1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2002-4-102 (Devralma)
Karar Sayısı : 02-44/519-214
Karar Tarihi : 18.7.2002
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Nejdet KARACEHENNEM, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR,
Murat GENCER, Mustafa PARLAK, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL
B- RAPORTÖRLER: Cihan AKTAŞ, M. Haluk ARI
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: Koç Holding A.Ş.
Temsilcisi: Murat PEKSAVAŞ
Nakkaştepe, Azizbey Sk. No:1 81207
Kuzguncuk/İstanbul
D- TARAFLAR: - UniCredito Italiano S.p.A.
Via San Prosato, 3 20121 Milano/İTALYA
- Koç Holding A.Ş.
Nakkaştepe, Azizbey Sk. No:1 81207 Kuzguncuk/İstanbul
- Rahmi M. KOÇ
Nakkaştepe, Azizbey Sk. No:1 81207 Kuzguncuk/İstanbul
- Suna KIRAÇ
Nakkaştepe, Azizbey Sk. No:1 81207
Kuzguncuk/İstanbul
- Semahat ARSEL
Nakkaştepe, Azizbey Sk. No:1 81207 Kuzguncuk/İstanbul
- Sevgi GÖNÜL
Nakkaştepe, Azizbey Sk. No:1 81207 Kuzguncuk/İstanbul
- Temel Ticaret ve Yatırım A.Ş.
Nakkaştepe, Azizbey Sk. No:1 81207 Kuzguncuk/İstanbul
E- DOSYA KONUSU: Koç Finansal Hizmetler A.Ş. (Koç Finansal)'de bulunan
Rahmi M. KOÇ, Suna KIRAÇ, Semahat ARSEL, Sevgi GÖNÜL, Koç Holding A.Ş.
ve Temel Ticaret ve Yatırım A.Ş.'ye ait toplam %50 oranında hissenin
UniCredito Italiano S.p.A. (UniCredito Italiano)'ya devredilmesi işlemine izin
verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 27.6.2002 tarih, 2814 sayı ile
giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7.
maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen 12.7.2002 tarih,
2002-4-102/Ö.İ.-02-C.A. sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu 15.7.2002 tarih,
2 REKABET KURUMU
REK.0.08.00.00/79 sayılı Başkanlık önergesi ile 02-44 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; başvuru konusu işlem sonucunda
oluşacak ortak girişimin, niteliği ve ilgili ürün pazarı olarak belirlenen finansal
hizmetler pazarındaki toplam ciroları yönüyle 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu
Kanun'a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında birleşme veya
devralma sayılan hallerden olduğu, ancak bu işlem sonucunda, ilgili ürün pazarında
hakim durum yaratılması veya mevcut bir hakim durumun daha da güçlendirilmesi ve
böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı, bu nedenle
bildirime konu ortak girişim işlemine izin verilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
İlgili Ürün Pazarı: Bildirim konusu çerçevesinde, tarafların faaliyet alanları dikkate
alınarak ilgili ürün pazarı, "finansal hizmetler pazarı" olarak belirlenmiştir. Bununla
birlikte, ortak girişimde yer alacak olan Koç Finansal çatısı altında bulunan şirketlerin
herbirinin finans sektörünün farklı alanlarında faaliyet göstermesi dolayısıyla, ayrı
özelliklere sahip bir çok alt pazar bulunmaktadır.
İlgili Coğrafi Pazar: İlgili ürün pazarında faaliyette bulunan bankaların ve diğer finans
şirketlerinin şubelerinin tüm ülkeye yayılmış olması ve yapılan işlemlerin tüm ülke
çapında aynı özellikler göstermesi nedeniyle, ilgili coğrafi pazar "Türkiye
Cumhuriyeti sınırları" olarak tanımlanmıştır.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Bildirim, bankacılık, menkul kıymet aracılık işlemleri, varlık yönetimi, finansal
kiralama ve faktoring hizmetleri alanlarında Koç Grubu'na bağlı olarak faaliyet
gösteren şirketlerin aynı çatı altında toplanması suretiyle 2001 yılında kurulmuş olan
Koç Finansal'ın %50 hissesinin UniCredito Italiano'ya devredilmesi işlemine izin
verilmesine dairdir. Bu devir işlemi sonucunda Koç Finansal, Koç Grubu’nun ve
UniCredito Italiano’nun ortak kontrol yetkisine sahip olduğu bir teşebbüs olacaktır.
Bu nedenle her ne kadar devralma işlemi bir hisse devri olarak gerçekleşse de,
işlem neticesinde tek kontrolün yerini ortak kontrolün alması dolayısıyla bir ortak
girişim söz konusu olduğundan değerlendirme bu kapsamda yapılmıştır.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2/c maddesinde, “Amaçlarını gerçekleştirmek üzere
işgücü ve malvarlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya
çıkan ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti
sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayan ortak girişimler (joint-venture)”, “Birleşme veya
Devralma Sayılan Haller” arasında sayılmıştır.
Dolayısıyla bir ortak girişimin, yoğunlaşma doğurucu bir birleşme olarak kabul
edilebilmesi için “bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması”, “taraflar
arasındaki ya da taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya
etkisi olmaması” ve “ortak kontrolün varlığı” koşulları aranmaktadır.
3 REKABET KURUMU
Bağımsız Bir İktisadi Varlık Olarak Ortaya Çıkma:
Bağımsız bir ekonomik varlıktan bahsedebilmek için söz konusu Ortak
Girişim'in faaliyetlerini yürütmek üzere yeterli işgücüne ve mal varlığına sahip
olması, pazarda bağımsız bir sağlayıcı ve alıcı olarak davranması, faaliyetlerinin belli
bir süre ile sınırlı olmaması, rekabetçi davranışlarını kendi ekonomik menfaatlerine
göre özerk bir şekilde belirlemesi gerekmektedir.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelere göre, Koç Finansal'ın 262.000.000.000.000
TL sermayesi mevcut olup, bu sermaye hisse devri sonucunda 569.171.052.000.000
TL'ye yükseltilecektir. Dolayısıyla şirket varlığını sürdürebilmek için yeterli
sermayeye sahiptir. Ayrıca, ortak girişimin yönetim yapısı rekabetçi davranışlarını
kendi ekonomik menfaatlerine göre belirleyebilecek şekilde oluşturulmaktadır.
Bunların yanısıra, söz konusu ortak girişime bağlı olacak şirketler de yeterli sermaye
ve malvarlığına sahip durumda faaliyetlerini sürdürmektedir.
Netice itibarıyla, hisse devri sonucunda oluşacak ortak girişimin bağımsız bir
iktisadi varlık olacağı anlaşılmıştır.
Taraflar Arasındaki Veya Taraflarla Ortak Girişim Arasındaki Rekabeti Sınırlayıcı
Amacı Veya Etkisi Olmaması:
Bu unsurun değerlendirilmesinde belirleyici faktör, ortak girişimin tarafları
arasında veya taraflar ile ortak girişim arasındaki rekabetçi davranışların
koordinasyonuna sebebiyet verip vermediği hususudur.
Buna göre;
1) Ana teşebbüslerin ortak girişimin faaliyet göstereceği ilgili ürün pazarındaki
etkinliklerinin önemsiz seviyede kalması veya ana teşebbüslerden sadece birinin
ilgili ürün pazarındaki faaliyetlerine devam etmesi,
2) Ana teşebbüslerin ortak girişimin faaliyet göstereceği ilgili ürün pazarındaki tüm
faaliyetlerini ortak girişime devretmeleri,
hallerinde bağımsız teşebbüsler arasında rekabetçi davranışların koordinasyonu
riski bulunmamaktadır.
Dosya konusu açısından, UniCredito İtaliano'nun ve bağlı bulunduğu
UniCredito Grubu'nun (UniCredito) ortak girişimden önce Türkiye Cumhuriyeti
sınırları içerisinde faaliyet göstermediği başvuru içeriğinden anlaşılmıştır. Ortak
girişimin diğer tarafını oluşturan Koç Grubu'nun ise ilgili ürün pazarlarından
bankacılıkta Koçbank A.Ş. (Koçbank), faktoring pazarında Koç Faktoring A.Ş. (Koç
Faktoring), finansal kiralama pazarında Koç Finansal Kiralama A.Ş. (Koç Finansal
Kiralama), menkul kıymet aracılık işlemleri pazarında Koç Yatırım Menkul Değerler
A.Ş. (Koç Yatırım Menkul Değerler) ve portföy yönetimi pazarında Koç Portföy
Yönetimi A.Ş. (Koç Portföy Yönetimi) aracılığıyla faliyette bulunduğu belirlenmiştir.
Söz konusu şirketler halihazırda Koç Finansal'a bağlı olarak Koç Holding A.Ş. çatısı
altında faaliyet göstermektedir.
Bu çerçevede, UniCredito'nun Türkiye pazarında faaliyetinin bulunmaması
nedeniyle ortak girişimin taraflarının rakip olmadıkları açıktır. Ortak girişim işlemi
sürecinde, Koç grubunun finans alanında faaliyette bulunan şirketlerinin yönetiminin
Koç Finansal'a devredilecek olması ve getirilen rekabet etmeme yükümlülükleri
4 REKABET KURUMU
neticesinde, Koç grubunun da ilgili pazardaki faaliyetlerini sadece ortak girişim
vasıtasıyla yürüteceği anlaşılmıştır.
Söz konusu bilgiler dikkate alındığında, işlemin taraflar arasındaki rekabeti
sınırlayan bir yönünün bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
Öte yandan, ortak girişime ilişkin Hisse Devir Sözleşmesi'nin 11. maddesi'nde
hisse devrini gerçekleştiren tarafların Türkiye'de hisse devir tarihinden itibaren iki yıl
boyunca Koç Finansal veya bağlı şirketleri ile anlaşma konusu işlerde rekabet
etmeyecekleri hükmü bulunmaktadır. Ayrıca, Ortaklık Anlaşması'nın 15.1. maddesi
ile de tarafların anlaşma süresince Türkiye ile sınırlı kalmak koşuluyla ortak girişim
ile anlaşma konusu işlerde rekabet etmemeleri öngörülmüştür.
Her iki anlaşmada yer alan rekabet yasağı ile ilgili söz konusu hükümlerin
ortak girişimin zorunlu ve makul bir yan sınırlaması niteliğinde olduğu ve 4054 sayılı
Kanun'a aykırılık taşımadığı sonucuna varılmıştır.
Ortak Kontrolün Varlığı:
Ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması ve rekabet
koordinasyonuna yol açmaması için, ortak girişim öncelikle özerk bir yönetim
anlayışına ve karar mekanizmasına sahip olmalıdır. Ortak girişimin, kendisini
oluşturan taraflardan bağımsız karar alabilmesi ve uygulayabilmesi için, verilecek
önemli kararlarda söz konusu taraflardan hiç birinin tek başına karar alma yetkisinin
bulunmaması, bir başka deyişle, tek tek ilgili tarafların iradesinden bağımsız yeni bir
iradenin ortaya çıkması gerekmektedir.
Başvuru konusu ortak girişime ait Ortaklık Anlaşması'nın "Şirketin Yönetimi ve
İdaresi" başlıklı IV. bölümünde şirketin ve grup şirketlerinin faaliyetlerinin
kolaylaştırılması ve etkin bir şekilde yürütülebilmesi için "Hissedarlar Kurulu" adıyla
bir kurul oluşturulması öngörülmüştür. 4 üyeden oluşacak bu kurulun 2 üyesi (A)
grubu hisselerin sahibi Koç Grubu tarafından, 2 üyesi de (B) grubu hisselerin sahibi
UniCredito İtaliano tarafından atanacaktır.
Anlaşma'da ayrıca, Yönetim Kurulu'nun da (A) grubu hisselerin tayin edeceği
5 üye ve (B) grubu hisselerin tayin edeceği 5 üyeden oluşacağına ilişkin düzenleme
bulunmaktadır. Yönetim Kurulu Başkanı (A) grubu hissedarlar tarafından atanırken,
Başkan Yardımcısı ve Denetim Kurulu Başkanı (B) grubu hissedarlar tarafından
atanacaktır. Öte yandan, Anlaşma'da Yönetim Kurulu'nca alınacak tüm kararların (A)
ve (B) grubu üyelerinin çoğunluğunun olumlu yönde oy kullanması ile alınacağı
belirtilmektedir. Söz konusu ortak girişim bünyesinde yer alan en önemli kuruluş olan
Koçbank ise, yine yukarıdaki esaslar dahilinde 4'ü (A) grubu ve 4'ü de (B) grubu
hissedarlar tarafından atanacak 8 üyeli Yönetim Kurulu tarafından idare edilecektir.
Tüm bu düzenlemelerden ortak kontrol unsurunun gerçekleşeceği
anlaşılmaktadır.
Bu çerçevede, dosya konusu ortak girişim işleminin niteliği göz önünde
bulundurulduğunda, işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında birleşme ve devralma
sayılan hallerden olduğu anlaşılmıştır. Bu tespitin yanısıra, söz konusu işlemin
anılan Tebliğ'in 4. maddesi ile getirilen ilgili ürün pazarındaki eşikleri aşıp
aşmadığının belirlenmesi gerekmektedir.
5 REKABET KURUMU
Ortak Girişim'in taraflarından UniCredito Italiano ve bağlı olduğu grubun
ülkemizde faaliyetinin bulunmaması nedeni ile ilgili ürün pazarında payı
bulunmamaktadır. Ayrıca, devralmaya konu olan ortak girişim şirketi Koç Finansal'ın
da henüz faaliyete geçmemesi nedeniyle ilgili pazarda cirosu ve pazar payı
bulunmamaktadır. Bu nedenle, yalnızca ortak girişimin diğer ortağı Koç grubunun
faaliyet gösterdiği bankacılık, faktoring, finansal kiralama, menkul kıymet aracılık
işlemleri ve portföy yönetimi alt pazarlarında yer alan, bu gruba dahil şirketlerin ciro
ve pazar payları değerlendirilmiştir.
2001 yılı itibarıyla, Koç grubunun bankacılık pazarında faaliyet gösteren
şirketi Koçbank'ın cirosu ………………………… TL'dir. Öte yandan, aynı yıl için
faktoring pazarında Koç Faktoring'in cirosu …………………….. TL, finansal kiralama
pazarında Koç Finansal Kiralama'nın cirosu ……………………… TL, menkul kıymet
işlemlerine aracılık hizmetleri pazarında Koç Yatırım Menkul Değerler'in cirosu
…………………….. TL olarak gerçekleşmiştir. Portföy yönetimi pazarında ise Koç
Portföy Yönetimi henüz faaliyete geçmemiştir. Koç grubunun anılan pazarlardaki
payları ise %….. ile %….. arasında değişmektedir.
Bu bilgiler ışığında, alt pazarlar dikkate alındığında, pazar payları yönüyle
%25 oranındaki eşiğin altında kalınmakla birlikte, cirolar yönüyle 1997/1 sayılı Tebliğ
ile belirlenen 25.000.000.000.000 TL. eşiğinin aşıldığı, bu çerçevede başvuru
konusu ortak girişim işleminin Rekabet Kurulu’ndan izin alınması gereken bir işlem
olduğu anlaşılmıştır.
Bununla birlikte, ortak girişimin faaliyet göstereceği ilgili ürün pazarında Koç
grubu şirketlerinin en fazla pazar payına sahip olduğu finansal hizmetler ve faktoring
pazarlarındaki payının dahi yaklaşık %…. olarak gerçekleştiği ve ayrıca ortak girişim
işleminin diğer tarafını oluşturan UniCredito Italiano'nun ve bağlı bulunduğu grubun
ilgili pazarlarda faaliyetinin bulunmadığı hususları dikkate alındığında hisse devir
işlemi sonucunda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının sözkonusu olmadığı
kanaatine varılmıştır.
I- SONUÇ
Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler doğrultusunda,
Koç Finansal Hizmetler A.Ş.'de bulunan Rahmi M. KOÇ, Suna KIRAÇ,
Semahat ARSEL, Sevgi GÖNÜL, Koç Holding A.Ş. ve Temel Ticaret ve Yatırım
A.Ş.'ye ait toplam %50 oranında hissenin UniCredito Italiano S.p.A.'ya devredilmesi
neticesinde oluşacak ortak girişimin niteliği ve ilgili ürün pazarındaki toplam ciroları
yönüyle, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılan
1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi birleşme veya devralma sayılan hallerden
olduğuna; ancak bu işlem sonucunda ilgili ürün pazarı olarak belirlenen finansal
hizmetler pazarında, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen hakim durum
yaratılması veya mevcut bir hakim durumun daha da güçlendirilmesi ve böylece
rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına; bu nedenle, bildirime
konu ortak girişim işlemine izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy