
- Madde 23’de belirtilen sebepler haricinde Ortak Girişim'in feshine dair
Hissedarlar Genel Kurulu’na yapılan teklifler,
- Her bir işlem başına 250.000 ABD Doları meblağından daha yüksek bir meblağda
Ortak Girişim’in malvarlığının elden çıkarılması,
- Her bir işlem başına 100.000 ABD Doları'nı aşan borçlanma ve kredi alımı,
- Yıllık işletme bütçesinin onaylanması,
- Mevcut işletme bütçesinde belirtilen onaylanmış yatırımlar hariç sermaye, masrafı
bütçesi ve yatırımların onaylanması.
Ortak Girişim'in yönetim kurulunda, bu kararlar dışındaki kararlarda AAI’nın
tek başına karar alma olanağı bulunmaktadır. Ancak İKEV’in yukarıda belirtilen,
Ortak Girişim'in yıllık bütçesi, borçlanma ve kredi alımı gibi önemli kararlarda veto
hakkının oluşu, AAI’nın günlük işlere ilişkin kararlarda da İKEV’in tutumunu dikkate
alma zorunluluğunu getirmektedir. Bu doğrultuda, Ortak Girişim'in AAI’nın
kontrolünde olmadığı, söz konusu iki ana teşebbüsün ortak kontrolü altında
bulunduğu kanaatine varılmıştır.
H.2.1.2. Bağımsız İktisadi Varlık Olması
Ortak girişimin yoğunlaşma doğurucu olduğunun bir diğer göstergesi, söz
konusu şirketin bağımsız bir iktisadi varlığın bütün fonksiyonlarını yerine
getirebilmesidir. Bağımsız bir iktisadi varlıktan söz edebilmek için, ortak girişimin
faaliyetlerini yürütmek üzere yeterli işgücüne ve mal varlığına sahip olması, pazarda
bağımsız bir sağlayıcı ve alıcı olarak davranması, faaliyetlerinin belli bir süre ile
sınırlı olmaması, rekabet politikalarını kendi ekonomik menfaatlerine göre özerk bir
şekilde belirlemesi gerekmektedir
İEİS, Ortak Girişim'in başlangıç sermayesine İKEV kanalıyla 49.000 ABD
Doları tutarında ve İKEV’in sermayesine azami 951.000 ABD Doları tutarında
katkıda bulunacaktır. İEİS, Ortak Girişim Tesisi'nin kurulmasıyla ilgili olarak Ortak
Girişim tarafından belirlenen tesis, ekipman ve diğer varlıkların, toplam tutarı
951.000 ABD Doları’nı aşmamak kaydıyla İKEV tarafından satın alınmasını veya
kiralanmasını sağlayacaktır. İEİS ayrıca, Ortak Girişim şirketinin faaliyetlerinin ilk 12
ayında oluşan başlangıç masraflarının 250.000 ABD Doları'na kadar olan kısmını
İKEV kanalıyla tazmin edecektir. Ayrıca Ortaklık Anlaşması'nda, Ortak Girişim
şirketinin ilave sermayeye ihtiyacı olduğunda AAI ve İEİS'in hissedarlık oranlarında
sermaye katılımında bulunmaya karar verebilecekleri hükmü yer almaktadır
5 REKABET KURUMU
AAI Ortak Girişim’in kurulabilmesi için 51.000 ABD Doları tutarında
sermaye sağlamayı taahhüt etmektedir. Buna ilaveten AAI, doğrudan veya belirlenen
bağlı kuruluşları kanalıyla Ortak Girişim’e bedelsiz olarak aşağıdaki katkılarda
bulunacaktır:
a- Ortak Girişim’i yönetmek ve işletmek üzere iki AAI personeli de dahil olmak üzere,
yönetime ilişkin temel bilgiler,
b- AAI’a isminin Ortak Girişim ticari ünvanının bir bölümü olarak kullanılmasına
imkan verecek bir lisans,
c- AAI’ye ait bir kliniğin ABD ve Avrupa’da uygulanan denetimler çerçevesinde
işletilebilmesi için AAI tarafından uygun görülen know-how ve standart işletme
usullerinin kullanılmasına imkan verecek bir lisans,
d- Mutabık kalınacak sayıda Türk personelin, bir kliniğin ABD ve Avrupa’da
uygulanan denetimler çerçevesinde işletilebilmesi için tavsiye edilen şekilde eğitimi.
Ortaklık Anlaşması'nda öngörülen ve tarafların Ortak Girişim’e sağlamayı
taahhüt ettikleri sermaye, mal varlığı ve işgücünün şirketin ortaklarından bağımsız
bir iktisadi varlık olmasını sağlayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
H.2.1.3. Rekabeti Sınırlayıcı Amaç veya Etkinin Olmaması
Bu unsurun değerlendirilmesinde belirleyici faktör, ortak girişimin ana şirketler
arasında veya ana şirketlerle ortak girişim arasındaki rekabetçi davranışların
koordinasyonuna sebebiyet verip vermediği hususudur.
Bu çerçevede; ortak girişimin rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi
olmasından söz edilebilmesi için öncelikle ana şirketlerin birbirleriyle veya ortak
girişimle rakip olmaları gerekmektedir. Buna göre, ortak girişimin kendisini oluşturan
teşebbüslerin daha önceki faaliyetlerini devralıp almadığı, onlar adına yeni
faaliyetlere girişip girişmediği, şirketlerin ilgili ürün pazarlarında veya ilgili ürün
pazarının üst veya alt pazarlarında ya da komşu pazarlarda faaliyet gösterip
göstermediği konularının değerlendirilmesi gerekmektedir.
AAI, ilaç ve eczacılıkla ilgili klinik deneylerin ve biyoanalitik araştırmaların
düzenlenmesine ilişkin faaliyetler konusunda know-how’a sahip bir teşebbüs olup,
ortak girişimin etkinlik göstereceği coğrafi pazarda herhangi bir faaliyette
bulunmamaktadır. Diğer yandan İEİS’nin de ilgili ürün pazarında herhangi bir
faaliyeti mevcut değildir. Kurulacak olan ortak girişim şirketi, AAI için yeni bir coğrafi
pazar, İEİS için ise yeni bir ürün pazarı anlamına gelmektedir. Bu çerçevede, AAI ve
İEİS’nin halihazırda ilgili pazarda rakip olmamaları nedeniyle ortak girişim, ana
teşebbüsler arasında rekabetçi davranışların koordinasyonuna yol açmayacaktır.
Öte yandan, ilgili ürün pazarında deneyime ve know-how’a sahip AAI’nın coğrafi
pazarda faaliyetinin olmamasının yanısıra pazar koşulları ve ilgili mevzuat hakkında
bilgisinin de sınırlı olması, İEİS’nin ise sadece pazar ve mevzuat hakkında deneyimi
bulunması ana şirkelerin potansiyel rakip olmaları olasılığını azaltmaktadır. Bu
nedenle, kurulacak Ortak Girişim vasıtasıyla pazardaki potansiyel rekabetin de
kısıtlanmayacağı kanaatine varılmıştır.
Ortak girişimlerin konsantrasyon doğurucu olarak kabul edilebilmesi için ana
şirketler arasındaki rekabeti kısıtlayıcı amaç ve etkisinin olmadığı gibi ortak girişimle
ana şirketler arasındaki rekabeti kısıtlayıcı amaç ve etkisinin de bulunmaması
6 REKABET KURUMU
gerekmektedir. Ana şirketlerin ortak girişimin etkinlik göstereceği ürün pazarında
herhangi bir etkinliğinin bulunmaması, ortak girişim ile ana şirket(ler) arasındaki
rekabetçi davranışların koordinasyonu olasılığını ortadan kaldırmaktadır.
Bu çerçevede, AAI’nın farmasötik ürünler pazarında herhangi bir etkinliğinin
olmaması, İEİS’nin Ortak Girişim'in pazara yönelik stratejik kararlardaki etkisinin
sınırlı olması, İEİS üyesi firmaların Ortak Girişim şirketinin hizmetlerinden
yararlanma zorunluluğunun bulunmaması hususları dikkate alınarak, İEİS’nin ilgili
ürün pazarının alt pazarında faaliyet göstermesinin ortak girişim ile İEİS arasındaki
rekabetçi davranışların koordinasyonuna neden olmayacağı kanaatine varılmıştır.
Yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda, İEİS, İKEV, AAI ve AAI
Cayman tarafından kurulacak olan şirketin, ortak girişimlerde aranan ortak kontrol,
bağımsız bir iktisadi varlık olma ve rekabeti kısıtlayıcı etkisi ve amacının olmaması
kriterlerini sağladığı, dolayısıyla anılan şirketin 1997/1 sayılı Tebliğ'in "Birleşme ve
Devralma Sayılan Haller" başlıklı 2. maddesinde belirtilen "ortak girişim" olarak
değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
İlgili pazarda, AAI ve İEİS’nin faaliyeti bulunmadığı için pazar payları ve
ciroları da mevcut değildir. Ortak Girişim'in taraflarının ilgili pazardaki toplam ciro ve
pazar paylarının, 4054 sayılı Kanun’a dayanılarak çıkartılan 1997/1 sayılı Tebliğ’in
1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde belirtilen % 25 pazar payı ve 25 trilyon
TL. ciro eşiklerinin altında kalması nedeniyle bildirim konusu işlemin Rekabet
Kurulu’nun iznine tabi olmadığı anlaşılmıştır.
H.2.2. Menfi Tespit
Ortaklık Anlaşması’nın “İEİS’nin Çabaları” başlıklı 6. maddesinde “İEİS, AAI-
IKEV (Ortak Girişim Şirketi) tarafından sağlanan hizmetlerin kendi üyelerince
mümkün olan en geniş şekilde kullanılması amacıyla üyelerini ikna etmek için elinden
gelen tüm çabaları gösterecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, ilaç üreticilerinin İEİS’ye üye olmaları
yönünde bir mecburiyetlerinin olmadığı, bu nedenle üyelerini ortak girişimin
hizmetlerinden yararlanmaya zorlayıcı bir davranışta bulunamayacağı anlaşılmıştır.
Ortaklık Anlaşması'nın 7. maddesi, Ortak Girişim'in bir biyoanalitik laboratuvar
da içerecek şekilde genişletilmesine kadar, AAI’nın (veya belirlenen bağlı
kuruluşları) Ortak Girişim’in faaliyetlerinden kaynaklanan tüm biyoanalitik ve
biyoistatistiki çalışmaları kendi standart fiyatları karşılığında veya T.C. Sağlık
Bakanlığı tarafından onaylanan ve denetlenen bir laboratuvar tarafından iyi niyet
kuralları çerçevesinde alternatif bir fiyat teklifi yapılması durumunda bu fiyattan
yapmak üzere rüçhan hakkına sahip olacağına ilişkin hüküm bulunmaktadır.
Klinik çalışmaları ve biyoanalitik laboratuvar, farmasötik ürünlerin ruhsat
öncesi biyoyararlanım ve biyoeşdeğerlilik çalışmalarının yapılabilmesi için gerekli
unsurlardandır. Klinik çalışmaları laboratuvar çalışmalarından ayrı, tek başına bir
pazar olup, laboratuvar çalışmalarıyla direkt bir ilişkisi bulunmamaktadır. Bu
bakımdan AAI'nın, Ortak Girişim'in faaliyetlerinden kaynaklanan tüm biyoanalitik ve
biyoistitastiki çalışmaları yapma konusunda rüçhan hakkına sahip olması Ortak
Girişim'in bağımsız karar alma özgürlüğünü kısıtlamaktadır. Dolayısıyla Ortaklık
Anlaşması'nın 7. maddesinin Anlaşma'dan çıkarılması gerektiği kanaatine varılmıştır.
7 REKABET KURUMU
Ortaklık Anlaşması'nın 9. maddesinde, anlaşma tarihinden itibaren 3 yıllık
süre boyunca İKEV ve İEİS’nin ortak girişimin faaliyetlerine ilaveten Türkiye’de klinik,
analitik, biyoanalitik ve biyoistatistiki laboratuvarların kurulması, işletilmesi ve
bunlara sahip olunması ile ilgili olarak sadece ve münhasıran AAI ile çalışacakları
belirtilmektedir. Bu maddede öngörülen münhasır hak “iyi niyetle çaba sarfederek
tarafların ticari olarak makul olan bir düzenlemede anlaşamamaları” hükmüne tabidir.
Bu kısıtlama sadece İKEV ve İEİS üzerine konulmuş olup, İEİS üyesi firmaların söz
konusu faaliyetlerde bulunmasını engelleyici bir hüküm niteliğinde değildir.
Teşebbüsler arasında, bir tarafın diğerine rekabet yasağı getirdiği anlaşmalar
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamındadır. Bununla birlikte bazı birleşme,
devralma ve ortak girişim işlemlerinin, ticaret yerinin, mevkii, itibar ve sair gayrimaddi
unsurlarının ve know-how gibi kayıtlı olmayan haklarının da devrini içermesi
nedeniyle satıcı üzerine getirilen rekabet yasakları belirli şartları taşımaları halinde
işlemin yerine getirilebilmesi için gerekli yan sınırlamalar olarak
değerlendirilmektedir.
Dosya mevcudu bilgilerden, Anlaşma'nın 9. maddesinde İEİS ve İKEV üzerine
getirilen rekabet etme yasağının İEİS’nin ortak girişimle rekabet ederek verimli
çalışmasını engelleyecek davranışlarda bulunmamasını sağlamaya yönelik olduğu,
İEİS’nin üzerine yüklenen rekabet etme yasağının kapsamının ortak girişimin etkinlik
göstereceği ilgili coğrafi ve ürün pazarı olarak tespit edilmesi ve süre olarak da 3 yıl
gibi makul bir süreyle sınırlanmış olması nedeniyle Ortaklık Anlaşması'nın 9.
maddesinin işlemin tamamlanması için doğrudan ilgili ve gerekli olduğu, dolayısıyla
yan sınırlama olarak kabul edilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
İ- SONUÇ
Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında;
- Applied Analytical Industries Inc., Applied Anaytical Industries Holdings Limited,
İlaç ve Kimya Endüstrisi İşverenler Sendikası ve İlaç ve Kimya Endüstrisi
Araştırma ve Geliştirme Vakfı'nın kuracağı Ortak Girişim'e ilişkin olarak akdedilen
Ortaklık Anlaşması'nın 7. maddesinin 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesine aykırı
olması nedeniyle, bu maddenin Anlaşma'dan çıkarılması gerektiğine ve söz
konusu maddenin çıkarılmış haliyle Anlaşma'ya menfi tespit belgesi
verilebileceğine; bu koşulların yerine getirilmesi için kararın tebliğinden itibaren
ilgili taraflara 45 gün süre verilmesine ve bu süre içerisinde, öngörülen
düzeltmelerin yapıldığına dair belgelerin Kurum'a sunulmasına
OY ÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.
8 REKABET KURUMU
KARŞI OY GEREKÇESi
Applied Analitycal Industries Inc., Applied Analitycal Industries Holding
Limited, İEİS ve İKEV arasında imzalanan Ortaklık anlaşmasına menfi tespit belgesi
verilmesine dair 28.08.2001 tarih ve 01-41/412-106 sayılı Kurul Kararına aşağıda
belirttiğimiz nedenle katılamamaktayız.
Ortaklık anlaşması ile, AAI’nin %51 İKEV’in % 49 oranında hisse sahibi
olacağı bir ortak girişim şirketi oluşturulmaktadır. Bu ortak girişim şirketi, ilaç
üreticileri tarafından üretilen farmosötik ürünlerin biyoeşdeğerliliklerinin belirlenmesi
amacıyla klinik çalışmalar yapmak üzere kurulmaktadır. Yani hizmet vereceği kesim
ilaç üreticileridir.
Ortak girişim şirketinin bağımsız olarak belirleyeceği kendi pazarlama
çalışmaları çerçevesinde ilaç üreticilerini kendisiyle çalışmaya ikna etmeye
çalışabileceği tabiidir. Ancak, Sözleşmenin söz konusu ortaklık anlaşması ile
kurulacak ortak girişim şirketinde yer almayacak olan İlaç Endüstrisi İşverenler
Sendikası’nın (İlaç endüstrisinde faaliyet gösteren kuruluşların teşebbüs birliği
niteliğindedir) ortak girişimin sağladığı hizmetlerin kendi üyelerince mümkün olan en
geniş şekilde kullanılması amacıyla üyelerini ikna etmek için elinden gelen tüm
çabaları göstereceği şeklindeki 6.Maddesi; ortak girişim lehine ve rakiplerin aleyhine
rekabet koordinasyonuna yol açabilecek niteliktedir.
Bu hükmün cezai müeyyideye bağlanmaması ve bunun sonucu “tavsiye”
niteliğinde değerlendirilerek makul görülmesi, yatay ilişkilerde de “tavsiye”nin kabul
görmesi şeklinde rekabet ihlallerini yaygınlaştırabilecektir.
Bu bakımdan, menfi tespit verilebilmesi için Sözleşmedeki 6.Maddenin de
çıkarılması gerektiğini düşündüğümüzden çoğunluk kararına katılamamaktayız.
Nejdet KARACEHENNEM A.Ersan GÖKMEN Müfit SONBAY
Kurul Üyesi Kurul Üyesi Kurul Üyesi
Murat GENCER Rıfkı ÜNAL
Kurul Üyesi Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy