1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2002-3-9 (Devralma)
Karar Sayısı : 02-14/149-65
Karar Tarihi : 12.3.2002
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
II. Başkan : Dr. Kemal EROL
Üyeler : İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Murat GENCER, Mustafa PARLAK, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
Rıfkı ÜNAL
B- RAPORTÖRLER : Yaşar TEKDEMİR, Alper KARAKURT
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: Baxi Home Products Beteiligungs Gmbh
ve M. Murat AKDOĞAN Temsilcileri:
Sibel YURTTUTAN ve Sezin TURAN
M. Fadlullah Cerrahoğlu Hukuk Bürosu
Güllü Sokak No: 1 3. Levent 80630/İstanbul
D- TARAFLAR: M. Murat AKDOĞAN
Yalnız Selvi Cad. No: 19
Yakacık Kartal/İstanbul
Baxi Home Products Beteiligungs GmbH
August- Brötje Strasse 17
D- 26180 Rastede/ALMANYA
Wolf GmbH Industriesstrasse-84048 Mainburg/ALMANYA
E- DOSYA KONUSU: Baymak Makina ve Ticaret A.Ş. (Baymak)’nin hisselerinin
% 85’ine sahip olan Wolf GmbH (Wolf )’ın bu hisselerinin Baxi Home Products
Beteiligungs GmbH (Baxi) ve M. Murat Akdoğan tarafından devralınması
işlemine izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 1.2.2002 tarih, 598 sayı ve 28.2.2002
tarih, 930 sayı ile intikal eden bildirimler üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca
yapılan inceleme sonucu düzenlenen 7.3.2002 tarih ve 2002-3-9/Öİ-02-YT sayılı
Ön İnceleme Raporu, 8.3.2002 tarih, REK.0.07.00.00/7 sayılı Başkanlık önergesi ile
02-14 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Baymak hisselerinin % 85’ine sahip
olan Wolf GmbH’ın bu hisselerinin M. Murat Akdoğan ve Baxi Home Products
Beteiligungs GmbH tarafından devralınması işleminin;
2 REKABET KURUMU
- ilgili ürün pazarlarından su ısıtıcıları, su pompası, radyatör ve klima pazarları
bakımından 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
Tebliğ kapsamında bir devir işlemi olmadığı dolayısıyla izne tabi olmadığı,
- ancak ilgili ürün pazarlarından kaynatıcılar pazarındaki toplam pazar payları
bakımından 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir devir işlemi olduğu, bu işlem
sonucunda kaynatıcılar pazarında aynı Kanunun 7. maddesinde belirtilen hakim
durumun yaratılması veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece
rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı, bu nedenle bildirim
konusu devir işlemine izin verilmesi gerektiği,
- "Hisse Devir Sözleşmesi"nin ayrılmaz parçası olan "Münhasır Marka Lisans
Sözleşmesi"nin 4054 sayılı Kanun bakımından rekabeti sınırlayıcı nitelikte olan
hükümlerinin 556 sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname tarafından cevaz verilen hükümler oldukları ve bu nedenle 4054 sayılı
Kanun çerçevesinde izne tabi olmadıkları; öte yandan Hisse Devir Sözleşmesi'nin
11.2 maddesiyle Wolf GmbH üzerine getirilen kaynatıcılar pazarının alt
pazarlarından olan duvara dayalı kazan pazarında 3 yıllık rekabet yasağının yan
sınırlama sayılması ve devralma işlemiyle birlikte izin verilmesi gerektiği,
- "Hissedarlar Sözleşmesi"nin 13. maddesinde yer alan ve işlem sonrasında Baypa
ve Baymak üzerinde ortak kontrole sahip olacak olan M.Murat AKDOĞAN ve Baxi
üzerine getirilen Baypa ve Baymak ile rekabet yasağı hükmüne; işbu bildirime tabi
işlem olan Baymak’ın ana teşebbüslerin ortak kontrolüne geçmesi bakımından,
işlemin kurucu asli unsuru sayılması ve ancak ana teşebbüslerin Baymak üzerindeki
ortak kontrolleri devam ettiği sürece olması koşuluyla devralma işlemiyle birlikte izin
verilmesi gerektiği, öte yandan yine aynı rekabet yasağı hükmüne 1997/1 sayılı
Tebliğ bakımından bildirime tabi olmayan Baypa’nın M. Murat AKDOĞAN ve Baxi'nin
ortak kontrolüne geçmesi çerçevesinde, ana teşebbüslerin ortak kontrolleri devam
ettiği sürece olması koşuluyla menfi tespit belgesi verilmesi gerektiği,
- Hissedarlar Sözleşmesi'nin 13. maddesinde ana teşebbüsler üzerine getirilen
rekabet yasağının, tarafların ortak kontrolü paylaştıkları süre ile sınırlı olduğuna
ilişkin taraflara bilgi verilmesinin uygun olacağı,
- Hissedarlar Sözleşmesi'nin 19. maddesinde yer alan Gizlilik Hükmünün yan
sınırlama sayılması ve devralma işlemiyle birlikte izin verilmesi gerektiği,
ifade edilmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
İlgili Ürün Pazarı: Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, devralma işlemine konu olan
Baymak’ın temel faaliyet alanları; ‘İç Isıtma Ürünleri’ olarak nitelendirilen kaynatıcılar
(duvara dayalı ve yere dayalı kaynatıcılar), su ısıtıcıları, radyatörler, su pompası,
hava koruma ve az miktarda ateşleyici üretimi ve ithalatıdır. Devralan taraf olan
mevcut durumda Baymak’ın %15 hisse sahibi M. Murat AKDOĞAN’ın söz konusu
pazarlarda başka herhangi bir faaliyeti yoktur. Aynı şekilde devralan diğer taraf olan
Baxi’nin bu pazarlarda herhangi bir faaliyeti mevcut değildir. Bu nedenle, Baymak’ın
faaliyet gösterdiği pazarlar olan, kaynatıcılar, su ısıtıcıları, radyatör, klima, su
3 REKABET KURUMU
pompası, hava koruma ve ateşleyiciler her biri ayrı ayrı olmak üzere ilgili ürün
pazarı olarak belirlenmiştir.
İlgili Coğrafi Pazar: Devralma işlemine konu olan şirketin ürünlerinin satış ve
dağıtımının ülke çapında yapılmasından dolayı söz konusu işlemin etkilerinin dikkate
alınacağı coğrafi pazar, “Türkiye Cumhuriyeti Sınırları” olarak tespit edilmiştir.
H.2. Taraflar
H.2.1. Baymak Makina Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Hisseleri devre konu olan Baymak, İstanbul’da kurulu olup, sermaye beheri
1.000 T.L.’den toplam 24.559.000 adet hisseden oluşmaktadır. Baymak'ın devir
işlemi öncesi itibari ile sermayedarları ve hisse oranları aşağıdaki gibidir:
Tablo 1.Baymak’ın Devir Öncesi Ortaklık Yapısı
Hissedarlar Hisse Oranı (%)
Wolf GmbH 85
M. Murat Akdoğan 15
Baymak’ın 2000 faaliyet yılı itibari ile toplam cirosu 62.7 milyon Euro (yaklaşık
36 trilyon TL) civarındadır. Baymak’ın cirosunun önemli bir kısmı kaynatıcı ve ısıtıcı
satışlarından doğmaktadır.
H.2.2. Wolf GmbH
Bildirime konu devralma işleminin devreden tarafı olan, merkezi Almanya’da
kurulu Wolf şirketi, Preussag ana şirketinin bağlı şirketlerinden birisidir.
H.2.3. M. Murat AKDOĞAN
M. Murat Akdoğan halen Baymak’ın %15 hissesine sahiptir. Ancak Baymak
üzerinde herhangi bir kontrol hakkına sahip değildir. İşlem sonrasında Baymak’ın
kontrolü Baxi ile birlikte M. Murat Akdoğan’ın ortak kontrolüne geçecektir.
H.2.4. Baxi Home Products Beteiligungs GmbH (Baxi)
Baxi bir holding şirketi olarak kurulmuş olup, Avrupa’nın başlıca ısıtma
sistemleri ve sıcak su üreten ekipmanlarının üreticilerinden Baxi Grup Ltd. Şirketinin
bir yan kuruluşudur. Baxi’nin ve bağlı bulunduğu Baxi Grup Ltd.’nin Türkiye’de ilgili
ürün pazarlarında doğrudan ya da dolaylı bir faaliyeti yoktur. Ancak Baxi grup
şirketine ait ürünler devralma işlemine konu Baymak tarafından ithal edilerek
Baymak markası altında satılmaktadır.
Baxi’nin ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir:
Tablo 2. Baxi Home Products Beteiligungs GmbH Ortaklık Yapısı
Hissedarlar Oran (%)
Baxi B.V. Nijkerk 99,93
Brötje Beteiligungs GmbH Rastede 0,07
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
İnceleme konusu, Baymak hisselerinin %85’ine sahip olan Wolf’in bu
hisselerinin, diğer ortak M. Murat Akdoğan ve Baxi tarafından devralınması işlemine
4 REKABET KURUMU
izin verilmesidir. 28.12.2001 tarihinde imzalanan hisse devir sözleşmesiyle Wolf'in
sahip olduğu hisseleri diğer ortak Murat Akdoğan ve Baxi’ye satılması kararı
alınmıştır. İşlem öncesinde Wolf, sahip olduğu %85 oranındaki hissesiyle Baymak'ı
tek başına kontrol etme hakkına sahiptir. %15 oranındaki hisse sahibi M.Murat
AKDOĞAN herhangi bir kontrol hakkına sahip değildir. Bu bildirim aynı anda
gerçekleşen iki işlemi içermektedir. Bunlardan ilki bir devralma diğeri ise devralma
sonrasında devralma işlemine konu teşebbüs üzerinde oluşacak ortak kontrol
nedeniyle bir ortak girişim tesisidir.
Devralma işlemi sonrası Baymak’ın ortaklık yapısı aşağıdaki gibi olacaktır:
Tablo 3. Devralma Sonrası Baymak’ın Ortaklık Yapısı
Hissedarlar Hisse Adedi Oran (%)
Baxi 12.279.500 50
M. Murat Akdoğan 12.279.500 50
Toplam 24.559.000 100
İşlem sonrasında M.Murat AKDOĞAN ve Baxi, Baymak'ın %50-%50 hissesine
sahip olacak dolayısıyla Baymak her iki tarafın ortak kontrolüne geçecektir. Bir
anlamda Baymak bir ortak girişime dönüşmektedir. Rekabet hukuku bakımından, iki
ana teşebbüsün bir mal ya da hizmet pazarındaki faaliyetlerini birleştirmek suretiyle
yeni bir ortak girişim kurmalarıyla, varolan bir şirketi ortak kontrol tesis edecek
şekilde devralmaları arasında herhangi bir fark yoktur. Önemli olan iki gerçek ya da
potansiyel rakibin mevcut ya da kurulacak bir teşebbüs üzerinde ortak kontrol tesis
etmeleri ve o pazara ilişkin faaliyetlerini ortak kontrole sahip oldukları teşebbüs
aracılığıyla yürütmeleridir.
Öte yandan devralma işlemine ilişkin hisse devir sözleşmesi Baymak
tarafından üretilen ve satılan ürünlerin ithalat ve ihracatını yapmak üzere kurulan ve
aynı grup içindeki Baypa Uluslararası Isıtma Soğutma Su Teknolojisi Sistemleri
Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin devrini de öngörmektedir. Baypa hisselerinin devri işlemi
ciro ve pazar payı eşiğinin aşılmaması nedeniyle 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında
bildirime tabi bir işlem olmayıp bu bildirim kapsamı dışında tutulmuş ve ayrıca
değerlendirilmemiştir.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde yer alan tanımlamaya göre bir işlemin
devralma sayılabilmesi için, “herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir
teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da
kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması ve kontrol
etmesi” gerekmektedir.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelere göre, devralma işlemi ile birlikte Wolf'in
Baymak’da sahip olduğu %85 oranındaki hisseleri M.Murat Akdoğan ve Baxi
tarafından satın alınmaktadır. İşlem sonrasında Baymak’ın kontrolü tamamen
M.Murat Akdoğan ve Baxi’ye geçmektedir. Bundan dolayı bildirime konu işlem,
1997/1 sayılı Tebliğ anlamında bir devralma işlemidir.
Devralma işlemi taraflarından Wolf’in tek faaliyeti Baymak üzerinde sahip
olduğu kontrol ile sınırlıdır. Wolf’in Baymak dışında başka faaliyeti yoktur. Devralan
taraflardan M. Murat Akdoğan halen Baymak’ın %15 hissesine sahip olup ilgili ürün
pazarlarında başka herhangi bir faaliyeti yoktur. Aynı şekilde Baxi’nin de Türkiye
5 REKABET KURUMU
Cumhuriyeti sınırlarında ilgili ürün pazarlarında faaliyeti bulunmamaktadır. Bu
nedenle sadece Baymak’ın ciro ve pazar payları dikkate alınmıştır. Aşağıdaki
tablolarda Baymak’ın ciro ve pazar paylarına yer verilmiştir.
Tablo 4. İlgili Ürün Pazarlarına Göre Net Satışların Dağılımı
İlgili Ürün Pazarları 2000 Yılı Cirosu
(Milyar T.L.)
Kaynatıcılar (Kombi, Kat kaloriferi, Kazan) 20.825
Su Isıtıcıları (Şofben, Termosifon) 1.973
Su Pompası (Pompa, Hidrofor) 1.887
Radyatör 5.778
Klima 3.888
Diğer 1.901
Tablo 5. İlgili Ürün Gruplarına Göre Pazar Payları
İlgili Ürün Pazarları Pazar Payları (%)
Kaynatıcılar (Kombi, Kat kaloriferi,
Kazan)
%27.8
Su Isıtıcıları (Şofben,Termosifon) %10.7
Su Pompası (Pompa,Hidrofor) %12.9
Radyatör %17
Klima %6
Diğer %5
1997/1 sayılı Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde yer alan
“Ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar
paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam
cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirası’nı aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin
almaları zorunludur ” hükmü ile getirilen pazar payı ve ciro eşikleri açısından
değerlendirildiğinde, Baymak’ın ilgili ürün pazarlarındaki cirolarının tamamı 25 trilyon
T.L.'nin altında olmakla beraber "Kaynatıcılar" pazarındaki payının %27.8 olması
nedeniyle bildirim konusu devralma işlemi, tarafların ilgili ürün pazarında sahip
oldukları toplam pazar payları yönüyle Tebliğ kapsamında izne tabidir.
Devralma işlemi sonrasında sadece Baymak üzerindeki kontrol, ilgili ürün
pazarlarında başka herhangi bir faaliyeti bulunmayan diğer ortak M. Murat Akdoğan
ve pazara yeni girecek olan Baxi’nin ortak kontrolüne geçecektir. Devralan tarafların
kaynatıcılar pazarında ve diğer ilgili ürün pazarlarında başka faaliyetleri
bulunmadığından ilgili işlem söz konusu pazarlarda yoğunlaşmaya yol açacak bir
etki doğurmayacaktır. Baxi tarafından üretilen ürünlerin Baymak tarafından ithal
edilip yine Baymak markası altında satılması nedeniyle, bu durum devralma işlemine
ilişkin değerlendirmeyi değiştirmemektedir. Öte yandan devralma işlemi sonrasında
Baymak'ın ortaklık yapısının değişmesinin ve Baymak'ın bir ortak girişime
dönüşmesinin kaynatıcılar pazarı ve diğer ilgili ürün pazarlarındaki rekabet koşulları
üzerinde de herhangi bir etkisi olmayacaktır. Bu nedenle işlem sonrasında
kaynatıcılar pazarı ve diğer ilgili ürün pazarlarında yeni bir hakim durumun
yaratılması ya da mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece etkin
rekabetin önemli ölçüde kısıtlanması söz konusu değildir.
6 REKABET KURUMU
H.3.1. Hisse Devir Sözleşmesinde Yer Alan Rekabet Yasağına ve
Marka Lisans Sözleşmesine İlişkin Değerlendirme
Devreden Wolf ile devralan taraflar arasında imzalanan Hisse Devir
Sözleşmesi'nde, Wolf üzerine sadece kaynatıcılar pazarının alt segmenti olan
duvara dayalı kaynatıcılar pazarında 3 yıl süre ile rekabet etmeme yükümlülüğü
getirilmektedir. Hisse Devir Sözleşmesi'nin 1 (g) maddesine göre, Wolf Baymak’a
3 yıl süre ile duvara asılan kombilerde “Wolf” lisansını münhasıran kullanma hakkını
tanıyacak ve bunun sonucu olarak Hisse Devir Sözleşmesi'nin 11.2 maddesine göre
Wolf, alıcılarla ve Baymak’la 31.12.2004 tarihine kadar ilgili ürün pazarlarından
kaynatıcılar pazarının alt segmentlerinden birisi olan duvara dayalı kaynatıcılar
pazarında doğrudan ya da dolaylı olarak rekabet etmeyecektir.
Aşağıda öncelikle devreden ve devralan taraflar arasındaki marka lisans
sözleşmesi ve akabinde Wolf üzerine getirilen rekabet yasağı değerlendirilmiştir.
Bildirime konu Hise Devir Sözleşmesi'nin eki ve parçası niteliğinde olan
Lisans Sözleşmesi bu sözleşmenin 1(g) maddesi uyarınca düzenlenmiş olup, taraflar
arasında münhasır bir lisans veren-lisans alan ilişkisi kurmaktadır. Lisans
Sözleşmesi'nin 1. maddesi;
“Lisans veren (Wolf GmbH) Lisans Alanlara, işbu sözleşmenin geçerlilik
süresi içinde ve işbu Sözleşmenin hüküm ve şartları uyarınca, “WOLF” ticari
markasının Türkiye’de kullanımı konusunda, münhasır bir lisans vermiş
olmaktadır.”şeklindedir.
Aynı sözleşmenin 2. maddesine göre bu lisansın kapsamı bakımından;
“...Sözleşme uyarınca Lisans Alanlara verilen haklar, “WOLF” ticari
markasının duvara monte kazanlar üzerinde ve bu tür kazanlarla bağlantılı olarak
kullanım hakkından ibarettir...” ifadelerine yer verilmiştir.
Söz konusu marka, Lisans Sözleşmesi'nin "Rekabet Etmeme" başlıklı
6. maddesine göre;
“Lisans veren, işbu Sözleşmenin yürürlük süresi boyunca Türkiye’de “WOLF”
ticari markası taşıyan duvara monte kazanlar imal etmeyecek, dağıtmayacak ya da
satmayacak veya bu amaçla bir lisans vermeyecek veya söz konusu ürünler için
doğrudan veya yan kuruluşları aracılığıyla veya lisans verdiği herhangi bir başka kişi
aracılığıyla bayi tayin etmeyecektir.”
Bu marka Lisans Sözleşmesi ile, devralan taraflar "WOLF" markasını
31.12.2004 tarihine kadar münhasıran kullanma hakkına sahip olacak, diğer yandan
Wolf sözleşmenin 6. maddesi uyarınca "WOLF" markasını taşıyan duvara asmalı
kazanlar alanında faaliyet göstermeyecek veya bu amaçla bir üçüncü tarafa lisans
vermeyecek veya söz konusu ürünler için doğrudan ya da yan kuruluşları aracılığıyla
veya lisans verdiği herhangi bir başka kişi aracılığıyla bayi tayin etmeyecektir.
556 sayılı KHK'nın 21. maddesine göre "…Lisans, inhisari lisans veya inhisari
olmayan lisans şeklinde verilebilir…". Aynı maddenin 3. fıkrasında "…İnhisari lisans
söz konusu olduğu zaman, lisans veren başkasına lisans veremez ve hakkını açıkça
saklı tutmadıkça, kendisi de markayı kullanamaz…" denilmek suretiyle, eğer
sözleşmede kararlaştırılmışsa, lisans veren üzerine lisansa konu markayı
7 REKABET KURUMU
kullanmama yükümlülüğü getirilebilir. Bu çerçevede, taraflar arasındaki marka lisans
sözleşmesinde öngörülen münhasırlık ve rekabet yasağı hükümleri 556 sayılı KHK
ile bunlara cevaz verildiği için izne tabi bir işlem olarak değerlendirilmemiştir.
Hisse Devir Sözleşmesi'nin 11.2. maddesinde Wolf üzerine getirilen rekabet
yasağının kapsamı, Marka Lisans Sözleşmesi'nde yer alan rekabet yasağından daha
geniştir. Bir başka deyişle, lisans sözleşmesiyle getirilen sınırlandırma sadece
Wolf'in duvara dayalı kaynatıcılar pazarında "WOLF" markasını kullanmak suretiyle
rekabet etmemesini öngörmektedir. Nitekim bu durum münhasır marka lisans
anlaşmasının ruhuna da uygundur. Oysa Hisse Devir Sözleşmesinin
11.2. maddesinde Wolf şirketinin duvara dayalı kaynatıcılar pazarında sadece
WOLF markası bakımından değil, hiçbir şekilde doğrudan ya da dolaylı rekabet
etmemesi öngörülmektedir. Bu durumda Wolf şirketi bu pazarda "WOLF" markası
dışında başka bir marka taşıyan ürünleri kullanarak rekabet edemeyecektir.
Daha geniş kapsamlı olan bu rekabet yasağının bir yan kısıtlama olarak kabul
edilip 3 yıl süreyle izin verilebilmesi için, bazı koşulların karşılanması gerekmektedir.
Bu koşullar esas olarak devralma işlemiyle birlikte, devralan tarafa peştemaliye ve
know-how aktarılmasına ilişkindir. Eğer yasak sadece peştemaliyenin korunmasına
ilişkin ise 2 yıla kadar, peştemaliye ile birlikte know-how korunmasına da ilişkin ise,
bu durumda 3 yıla kadar izin verilebilmektedir.
Devralma işlemlerinde, taraflarca beklenen faydanın istenilen düzeyde elde
edilebilmesi ve hatta devralmanın hayata geçirilebilmesi için, devralma
gerçekleştikten sonra belli bir süre alıcının satıcının rekabetinden korunması gerekli
olabilmektedir. Özellikle, devralma işleminin makina ve teçhizat satışı ile sınırlı
olmadığı, aksine devralma işlemi ile birlikte alıcıya teknik know-how, belli bir marka
ve müşteri kitlesi ile imaj aktarımının da olduğu durumlarda, alıcının yeni vakıf
olduğu know-how'ı etkin bir biçimde kullanarak, devraldığı müşteri kitlesini
koruyabilmesi için, satıcıya getirilen rekabet etmeme yükümlülüğü daha da önemli
hale gelmektedir. Rekabet yasağının yokluğunda, satıcının eski müşterilerini
çekebilecek olması, alıcının devralmayı gerçekleştirmekte isteksiz davranmasına
neden yol açabileceği için, rekabet yasağı satıştan istenen sonucun elde
edilmesinde genelde olumlu etkiye sahip olmaktadır.
Başvuru formundaki bilgi ve belgelerle ve incemeleyi yapan raportörler
tarafından yapılan görüşmeler neticesinde elde edilen bilgilerden, Wolf tarafından
Baymak'ın M.Murat AKDOĞAN ve Baxi'nin ortak kontrolüne devriyle birlikte,
Baymak'ın faaliyetlerine ilişkin tüm peştemaliyenin de devredildiği, bu
peştemaliyenin özellikle, Baymak’ın uzun yıllar boyunca elde ettiği müşteri
portföyünü, yaklaşık (1200) adet bayiden oluşan bayilik teşkilatını, satış ve servis
ağını içerdiği anlaşılmaktadır. Öte yandan devralma işlemiyle birlikte bir know-how
aktarımının da olduğu ifade edilmiştir. Know-how 1998/2 sayılı Franchise
Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği'nde gizli, özlü ve belirli bilgi olarak
tanımlanmaktadır. Devralma işlemine konu olan know-how’ın esas olarak Baymak'ın
duvara dayalı kaynatıcıların üretiminden satış ve pazarlamasına kadar tüm
aşamalara ilişkin sahip olduğu bilgi birikimi ve tecrübesini içerdiği, bunların belirli,
özlü ve gizli dolayısıyla know-how tanımına uygun olduğu ve bunların da Baymak'ın
devri ile birlikte devralmaya konu edildiği bildirilmiştir. Bu açıklamalar da dikkate
8 REKABET KURUMU
alınarak; Baymak'ın yıllar boyunca elde ettiği tecrübesine dayanan ve esas olarak
çalışanlarının bilgisi dahilinde bulunan, üretim, kalite kontrol, uygun hammadde
seçimi, dağıtım ve pazarlama süreçlerine ilişkin bilgiler, 1998/2 sayılı Tebliğ'deki
koşulları taşıması nedeniyle know-how olarak değerlendirilmiştir. Bu çerçevede
Hisse Devir Sözleşmesi'nin 11.2. maddesinde Wolf ve onunla kontrol unsurları
bakımından aynı grupta yer alan teşebbüsler üzerine getirilen 3 yıllık rekabet
yasağının bir yan sınırlama olduğu kanaatine varılmıştır.
H.3.2. Hissedarlar Sözleşmesi'nde Yer Alan Ortaklar için
Rekabet Yasağı Öngören Hükme İlişkin Değerlendirme
Baxi ile M.Murat Akdoğan arasındaki Hissedarlar Sözleşmesi'nin
13. maddesinde yer verilen ayrıntılı bir düzenlemeyle, hissedarlara ortak kontrole
sahip oldukları Baymak ve Baypa ile ortaklıkları süresince rekabet etme yasağı
getirilmektedir. Bu yasak çerçevesinde, hissedarlar kendileri ya da bağlı kuruluşları
aracılığıyla veya herhangi bir kişinin yöneticisi, acentası, distribütörü, danışmanı
sıfatıyla, doğrudan ya da başka şirketler vasıtasıyla dolaylı olarak Baymak’taki ve
Baypa’daki hissedarlıkları devam ettiği sürece diğer hissedarın izni olmadan
şirketlerin Türkiye’deki faaliyetleri ile rekabet içinde olan bir işle iştigal
etmeyeceklerini (13.1.1), grup şirketlerin müşterisi olan veya olmuş olan birinden
sipariş almak, onunla iş yapmak veya bir başkasına onunla iş yaptırmak suretiyle
rekabet etmeyeceklerini (13.1.2), grup şirketlerin çalışanlarını işe almayacaklarını
(13.1.3) ve grup şirketlerin üreticileri, tedarikçileri ile anlaşmalar yapmayacaklarını
(13.1.4) kabul etmişlerdir. Öte yandan 13. maddede bu yasağa istisnalar getirilmekte
(13.2) ve bu istisnalar çerçevesinde, hissedarlara halka açık bir şirkette en fazla
%3 ortak olma hakkı tanınmaktadır (13.2.1). Ayrıca hissedarlar bildirim konusu olan
hissedarlar sözleşmesinin imzalanması tarihinden geriye doğru 12 ay içinde
faaliyette bulundukları konularda iştigal etmeye devam edebilecekler (13.2.2) ve
grup şirketleri işle ilgili olarak sağlamadıkları hizmetleri sağlamaya devam
edeceklerdir (13.2.3).
Hissedarlar Sözleşmesi'nin 13. maddesi ile hissedarlar üzerine getirilen, ortak
girişim teşebbüsleri olan Baypa ve Baymak ile rekabet etmemelerini öngören
düzenlemeyi (rekabet yasağını) 1997/1 sayılı Tebliğ’de Ortak Girişimler için getirilen
tanımlamada yer alan koordinasyona yol açmama koşulu bakımından
değerlendirmek yerinde olacaktır. 1997/1 sayılı Tebliğ'in 2. maddesinde ortak
girişim:
“…Amaçlarını gerçekleştirmek üzere işgücü ve malvarlığına sahip olacak
şekilde bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkan ve taraflar arasındaki veya
taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayan ortak
girişimler …” şeklinde tanımlanmıştır.
Bu tanımlama çerçevesinde, bir işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında
yoğunlaşma doğurucu bir ortak girişim sayılabilmesinin önemli bir koşulu ortak
girişimin ortak girişimi kuran taraflar arasında veya ortak girişimle taraflar arasında
rekabetçi davranışların koordinasyonuna yol açmamasıdır. Bu çerçevede bir işlemin
1997/1 sayılı Tebliğ anlamında yoğunlaşma doğurucu bir ortak girişim sayılabilmesi
için ortak girişimi kuran tarafların en az birinin ortak girişimin faaliyet gösterdiği
pazardan çekilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla, ortak girişimi kuran ana
9 REKABET KURUMU
teşebbüslerin ortak girişimin faaliyet gösterdiği pazar(lar)dan çekilmesi, 1997/1 sayılı
Tebliğ anlamında yoğunlaşma doğurucu bir ortak girişim kurulabilmesi için işlemin
asli unsuru olarak kabul edilmiştir.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, hissedarlar sözleşmesinde yer alan ve
hissedarlar üzerine getirilen Baypa ve Baymak ile rekabet yasağının 1997/1 sayılı
Tebliğ'de ortak girişimlere ilişkin getirilen tanımlamayla da uygun olacak şekilde,
Baypa ve Baymak üzerinde M.Murat AKDOĞAN ve Baxi arasında bir ortak kontrol
tesis etmenin kurucu unsuru olduğu kanaatine varılmıştır. Ancak bu yasağın
hissedarların adı geçen şirketlerde ortak kontrollerinin devam ettiği süre ile sınırlı
olması makul bulunmuştur.
H.3.3. Hissedarlar Sözleşmesi'nde Getirilen Gizlilik Hükmüne
İlişkin Değerlendirme
Hissedarlar Sözleşmesinin 19. maddesinde taraflar arasında sözleşmeye
ilişkin olmak üzere, bir gizlilik hükmü yer almaktadır. Bu hüküm ile sözleşme
süresince bir tarafın diğer tarafa ifşa ettiği ve normal bir ticari ilişkide olduğu gibi gizli
nitelikteki bilgilerin üçüncü kişilere verilmemesi konusu düzenlenmiştir. Taraflar
arasında güven tesis etmek suretiyle ortaklığın sağlıklı bir zeminde sürmesi için
zorunlu olduğu dikkate alınarak, bu maddede öngörülen gizlilik hükmünün yan
sınırlama olduğu ve devralma işlemiyle birlikte izin verilmesi gerektiği kanaatine
ulaşılmıştır.
I. SONUÇ
Yukarıdaki açıklamalar ışığında; Baymak Makina ve Ticaret A.Ş’nin
hisselerinin %85’ine sahip olan Almanya’da kurulu Wolf GmbH’ın bu hisselerinin
M. Murat Akdoğan ve Baxi Home Products Beteiligungs GmbH tarafından
devralınması işleminin;
- ilgili ürün pazarlarından su ısıtıcıları, su pompası, radyatör ve klima pazarları
bakımından 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
Tebliğ kapsamında bulunmadığına, dolayısıyla izne tabi bir devir işlemi olmadığına,
- ancak ilgili ürün pazarlarından "kaynatıcılar pazarı"ndaki toplam pazar payları
bakımından söz konusu işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir devir işlemi
olduğuna,
- bu işlem sonucunda "kaynatıcılar pazarı"nda aynı Kanun'un 7. maddesinde
belirtilen hakim durumun yaratılması veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi
ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı, bu nedenle
bildirim konusu devir işlemine izin verilmesine,
- "Hissedarlar Sözleşmesi"nin 13. maddesinde yer alan ve işlem sonrasında Baypa
ve Baymak üzerinde ortak kontrole sahip olacak olan M. Murat AKDOĞAN ve Baxi
üzerine getirilen Baypa ve Baymak ile rekabet yasağı hükmünün işlemin kurucu asli
unsuru olduğuna,
- "Hisse Devir Sözleşmesi"nin ayrılmaz parçası olan "Münhasır Marka Lisans
Sözleşmesi"nin 4054 sayılı Kanun bakımından rekabeti sınırlayıcı nitelikte olan
hükümlerinin 556 sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname tarafından cevaz verilen hükümler olduklarına ve bu nedenle 4054 sayılı
10 REKABET KURUMU
Kanun çerçevesinde izne tabi olmadıklarına; öte yandan ilgili hisse devir
sözleşmesinin 11.2 maddesiyle Wolf GmbH üzerine getirilen kaynatıcılar pazarının
alt pazarlarından olan duvara dayalı kazan pazarında 3 yıllık rekabet yasağının bir
yan sınırlama olduğuna ve devralma işlemiyle birlikte izin verilmesine,
- "Hissedarlar Sözleşmesi"nin 19. maddesinde yer alan "gizlilik" hükmünün yan
sınırlama sayılmasına ve devralma işlemiyle birlikte izin verilmesine
OY BİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy