1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2002-2-34 (Devralma)
Karar Sayısı : 02-18/206-87
Karar Tarihi : 2.4.2002
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM,
A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER,
Mustafa PARLAK, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ
B- RAPORTÖRLER: Hakan Suat ÖLMEZ, İbrahim AYDEMİR
C- BİLDİRİMDE BULUNAN
- Porcan Bilgisayar Donanım ve Yazılım Sanayi Ticaret A.Ş.
- Barkod Bilgisayarlı Kontrol Sistemleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Temsilcileri: Dr. Metin KANMAZ
İstasyon Cad. Hamam Sok. No: 4/1 Göztepe 81060 İstanbul
D- TARAFLAR
- Porcan Bilgisayar Donanım ve Yazılım Sanayi Ticaret A.Ş.
Rıfkı Tongsir Cad. Dik Sok. No: 15 İdealtepe, 81580 İstanbul
- Barkod Bilgisayarlı Kontrol Sistemleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Kuloğlu Sok. No: 25/8 06690 Çankaya/ANKARA
E- DOSYA KONUSU: Porcan Bilgisayar Donanım ve Yazılım Sanayi Ticaret
A.Ş. (Porcan) tarafından Barkod Bilgisayarlı Kontrol Sistemleri Sanayi ve
Ticaret A.Ş. (Barkod) hisselerinin tamamının ve tüm varlıklarının kül halinde
devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 7.3.2002 tarih ve 1076 sayı ile giren
bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile
1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen
22.3.2002 tarih, 2002-2-34/Öİ-02-HSÖ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu
22.3.2002 tarih, REK.0.06.00.00/34 sayılı Başkanlık önergesi ile 02-18 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; bildirime konu işlem sonucunda,
ilgili ürün pazarlarında, 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesinde belirtilen bir hakim
durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece
rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı, dolayısıyla söz konusu
devralma işlemine izin verilmesinin uygun olacağı ifade edilmiştir.
2 REKABET KURUMU
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. Ürün Pazarı: Bildirime konu işlemin taraflarından Porcan ve hisseleri devre
konu olan Barkod, otomotik tanıma ve veri toplama (OT/VT) ürünleri ve sistemleri
olarak anılan mobil sistemler ve barkod sistemleri alanında faaliyet
göstermektedirler. Dolayısıyla işlemin değerlendirilmesinde ilgili ürün pazarı; "Mobil
Sistemler" ve "Barkod Sistemleri" pazarları olarak tanımlanmıştır.
H.1.2. Coğrafi Pazar: İlgili ürün pazarına konu ürünlerin Türkiye genelinde satımının
mümkün olması ve pazar farklılaşması yaratacak faktörlerin bulunmaması nedeniyle
ilgili coğrafi pazar, "Türkiye Cumhuriyeti sınırları" olarak kabul edilmiştir.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ'in 2. maddesinin (b) bendinde, "herhangi bir
teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının
tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren
araçları devralması veya kontrol etmesi" teşebbüsler arası birleşme ve devralma
sayılan hallerden biri olarak belirlenmiştir. Bu çerçevede, Porcan tarafından Barkod
hisselerinin tamamının devralınması işlemi 1997/1 sayılı Tebliğ anlamında bir
"devralma" dır.
Dosya mevcudundan, Porcan ve Barkod'un mobil sistemleri pazarında toplam
%70, barkod sistemleri pazarında ise toplam % 30 pazar paylarının bulunduğu,
bunun yanı sıra her iki şirketin ilgili ürün piyasalarındaki toplam cirolarının
17.135.000.000.000 TL olduğu anlaşılmıştır.
1997/1 sayılı Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde,
"birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, Ülkenin tamamında veya
bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın %25'ini
aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk
Lirasını aşması halinde Rekabet Kurulu'ndan izin almaları zorunludur." hükmü yer
almaktadır. Bildirime konu devir işlemi bu hüküm ile getirilen pazar payı ve ciro
eşikleri açısından değerlendirildiğinde, tarafların sahip olduğu toplam pazar
paylarının anılan Tebliğ'de belirtilen eşiği aşmasından dolayı, söz konusu işlemin,
Rekabet Kurulu'ndan izin alınması gereken bir devralma işlemi olduğu
görülmektedir.
4054 sayılı Kanun'un "Birleşme veya Devralma" başlığı altındaki
7. maddesinde yer alan, "Bir ya da birden fazla teşebbüsün hâkim durum yaratmaya
veya hâkim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut
bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde
azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün
ya da kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya
bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları, miras
yoluyla iktisap durumu hariç olmak üzere, devralması hukuka aykırı ve yasaktır."
hükmü gereğince, bir birleşme veya devralmanın yasaklanabilmesi için işlemin, ya
3 REKABET KURUMU
hakim durum yaratarak ya da mevcut bir hakim durumu güçlendirerek ilgili piyasada
rekabeti önemli ölçüde azaltması gerekmektedir.
H.2.1. Piyasanın Yapısı
H.2.1.1. Bilişim Sektörü ve İlgili Pazarlar
Mobil Sistemleri ve Barkod Sistemleri olarak belirlenen ilgili pazarların da
dahil olduğu bilişim sektörü aşağıdaki ana katagorilerde incelenmektedir;
- BT donanım [bilgisayar donanımı (yazıcı, ATM, POS terminalleri),
ofis donanımı, veri iletişim donanımı]
- Yazılım sistem yazılımı (işletim sistemleri, sistem yönetim yazılımları, yazılım
geliştirme araçları, güvenlik yazılımları), uygulama yazılımı (veritabanı, iş
uygulamaları)
- Hizmet (danışmanlık, eğitim, sistem entegrasyonu ve proje yönetimi, outsourcing,
yazılım destek, teknik servis/donanım destek)
- Telekom donanımı [telekom ağ donanımı (transmisyon cihazları, kamusal
anahtarlama ekipmanları, kurumsal anahtarlama ekipmanı, mobil iletişim altyapı
donanımı, diğer telekom ağ donanımı), telekom son kullanıcı donanımı
(telefon, mobil telefon, diğer terminal donanımı)]
- Taşıyıcı hizmetler (telefon, mobil telefon, veri ve kiralık hat, kablolu TV ve uydu
hizmetleri)
- Tüketim malzemeleri.
Bilişim sektöründeki ilk 500 firma incelendiğinde; Porcan'ın 103., Barkod'un
ise 143. sırada olduğu, bilişim sektörünün yukarıda belirtilen ana alt sektörlerinin
hiçbirisinde ilk 10 içerisinde bulunmadıkları, faaliyette bulundukları pazarların bu
sektörlerin daha alt pazarlarında yer aldığı anlaşılmıştır.
H.2.1.2. Arz-Talep Elastikiyeti ve Ürün Yaşam Süresi
Bilişim sektörünün altında yer alan tüm alt pazarlarda teknoloji yüksek ürünler
ve hizmetler sunulmaktadır. Teknolojinin hızlı ilerlemesi nedeniyle yeni bir ürün
piyasaya çıkar çıkmaz alternatif ürünleri de beraberinde getirmektedir ve bu
piyasalara giriş çıkış oldukça kolaydır.
Bu sektördeki markaların başka markalarla ikame edilebilirliği yüksektir. Hatta
taklit ve toplama ürünlerin de piyasada satıldığı görülebilmektedir. Bu nedenle talep
her zaman başka bir markaya kayabilmekte ayrıca başka bir alanı karlı görebilen
üreticiler de kolaylıkla o alana geçebilmektedirler. Arz ve talep elastikiyeti yüksek
olan bu tür ürünlerin teknoloji ağırlıklı olması dolayısıyla ortalama ömürleri, 1-2 yıl
gibi çok kısa zamanlardır.
H.2.1.3. Uluslararası Piyasalardaki Rekabet Güçleri
İlgili pazarın yapısı gereği yoğun bir uluslararası rekabet söz konusudur.
Ülkeler arasındaki ticaret serbestisinin gittikçe artması, özellikle hacim olarak küçük
fakat değer olarak büyük olan teknoloji ürünlerinin ülkeler arasındaki ticaretini de
artırmaktadır. Özellikle markalı ürünlerin yanı sıra Uzakdoğu ülkelerinden ucuz
işgücü sayesinde maliyet avantajıyla üretilen ürünlerin ithalatı yurt içindeki rekabeti
yakından etkilemektedir.
4 REKABET KURUMU
H.2.1.4. Türkiye'de Bilişim Sektörü
Türkiye'deki firmalar genelde bilişim sektörü ile ilgili ürünleri ithal etmekte ve
belirli markaların distribütörlüğünü yapmaktadır. Bilişim sektörü yılda yaklaşık 20-25
(1999 yılı tahmini büyüme oranı %17) oranında büyüme göstermektedir. Bu büyüme
hızına ulaşamayan ve yurt dışından gelecek muhtemel rakiplerin rekabetine karşı
hazırlıklı olamayan firmalar pazar paylarını kaybedebilmektedir. Düşük sermayeli
firmaların birleşmeleri de bu ortamda makul görülmektedir. Bu tür birleşmeler
yoğunlaşmayı artırıcı değil, aksine çok yoğun bir rekabet ortamında rekabet gücünün
korunması olarak mütalaa edilebilmektedir.
Teknoloji ürünlerinin kolay bir şekilde ithal edilebilmesi ve birçok ürün
çeşidinin bulunması, talep ve arz elastikiyetinin yüksek olması, sektördeki firmaların
satış sonrası hizmet olanaklarını artırarak farklılaştırılmış bir ürün yaratma yoluna
gitmelerine ve tüketicilerin de daha güvenilir ürünlere ulaşmalarına imkan
vermektedir. Tek bir markanın dağıtımını yapan bir firmanın yurt çapında satış
sonrası hizmet birimlerini kurması son derece güçtür. Bu sebeple birkaç marka
çeşidine birlikte bu hizmetin verilmesi sabit maliyetleri düşürücü bir etki yapmakta ve
ürünler arasında sinerji yaratılmaktadır.
Bilişim sektöründeki arz elastikiyetinin yüksekliği bilişim sektörü içerisindeki
alt sektörler açısından her zaman potansiyel rekabetin yüksek olması anlamına da
gelmektedir. Türkiye'de de çok sayıda firmanın (2500'e yakın) bu sektörde faaliyet
gösterdiği dikkate alındığında bir alt sektörde pazar payı yüksek olan herhangi bir
firma her an sektöre girecek yeni güçlü rakipler karşısında bu pazar payını kaybetme
olasılığıyla karşı karşıya olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle potansiyel rekabetin
güçlü olduğu bu sektörlerde tekelci veya aşırı karlar elde etmek de diğer sektörlere
göre daha zordur.
Yukarıdaki bilgilerden hareketle,
- Bahsi geçen şirketlerin ilgili ürün pazarı'nda güçlü konumda bulunsalar dahi ülke içi
potansiyel rekabetin yüksek olması,
- İlgili ürün piyasasında arz ve talep elastikiyetinin yüksek olması,
- Ürün yaşam süresinin düşük olması,
- Herhangi bir firmanın piyasadaki dengeleri tek başına değiştirmesinin mümkün
görünmemesi,
- Uluslararası rekabetin çok yoğun ve güçlü olması ve ilgili piyasaya giriş çıkış
kolaylığı,
nedenleriyle bildirime konu işlem sonucunda hakim durum yaratılmasının veya
mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmadığı kanaatine varılmıştır.
I- SONUÇ
Yukarıda yer verilen tespitler ve değerlendirmeler doğrultusunda;
1. Barkod Bilgisayarlı Kontrol Sistemleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. hisselerinin
tamamının Porcan Bilgisayar Donanım ve Yazılım Sanayi Ticaret A.Ş. tarafından
devralınması işleminin; tarafların sahip olduğu toplam pazar payları yönüyle
5 REKABET KURUMU
1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi bir devralma işlemi olduğuna,
2. Bu işlem sonucunda, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un
7. maddesi çerçevesinde, ilgili ürün pazarlarında hakim durum yaratılması veya
mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmaması, dolayısıyla bildirim konusu devralma işlemine
izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy