1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2002-4-47-51 (Devralma)
Karar Sayısı : 02-18/204-86
Karar Tarihi : 2.4.2002
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM,
A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER,
Mustafa PARLAK, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL
B- RAPORTÖRLER : Serpil ÇINAROĞLU, Uygar GAZİOĞLU
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: Global Menkul Değerler A.Ş.
D- TARAFLAR: - Global Menkul Değerler A.Ş.
Büyükdere Cd. Maya Akar Center No:100-102 K:15-16
Esentepe/İstanbul
- Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu
Yıldız Posta Cd. Yener Sk. No:3 Esentepe/İstanbul
- Bayındırbank A.Ş.
Eski Büyükdere Cd. No:22 Park Plaza Kat:3 Maslak/İstanbul
- Lütfü HEKİMOĞLU
Emirhan Cd. Akyüz Apt. No:29 K:3 D:8 Dikilitaş
Beşiktaş/İstanbul
E- DOSYA KONUSU: Global Menkul Değerler A.Ş. tarafından; Tasarruf
Mevduatı Sigorta Fonu’nun İktisat Yatırım Menkul Değerler A.Ş. (İktisat
Yatırım)'de sahip olduğu %99.87 hissenin, Bayındırbank A.Ş. (Bayındırbank)’nin
Bayındır Menkul Değerler A.Ş. (Bayındır Menkul Değerler)'de sahip olduğu
%84.89 hissenin ve Lütfü HEKİMOĞLU’nun Hedef Menkul Değerler A.Ş. (Hedef
Menkul Değerler)'de sahip olduğu % 83.5 hissenin devralınması işlemlerine izin
verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 11.3.2002 tarih, 1142 sayı ve 19.3.2002
tarih, 1284 sayı ile giren bildirimler üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca
yapılan inceleme sonucu düzenlenen 28.3.2002 tarih, 2002-4-47-51/Ö.İ.-02-S.Ç.
sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu 29.3.2002 tarih, REK.0.08.00.00/17 sayılı
Başkanlık önergesi ile 02-18 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; başvuru konusu işlemlerin 1997/1
sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi olduğu; ilgili ürün pazarında hakim durum
yaratılması veya mevcut bir hakim durumun daha da güçlendirilmesi ve böylece
2 REKABET KURUMU
rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle bu işlemlere
izin verilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
Ürün Pazarı: İnceleme konusu devralma işlemi açısından ilgili ürün pazarı; "hisse
senedi, tahvil, diğer menkul kıymetler ve bunların dışında kalan kıymetli evrak ile
mali değerleri temsil eden veya ihraç edenin mali yükümlülüklerini içeren belgelerin
birinci ve ikinci el piyasalarında el değiştirmesine yönelik aracılık hizmetleri pazarı"
olarak belirlenmiştir. İlgili ürün pazarı hisse senetleri pazarı, tahvil ve bono işlemleri
pazarı ve tescil işlemleri pazarı alt ürün pazarlarına ayrılmaktadır.
Coğrafi Pazar : Aracı kurumlar; internet, call-center, kısa mesaj servisi gibi teknolojik
imkanları kullanmak suretiyle ülke genelinde hizmet vermekte, geniş hizmet ağının
dışında kalan illerdeki müşterilerin taleplerine de cevap verebilmektedir. Bu nedenle
inceleme konusu devralma işlemi açısından ilgili coğrafi pazar "Türkiye Cumhuriyeti
sınırları" olarak belirlenmiştir.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Kurum'a, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’nun İktisat Yatırım'da sahip olduğu
%99.87 hissenin ve Bayındırbank A.Ş.'nin Bayındır Menkul Değerler'de sahip olduğu
%84.89 hissenin Global Menkul Değerler tarafından devralınması işlemlerine izin
verilmesi talebi ile 11.3.2002 tarihinde ve Lütfü HEKİMOĞLU’nun sahibi bulunduğu
Hedef Menkul Değerler'in % 83.5 hissesinin Global Menkul Değerler tarafından
devralınması işlemine izin verilmesi talebi ile 25.3.2002 tarihinde başvuru
yapılmıştır.
Bildirime konu işlemlerin aynı ilgili pazarda etki göstermesi ve her üç
devralmada da Global Menkul Değerler'in devralan taraf olması nedenleriyle
başvurular birlikte değerlendirilmiştir.
Anılan işlemler, 1997/1 sayılı Tebliğ'in birleşme ve devralma sayılan hallerin
belirlendiği 2. maddesinin (b) bendinde, “Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer
bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da
kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol
etmesi” olarak tanımlanan devralmalardır.
Diğer taraftan, Global Menkul Değerler'in Bayındır Menkul Değerler
hisselerini devralmasına ilişkin olarak yapılan anlaşma kapsamında söz konusu
şirketin hisselerinin %4,47'sini de Avrasya Yatırım Holding A.Ş. devralmaktadır.
Ancak, anılan işlem 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında devralınan şirketin kontrolunda
değişikliğe neden olmadığı için 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi kapsamında bir
devralma değildir.
Söz konusu Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde yer alan,
“birleşme veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin ülkenin tamamında veya bir
bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini
aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk
Lirası’nı aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.” hükmü ile
izne tabi birleşme ve devralmalara pazar payı ve ciro eşiği getirilmiştir.
3 REKABET KURUMU
Öte yandan, 1997/1 sayılı Tebliğ'in 1998/6 sayılı Tebliğ ile değişik 4.
maddesine göre, mali kurumlarda ciro;
“E) Aracı Kuruluşlar İçin;
Sermaye Piyasası Kurulu tarafından çıkarılan ve 29/1/1998 tarihli ve 20064 sayılı
Resmi Gazetede yayımlanan Seri: XI, No: 1 sayılı "Sermaye Piyasasında Mali Tablo
ve Raporlara İlişkin İlke ve Kurallar Hakkında Tebliğ"e göre istenen ayrıntılı gelir
tablosunda yer alan;
1) Brüt satış karı,
2) Diğer faaliyetlerden gelirler ve karlar,
3) Olağanüstü gelirler ve karlar,”
toplamıdır.
Anılan mevzuat çerçevesinde başvuru konusu üç devralma işlemi pazar payı
ve ciro eşikleri açısından değerlendirilmiştir.
İşlemlere ilişkin pazar payı bilgileri -alt pazarlar da dikkate alınarak- aşağıdaki
gibidir:
Hisse Senedi
İşlemleri
Tahvil ve Bono İşlemleri Tescil İşlemleri
Taraflar Kesin
Alım-Satım
Repo-
Ters Repo
Kesin
Alım-
Satım
Repo-Ters
Repo
Global Menkul
Değerler
% …..
% …..
% …..
% …..
% …..
İktisat Yatırım % ….. % ….. % ….. % ….. % …..
Bayındır
Menkul
Değerler
% …..
% …..
% …..
% …..
% …..
Hedef Yatırım % ….. % ….. % ….. % ….. % …..
TOPLAM % ….. % ….. % ….. % ….. % …..
Bu bilgiler çerçevesinde başvuru konusu devralma işlemlerinde pazar payları
açısından Tebliğ'de öngörülen eşiklerin altında kalındığı anlaşılmıştır.
Diğer taraftan, devralma işlemlerine ilişkin 1.1.2001-31.12.2001 dönemine ait
toplam cirolar her işlem için ayrı ayrı olmak üzere aşağıdaki gibidir:
a) İktisat Yatırım hisseleri'nin devralınması işleminde, söz konusu dönemde
taraflardan Global Menkul Değerler’in cirosu …………………………… TL, İktisat
Yatırım'ın ise ……………………… TL olup, toplam ciro ………………………… TL'dir.
b) Bayındır Menkul Değerler hisseleri'nin devralınması işleminde, Global Menkul
Değerler’in …………………………… TL cirosunun yanısıra, Bayındır Menkul
Değerler'in ………………………….. TL cirosu bulunmaktadır. Buna göre, tarafların
toplam cirosu ……………………………... TL'dir.
c) Son olarak Hedef Yatırım hisseleri'nin devralınması işleminde, devralınan Hedef
Yatırım'ın ………………… TL, devralan Global Menkul Değerler’in
……………………… TL olan cirolarının toplamı …………………………….TL'dir.
4 REKABET KURUMU
Başvuru konusu üç işlemde de tarafların toplam cirolarının, 1997/1 sayılı
Tebliğ’de belirtilen eşiği aşması nedeniyle anılan devralma işlemleri Kurul'un iznine
tabidir.
İzne tabi oldukları belirlenen başvuru konusu işlemler, 4054 sayılı Kanun’un
"Birleşme veya Devralma" başlıklı 7. maddesi çerçevesinde incelenmiştir. Anılan
madde “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hakim durum yaratmaya veya hakim
durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir
kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde
azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün
ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya
bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları miras
yoluyla iktisap durumu hariç olmak üzere devralması hukuka aykırı ve yasaktır”
şeklindeki hükümle hakim durum yaratma veya mevcut hakim durumu güçlendirme
neticesini verebilecek devralma işlemlerini yasaklamıştır.
Söz konusu Kanun maddesi çerçevesinde yapılan değerlendirme sonucunda,
bildirimi yapılan devralma işleminin taraflarının toplam pazar paylarının, hakim
durum yaratılması ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasına neden
olamayacak seviyede olduğu kanaatine varılmıştır.
İ- SONUÇ
Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmelerin ışığında; Tasarruf Mevduatı
Sigorta Fonu’nun İktisat Yatırım Menkul Değerler A.Ş.'de sahip olduğu %99.87
hissenin, Bayındırbank A.Ş.’nin Bayındır Menkul Değerler A.Ş.'de sahip olduğu
%84.89 hissenin ve Lütfü HEKİMOĞLU’nun Hedef Menkul Değerler A.Ş.'de sahip
olduğu % 83.5 hissenin Global Menkul Değerler tarafından devralınması işleminin,
1998/2 ve 1998/6 sayılı Tebliğler ile değişik 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi
bir devralma olduğuna, ancak, bu devralma sonucunda, 4054 sayılı Kanun'un 7.
maddesi hükmünde belirtilen, hakim durum yaratılması veya mevcut bir hakim
durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz
konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ
ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy