1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D4/1/K.T.-01/3 (Muafiyet/Menfi Tespit)
Karar Sayısı : 01-43/425-108
Karar Tarihi : 11.9.2001
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU.
Üyeler : Dr. Kemal EROL, A.Ersan GÖKMEN, R.Müfit SONBAY,
Kubilay ATASAYAR, Mustafa PARLAK, Prof.Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL
B- RAPORTÖR: Kerem TOMUR
C- BAŞVURUDA BULUNAN: Tırsan Servis Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
D- TARAFLAR: - Tırsan Servis Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Topselvi Cd. No:98 81430 Kartal-İstanbul
- BPW Bergische Achsen Kommandit Gesellschaft
Postfach 12 80 D-51656 Wiehl-ALMANYA
E- DOSYA KONUSU: Tırsan Servis Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (Tırsan Servis) ve
BPW Bergische Achsen Kommandit Gesellschaft (BPW) arasında akdedilen
"Servis Anlaşması"na menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması
talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 5.5.1998 tarih, 1168 sayı ile giren
başvuru üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4, 5 ve 8.
maddeleri uyarınca düzenlenen 5.7.1999 tarih, D4/1/MY-99/12 sayılı Muafiyet/Menfi
Tespit Ön İnceleme Raporu 20.8.2001 tarih, RKB.0.08.00.00/57 sayılı Başkanlık
önergesi ile 01-40 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve 01-40/398-M sayı ile bu
kararda belirtilen kriterler de göz önüne alınarak konunun yeniden rapora bağlanıp
en kısa sürede Kurul gündemine getirilmesine karar verilmiştir. Bunun üzerine
hazırlanan 5.9.2001 tarih, D4/1/KT-01/03 sayılı Rapor, 6.9.2001 tarih,
REK.0.08.00.00/63 sayılı Başkanlık önergesi ile 01-43 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: Tırsan Servis ile BPW arasında akdedilen Servis
Anlaşma’sına, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırı hükümler taşıması
nedeniyle menfi tespit belgesi verilmesinin mümkün olmadığı, Servis Anlaşması'nın
(B) Eki'nin 2/a maddesinde yer alan; Tırsan Servis ile Kayacan Otomotiv Sanayi ve
Ticaret A.Ş. arasındaki BPW markalı yedek parça satışlarında uygulanacak yeniden
satış fiyatlarının belirlenmesine yönelik hükmünün, tavsiye niteliğini aşmayacak
şekilde değiştirilmesi ve bu değişikliğin Rekabet Kurulu’nca belirlenecek bir süre
içerisinde tevsiki şartıyla söz konusu anlaşmaya 5 yıl süreyle bireysel muafiyet
tanınmasının uygun olacağı düşünülmektedir.
2 REKABET KURUMU
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
Başvuru formunda yer verilen bilgiler ve anlaşmaya taraf teşebbüslerin
faaliyetleri çerçevesinde, ilgili ürün pazarı, "treyler yedek parçaları ve bu ürünlere
bağlı satış sonrası servis hizmetleri", ilgili coğrafi pazar ise, "Türkiye Cumhuriyeti
sınırları" olarak tespit edilmiştir.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Başvurunun konusunu, Tırsan Servis ve BPW arasında akdedilen ve Tırsan
Servis'in, BPW’nin yetkili servisi olmayı kabul ettiği "Servis Anlaşması"na (anlaşma,
Tırsan Servis'in, BPW'nin diğer yetkili servisi Kayacan Otomotiv Sanayi ve Ticaret
A.Ş. (Kayacan) ile ilişkilerine de düzenlemeler getirmektedir.) menfi tespit belgesi
verilmesi veya muafiyet tanınması talebi oluşturmaktadır.
Başvuru konusu anlaşmaya, (B) Eki'nin 2. maddesinde yer alan yeniden satış
fiyatının belirlenmesine yönelik hesaplama yöntemilerinin 4054 sayılı Kanun'un 4/a
maddesine aykırı olması nedeniyle menfi tespit belgesi verilmesi mümkün değildir.
Öte yandan, Tırsan Servis ile BPW firmaları arasında akdedilen servis ve
yedek parça satış anlaşması Rekabet Kurulu'nca çıkarılan grup muafiyeti tebliğleri
kapsamına girmemektedir. Bu sebeple ilgili anlaşmanın muafiyet açısından
değerlendirilmesi, 4054 sayılı Kanun'un 5. maddesi çerçevesinde bireysel muafiyet
açısından yapılmıştır.
4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde, aynı maddede sayılan şartların
tamamının varlığı halinde ve ilgililerin talebi üzerine teşebbüsler arası anlaşma,
uyumlu eylem ve teşebbüs birlikleri kararlarının 4054 sayılı Kanun’un 4. madde
hükümlerinin uygulanmasından muaf tutulabileceği hükmü yer almaktadır. Bu şartlar:
a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve
iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması,
b) Tüketicinin bundan yarar sağlaması,
c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması,
d) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan
fazla sınırlanmaması,
şeklindedir. Bu çerçevede, mevcut anlaşma hükümleri 4054 sayılı Kanun’un 5.
maddesindeki koşullar açısından değerlendirilmiştir.
Dosya mevcudu bilgilere göre Tırsan Servis, treyler servisi olarak faaliyet
göstermekte olan, yedek parça üretiminde bulunmayan bir firmadır. Tırsan Servis’in
BPW markalı ürünlere servis hizmeti vermesi ve tamir-bakım konusunda BPW
tarafından sürekli olarak teknik bilgilerle desteklenmesi sonucunda bağımsız servis
birimlerine göre çok daha etkin çalışabileceği açıktır. Ayrıca, Tırsan Servis anlaşma
çerçevesinde kaliteli teçhizat ve yedek parça kullanmak zorunda bulunmaktadır. Bu
zorunluluk doğal olarak hizmet kalitesinde artışı beraberinde getirecektir.
Bildirim konusu yetkili servis anlaşması sonucu tüketicilerin elde edeceği
fayda, fiyatlardaki düşüşten çok arzın sürekliliği ve özellikle ürün kalitesindeki artış
3 REKABET KURUMU
şeklinde kendini gösterecektir. BPW’nin, Tırsan Servis’e bir süreç içerisinde teknik
ve meslek içi eğitim desteği vereceği ve bu sayede Tırsan Servis’in sözleşme
konusu ürünlerin servis hizmetlerinde uzmanlaşmasının sağlanacağı
anlaşılmaktadır.
Öte yandan, Türkiye genelinde treyler yedek parçaları üretiminde ve treyler
servis sektöründe çalışan çok sayıda teşebbüs bulunmaktadır. Ayrıca, Kayacan
firması BPW’nin Türkiye dahilinde satış, pazarlama, promosyon temsilciliğinin
yanısıra, yetkili servisi olarak da faaliyetlerini yürütmektedir. İnceleme konusu yetkili
servis anlaşması sonucunda Tırsan Servis’in sadece BPW’nin ürettiği ürünlere
servis hizmeti vermesi gibi bir sonuç da oluşmamaktadır. Bu çerçevede, BPW ile
Tırsan Servis arasında akdedilen servis anlaşması sonucunda, ilgili coğrafi pazar
Türkiye geneli olarak ele alındığında, piyasadaki rekabet koşullarında önemli ölçüde
değişiklik oluşmayacağı anlaşılmıştır.
Teşebbüsler arası anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birlikleri kararlarının
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi hükümlerinin uygulanmasından muaf tutulabilmesi
için, aynı Kanun’un 5. maddesinin (d) bendine göre; ilgili pazardaki rekabetin, aynı
maddenin (a) ve (b) bentlerinde belirtilen amaçların elde edilmesi için zorunlu
olandan fazla sınırlanmaması gerekmektedir. Bir diğer ifadeyle taraflar üzerine
getirilen rekabet kısıtlamalarının, anlaşma sonucu elde edilecek faydaların ortaya
çıkması için zorunlu olandan fazla sınırlanmaması gerekmektedir. Anlaşmanın B
Eki'nin 2. maddesi bu çerçevede incelenmiştir.
Anlaşma'nın (B) Eki'nin 2. maddesinde yedek parça pazarı yeniden satış
fiyatlarına ilişkin düzenlemeler yer almaktadır.
Buna göre, söz konusu maddenin (a) bendinde, Tırsan Servis ile Kayacan
firmalarının aralarındaki yedek parça satış fiyatları, (b) bendinde, Tırsan Servis’in
yetkili servis istasyonlarına yedek parça satış fiyatları, (c) bendinde, bağımsız yedek
parçacılara satış fiyatları, (d) bendinde, yetkili olmayan servis istasyonlarına satış
fiyatı ve (e) bendinde, nakliye firmaları için yedek parça satış fiyatları formüle
edilmektedir. Bu hükümler yeniden satış fiyatını belirlemeye yönelik olduklarından,
4054 sayılı Kanun'un 4/a maddesine aykırılık oluşturmaktadırlar.
Bununla birlikte, anlaşmanın İngilizce orjinal metninde, üretici firma BPW
tarafından Tırsan Servis’e getirilen ve söz konusu maddenin (b), (c), (d) ve (e)
bendlerinde yer alan yeniden satış fiyatına ilişkin formüllerin, “tavsiye” niteliğinde
olduğu belirtilmektedir. Bu çerçevede, başvuru konusu anlaşma metninde de
"tavsiye" niteliğinin aşılmaması ve aynı maddenin (a) bendinin bu doğrultuda
değiştirilmesi halinde anılan anlaşmaya bireysel muafiyet tanınması gerektiği
kanaatine varılmıştır.
İ- SONUÇ
Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmelerin ışığında;
1- 4054 Sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırı hükümler taşıması nedeniyle, Tırsan
Servis Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ve BPW Bergische Achsen Kommandit
Gesellschaft arasında akdedilen Servis Anlaşmasına menfi tespit belgesi
verilemeyeceğine,
4 REKABET KURUMU
2- Servis Anlaşması’nın (B) ekinin 2/a maddesinde yer alan Tırsan Servis Sanayi ve
Ticaret Ltd. Şti. ile Kayacan Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş. arasındaki BPW
markalı yedek parça satışlarında uygulanacak yeniden satış fiyatlarının
belirlenmesine yönelik hükmün tavsiye niteliğini aşmayacak şekilde değiştirilmesi ve
yanısıra aynı maddenin (b), (c), (d) ve (e) fıkralarındaki hükümlerin ise sözleşmenin
İngilizce orjinal metnindeki ifadelerde yer verilen “tavsiye fiyatı” niteliğinde kalacak
şekilde uygulanması koşulları ile söz konusu anlaşmaya bildirim tarihi olan 5.5.1998
tarihinden başlayarak 5 yıl süre ile bireysel muafiyet tanınmasına,
3-a)Bu koşulların yerine getirilmesi için kararın tebliğinden itibaren ilgili taraflara 60
gün süre verilmesine ve öngörülen düzeltmelerin yapıldığına dair belgelerin bu süre
içerisinde Kurum’a sunulmasına;
b)Aksi takdirde 4054 sayılı Kanun’un 56 ıncı maddesi uyarınca sözleşmenin
geçersiz olacağının, Rekabet Kurulunca öngörülen düzeltmeler yapılmadan
uygulamaya devam edilmesi halinde haklarında soruşturma açılacağının ve aynı
Kanun’un 16. ve 17. maddeleri uyarınca işlem yapılacağının ilgili taraflara
bildirilmesine;
OY ÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.
KARŞI OY GEREKÇESİ
İnceleme konusu anlaşmanın (B) ekinin 2. maddesinin (a), (b), (c), (d) ve (e)
bendleri, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırılık içeren yeniden satış fiyatının
belirlenmesine yönelik hükümlerdir. Başvuru formuna ekli olarak ibraz edilen ve
incelemeye esas alınması gereken sözleşmenin Türkçe metninde, bu hükümlerde
söz edilen fiyatların tavsiye niteliğinde olduğuna dair bir kayıt bulunmadığından söz
konusu maddelerin sözleşmeden çıkarılması veya uygun şekilde değiştirilmesi
gerektiği düşüncesiyle Rekabet Kurulu’nun 11.9.2001 tarih ve 01-43/425-108 sayılı
kararına katılmıyorum.
R. Müfit SONBAY
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy