1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D1/1/H.Y.-02/01 (Menfi Tespit)
Karar Sayısı : 02-02/20-5
Karar Tarihi : 15.1.2002
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM,
Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER,
Mustafa PARLAK, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL
B- RAPORTÖRLER: Hilal YILMAZ, Salim AYDEMİR
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: - Türkiye Tarım Kredi Kooperatifleri Merkez Birliği
D- TARAFLAR: - Türkiye Tarım Kredi Kooperatifleri Merkez Birliği
Akdeniz Cad. No: 169 Bahçelievler - Ankara
- Gübretaş Gübre Pazarlama ve Terminalcilik A.Ş.
Kasap Sok. No:22 Esentepe - İstanbul
E- DOSYA KONUSU: Türkiye Tarım Kredi Kooperatifleri Merkez Birliği ile
Gübretaş Gübre Pazarlama ve Terminalcilik A.Ş. arasında imzalanan bayilik
protokolüne menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 21.12.2001 tarih ve 5434 sayı ile giren
başvuru üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4, 6, 7 ve 8.
maddeleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 9.1.2002 tarih,
D1/1/H.Y.-02/1 sayılı Menfi Tespit Ön İnceleme Raporu, 11.1.2002 tarih,
REK.0.05.00.00/4 sayılı Başkanlık önergesi ile 02-02 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Türkiye Tarım Kredi Kooperatifleri
Merkez Birliği (TKKMB) ile Gübretaş Gübre Pazarlama ve Terminalcilik A.Ş.
(Gübretaş) arasında akdedilen bayilik protokolünün, 4054 sayılı Kanun’un 4, 6 ve 7.
maddelerine aykırılık teşkil etmediği, bu nedenle aynı Kanun’un 8. maddesi uyarınca
menfi tespit belgesi verilmesi gerektiği ifade edilmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Bildirim konusu protokole taraf olan Gübretaş, %99,99 hissesi Gübre
Fabrikaları T.A.Ş.'e ait, gübre pazarlamasıyla uğraşan bir şirkettir. Gübre üretimi ile
iştigal eden Gübre Fabrikaları T.A.Ş.'nin ise %83,85 oranındaki hissesine TKKMB
sahip olup, Yönetim ve Denetim Kurulu TKKMB yöneticilerinden oluşmaktadır.
TKKMB ile Gübretaş arasında imzalanan, bayilik protokolünün konusunu,
“bayinin (TKKMB) pazarlayacağı ticari kimyevi gübrelerin tamamının protokolde
belirlenen esaslar dahilinde Gübretaş’tan karşılanması” oluşturmaktadır.
2 REKABET KURUMU
4054 sayılı Kanun'un 3. maddesindeki teşebbüs tanımından, ekonomik
faaliyetleri sırasında piyasada bağımsız karar veremeyen gerçek ve tüzel kişilerin,
birbirinden ayrı hukuki kişilikleri olsa dahi, pay sahipliği ve karar alma süreçlerini
etkileyebilme gücü bakımından kontrolü altında bulundukları gerçek veya tüzel
kişilerle birlikte ekonomik bir bütün oluşturdukları ve tek bir teşebbüs sayılmaları
gerektiği anlaşılmalıdır.
Bu çerçevede, piyasada mal alım ve pazarlama faaliyetinde bulunan
TKKMB'nin Gübre Fabrikaları T.A.Ş.'nin sermayesinin yarısından fazlasına sahip
olması, yöneticilerinin aynı zamanda Gübre Fabrikaları T.A.Ş.'nin yönetim kurulunda
çoğunluğu oluşturacak şekilde bulunması, diğer bir ifadeyle yönetimde hak sahibi
olması, ayrıca Gübretaş'ın da Gübre Fabrikaları T.A.Ş.'nin kontrolünde bulunması
gözönüne alındığında, TKKMB ile Gübretaş'ın Kanun'un 3. maddesine göre
aralarında ekonomik bütünlük bulunan tek bir teşebbüs olarak değerlendirilmesi
gerektiği kanaatine varılmıştır.
4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi, "Belirli bir mal veya hizmet piyasasında
doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını
taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası
anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri
hukuka aykırı ve yasaktır" şeklinde düzenlenmiştir. Dolayısıyla, bir anlaşma veya
uyumlu eylem, teşebbüsler arasında gerçekleştirildiği takdirde, Kanun'un 4. maddesi
çerçevesinde değerlendirilebilecektir.
4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi kapsamında olmayan, TKKMB ile Gübretaş
arasında akdedilen bayilik protokolünün bir teşebbüs birliği kararı olarak da
nitelendirilemeyeceği; protokolün taraflarının iki ayrı teşebbüs olmaması ve
ekonomik bütünlük arzeden bir teşebbüsün bulunması nedeniyle Kanun'un 4.
maddesinde aranan, ihlalin "teşebbüsler arası" anlaşma, karar ya da uyumlu eylem
suretiyle yapılmış olması şartının gerçekleşmediği sonucuna ulaşılmıştır.
Diğer taraftan, Kanun’un 6. maddesi hakim durumda olan bir veya birden fazla
teşebbüsün eylemlerini konu almaktadır. Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden;
TKKMB’nin ve Gübretaş’ın toplam gübre satışları içindeki payları ve bu payların
yıllara göre değişimi çerçevesinde söz konusu ekonomik birliğin kimyevi gübre
pazarında fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri rakipleri
ve müşterilerinden bağımsız olarak belirleyebilme gücüne sahip olmadığı dolayısıyla
hakim durumda bulunmadığı anlaşılmıştır.
İ- SONUÇ
Türkiye Tarım Kredi Kooperatifleri Merkez Birliği ile Gübretaş Gübre
Pazarlama ve Terminalcilik A.Ş. arasında akdedilen bayilik protokolünün, 4054 sayılı
Kanun’un 4, 6 ve 7. maddelerine aykırılık teşkil etmediğine, bu nedenle aynı
Kanun’un 8. maddesi uyarınca talep edilen menfi tespit belgesinin verilmesine OY
BİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy