Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2002-4-3 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 02-26/271-110
Karar Tarihi : 30.4.2002
Dosya Konusu : Ataköy Marina ve Yat İşletmeleri A.Ş. ve Tek-Art
Kalamış ve Fenerbahçe Marmara Turizm Tesisleri
A.Ş. tarafından fiyatların döviz cinsinden, birbirine
çok yakın belirlenmek suretiyle hakim durumun
kötüye kullanıldığı iddiası.
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, İsmet CANTÜRK,
Nejdet KARACEHENNEM, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER,
Mustafa PARLAK, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL
B- RAPORTÖRLER : M. Okan ALPAY, Metin HASSU
C- ŞİKAYET EDEN : Mehmet ATAY
Koruluk Sk. No:36/2 Beylerbeyi Üsküdar/İstanbul
D- HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
YAPILANLAR : - Ataköy Marina ve Yat İşletmeleri A.Ş.
Sahil Yolu 34710 Ataköy/İstanbul
- Tek-Art Kalamış ve Fenerbahçe Marmara
Turizm Tesisleri A.Ş.
Münir Nurettin Selçuk Cd. Kalamış/İstanbul
E- İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayetçi tarafından elektronik posta ile gönderilen ve
Kurum kayıtlarına 3.1.2002 tarih ve 69 sayı ile giren şikayet dilekçesinde;
İstanbul'da, Ataköy Marina ve Fenerbahçe-Kalamış Marina dışında güvenli tekne
bağlanacak yer bulunmasının zorluğuna değinilmiş ve fiyatların her iki marinada
da döviz cinsinden belirlendiği ve birbirlerine çok yakın tutulduğu ifade edilmiştir.
F- RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; Ataköy Marina ve Yat İşletmeleri A.Ş.
ve Tek-Art Kalamış ve Fenerbahçe Marmara Turizm Tesisleri A.Ş.’nin fiyat
konusundaki uygulamalarının İstanbul ili marina hizmetleri pazarında 4054 sayılı
Kanun’un 4. ve 6. maddeleri kapsamında bir ihlal teşkil etmediği, bu sebeple
02-26/271-110
2
anılan teşebbüsler hakkında bir soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade
edilmiştir.
G- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. İlgili Pazar
İlgili Ürün Pazarı: Yabancı dilde “marina” olarak tanımlanan yat limanı;
gemicilerin uyku, yemek ve gemilerin yakıt ve tamirat talebini karşılayan,
yelkenlilerin girebileceği, alış-veriş yapabileceği, haberleşmenin ve ulaşımın
sağlanabildiği bir faaliyet alanı yaratan yerdir.
Marinalar diğer yat bağlama yerlerinden, sağladıkları güvenlik ortamları ve geniş
hizmet ağları ile farklılık göstermektedirler. Bu bakımdan, ilgili ürün pazarı
"marina hizmetleri pazarı" olarak belirlenmiştir.
İlgili Coğrafi Pazar: Ülkemizin Ege ve Güney sahillerindeki marinalar genellikle
gezici tipteki yatlar tarafından kullanılırken, İstanbul ilinde bulunan marinalara
olan talebin kaynağını hareketsiz yatların oluşturduğu görülmektedir. Şikayete
konu iki marinaya ilişkin rakamlar da bunu destekler niteliktedir. Buna göre,
Ataköy Marina müşterilerinin %72'si ile, Fenerbahçe-Kalamış Marina ise %73'ü
ile yıllık sözleşme yapmaktadır. Diğer taraftan Ataköy Marina'nın müşterilerinin
%91'i, Fenerbahçe-Kalamış Marina'nın müşterilerinin ise %96'sı İstanbul'da
ikamet eden yat sahipleridir. Bu kişilerin yatlarını özellikle İstanbul'da bağlamayı
tercih ettikleri, bu nedenle de bu marinalara olan talebin fiyat esnekliğinin çok
düşük olduğu göz önüne alınarak, ilgili coğrafi pazar "İstanbul ili" olarak
belirlenmiştir.
G.2. Yapılan Tespit ve Değerlendirmeler
G.2.1. 4054 Sayılı Kanun’un 4. Maddesinin İhlali İddiasına İlişkin Tespit ve
Değerlendirmeler.
4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi teşebbüsler arası anlaşmalar, teşebbüs birlikleri
kararları ve uyumlu eylemler yoluyla rekabetin sınırlanmasını, engellenmesini ve
bozulmasını yasaklamaktadır. Anılan maddenin ikinci fıkrasında tadadi olarak
sayılan bu haller arasında, "Mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı
oluşturan maliyet, kar gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit
edilmesi" de bulunmaktadır.
Marina işletmeciliği sektöründe, fiyatlar işletmeciler tarafından serbestçe
belirlenmekte, 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu’nun 10. maddesi uyarınca da
Turizm Bakanlığı tarafından tasdik edilmektedir.
İstanbul ilinde faaliyet gösteren Ataköy ve Fenerbahçe-Kalamış marinaları
tarafından, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edildiğine dair bir tespit
02-26/271-110
3
bulunmamaktadır. Kurum raportörlerince yapılan yerinde incelemelerde, bölgede
faaliyet gösteren her iki marinanın kendi fiyat listeleriyle çalıştığı, fiyatların
birbiriyle uyumlu olmadığı, fiyat değişikliklerinin farklı yıllarda gerçekleştiği
belirlenmiştir.
İstanbul’da faaliyet gösteren marinaların fiyat listeleri aşağıdaki gibidir:
Ataköy Marina 2000-2002 Fiyat Listesi (ABD Doları)
M2 Günlük 31 Günlük 365 Günlük
17-22 0.616 13.382 69.851
36-50 0.491 10.170 54.802
136-160 0.375 8.029 44.605
169-180 0.437 8.421 44.783
M2 Günlük 31 Günlük 365 Günlük
20 12.31 267.63 1,397.03
40 19.63 406.80 2,192.07
150 56.20 1,204.34 6,690.75
170 74.31 1,431.64 7,613.18
Fenerbahçe-Kalamış Marina 2000-2002 Fiyat Listesi (ABD Doları)
M2 Günlük 30 Günlük 365 Günlük
16-35.99 0.505 0.401 0.205
36-55.99 0.507 0.405 0.175
136-169.99 0.412 0.294 0.148
170+ 0.386 0.281 0.125
M2 Günlük 30 Günlük 365 Günlük
20 10.10 240.60 1,496.50
40 20.28 486.00 2,555.00
150 61.80 1,323.00 8,103.00
170 65.62 1,433.10 7,756.25
Görüldüğü gibi, liste fiyatları içinde yer alan farklı büyüklükteki tekneler ve farklı
süreler için her iki marina tarafından değişik fiyatlar uygulanmaktadır. Bu fiyat
farkları %20'lere kadar çıkmaktadır. Örneğin, 20 m2 için Ataköy Marina’da
uygulanan bağlama ücreti günlük olarak Fenerbahçe-Kalamış Marina’ya göre
02-26/271-110
4
yaklaşık %22 oranında yüksek iken, 150 m2 için yıllık bazda uygulanan fiyat
Fenerbahçe-Kalamış Marina’ya göre %17.43 oranında daha ucuzdur.
Şikayete konu iki marina arasındaki nominal fiyat farkları ve oranlarına aşağıda
yer verilmiştir:
Ataköy Marina'nın Fiyatlarının, Fenerbahçe-Kalamış Marina'nın Fiyatlarına
Nominal Farkı (ABD Doları)
M2 Günlük 31 Günlük 365 Günlük
20 2.21 27.03 -99.47
40 -0.65 -79.20 -362.93
150 -5.60 -118.66 -1412.25
170 8.69 -1.46 -143.07
Ataköy Marina'nın Fiyatlarının, Fenerbahçe-Kalamış Marina'nın Fiyatlarına Oranı
(%)
M2 Günlük 31 Günlük 365 Günlük
20 21.89 11.23 -6.65
40 -3.22 -16.30 -14.20
150 -9.06 -8.97 -17.43
170 13.25 -0.10 -1.84
Ayrıca, Ataköy ve Fenerbahçe-Kalamış marinaları son 4 yıl içerisinde farklı
zamanlarda fiyat değişikliklerine gitmişlerdir. Ataköy Marina 1998, 1999 ve 2000
yıllarında aynı fiyat listesini uygulamış olup, 2001 yılından itibaren daha önce
teknelerin boy uzunluğuna göre hesaplanan bağlama ücretlerini, teknelerin m2
alan ölçüsüne göre hesaplamaya başlamıştır. Bu nedenle 2001 yılında
gerçekleştirilen fiyat artış oranının tespiti mümkün olmamıştır. Fenerbahçe-
Kalamış Marina ise, 1998-1999 yıllarında teknelerin boyları üzerinden ve Alman
Markı üzerinden aynı fiyat listesini uygulamış olup, 1.1.2000 tarihinden itibaren
m2 (enboy) sistemine ve ABD Doları üzerinden yeni bir fiyatlandırma sistemine
geçmiştir. Her iki teşebbüsün fiyat artışları farklı yıllarda gerçekleşmiş olup,
bunların 2000 yılından önceki dönemlere ait eski fiyat listeleri de güncel listeler
gibi farklılık göstermektedir.
Bunun yanı sıra, Fenerbahçe-Kalamış Marinası’ndan temin edilen fatura
örneklerinde, bazı müşterilere yıl içinde uygulanan Turizm Bakanlığı onaylı fiyat
listeleri üzerinden %5 oranında indirim uygulandığı görülmüştür.
02-26/271-110
5
Bu çerçevede, iki teşebbüsün fiyat uygulamalarında herhangi bir paralellik,
işbirliği, uyumlu eylem ya da anlaşma olmaması, ilgili ürün pazarında 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesinin ihlal edilmediğini göstermektedir.
H.2.2. 4054 Sayılı Kanun’un 6. Maddesinin İhlali İddiasına İlişkin Tespit ve
Değerlendirmeler
4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinde, "Bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin
bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim
durumunu tek başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte
davranışlar ile kötüye kullanması hukuka aykırı ve yasaktır." hükmüne yer
verilmiştir. Hakim durum ise, Kanun'un 3. maddesinde, "Belirli bir piyasadaki bir
veya birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket
ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri
belirleyebilme gücünü ifade eder” şeklinde tanımlanmıştır.
Söz konusu teşebbüslerin ilgili ürün pazarının %100'ünü ellerinde tuttukları
yapılan yerinde incelemelerde tespit edilmiştir. Buna göre, 2001 yılı aylık bazda
ortalama doluluk oranına göre Ataköy marina %….. ve Fenarbahçe-Kalamış
marina %….. pazar payına sahiptir.
Öte yandan, şikayete konu teşebbüslerin aşırı fiyat uyguladıkları iddiası
çerçevesinde Türkiye’deki diğer marinaların fiyatlarıyla karşılaştırmalar
yapılmıştır. Aşağıdaki tablolarda da yer verildiği üzere, her iki marinanın fiyatları
Ege ve Akdenizde faaliyet gösteren bazı marinaların fiyatlarına göre yüksek,
diğer bazı marinaların fiyatlarına göre ise daha düşüktür.
Setur Çeşme Marina 2000-2002 Fiyat Listesi (ABD Doları)
M2 Günlük 30 Günlük 365 Günlük
36-55.99 0.724 0.630 0.208
136-169.99 0.739 0.643 0.212
170+ 0.744 0.647 0.213
M2 Günlük 30 Günlük 365 Günlük
40 28.96 756.00 3,036.80
150 110.85 2,893.50 11,607.00
170 126.48 3,299.70 13,216.65
02-26/271-110
6
Setur Antalya Marina 2000-2002 Fiyat Listesi (ABD Doları)
M2 Günlük 30 Günlük 365 Günlük
36-55.99 0.495 0.342 0.126
136-169.99 0.403 0.264 0.095
170+ 0.473 0.297 0.106
M2 Günlük 30 Günlük 365 Günlük
40 19.80 410.40 1,839.60
150 60.45 1,188.00 5,201.25
170 80.41 1,514.70 6,577.30
Bodrum-Karada Marina 2001 Fiyat Listesi (ABD Doları)
M2 Günlük 31 Günlük 365 Günlük
36-50 0.598 0.437 0.152
136-160 0.714 0.508 0.178
169-180 0.758 0.535 0.187
M2 Günlük 31 Günlük 365 Günlük
40 23.91 542.04 2,214.19
150 107.05 2,364.51 9,768.50
170 128.91 2,820.82 11,624.51
İlgili pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerin uyguladıkları fiyatların incelenmesi
sonucunda ve yukarıda yer verilen tespitlerin ışığında, bölgede faaliyet gösteren
her iki teşebbüsün de aşırı fiyat uygulamadıkları, bu çerçevede 4054 sayılı
Kanun'un 6. maddesinin ihlal edilmediği sonucuna varılmıştır.
I-SONUÇ:
Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler doğrultusunda; Ataköy Marina ve
Yat İşletmeleri A.Ş. ve Tek-Art Kalamış ve Fenerbahçe Marmara Turizm Tesisleri
A.Ş.'nin, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’u ihlal ettiklerine
ilişkin herhangi bir tespit bulunmadığından, adı geçen teşebbüsler hakkında
02-26/271-110
7
Kanun’un 41. maddesi gereğince soruşturma açılmasına gerek olmadığına,
şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy