Rekabet Kurumu - Karar Sayı 01-51/514-126

1 REKABET KURUMU



REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : D2/1/H.B.-01/1 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 01-51/514-126
Karar Tarihi : 23.10.2001
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr.Kemal EROL, İsmet CANTÜRK, Necdet KARACEHENNEM,
A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER,
Mustafa PARLAK, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL
B- RAPORTÖRLER: Hakan BİLİR, Bayram Ali GEÇGİL
C- ŞİKAYET EDEN: - Teleon Reklamcılık ve Filmcilik Sanayi ve Ticaret A.Ş.,
Dr. Eminpaşa Sok. No:20/3 Cağaloğlu/İSTANBUL
- Star Televizyon Hizmetleri A.Ş.
Basın Ekspres Yolu Star Sok. No:2 İkitelli/İSTANBUL
- Boyut Prodüksiyon Ticaret A.Ş.
Basın Ekspres Yolu Star Sok. No:2 İkitelli/İSTANBUL
Vekili: Av. Süheyla ŞEN
Atatürk Blv. 231/10 Kavaklıdere/ANKARA
D- HAKKINDA İLK İNCELEME YAPILANLAR
- Türkiye Futbol Federasyonu,
Konur Sok. No:10 Kızılay/Ankara
- Digital Platform İletişim Hizmetleri A.Ş.,
Cihannuma Mah. Yıldız Cad. No:46 Beşiktaş/İstanbul
- Atlas Yayıncılık ve Ticaret A.Ş
Çetin Emeç Blv. 2. Cad. No:8-1-2 A. Öveçler/Ankara
E- DOSYA KONUSU: Türkiye 1. Profesyonel Futbol Ligi karşılaşmaları yayın
haklarının devrine ilişkin yapılan ihale sonrası Türkiye Futbol Federasyonu,
Digital Platform İletişim Hizmetleri A.Ş. ile Atlas Yayıncılık ve Tic. A.Ş.
tarafından, ihale ve sözleşme koşullarına aykırı olarak ABD dolar kurunun
sabitlenmesi suretiyle ihaleye fesat karıştırıldığı ve böylece 4054 sayılı
Kanun’un ihlal edildiği iddiası.
F- İDDİALARIN ÖZETİ: Teleon Reklamcılık ve Filmcilik Sanayi ve Ticaret A.Ş., Star
Televizyon Hizmetleri A.Ş., Boyut Prodüksiyon Ticaret A.Ş. tarafından gönderilen
şikayet dilekçesinde özetle;
- Türkiye 1. Profesyonel Futbol Ligi karşılaşmalarının (Süper Lig) yayın haklarının
devrine ilişkin ihale şartnamesi ve daha sonra imzalanan sözleşme maddelerine
rağmen, ihaleyi kazanan konsorsiyumun, sözleşmenin imzalanmasından bir ay bile
geçmeden ekonomik krizi bahane ederek ödemeleri aksatmaya ve geciktirmeye
başladığı ve bunun akabinde ABD Dolar Kurunu kendisince belirlemiş olduğu bir
2 REKABET KURUMU
bedelden sabitleyerek ödeme yaptığı, yapılan bu uygulamanın Türkiye Futbol
Federasyonu (TFF) tarafından da kabul görerek sözleşme bedelinin yayıncı kuruluş
lehine yarı yarıya azaltılmak sureti ile sözleşmenin tadil edildiği,
- Bir önceki yayıncı kuruluş döneminde iki büyük depremin meydana gelmesi ve
dekoder satışlarının bu olaydan çok etkilenmesine rağmen, TFF’nin değişen
koşullara göre sözleşmenin de değiştirilmesi gerektiği yönündeki teklifi kabul
etmediği,
- İhale şartnamesinde; ödemelerin, ödeme günündeki döviz satış kuru üzerinden
Türk Lirası olarak yapılması şartının yer alması nedeniyle TFF'nin değişen koşullara
göre sözleşme koşullarını değiştirmeyeceğini de bildikleri için ihale sırasında ülkenin
içinde bulunduğu ekonomik kriz ortamını ve yeni bir krizin her an çıkabileceği
ihtimalini dikkate alarak tekliflerini sunmuş oldukları,
- Kriz çıktığında sözleşme koşullarının değiştirilebileceğini bilselerdi ona göre ihale
bedeli teklif edecekleri,
belirtilerek konunun 4054 Sayılı Kanun açısından değerlendirilmesi talep edilmiştir.
G- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 3.7.2001 tarih ve 2850 sayı ile giren
başvuru üzerine yapılan inceleme sonucu düzenlenen 16.10.2001 tarih, D2/1/H.B.-
01/1 sayılı İlk İnceleme Raporu 19.10.2001 tarih, REK.0.06.00.00/83 sayılı Başkanlık
önergesi ile 01-51 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: TFF ve hak sahibi yayıncı kuruluşlar arasında,
yayın haklarının devrine ilişkin olarak akdedilen sözleşmenin ödeme koşullarına
ilişkin maddesinin, ihale şartnamesine aykırı bir biçimde değiştirilerek ABD dolar
kurunun sabitlenmesi eyleminin 4054 sayılı Kanun kapsamında ele alınabilecek bir
konu olmadığı, dolayısıyla iddialarla ilgili olarak bir önaraştırma yapılmasına ya da
soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı düşünülmektedir.
İ- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar: Gerek sözleşmenin konusunun Türkiye 1. profesyonel futbol ligi
karşılaşmalarının yayın haklarına ilişkin olması gerekse bu müsabakaların nihai
tüketici olan izleyiciler, dolayısıyla reklam şirketleri ve yayıncılar açısından diğer
müsabakalarla ikame edilebilirliğinin bulunmaması nedeniyle ilgili ürün pazarı,
“Türkiye 1. profesyonel futbol ligi karşılaşmalarının yayın hakları” olarak
belirlenmiştir. Söz konusu piyasada birinci futbol liginde yer alan tüm kulüplerin
karşılaşmalarının yayın haklarını birlikte pazarlayan TFF tekel konumundadır.
29.5.1996 tarihinden itibaren yürürlükte olan havuz sistemi, bütün kulüplerin
yayın haklarının seyirciye müsabaka sırasında ya da sonrasında, müsabakanın
tamamının ya da belirli bölümlerinin ulaştırılması ayırımı yapılmaksızın tüm çeşitleri
ile birlikte tek bir yayın kuruluşuna devredilmesini ve müsabakaların yapıldığı
stadlara girme yetkisine tek bir yayın kuruluşunun sahip olmasını öngörmektedir.
Bu şekilde mevcut durumda hak sahibi yayıncı kuruluş Digital Platform İletişim
Hizmetleri A.Ş. (Digital Platform) ile Atlas Yayıncılık ve Ticaret A.Ş. (Atlas) ortaklığı
yayın haklarını elinde bulunduran ve stadlara girerek müsabakaları kaydedebilecek
tek kuruluş olarak belirlenmiştir.
3 REKABET KURUMU
Öte yandan hak sahibi yayıncı kuruluşun yayın haklarını münhasıran elinde
bulundurması karşısında, diğer yayıncı kuruluşların da lig karşılaşmalarına ilişkin
yayın yapmaları yayın sözleşmesi ile güvence altına alınmış, özet ve banttan görüntü
satışı kaydı ile bir çeşit “alt-lisanslama” sistemi getirilmiştir. Bu şekilde, reklam
gelirlerini garanti edebilmek için yayınlarını farklılaştırması gereken kanallar, belirli
yayın gün ve saatlerinde, bu görüntülerin yer aldığı programlar hazırlayarak, izlenme
oranlarını artırmaya çalışmakta, bu programlar bazında birbirleriyle rekabet
etmektedirler.
Yukarıdaki açıklamalar, futbol karşılaşmalarının yayın hakları dışında, TFF ve
hak sahibi yayıncı kuruluşlar arasında havuz sözleşmesi imzalanmasından
etkilenen, bir ürün piyasasının daha olduğunu göstermektedir.
Yayın haklarının satışı sonrasında doğrudan etkilenen bu piyasa ise, “Türkiye
1. Profesyonel Futbol Ligi Karşılaşmalarının Banda Kaydedilmiş Görüntüleri Piyasası”
olarak tespit edilmiştir.
TFF tarafından yayın hakları hangi yöntemle devredilirse devredilsin yayın
haklarını devralan kuruluşlar Türkiye 1. Profesyonel Futbol Ligi Karşılaşmalarının
Banda Kaydedilmiş Görüntüleri pazarında tekel konumuna gelmektedirler.
I.2. Türkiye Futbol Federasyonu ve Yayın Hakları İhalesi
Türkiye 1. Profesyonel Futbol Ligi karşılaşmalarının yayın haklarının devri
konusunda, TFF tarafından 31.1.2001 tarihinde düzenlenen ihaleyi, Digital Platform
ve Atlas ortaklığı kazanmıştır. Bu ihale sonucunda söz konusu ortaklık 2000 - 2001
sezonu ikinci devresi ile 2001 - 2002, 2002 - 2003 ve 2003 - 2004 sezonlarına ait
yayın haklarını satın almıştır.
Söz konusu ihaleyi takiben, 2.2.2001 tarihinde TFF ile Digital Platform ve
Atlas arasında Türkiye 1. Profesyonel Futbol Ligi karşılaşmalarının yayın haklarının
devri konusunda sözleşme imzalanmış ve adı geçen teşebbüsler Türkiye
Profesyonel 1. Lig karşılaşmalarından her hafta üçünün yurtiçi ve yurtdışına canlı
yayın hakkı ile gerek bu üç karşılaşmanın gerekse kalan karşılaşmaların yurt içine ve
yurt dışına bant ve/veya özet yayın hakkını elde etmişlerdir.
İmzalanan sözleşmenin “Bedel” başlıklı 4. maddesi ve “Ödeme Şekli” başlıklı
5. maddesinde, tarafların devraldıkları haklara istinaden yapacakları ödemelere
ilişkin bilgiler yer almaktadır. Bu madde ile ödemelerin efektif olarak ABD Doları ya
da fiili ödeme tarihindeki T.C. Merkez Bankası Döviz Kuru üzerinden Türk Lirası
olarak yapılabileceği hükme bağlanmıştır.
6.6.2001 tarihinde TFF ve Digital Platform arasında ek bir sözleşme
imzalanmıştır. Söz konusu sözleşmede aynen “Taraflar arasında 2.2.2001 tarihinde
imzalanan sözleşmenin ifasının hemen başında Türkiye’de yaşanan ve döviz
kurlarında önceden görülmeyen (hükümet tarafından açıklanan çıpaya bağlanmış
kur sisteminin terkine sebebiyet veren) yüksek miktardaki artış ve yüksek oranlı
devalüasyon, sözleşmeyi yayıncı bakımından çekilmez hale getirmiştir.
Bu tarihten itibaren taraflar ve klüpler arasında yapılan görüşmeler sonucunda tüm
ilgili taraflar, sözleşmenin 5. maddesinin sondan 3.üncü paragrafında düzenlenen
“ödemeler, efektif olarak Amerikan Doları bazında yada fiili ödeme tarihindeki T.C.
4 REKABET KURUMU
Merkez Bankası döviz kuru üzerinden Türk Lirası olarak yapılabilir” hükmünden sonra
gelmek üzere sözleşmenin aşağıda yazılı şekilde tadil edilmesine karar verilmiştir.
Buna göre;
1- Mezkur sözleşmede 01.03.2001- 01.12.2001 tarihleri arasında yayıncı tarafça
yapılması kararlaştırılmış ödemeler bakımından, USD kuru, 01.03.2001
tarihinden geçerli olmak üzere 750.000.-TL. olarak sabitlenmiştir.
Bu maddede belirlenmiş sabit kur rakamı üzerinden, geçmişe dönük olarak
yapılacak hesap ve takas mahsup işlemi sonucunda yayıncı tarafın Federasyona
borçlu kalması durumunda yayıncı taraf borçlu kaldığı tutarı Federasyona
ödeyecektir.
2- Mezkur sözleşmede 01.01.2002 tarihinden sonra yayıncı tarafça yapılması
kararlaştırılmış ödemeler bakımından, USD kuru cari kurdur. Ancak cari kur ile
yapılacak söz konusu ödemelerde (Digitürk futbol abonelerinin toplam sayısı
825.000.- ulaşana dek) %20 iskonto oranı uygulanacaktır. Abone sayısının
hesabında bireysel abone sözleşmeleri 1 kat sayısı ile işyeri abone sözleşmeleri
ise 4 kat sayısı ile çarpılır…” ifadeleri yer almaktadır.
Diğer tarafından TFF, 3.7.1992 tarihinde yürürlüğe giren 3813 sayılı “Türkiye
Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Yasa” ile özel hukuk
hükümlerine tabi, tüzel kişiliğe sahip ve özerk olarak kurulmuştur.
TFF, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na tabi değildir. Dolayısıyla yayın
haklarının ihale yöntemi kullanılarak devredilmesi, TFF açısından yasal bir
zorunluluk olmayıp iradi bir seçimdir.
I.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Şikayet dilekçesinde, TFF ve hak sahibi yayıncı kuruluşlar arasında
imzalanan sözleşmenin hükümlerinin, ihale şartnamesine aykırı olarak değiştirildiği
ve bunun ihale sürecinde yer alanlar ve almak isteyenler açısından rekabetin
kısıtlanması olarak değerlendirilmesi gerektiği, çünkü ihale şartnamesinde ilan
edilen şartların değişebileceğinin bilinmesi halinde, diğer teşebbüslerin de
tutumlarının daha farklı olacağı ifade edilmektedir.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, TFF açısından yasal bir zorunluluk
olmadığı halde, iradi bir seçimle Türkiye 1. Profesyonel Futbol Ligi karşılaşmalarının
yayın haklarının ihale yöntemi kullanılarak devri yoluna gidilmiş olduğu, 2886 sayılı
Devlet İhale Kanunu kapsamına da girmeyen bu ihale işlemi sırasında, İhale
Şartnamesi'nde belirlenen ödeme şartları ile diğer hususların, ihale öncesi herkese
eşit şekilde uygulandığı ve duyurulduğu anlaşılmıştır. Dolayısıyla ihaleye girerek
yarışan katılımcılar arasında şartları eşit olan bir ihale düzenlendiğinden hakkın
devri sırasında herhangi bir ayrımcılık söz konusu değildir. Şikayetçiler her ne kadar
ihale şartnamesinde ilan edilmiş olan yeni bir ödeme koşulunun ek sözleşme ile
kararlaştırılmış olmasının 4054 sayılı Kanun'a aykırı olduğunu ileri sürmüşlerse de,
döviz kurlarında önceden öngörülmeyen olağanüstü artış gerekçesiyle taraflar
arasında varılan bu anlaşmanın 4054 sayılı Kanun kapsamında bir ihlal olarak
değerlendirilmesine imkan bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
5 REKABET KURUMU
J- SONUÇ
Teleon Reklamcılık ve Filmcilik Sanayi ve Ticaret A.Ş., Star Televizyon
Hizmetleri A.Ş. ve Boyut Prodüksiyon Ticaret A.Ş.'nin, TFF ve hak sahibi yayıncı
kuruluşlar arasında, yayın haklarının devrine ilişkin olarak akdedilen sözleşmenin
ödeme koşullarına ilişkin maddesinin, ihale şartnamesine aykırı bir biçimde
değiştirilerek ABD Dolar kurunun sabitlenmesi konusundaki şikayetleri incelenmiş
olup, yapılan değerlendirmeler sonucunda, şikayet konusunun 4054 sayılı Kanun
kapsamında bir ihlal olarak değerlendirilemeyeceğine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.


Full & Egal Universal Law Academy