1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2002-3-35 (Devralma)
Karar Sayısı : 02-28/314-129
Karar Tarihi : 14.5.2002
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU.
Üyeler : Dr.Kemal EROL, İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM,
A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER,
Mustafa PARLAK, Rıfkı ÜNAL
B- RAPORTÖRLER: Şahin YAVUZ, Meltem BAĞIŞ AKKAYA
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: Atlas Copco AB
Temsilcisi: Av. Şefika PEKİN
Beybi Giz Plaza Meydan Sok. No:28 K.14
80670 Maslak/İSTANBUL
D- TARAFLAR: - Atlas Copco AB
Sickla Industrivag 3 (Nacka) S-10523 İSVEÇ
- ThyssenKrupp Technologies AG
Am Thyssenhaus 1 45128 Essen ALMANYA
E- DOSYA KONUSU: Atlas Copco AB'nin, bağlantılı teşebbüsü Atlas Copco
Holding GmbH aracılığıyla Krupp Berco Bautechnik GmbH şirketinin tüm
hisselerini ThyssenKrupp Technologies AG şirketinden devralması işlemine
izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 29.3.2002 tarih, 1498 sayı ve 25.4.2002
tarih, 1942 sayı ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan
inceleme sonucunda düzenlenen 9.5.2002 tarih, 2002-3-35/Öİ-02-Ş.YA sayılı
Devralma Ön İnceleme Raporu, 10.5.2002 tarih, REK.0.07.00.00/23 sayılı Başkanlık
önergesi ile 02-28 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Atlas Copco AB'nin, bağlantılı
teşebbüsü olan Atlas Copco Holding GmbH aracılığıyla Krupp Berco Bautechnik
GmbH şirketinin tüm hisselerini ThyssenKrupp Technologies AG şirketinden
devralması işleminin, tarafların ilgili ürün pazarında sahip oldukları toplam pazar
payları yönüyle 1997/1 sayılı "Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ" kapsamına girmekle birlikte, 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratan veya
mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir
kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde
2 REKABET KURUMU
azaltılması sonucunu doğuran nitelikte olmadığından, söz konusu devir işlemine izin
verilmesinin uygun olacağı ifade edilmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H. 1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Devralma işlemine taraf olan teşebbüslerden Atlas Copco AB, madencilik ve
taş ocağı sektörleri için makine ve alet imalatı ve dağıtımı, kompresör, jeneratör,
sınai güç aletleri ve profesyonel elektrik güç aletleri imalatı ve dağıtımı, inşaat ve
sınai piyasalar için teçhizat kiralama alanlarında faaliyet göstermektedir. Devre konu
teşebbüs Krupp Berco Bautechnik GmbH ise hidrolik kırıcılar (hydraulic hammers),
hidrolik parçalayıcılar (hydraulic crushers) ve hidrolik toz haline getiren aletleri
(hydraulic pulverisers) geliştirmekte, imal etmekte ve dağıtmaktadır. Söz konusu
aletler ikame edilebilir, değiştirilebilir eklemelerdir. Devre konu teşebbüs Krupp
Berco Bautechnik GmbH'nin Türkiye'ye yönelik satışları sadece hidrolik kırıcılar
alanında olduğundan yoğunlaşma da hidrolik kırıcılar alanında gerçekleşecektir.
Hidrolik kırıcılar, malzemenin imhasında kullanılan kırıcı veya kesici uçlardır
ve genellikle kazıcı yükleyiciler (hydraulic excavators) vb inşaat ve kazı makinalarına
bağlanmaktadır. Kazıcı yükleyiciler aşağıda belirtilen 3 kategoride sınıflandırılabilir:
- Ağırlıkları en fazla 9 tona kadar olan mini ve çok maksatlı (kompakt) kazıcı
yükleyiciler (backhoe loader),
- Ağırlıkları 9 ile 24 ton arası olan standart tip kazıcı yükleyiciler,
- Ağırlıkları 24 tondan daha fazla olan büyük tip kazıcı yükleyiciler.
Bunlar malzemelerin kırılması, kazılması, itilmesi, taşınması ve başka bir
araca yüklenmesi için özellikle taş ocakları, madencilik, hafriyat ve inşaat
çalışmalarında kullanılmaktadır. Hidrolik kırıcılara inşaat ve kazı makinalarının
hidrolik sistemleri tarafından işlevlerini görmeleri için güç sağlanmaktadır. Kazıcı
yükleyicilerin hidrolik sistemleri, bomları, hidrolik kırıcı üreticisi tarafından önceden
tasarımlanan, hidrolik güç tüketiminin vurucu aletin peformansını en iyi sağlayacağı
şekilde seçilmelidir. Bu durumda yapılacak iş bakımından hidrolik kırıcılar, inşaat ve
kazı makinalarının seçiminde önemlidir. Hidrolik kırıcılar özellikleri ve uygulama
alanları açısından hidrolik parçalayıcılar ve toz haline getiren aletler ile ikame
edilememektedir.
Hafif ağırlıklı, orta ağırlıklı ve ağır hizmet tipi hidrolik kırıcıların ağırlık
kategorileri yukarıda anılan taşıyıcı makinalar gibi üç gruba ayrılsa da temelde aynı
ürün pazarının alt segmentleri (kategorileri) olarak ele alınmaktadır:
1. Hafif ağırlıklı hidrolik kırıcıların ağırlıkları 500 kiloya kadardır ve taşıma ağırlıkları
9 tona kadar olan mini kazıcı yükleyicileri, kompakt kazıcı yükleyicileri ve backhoe
loader'lar ile kullanılmaktadır. Kullanıcılar, küçük kazı ve imha işlerini uygulamak için
bunları kendi kazıcı yükleyicilerine yedek veya ek aletler olarak kullanmaktadırlar.
Hafif ağırlıklı hidrolik kırıcılar ara sıra ve/veya kısa bir süre boyunca
kullanılmaktadırlar.
2. Orta ağırlıklı hidrolik kırıcıların ağırlıkları ortalama 500 ile 1,200 kilo arasında
değişmektedir. Bunlar daha çok taşıma ağırlıkları 9 ton ile 24 ton arasında olan
3 REKABET KURUMU
kompakt ve standart kazıcı yükleyicilerine bağlanmaktadır. Orta ağırlıklı hidrolik
kırıcıların esas uygulama alanı binaların yıkımı ile yüzeylerin asfaltlanması ile beton,
tuğla ve benzeri katı madeni malzemelerden inşa edilen yapıların inşaatıdır. Hafif
ağırlıklı hidrolik kırıcıların aksine, orta ağırlıklı hidrolik kırıcılar tesisatının kazıcı
yükleyicilerine kurulumu, kırıcının ve kazıcı yükleyicisinin yağ basıncı ve hacmine
uygun olarak ayarlanmaları gerektiğinden uzmanlar tarafından yapılmaktadır.
3. Ağır iş tipi hidrolik kırıcıların ağırlıkları ise, ortalama olarak 1,200 ile 1,700 kilo
arasında değişmektedir. Bunlar, başlıca madencilik ve taş oacaklarında
malzemelerin çıkarılmasında ve ayrıca ağır iş yıkımlarında kullanılmaktadırlar (örnek:
silo, depo ve beton sarpın yıkımları). Ağır iş tipi hidrolik kırıcıların kullanımı için
taşıma ağırlıkları 24 tondan fazla olan bir kazıcı yükleyicisi gerekmektedir.
İlgili ürün pazarı belirli bir ürün ve onunla yüksek ikame edilebilirliği olan
ürünlerden oluşur. Bir malın diğer bir malla aynı pazarda sayılabilmesi için bu iki
ürünün tüketici gözünde nitelikleri, kullanım amaçları ve fiyatları bakımından benzer
olması gerekir. Öte yandan, ilgili ürün pazarının belirlenmesinde aynı pazarda
olduğu düşünülebilecek mal ya da hizmetler arasındaki arz ikamesi dikkate alınması
gereken önemli bir faktördür.
İlgili ürün pazarına arz yönünden yaklaşılması durumunda ortaya çıkan
sonuç, pazarın yukarıda yapılan ayırımını anlamlı kılmamaktadır. Hafif, orta ya da
ağır tip hidrolik kırıcının üretildiği üretim hattında, bir diğer hidrolik kırıcıyı üretmek
mümkündür. Zira çok önemli değişikliklere gidilmeksizin sadece makinelerin
ayarlarının değiştirilmesi suretiyle diğer bir grup hidrolik kırıcı üretilebilmektedir.
Hidrolik kırıcı üreticileri de genellikle her çeşit hidrolik kırıcıyı üretmekte, belirli bir
grup üzerinde uzmanlaşma yoluna gitmemektedirler.
Bu çerçevede her ne kadar talep bakımından hidrolik kırıcıları ağırlıklarına
bağlı olarak belirli alt gruplara ayırmak mümkün olsa bile, gerek kullanma
amaçlarının kesin çizgilerle ayırılamaması gerekse çok önemli değişiklikler
yapılmaksızın sadece diğer grup hidrolik kırıcının üretilebilmesi dolayısıyla gruplar
arası üretim geçişkenliğinin kolay olması ve üreticilerin pazarın tüm alt
segmentlerinde üretim yapmalarından hareketle bildirime konu işlem bakımından
ilgili ürün pazarı, "toplu hidrolik kırıcılar pazarı" olarak belirlenmiştir.
H.1.2. Coğrafi Pazar
Devralma işlemi, Federal Almanya Cumhuriyeti sınırları içinde gerçekleşmekle
birlikte, işlemin taraflarına ait ürünler dağıtıcı ya da bağlantılı teşebbüsleri kanalıyla
Türkiye genelinde satılmakta ve dağıtılmaktadır. Bu itibarla söz konusu işlemin
etkileri bakımından dikkate alınması gereken coğrafi pazar, bölgeler arası belirgin
farklılıkların bulunmaması unsuru da dikkate alındığında, “Türkiye Cumhuriyeti
Sınırları” dır.
H.2.Taraflar
H.2.1. Atlas Copco AB
İsveç kanunları uyarınca faaliyet gösteren bir anonim şirket olup, faaliyet
alanları madencilik ve taş ocağı sektörleri için makine ve alet imalatı ve dağıtımı,
4 REKABET KURUMU
kompresör, jeneratör, sınai güç aletleri ve profesyonel elektrik güç aletleri imalatı ve
dağıtımı; inşaat ve sınai piyasalar için teçhizat kiralamadır.
Atlas Copco AB'nin sermayesi 118,325,722.03 Euro olup, 31 Aralık 2000
tarihi itibariyle en büyük hissedarları aşağıdaki gibidir:
Hissedarlar Hisse Oranı (%)
Investor Group % 15
FöreningsSparbanken Group % 14.3
Fourth National Pension Insurance Fund % 4
Svenska Handelsbanken Group % 3.1
SEB Trygg Group % 2.9
Third National Pension Insurance Fund % 0.9
SPP Group (Alecta) % 3.5
Banco Group % 0.8
AMF % 1.4
Nordbanken Fund % 1.8
Diğerleri % 52.3
Toplam % 100
Atlas Copco AB'nin (Grubun 31.12.2001 tarihi itibariyle dünya çapındaki
toplam cirosu ………………. Euro'dur.) 2000 yılı tarihi tibariyle toplu hidrolik kırıcılar
pazarındaki Türkiye cirosu 65,000 Euro'dur. T.C. Merkez Bankası 2000 yılı ortalama
Euro alış kuru 573,942 TL olarak dikkate alındığında, Atlas Copco AB'nin 2000 yılı
cirosu 37,306,230,000 TL'dir.
Atlas Copco Holding GmbH bir holding şirketi olup, cirosu bulunmamaktadır.
Atlas Copco Grubu'nun Türkiye'de faaliyette bulunan ve Grup tarafından
kontrol edilen Atlas Copco Makinaları İmalat A.Ş. unvanlı bağlantılı bir teşebbüsü
bulunmaktadır.
Atlas Copco Makinaları İmalat A.Ş.'nin hissedarlık yapısı ise aşağıda
belirtilmiştir:
Hissedarlar Hisse Oranı (%)
Atlas Copco Airpower NV 87.2
Atlas Copco AB 10.6
21 yerli hissedar 2.19
Diğer yabancı hissedarlar 0.01
H.2.2.Krupp Berco Bautechnik GmbH
Federal Almanya Kanunları uyarınca faaliyet gösteren sınırlı sorumlu bir
şirkettir. Faaliyet alanları ise, madencilik ve inşaat sektörleri için havalı ve hidrolik
makineler ve sistemlerin geliştirilmesi, sınai üretim ve dağıtımı ve ilgili teknik
hizmetlerin tedariki ile araştırma projelerinin yürütülmesidir.
Krupp Berco Bautechnik GmbH'nin 30.9.2001 tarihi itibariyle dünya çapındaki
toplam cirosu 68,000,000 Euro, 31.12.2000 tarihi itibariyle Türkiye'deki cirosu ise,
5 REKABET KURUMU
1,654,000 Euro'dur. T.C. Merkez Bankası 2000 yılı ortalama Euro alış kuru 573,942
TL olarak dikkate alındırığında şirketin 2000 yılı cirosu 949,300,068,000 TL olarak
tespit edilmiştir.
Krupp markası Türkiye'de Çukurova İthalat ve İhracat Türk A.Ş. tarafından
dağıtılmaktadır. Dağıtım hakkı bu şirkete münhasır olarak verilmiştir.
H.2.3. Tarafların Pazardaki Durumları
Pazarın toplam büyüklüğünün değer bazında 5.6 milyon Euro ve adet bazında
475 olduğu dikate alındığında, tarafların ilgili pazardaki payları aşağıdaki şekilde
ortaya çıkmaktadır (Satış tutarları ve satış adetleri arasında fark satılan ürünlerin
fiyatlarındaki farklılıktan kaynaklanmaktadır. Bu anlamda Krupp marka hidrolik
kırıcıların görece olarak pahalı ürünler olduğu bilinmektedir.):
Türkiye'deki hafif ağırlıklı hidrolik kırıcılar açısından pazar payları:
Satış Tutarı Satış Adedi
Atlas Copco % …. %…..
Krupp % …. % …..
Türkiye'deki orta ağırlıklı kırıcılar açısından pazar payları:
Satış Tutarı Satış Adedi
Atlas Copco % ….. %….
Krupp % …. %…..
Türkiye'deki ağır iş tipi hidrolik kırıcılar pazarı açısından:
Satış Tutarı Satış Adedi
Atlas Copco - -
Krupp % …. %…..
Türkiye'deki toplu hidrolik kırıcılar pazarı açısından:
Satış Tutarı Satış Adedi
Atlas Copco % …. %….
Krupp % …. %……'dir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Bildirim, ThyssenKrupp Grubu'na ait çeşitli şirketlerin hisselerinin Atlas Copco
Grubu şirketleri tarafından devralınmasına ilişkindir. Atlas Copco AB, bağlantılı
teşebbüsü Atlas Copco Holding GmbH aracılığıyla, Almanya'da yerleşik Krupp Berco
Bautechnik GmbH şirketinin tüm hisselerini ThyssenKrupp Technologies AG
şirketinden devralmaktadır. Hisseleri devredecek olan ThyssenKrupp Technologies
AG ise, ThyssenKrupp AG'nin hisselerinin tamamına sahip olduğu bağlantılı bir
teşebbüsüdür. Devralma işlemi ile birlikte, Krupp Berco Bautechnik GmbH'nin %100
hissedarı olduğu AT Attachment Technologie GmbH'nin yönetimi de Altas Copco
AB'ye geçecektir.
6 REKABET KURUMU
Diğer yandan Atlas Copco AB; bağlantılı teşebbüsü Atlas Copco France
Holding S.A aracılığıyla Fransa'da yerleşik Krupp BTP S.A.R.L şirketinin tüm
hisselerini de ThyssenKrupp France S.A şirketinden devralacaktır.
Bu itibarla; Krupp Berco Bautechnik GmbH, AT Attachment Technologie
GmbH ve Krupp BTP S.A.R.L'nin yönetimi işlemle birlikte Atlas Copco Grubu'na
geçecektir. Ayrıca Atlas Copco AB devralma işleminden itibaren 5 yıl süre ile Krupp
markasını kullanma hakkına sahip olacaktır.
Devralma işlemi, Almanya'da gerçekleşmekle birlikte, hisseleri devralan Atlas
Copco Grubu ile ThyssenKrupp Grubu'nun Türkiye'deki faaliyetleri göz önüne
alındığında Türkiye pazarını etkilemektedir.
Anlaşma taraflarından Atlas Copco AB'nin devralma işlemine esas alınacak
Türkiye cirosu 65,000 Euro olup, bu rakam T.C. Merkez Bankası 2000 yılı ortalama
Euro kuruyla 37,306,230,000 TL'ye karşılık gelmektedir. Krupp Grubu'nun Türkiye
cirosu ise 1,654,000 Euro olup, bu rakam aynı kurdan 949,300,068,000 TL'ye
karşılık gelmektedir. Anlaşma taraflarının Türkiye'deki pazar payları, satış tutarı esas
alındığında sırasıyla % ….. ve % ……, satış adedi esas alındığında ise sırasıyla
%….. ve %…... düzeyindedir.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde yer alan
“Ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar
paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam
cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirası’nı aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin
almaları zorunludur ” hükmü ile getirilen pazar payı ve ciro eşikleri açısından
değerlendirildiğinde, bildirim konusu devralma işlemi, taraflarının ilgili ürün
pazarında sahip oldukları toplam pazar payları yönüyle Tebliğ kapsamında izne
tabidir.
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi, bir ya da birden fazla teşebbüsün hakim
durum yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak,
ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki
rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmelerini veya
herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut
ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi
olma yetkisi veren araçları, miras yoluyla iktisap durumu hariç olmak üzere,
devralmasını hukuka aykırı ve yasak saymıştır.
Türkiye'de hidrolik kırıcılar pazarında çok sayıda teşebbüsün faaliyette
bulunması ve bu teşebbüslerin paylarının görece birbirinden büyük farklılıklar
göstermemesi pazardaki rekabetin yoğunluğuna işaret etmektedir. Diğer taraftan söz
konusu teşebbüslerin tamamına yakını ithalatçı konumunda olduğundan rekabet
esasen uluslararası alanda gerçekleşmektedir. Türkiye pazarına yönelik bu anlamda
bir giriş engeli de bulunmamaktadır. Dolayısıyla, devralan teşebbüsün ilgili
pazardaki payı da dikkate alındığında, devralma işlemi sonucunda Türkiye pazarının
olumsuz etkilenmeyeceği ve pazardaki mevcut rekabetin kısıtlanmayacağı kanaatine
varılmıştır.
7 REKABET KURUMU
İ- SONUÇ
Yukarıda açıklanan bilgiler ışığında; ThyssenKrupp Technologies AG'ye ait
Krupp Berco Bautechnik GmbH hisselerinin Atlas Copco AB bağlı şirketi Atlas Copco
Holding GmbH tarafından devralınması işleminin,
- 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna,
- Ancak bu işlem sonucunda ilgili pazarda 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesinde
belirtilen hakim durum yaratılması veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi
ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle
bildirim konusu devir işlemine izin verilmesine
OY BİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy