1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2002-1-49 (Ortak Girişim)
Karar Sayısı : 02-43/504-209
Karar Tarihi : 11.7.2002
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, İsmet CANTÜRK, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Murat GENCER, Mustafa PARLAK, Prof Dr. Zühtü AYTAÇ
B- RAPORTÖRLER: Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Abdulgani GÜNGÖRDÜ,
M. Oğuzcan BÜLBÜL
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: - Emsan Emaye Tel Sanayi A.Ş.
- Kavi Kablo ve Emaye Bobin Teli Sanayi A.Ş.
- Botel Bobin Teli Kablo Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- Bektaş Bakır Emaye Kablo Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Temsilcisi: Hüsamettin KAVİ
Sanayi Mah. Sanayi Yolu Cad. No:20
Kurtköy Pendik - İstanbul
D- TARAFLAR: - Emsan Emaye Tel Sanayi A.Ş.
Fevzi Çakmak Cad. No:18 Sefaköy - İstanbul
- Kavi Kablo ve Emaye Bobin Teli Sanayi A.Ş.
Sanayi Mah. Sanayi Yolu Cad. No:20
Kurtköy Pendik - İstanbul
- Botel Bobin Teli Kablo Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Mahmut Bey Merkez Mah. Taşocağı Cad. No:25
Bağcılar - İstanbul
- Bektaş Bakır Emaye Kablo Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Sarkuysan İş Merkezi Okçu Musa Cad. No:1
Şişhane - İstanbul
E- DOSYA KONUSU: Emsan Emaye Tel Sanayi A.Ş., Kavi Kablo ve Emaye
Bobin Teli Sanayi A.Ş., Botel Bobin Teli Kablo Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Bektaş
Bakır Emaye Kablo Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin faaliyetlerini Bemka Emaye Bobin
Teli ve Kablo Sanayi A.Ş. adında bir ortak girişimin bünyesinde
birleştirmelerine izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 3.5.2002 tarih ve 2054 sayı, 13.5.2002
tarih ve 2176 sayı, 31.5.2002 tarih ve 2468 sayı, 17.6.2002 tarih ve 2681 sayı,
20.6.2002 tarih ve 2731 sayı ile intikal bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı "Rekabet Kurulu’ndan
İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ"in ilgili hükümleri
uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 5.7.2002 tarih ve 2002-1-49/Öİ-
2 REKABET KURUMU
02-HHÜ sayılı Ortak Girişim Ön İnceleme Raporu 5.7.2002 tarih ve
REK.0.05.00.00/81 sayılı Başkanlık önergesi ile 02-43 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Emsan Emaye Tel Sanayi A.Ş., Kavi
Kablo ve Emaye Bobin Teli Sanayi A.Ş., Botel Bobin Teli Kablo Sanayi ve Ticaret
A.Ş ve Bektaş Bakır Emaye Kablo Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından Bemka Emaye
Bobin Teli ve Kablo Sanayi A.Ş. (Bemka) unvanıyla bir ortak girişim kurulması
işleminin;
- 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ”in kapsamında izne tabi bir işlem olduğu,
- İlgili ürün pazarında hakim durum yaratacak ya da hakim durumu
güçlendirecek nitelikte olmadığı ve ülkenin bütünü yahut bir kısmında rekabetin
önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğurmayacağı,
bu nedenle, söz konusu işleme izin verilmesi gerektiği ifade edilmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Emsan Emaye Tel Sanayi A.Ş. (Emsan)
Yönetim Kurulu, Mehmet Emin CANKURTARAN, Uğur EKŞİOĞLU, Çelik
ARSEL, Ali Cüneyt CANKURTARAN'dan oluşmaktadır. Şirketin ortaklık yapısına
aşağıda yer verilmiştir.
Tablo1-Emsan'ın ortaklık yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
Cankurtaran Holding A.Ş. 53.85
İbrahim Ethem Aydın 10.55
Timsan Turizm İnş. Mad. 9.00
Diğer 26.60
Toplam 100.00
H.1.2. Kavi Kablo ve Emaye Bobin Teli Sanayi A.Ş. (Kavi)
Yönetim Kurulu Zeki KAVİ, Hüsamettin KAVİ, Nizamettin Nafiz KAVİ, Mehmet
Alp AĞAOĞLU, Ali ÇETİNER, Ünal TOPÇUOĞLU, Turgut PAMUK'dan oluşmakta
olup, ortaklık yapısına aşağıda yer verilmiştir.
Tablo 2- Kavi'nin ortaklık yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
Kavi Holding A.Ş. 94.97
Zeki Kavi 1.25
Hüsamettin Kavi 1.01
Diğer 2.77
Toplam 100.00
3 REKABET KURUMU
H.1.3. Botel Bobin Teli Kablo Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Botel)
Yönetim Kurulu, Samuel KAMHİ, Levent GABAY, Hayati KAMHİ, Vili KAMHİ,
Şahan L. KÜÇÜK, Pal RAKOS, Sabri DELİÇ'den oluşmakta olup, ortaklık yapısı
aşağıda sunulmuştur.
Tablo 3- Botel'in ortaklık yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
Profilo Holding A.Ş. 26.00
Jak V. Kamhi 17.50
Levent Gabay 7.25
Pearly Gabay 7.00
Şarlot Gabay 7.00
Ceyda Gabay 7.00
Artun Cem Küçük 6.20
Noy Can Küçük 6.20
Diğer 15.85
Toplam 100.00
H.1.4. Bektaş Bakır Emaye Kablo Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Bektaş)
Yönetim Kurulu, Cihan BEKTAŞ, Sami SUCU, İbrahim GÜNGÖR Maksut
URUN, Hayrettin ÇAYCI'dan oluşmakta olup, ortaklık yapısı aşağıda sunulmuştur.
Tablo 5- Bektaş'ın ortaklık yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
Sarkuysan Elektronik Bakır
San. ve Tic. A.Ş. 91.51
Sarda Dağıtım ve Tic. A.Ş. 8.33
Diğer 0.16
Toplam 100.00
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. Ürün Pazarı
Bildirim konusu ortak girişimin tarafları Emsan, Kavi, Botel ve Bektaş bakırdan
elde edilen ve üzeri emaye kaplanan emaye bobin teli üretimini ve pazarlamasını
yapmaktadır. Kurulacak olan ortak girişim şirketi Bemka da aynı ürün pazarında
faaliyet göstereceğinden ilgili ürün pazarı bakırdan elde edilen "emaye bobin teli"
olarak belirlenmiştir.
H.2.2. Coğrafi Pazar
İlgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak kabul edilmiştir.
4 REKABET KURUMU
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. Ortak Girişimin Niteliği
Dosya mevcudu belgelerde, Emsan, Kavi, Botel ve Bektaş arasında emaye
bobin teli üretimi ve pazarlanması konusunda kurulması düşünülen ortak girişim
“...birbirinden bağımsız 4 teşebbüsün, amaçlarını gerçekleştirmek üzere kendi iş
gücü ve malvarlığına sahip olacak şekilde tüm 4 teşebbüsün bilgi, kabiliyet, kapasite
ve teknolojisini bir çatı altında toplayarak bağımsız bir iktisadi varlık...” olarak
tanımlanmış ve ortak girişimin aşağıda yer alan usul ve esaslar çerçevesinde
kurulması hususunda taraflar arasında mutabakata varıldığı ifade edilmiştir:
- Ortak girişimin, katılımcı teşebbüsler olan Emsan, Kavi, Botel ve Bektaş’ın
bilanço aktif ve pasiflerinin devri suretiyle değil, esas olarak katılımcı
teşebbüslerin aktiflerinde olup, bildirim formuna ekli listede sayılan makine
parkuru ve kapasiteleri, belirlenecek değerleri karşılığı ayni ve nakdi
sermayeyi oluşturmak üzere kurulacak ortak girişim şirketine devretmeleri
suretiyle yapılması uygun görülmüştür.
- Kurulacak ortak girişim şirketinin ilk yıllarda arsa, bina ve alt yapı
maliyetlerinin oluşmaması için katılımcı ortakların mevcut gayrimenkulleri
ile kuruluş tesislerinin kiralanması yoluna gidilmesi benimsenmiştir.
- Ortak girişimin fiilen gerçekleştiği tarihten itibaren, katılımcı şirketler ve bu
şirket ortakları emaye bobin teli iş kolunda hiçbir suretle faaliyet
göstermeyeceklerini taahhüt etmişlerdir.
- Ortak girişime katılan firmalar önceki alacak ve borçlarından kendileri
sorumlu olacaktır.
- Makineler dışında ortak girişimde esas alınacak isim hakkı, marka gibi
gayri maddi hakların tespiti ve değerlemesi şirket temsilcileri tarafından
hisse oranlarına yansıtılmıştır. Buna göre tarafların ortak girişim şirketi
Bemka'daki ortaklık paylarının aşağıdaki gibi olması öngörülmüştür:
Tablo 6- Tarafların Bemka'daki Hisse Oranları
Taraflar Hisse Oranı (%)
Emsan 36.50
Kavi 24.00
Botel 22.50
Bektaş 17.00
Toplam 100.00
H.3.2. Ortak Girişimin Değerlendirilmesi
1997/1 sayılı Tebliğ'in "Birleşme ve Devralma Sayılan Haller" başlıklı 2.
maddesinde, "Amaçlarını gerçekleştirmek üzere işgücü ve malvarlığına sahip olacak
şekilde bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkan ve taraflar arasındaki veya
taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayan ortak
girişimler (joint-venture)." tanımlaması yer almaktadır.
5 REKABET KURUMU
Bu tanımdan hareketle, bir ortak girişimin yoğunlaşma doğurucu nitelikte
kabul edilmesi, dolayısıyla 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir değerlendirme
yapılabilmesi için aranan şartlar şu şekilde sıralanabilir:
- Ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması (ortak girişim),
- Bu ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması,
- Ortak girişimin, taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki
rekabeti sınırlayıcı amaç veya etkisinin olmaması.
H.3.2.1. Ortak Girişimde Ortak Kontrolün Sağlanması
Ortak kontrol, iki veya daha fazla ana şirketin ortak girişimin karar verme
mekanizması üzerinde tek başına etkili olmaması olarak tanımlanabilir. Bu
çerçevede, herhangi bir şirkette ortak kontrolün olup olmadığı tespitinde, bazı
unsurların varlığı aranmalıdır. Bu hususlar; ortak girişimdeki hisselerin ana
teşebbüsler arasındaki oransal dağılımı, hisseler arasındaki farklılıklar (altın hisse,
veto hakkı, vb.), imzalanan anlaşma çerçevesinde verilen bazı özel haklar, yönetim
kurulunun bazı konularda karar alma nisabı, bilançonun onaylanmasında, önemli
yatırım kararlarının alınmasında, yüksek düzeyde borçlanmaların
gerçekleştirilmesinde, şirketin üst düzey yöneticilerinin atanmasında ortak girişimin
taraflarının oybirliğinin gerekmesi olarak sayılabilir. Bu kriterlerden bir veya
birkaçının sağlanması halinde ortak kontrolün varlığı kabul edilmektedir.
Emaye Bobin Teli Üreticileri Ortak Girişim Ön Protokolü (Ön Protokol)’nün
2.6. maddesinde “...yeni kurulacak şirketin yönetim kurulu üye sayısının her bir
katılımcı firmayı temsil edecek 2’şer üyeden olmak üzere toplam 8 üyeden oluşması
... ortak girişim kurulu tarafından benimsenmiştir.” ifadesi bulunmaktadır. Bemka'nın
Ana Sözleşmesi'nin “Yönetim Kurulu Toplantıları” başlıklı 10. maddesinde “...
Yönetim Kurulunun herhangi bir konuda karar verebilmesi için, kurul üyelerinin
yarıdan bir fazlasının hazır olması şarttır. Görüşülen bir konunun karara bağlanması
için her hal ve şartta en az beş üyenin aynı doğrultudaki oyu gereklidir. Ancak, nama
yazılı hisse senetlerinin ortaklık dışından şahıslara devri, şirkete yeni ortak alınması
ve sermaye artırımı gibi ana sözleşme değişikliği gerektiren konularda ve Yönetim
Kurulunun oluşumu, bütçenin onayı, 5 yıllık planlar, büyük boyutlu borçlanma ve
yatırımlarla ilgili stratejik kararlarda toplantı ve karar nisabı 7/8’dir.” ifadesi yer
almaktadır.
Buna göre ana sözleşme değişikliği gerektiren konularda, yönetim kurulunun
oluşumunda, bütçenin onaylanmasında, 5 yıllık planlarda, büyük boyutlu borçlanma
ve yatırımlarla ilgili stratejik kararlarda ortak girişimi meydana getiren dört
teşebbüsün oybirliği gerektiğinden, ortak girişim üzerinde tarafların ortak
kontrolünün bulunduğu kanaatine varılmıştır.
H.3.2.2. Ortak Girişimin Bağımsız Bir İktisadi Varlığının Olması
Tam fonksiyonlu bir ortak girişim, ilgili pazarda faaliyette bulunan diğer
işletmelerin yapabildiği tüm fonksiyonları yerine getirebilir ve ilgili pazarda faaliyette
bulunan diğer şirketlerle tam olarak rekabet edebilir. Ortak girişim şirketinin bağımsız
bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkmasına ilişkin protokolde ve ana sözleşmede yer
alan düzenlemeler aşağıdaki gibidir:
6 REKABET KURUMU
Bemka'nın Ana Sözleşmesi'nin “Sermaye” başlıklı 6. maddesinde ortak
girişimin ayni ve nakdi sermayesi şu şekilde tespit edilmiştir: “Şirketin sermayesi
20,000,000,000,000.-TL (Yirmitrilyon Türk Lirası)’dır. Bu sermaye beheri
500,000,000.-TL (Beşyüzmilyonlira) itibarı kıymette (40,000) adet paya ayrılmış olup,
bunun … tarafından muvazaadan ari bir şekilde tamamen, aynen ve nakden taahhüt
edilmiştir. Nakdi Sermayenin ¼’üne tekabül eden 125,000,000,000.-TL
(Yüzyirmibeşmilyarlira) kuruluşun tescilini müteakip en geç bir ay içinde ve bakiye
¾’üne tekabül eden 375,000,000,000.-TL (Üçyüzyetmişbeşmilyarlira) da ¼’lük
kısmın ödenmesini takip eden iki ay içinde ödenecektir.” Nakdi sermaye olarak ortak
girişimin tarafları olan Emsan, Kavi, Botel ve Bektaş ellerindeki makine parkurlarını
ortak girişime devredeceklerdir.
Ön Protokolün 2.2. maddesinde “Yeni kurulacak olan şirketin ilk yıllarda arsa,
bina ve alt yapı maliyetlerinin oluşmaması için katılımcı ortakların mevcut gayri
menkulleri ile kuruluş tesislerinin kiralanması yoluna gidilmesi benimsenmiştir.”
ifadesi yer almaktadır.
Bunun dışında ana sözleşmenin, yönetim kurulunun kuruluşu, toplantı ve
karar alma safhasını düzenleyen 9. ve 10. maddelerinde ve şirket yöneticilerinin
atanmasına ilişkin 12. maddesinde yer alan hükümler, ortak girişimin bağımsız
olarak karar alabilecek nitelikte olduğunu ve kararlarını uygulayacak organlarının
bulunduğunu göstermektedir.
Bu çerçevede ortak girişimin, amaçlarını gerçekleştirmek üzere bağımsız bir
iktisadi varlığa sahip olduğu anlaşılmıştır.
H.3.2.3. Ortak Girişimin Taraflar Arasındaki Rekabeti Sınırlayıcı Amaç veya
Etkisinin Olmaması
Bu koşulun sağlanabilmesi için öncelikle ana şirketlerin birbirleriyle veya ortak
girişimle aynı pazarda rakip olmamaları gerekmektedir. Buna göre; ortak girişimin,
kendisini oluşturan teşebbüslerin daha önceki faaliyetlerini devralıp devralmadığının,
onların adına yeni faaliyetlere girişip girişmediğinin, ortak girişim taraflarının ilgili
pazarlarda veya ilgili ürün pazarının üst veya alt pazarlarında ya da komşu
pazarlarda faaliyet gösterip göstermediğinin tesbit edilmesi gerekmektedir.
Ön Protokolün 2.3. maddesinde “Girişimin fiilen gerçekleştiği tarihten itibaren,
katılımcı şirketler ve bu şirket ortakları emaye bobin teli iş kolunda hiçbir suretle
faaliyet göstermeyeceklerini taahhüt edeceklerdir. Bu nedenle taraflar arasında ve
taraflarla ortak girişim arasında herhangi bir rekabet ve/veya rekabeti bozucu bir
uygulama söz konusu değildir.” ifadesi yer almaktadır.
Bildirim formunda da ortak girişimi meydana getiren taraflar olan Emsan, Kavi,
Botel ve Bektaş’ın ortak girişim şirketinin kurulması ile emaye bobin teli üretim ve
pazarlama faaliyetinden çekilecekleri ve ortak girişim şirketi dışında söz konusu
ortaklık süresi boyunca ilgili ürün pazarında faaliyet göstermeyecekleri ifade
edilmektedir. Dolayısıyla ortak girişimin, taraflar arasındaki rekabeti sınırlayıcı amaç
veya etkisinin söz konusu olmayacağı kanaatine varılmıştır.
Yukarıda yer verilen bilgi ve değerlendirmeler ışığında, başvuru konusu
işlemin yoğunlaşma doğurucu olduğu kabul edilmiştir.
7 REKABET KURUMU
H.3.3. Eşikler Yönünden Değerlendirme
Ortak girişim taraflarının 2001 yılı toplam cirosunun ….. trilyon ….. milyar TL.,
ilgili ürün pazarındaki paylarının ise %…… olduğu, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 1998/2
sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde belirtilen %25’lik pazar payı ve 25 trilyonluk
ciro eşiklerinin aşıldığı, bu çerçevede bildirime konu ortak girişimin, 1997/1 sayılı
Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğu anlaşılmaktadır.
H.3.4. Hakim Durum Değerlendirmesi
Yurt içinde emaye bobin teli üretimi yapan 23 teşebbüs bulunmaktadır.
Bunların önemli bir bölümü küçük kapasiteli teşebbüslerdir. Kapasitesi belli bir
büyüklüğün üzerinde olan 11 emaye bobin teli üreticisi bulunmaktadır. Bu
teşebbüslerin kapasite ve üretim bilgilerine aşağıdaki tabloda yer verilmiştir.
Tablo 7- Türkiye'deki Emaye Bobin Teli Üreticilerinin 2001 Yılı
Kapasite ve Üretim Miktarları (ton/yıl)
Teşebbüs Kapasite Üretim Miktarı
Toplam
Kapasite
İçindeki
Pay (%)
Toplam
Üretim
İçindeki
Pay (%)
Kapasite
Kullanım
Oranı (%)
Emsan ……. ……. ……. ……. 50.00
Kavi ……. ……. ……. ……. 62.50
Botel ……. ……. ……. ……. 62.86
Bektaş ……. ……. ……. ……. 28.57
Ara Toplam ……. ……. ……. ……. 51.11
Hes ……. ……. ……. ……. 80.00
Erikoğlu ……. ……. ……. ……. 63.89
Elsan ……. ……. ……. ……. 41.67
Santel ……. ……. ……. ……. 70.00
Emtel ……. ……. ……. ……. 83.33
Gamak ……. ……. ……. ……. 80.00
TOPLAM ……... ……… ……. ……. 58.89
Ortak girişim sonrasında Emsan, Kavi, Botel ve Bektaş üretimlerini
birleştireceğinden toplam yurt içi üretimindeki payları %….. olacaktır. En yakın
rakiplerinden HES Hacılar Elektrik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Hes) %….., Erikoğlu ise
%…..’lük pazar payı ile ortak girişim şirketini takip edecektir.
Birleşme/devralma işlemlerinde teşebbüslerin erişecekleri pazar payı, hakim
durumu gösteren unsurlardan birisi olmakla birlikte, her zaman tek başına yeterli bir
veri olmamaktadır. Tarafların işlem sonrasında ulaşacakları pazar payının yanında;
sektördeki yurt içi ve yurt dışı rekabet koşulları, ithalat imkanları, pazara giriş
imkanları, alıcıların gücü, pazardaki rakip teşebbüslerin mevcut ve potansiyel
rekabet güçleri de hakim durum değerlendirmelerinde göz önünde bulundurulması
gereken hususlardandır.
H.3.4.1. Uluslararası Rekabet Bakımından Ölçek Büyüklüğünün Önemi
Emaye bobin telinin özellikleri gözönünde bulundurulduğunda, fiyat
seviyesinin en önemli rekabet gücü olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle maliyetlerin
asgari düzeyde tutulması bakımından belli bir ölçek büyüklüğüne sahip olunması
8 REKABET KURUMU
önemlidir. Bu açıdan bakıldığında, yerli emaye bobin teli üreticilerinin ölçeklerinin
yurt dışındaki üreticilere göre küçük ölçekli olduğu görülmektedir. ABD’de 120,000
ton/yıl, İngiltere’de 110,000 ton/yıl kapasiteye sahip olan tesisler bulunmakta,
Avrupa Birliği (AB)'ndeki emaye bobin teli üreticilerinin asgari ölçek büyüklüğü
15,000 ton/yıl olarak gerçekleşmektedir. Yurt içindeki üreticilerden en büyük ölçeğe
sahip olan üreticinin kapasitesi 7,000 ton/yıl olup, çoğunun kapasitesi 4,000
ton/yıl'dır. Ortak girişimi oluşturacak olan teşebbüslerin toplam kapasiteleri ise
18,000 ton/yıl olacaktır. Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, ölçek büyüklüğünün
sektördeki önemine ilişkin olarak ortak girişimin tarafları dışında sektörde faaliyet
gösteren emaye bobin teli üreticisi rakip teşebbüslerin görüşlerinin alındığı
anlaşılmıştır.
Konu ile ilgili olarak, Hes, Elsan Elektrik Gereçleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.
(Elsan), Emtel Emaye Tel & Kablo Sanayi A.Ş., Er-bakır Elektrolit Bakır Mamülleri
A.Ş. (Erbakır) yetkilileri ile görüşmede bulunulduğu ve özetle, emaye bobin teli
ihracatı bakımından büyük kapasiteye sahip olmanın, özellikle Avrupa’da büyük
müşteriler bulunması ve bu müşterilere teklif verilebilmesi açısından büyük önem
taşıdığı, bu nedenle birleşmek isteyen emaye bobin teli üreticilerinin amaçlarının,
yurt dışı pazarlarda rekabet gücünü artırmak, kapasiteyi artışı ile kaynakların verimli
kullanılmasını sağlamak, ham madde alımında ve üretimde avantajlı hale gelinerek
maliyetleri düşürmek olduğu hususları ifade edilmiştir.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, Emaye bobin teli müşterilerinden Valeo
Otomotiv Sistemleri A.Ş., Alstom Elektrik Endüstrisi A.Ş., Türk Philips A.Ş., Arçelik
A.Ş.'nin de görüşlerinin alındığı ve anılan teşebbüslerin yukarıda yer verilen
açıklamalara benzer görüşler ifade ettikleri anlaşılmıştır.
Emaye bobin teli sektöründe yüzden fazla farklı çap kalınlığında ürün
bulunduğundan, ürünün çapında yapılan her değişiklik tesisteki hattın durdurulup
tekrar çalıştırılması maliyetini beraberinde getirmektedir. Ayrıca böyle bir değişiklik,
hem üretimi durdurulan hem de yeni üretilecek ürünlerde fireye yol açmaktadır. Bu
nedenle, bir hatta belli bir çaptaki telin sürekli üretilmesi büyük maliyet avantajı
sağlamaktadır. Bu açıdan özellikle AB ülkelerindeki büyük miktarlarda emaye bobin
teli telebinde bulunan sanayi üreticilerine mal satışı oldukça önem kazanmaktadır.
Bu müşterilere satış yapılabilmesi ise, üretimde esnekliğin sağlanmasına bağlı olup,
belirli çaptaki ürünlerin sürekli üretilebilmesini, dolayısıyla üretim tesisinin yüksek
kapasiteye sahip olmasını gerektirmektedir. Buna karşılık daha öncede belirtildiği
üzere yurt içi üreticilerin tesislerinin kurulu kapasitesi çok düşüktür. Nitekim bu
üreticiler tarafından ölçeklerinin küçük olması nedeniyle bu tür müşterilerin mal alım
ihalelerine girilemediği ifade edilmiştir.
Ortak girişimin taraflarıyla yapılan görüşmede, öncelikle ölçek ekonomisine
ulaşılması ve girdi maliyetlerinin düşürülmesi, mevcut kapasiteleri ile talebi
karşılanamayan Avrupa ülkelerindeki müşterilere teklif sunma imkanının sağlanması,
daha uygun fiyatlarla hammadde temin edilebilmesi, işçilik maliyetlerinin, genel
giderlerin ve fire oranlarının azaltılması hususlarının ortak girişimin taraflara
getireceği yararlar olarak sayıldığı anlaşılmıştır.
9 REKABET KURUMU
H.3.4.2. İthalat İmkanları
Emaye bobin telinin ithalatını engelleyen veya zorlaştıran hukuki veya fiili
herhangi bir husus bulunmamaktadır. Ürün tercihini etkileyen en önemli faktör fiyat
olduğundan, sektördeki birçok emaye bobin teli kullanıcısı, gerektiğinde ithalat
yapabileceklerini ifade etmektedirler. Yurt içindeki emaye bobin teli üreticilerinin
fiyatları ithal ürün fiyatları ile rekabet edebilir düzeyde olduğundan bugüne kadar
ithalat yolu fazla tercih edilmemiştir.
İthalatın önünde fiili veya hukuki bir engel bulunmamakla birlikte, yerli
ürünlerin ithal ürünlere tercih edilmesini etkileyen bazı hususlar bulunmaktadır.
Esasen, tüm ithal ürünleri için geçerli olabilen bu hususlar; nakliye, finansman
giderleri, gümrük ve diğer bürokrasi giderleri ile belli miktarlarda mal getirme
zorunluluğundan kaynaklanan stok maliyeti gibi gider kalemleridir. Sektörde
görüşme yapılan üreticiler ve müşteriler, sayılan tüm ithalat giderlerinin ürün fiyatını
yaklaşık %3-7 oranında artırdığını, bu nedenle yurt içi emaye bobin teli fiyatı %10
veya daha fazla arttığı takdirde ithalatın cazip hale geleceğini ve teşebbüslerin
ithalata yöneleceklerini ifade etmişlerdir. Bu durumun yurt içi emaye bobin teli
fiyatları üzerinde belli bir baskı oluşturduğu ve oluşturmaya da devam edeceği
açıktır. Emaye bobin teli kullanıcılarından önemli bir kısmının uluslararası ticari
bağlantılarının bulunduğu, yurt içi fiyatların artması durumunda, ithalata
yönelinmesinin daha da kolay olacağı anlaşılmaktadır. İthalatın cazip olması
durumunda, ithalatçı firmaların emaye bobin telini topluca ithal ederek perakende
satmasının önünde de herhangi bir engel bulunmamaktadır.
H.3.4.3. Pazara Giriş Engelleri ve Pazardaki Rakip Teşebbüslerin Mevcut ve
Potansiyel Rekabet Güçleri
Emaye bobin teli üretimi ileri düzeyde teknik bilgi ve uzmanlaşma
gerektirmemektedir. Yatırım maliyetleri ise yüksek değildir. Her bin ton'luk emaye
bobin teli kapasitesi için ortalama bir milyon ABD Doları yatırım maliyetinin olduğu
ifade edilmektedir. Yatırım süresi de uzun olmayıp, ortalama büyüklükteki bir tesisi,
bir yıldan daha kısa bir sürede kurmak mümkündür. Pazarda faaliyet gösteren
teşebbüslerin kapasite artışı yapmaları ise daha da kolaydır. Mevcut durumda bile
özellikle Erikoğlu ve Hes, sahip oldukları kapasite ve pazardaki faaliyetleri ile ortak
girişimin karşısında önemli birer rakip durumundadırlar. Kaldı ki; her iki teşebbüs de
gerektiğinde kapasitelerini kısa sürede kolaylıkla artırabileceklerini ifade etmişlerdir.
H.3.4.4. Alıcıların Gücü
Emaye bobin teli kullanıcılarının önemli bir kısmı; yabancı sermayeli, yabancı
ortaklı uluslar arası teşebbüsler veya yerli sermayeli olmakla birlikte uluslar arası
pazarlarda faaliyet gösteren teşebbüslerdir. Emaye bobin telinin yurt içi talebinin
önemli bir kısmı da bu nitelikteki teşebbüsler tarafından gerçekleştirilmektedir.
İnceleme çerçevesinde görüşme yapılan dokuz emaye bobin teli müşterisi toplam
yurt içi üretiminin yaklaşık olarak 1/3’ünü tüketmektedir. Diğer büyük alıcılarla birlikte
bu miktarın, toplam yurt içi üretiminin yarısı olduğu ifade edilmektedir. Özellikle yurt
dışı bağlantıları nedeniyle ithalat imkanı da göz önünde bulundurulduğunda bu
nitelikteki emaye bobin teli kullanıcılarının, üreticilerin fiyatları ve satış politikaları
üzerinde belli ölçüde baskı oluşturduğu anlaşılmıştır.
10 REKABET KURUMU
H.3.4.5. Ortak Girişimin Bakır Piyasasına Etkisi
Emaye bobin telinin temel hammaddesi bakırdır. Ortak girişimin taraflarından
Bektaş, bir bakır üreticisi olan Sarkuysan Elektronik Bakır Sanayi ve Ticaret A.Ş.
(Sarkuysan)'yle aynı ekonomik bütünlük içinde bulunmaktadır. Bu nedenle söz
konusu ortak girişimin bakır piyasasına etkisi incelenmiştir.
Bakır piyasasında faaliyet gösteren teşebbüslerin kapasite ve 2001 yılı üretim
miktarlarına ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir:
Tablo 8- Bakır piyasasındaki teşebbüslerin kapasite ve üretim miktarları
Teşebbüs Kapasite (ton/yıl) Üretim Miktarı (ton/yıl)
Sarkuysan ……… ………
Er-bakır ……… ………
Telka ……… ………
Hes ……… ………
Anadolu Bakır ……… ………
Elba ……… ………
Trakya Bakır ……… ………
Özgün Bakır ……… ………
TOPLAM ……… ……….
Diğer emaye bobin teli üreticilerinden Erikoğlu ve Hes'in de ekonomik
bütünlük içerisinde oldukları bakır üreticileri bulunmaktadır. Ortak girişim taraflarının
yıllara göre hangi teşebbüslerden ne kadar bakır alımı yaptıklarına ilişkin bilgiler
aşağıdaki tabloda yer almaktadır:
Tablo 9- Ortak Girişim Taraflarının 1999 Yılı Bakır Alımları
Bakır Sağlayıcıları Emsan Kavi Botel Bektaş TOPLAM
Sarkuysan 3,047 1,153 849 5,049
Erbakır 161 1,214 2,560 3,935
Öz Un Bakır 307 307
Sümer Bakır 95 95
Bata A,Ş,+Akseki A,Ş, 80 80
Nordeutsche Affinerie 63 63
Diğer 69 69
TOPLAM 3,271 2,838 2,640 849 9,598
Tablo 10- Ortak Girişim Taraflarının 2000 Yılı Bakır Alımları
Bakır Sağlayıcıları Emsan Kavi Botel Bektaş TOPLAM
Sarkuysan 4,708 812 2,595 1,153 9,268
Erbakır 1,685 1,685
Öz Un Bakır 66 66
Bata A,Ş,+Akseki A,Ş, 65 65
Nordeutsche Affinerie 21 21
Diğer 516 516
TOPLAM 4,729 3,079 2,660 1,153 11,621
11 REKABET KURUMU
Tablo 11- Ortak Girişim Taraflarının 2001 Yılı Bakır Alımları
Bakır Sağlayıcıları Emsan Kavi Botel Bektaş TOPLAM
Sarkuysan …….. …… ……. …… 5,720
Erbakır …….. …… 2,256
Diğer …… 325
TOPLAM 3,762 2,181 …….. …… 8,301
Emsan, Kavi, Botel ve Bektaş’ın son üç yıldaki bakır alımları incelendiğinde,
yaklaşık olarak bakır alımlarının %95’inin Sarkuysan ve Erbakır’dan yapıldığı
görülmektedir. Buna göre, ortak girişim sonrasında tüm bakır alımlarının
Sakuysan’dan yapılacağı varsayıldığında, bu durumdan etkilenen Erbakır olacaktır.
Erbakır’ın yılda 60,000 ton bakır ürettiği düşünüldüğünde, yıllara göre ortak girişim
taraflarına yaptığı satışın toplam bakır satışları içerisindeki oranının oldukça düşük
olduğu görülmektedir. Erbakır'ın satışlarının 1999 yılında %6.5’i, 2000 yılında %2.8'i,
2001 yılında %…..’sı ortak girişim taraflarına yapılmıştır.
Bununla birlikte ortak girişim tarafları bakır alımlarının tamamının
Sarkuysan’dan yapılmasının söz konusu olmadığını ifade etmişlerdir. Ortak girişimin
taraflarıyla yapılan görüşmede; uygun fiyat veren teşebbüsten mal alımı yapılacağı,
tek sağlayıcıdan mal alımı yapılmasının riskli olduğu, bu nedenle her zaman için
alternatif bir sağlayıcının bulunmasının gerektiği, bakır alımların çoğunun
Sarkuysan’dan yapılmasının, bu şirketin uygun fiyat ve koşul vermesine bağlı
olduğu, Sarkuysan'ın ortak girişim şirketinde Bektaş’ın sahip bulunduğu hisse miktarı
kadar ortaklığının olabileceği, dolayısıyla öncelikli olarak ortak girişim şirketinin
menfaatlerinin korunmasının söz konusu olduğu ifade edilmiştir.
Buna göre, Sarkuysan’ın Bektaş dolayısıyla ortak girişim şirketiyle ekonomik
bağının bulunmasının bakır piyasasında herhangi bir sorun oluşturmayacağı
anlaşılmaktadır.
Bu bilgiler çerçevesinde; %….. civarındaki pazar payına karşın, emaye bobin
teli ithalatının mümkün ve kolay olması, pazara girişleri engelleyecek veya
zorlaştıracak herhangi hukuki veya fiili durumun bulunmaması, pazarda yer alan
rakip teşebbüslerin önemli bir fiili ve potansiyel rekabet gücüne sahip olmaları, belli
ölçüde alıcı gücünün bulunması ve sektörde arz fazlası bulunması nedenleriyle,
ortak girişimin rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim
ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleme gücüne sahip olamayacağı,
dolayısıyla herhangi bir hakim durumun oluşmayacağı anlaşılmıştır.
İ- SONUÇ
Yukarıda yer verilen bilgiler ve değerlendirmeler ışığında, Emsan Emaye Tel
Sanayi A.Ş., Kavi Kablo ve Emaye Bobin Teli Sanayi A.Ş., Botel Bobin Teli Kablo
Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Bektaş Bakır Emaye Kablo Sanayi ve Ticaret A.Ş.
tarafından Bemka Emaye Bobin Teli ve Kablo Sanayi A.Ş. unvanıyla bir ortak girişim
kurulması işleminin;
-1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi bir işlem olduğuna,
12 REKABET KURUMU
- ilgili ürün pazarında hakim durum yaratacak ya da hakim durumu
güçlendirecek nitelikte olmadığına ve ülkenin bütünü yahut bir kısmında rekabetin
önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğurmayacağına,
dolayısıyla, başvuru konusu ortak girişime izin verilmesine OY BİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy