1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2002-4-129 (Devralma)
Karar Sayısı : 02-52/662-269
Karar Tarihi : 5.9.2002
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM,
A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Mustafa PARLAK, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
Rıfkı ÜNAL
B- RAPORTÖRLER: Ali ILICAK, Levent KUTOĞLU
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: RTS Renal Tedavi Hizmetleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Temsilcisi: Sezin TURAN
Güllü Sk. No:1 80630 3. Levent/İstanbul
D- TARAFLAR: - RTS Renal Tedavi Hizmetleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Pırnal Keçeli Mevkii Cendere Yolu No:10 Ayazağa Şişli/İstanbul
- Ahmet Bülent OKTAY
Bademli Çimen Torgay Sitesi No:19 Mudanya/Bursa
- Nazlı İlay OKTAY
Bademli Çimen Torgay Sitesi No:19 Mudanya/Bursa
- Hakan YURTERİ
Umurbey Mh. Çobanbey Cd. No:11/10 Yıldırım/Bursa
- Ferda YURTERİ
Umurbey Mh. Çobanbey Cd. No:11/10 Yıldırım/Bursa
- Ahmet Tuncay YILMAZLAR
İhsaniye Mh. Okul Cd. No:19/5 Nilüfer/Bursa
E- DOSYA KONUSU: Renal Tedavi Sistemleri A.Ş. (Renal)’nin %80 ve Rentıp
Özel Sağlık Hizmetleri Ltd. Şti. (Rentıp)’nin %1 oranında hissesinin, RTS Renal
Tedavi Hizmetleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. (RTS) tarafından devralınması
işlemlerine izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 13.8.2002 tarih, 3598 sayı ile giren bildirim
üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1
sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen 29.8.2002 tarih, 2002-4-
129/Ö.İ.-02-AI sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu 2.9.2002 tarih,
REK.0.08.00.00/110 sayılı Başkanlık önergesi ile 02-52 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da, bildirim konusu devralma işleminin,
tarafların ilgili ürün pazarındaki toplam pazar payları yönüyle, Kurul'un iznine tabi
olduğu; ancak bu işlem sonucunda ilgili pazarda, 4054 sayılı Kanun’un 7.
2 REKABET KURUMU
maddesinde belirtilen hakim durum yaratılması veya mevcut bir hakim durumun daha
da güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmadığı, bu nedenle anılan devralmaya izin verilmesi gerektiği görüşü ifade
edilmiştir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
İlgili Ürün Pazarı: Bildirim konusu çerçevesinde, ilgili ürün pazarı, “diyaliz hizmetleri
pazarı” olarak tespit edilmiştir.
İlgili Coğrafi Pazar : Bir diyaliz hastasının, duruma göre değişmekle beraber, haftada
ortalama 3 ya da 4 defa diyaliz merkezine gitmek zorunda olduğu ve acil durumlarda
diyaliz merkezine en kısa sürede ulaşabilmenin önemi dikkate alındığında, Bursa il
sınırları içerisinde ikamet etmekte olan hastalar için Türkiye’nin herhangi bir
yerindeki diyaliz merkezinin alternatif olarak görülmesi mümkün değildir. Bu
çerçevede ilgili coğrafi pazar "Bursa ili sınırları" olarak belirlenmiştir.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.2.1. 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Kapsamında Yapılan Değerlendirme
Bildirimin konusu, RTS tarafından, Renal’ın %80 ve Rentıp’ın %1 oranında
hissesinin devralınması işlemlerine izin verilmesi talebinden ibarettir.
Buna göre, Renal’ın kontrolü devralma öncesinde Ahmet Bülent OKTAY,
Nazlı İlay OKTAY, Ferda YURTERİ, Hakan YURTERİ ve Ahmet Tuncay
YILMAZLAR’a aittir. Devir sonrasında ise, kontrol RTS'nin, dolayısıyla bu şirketin
hisselerinin önemli bir bölümüne sahip olan Eczacıbaşı-Baxter Hastane Ürünleri
Sanayi ve Ticaret A.Ş. ortak girişiminin ve Baxter International Inc.’in bağlı kuruluşu
olan RTS Worldwide Holdings Inc.’ın kontrolüne geçmektedir. İşlem sonrası Nazlı
İlay OKTAY şirketin %20 hisseye sahip ortağı olmaya devam edecek olup, Hisse
Devir Sözleşme’sinde belirtildiği üzere yaklaşık 5 yıllık bir süre sonunda bu hisseler
de, RTS’nin gösterdiği kişilere satılacaktır.
Öte yandan, Renal'ın hissedarları Ahmet Bülent OKTAY, Nazlı İlay OKTAY ve
Hakan YURTERİ'nin kontrolünde bulunan bir limited şirket olan Rentıp’ın kontrolü ve
aktifleri bildirim konusu işlemden önce bir anlaşma ile Renal’e devredilmiştir.
Dolayısıyla RTS, Rentıp’ın hisselerinin yalnızca %1’ini almakla birlikte, Renal’in
kontrolüne sahip olmak suretiyle dolaylı olarak Rentıp’ın da kontrolünü elde
etmektedir.
Bu bilgiler çerçevesinde, anılan işlemler 1997/1 sayılı Tebliğ'in birleşme ve
devralma sayılan hallerin belirlendiği 2. maddesinin (b) bendinde, “Herhangi bir
teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının
tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren
araçları devralması veya kontrol etmesi” olarak tanımlanan devralma işlemleridir.
Söz konusu Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesi birinci
fıkrasında yer alan, “birleşme veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin ülkenin
tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının,
piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının
3 REKABET KURUMU
yirmibeş trilyon Türk Lirası’nı aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları
zorunludur.” hükmü ile izne tabi birleşme ve devralmalara pazar payı ve ciro eşiği
getirilmiştir. Yine aynı maddenin üçüncü fıkrasında ise, "Ciro tek düzen hesap
planına göre bir önceki mali yıldaki net satışlardan oluşur." hükmü bulunmaktadır.
RTS ve Renal'ın 2002 yılında faaliyete geçmeleri nedeniyle 2001 yılı ciroları
bulunmamaktadır. Öte yandan, 2001 yılı için Rentıp’ın cirosu
……………………….TL. ve RTS’yi kontrol eden şirketlerden Eczacıbaşı-Baxter’in
İstanbul’da aynı ilgili ürün pazarında faaliyet gösteren bağlı teşebbüsü Transmed
Diyaliz ve Tıbbi Hizmetler Ticaret A.Ş. (Transmed)'nin cirosu ………………………
TL. olup, tarafların toplam ciroları ilgili düzenlemede belirtilen eşiği aşmamaktadır.
Bununla birlikte, diyaliz makinelerine ve diğer ekipmanlarına Renal’in sahip
olduğu Rentıp Özel Diyaliz Merkezi’nin ilgili pazar olarak tespit edilen "Bursa ili
diyaliz hizmeti pazarı"ndaki payı hasta sayısı baz alındığında %….’i bulmaktadır.
Alıcı şirket olan RTS’nin, ana şirketlerinin ve onların diğer yavru şirketlerinin ise ilgili
pazarda işlem öncesinde bir faaliyeti bulunmamaktadır. RTS ile aynı gruba bağlı
olmakla birlikte, İstanbul’da faaliyet göstermesi ve dolayısıyla aynı ilgili coğrafi
pazarda yer almaması nedeniyle, Transmed pazar payı hesaplanırken göz önünde
bulundurulmamıştır.
Bu bilgilerin ışığında, tarafların ilgili ürün pazarındaki toplam pazar payının
1997/1 sayılı Tebliğ’de öngörülen eşiği aştığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla bildirime konu
devralma işlemi Kurul'un iznine tabi bir işlemdir.
Esasen, bildirim konusu işlemler sonucunda devralanın ilgili pazarda faaliyeti
olmaması nedeniyle, ilgili pazarın yapısında herhangi bir değişiklik olmayacaktır.
Ayrıca, devralan şirket ve bağlı olduğu grubun diyaliz merkezlerinde kullanılan
solüsyon ve benzeri maddeleri üretmesi dolayısıyla, işlem sonucunda dikey bir
bağlantı meydana gelecekse de; en büyük rakiplerin Üniversite, Devlet ve Sosyal
Sigortalar Kurumu hastaneleri olduğu dikkate alındığında, %…..’lik pazar payının, bir
hakim durum oluşması için yeterli olmayacağı açıktır.
H.2.2. 4054 sayılı Kanun’un 4. Maddesi Kapsamında Yapılan Değerlendirme
Devralma işlemini meydana getiren Hisse Devri Sözleşmesi’nin "Rekabet
Etmeme" başlıklı 11. maddesinde, Satıcıların (Ahmet Bülent OKTAY, Nazlı İlay
OKTAY, Hakan YURTERİ, Ferda YURTERİ, Ahmet Tuncay YILMAZLAR) şirketlerde
hissedar olmaya devam ettikleri süre boyunca ve hissedarlığın sona ermesinden
itibaren bir sene içinde, Türkiye’de Renal Tedavi ve Rentıp dışında böbrek diyaliz
servisi işi ile ilgilenen herhangi bir diğer kuruluşa yatırım yapamayacağı veya böyle
bir kuruluşta ve kuruluşun idaresinde, işlemlerinde veya kontrolünde ortak
olamayacağı belirtilmiştir.
Söz konusu maddede, getirilen kısıtlama ile ilgili olarak, “İş bu kısıtlama
satıcıların böyle bir kuruluşta pasif yatırımcı olmasını engellemez; şu kadar ki pasif
yatırımcı (a) başka bir kuruluşun sermayesinin %10’undan azına sahip olmayı ve (b)
böyle bir kuruluşun idaresini, klinik ve tıbbi politikalarını etkileyen veya düzenleyen
bütün ilişkilerden tamamı ile arındırılmış olmayı ve (c) Satıcının ismini hiçbir şekilde
böyle bir kuruluşun faaliyetlerini ilerletmek veya yüklenmek amacı ile kullanmamayı
ve (d) hastaları doğrudan veya dolaylı olarak böyle bir başka kuruluşa devretmeyen
4 REKABET KURUMU
ya da havale etmeyen ya da bu hastaların devrine ya da havalesine sebep olmamayı
ve (e) böyle bir başka kuruluşun mali durumunu veya işlemlerini geliştiren herhangi
bir faaliyette bulunmamayı ifade eder.” şeklinde açıklamada bulunulmuştur.
Bildirim formunda ise kısıtlamanın sebebinin; sorumlu uzman hekimin ve
sorumlu doktorların uzun yıllar boyunca çalıştıkları diyaliz merkezlerinde yarattıkları;
diyaliz tedavisinin yönteminin belirlenmesi, diyaliz hizmetleri faaliyetinin
organizasyonu ve hastaların takibi gibi önemli hususları içeren know-how’un tam
değeri ile RTS’ye devrinin garantisinin sağlanması olduğu belirtilmiştir. Ayrıca ilgili
formda Diyaliz Merkezleri Yönetmeliği’ne göre, sorumlu uzman hekimin merkeze
sağladığı know-how doğrultusunda, "Diyaliz Merkezi İşletme Ruhsatı"nın sorumlu
uzman hekim adına verildiği ve sorumlu uzman hekimin değişmesi durumunda yeni
ruhsat alınması gerektiği ifade edilmiştir.
Taraflara getirilen bu tür rekabet yasakları, zorunlu, objektif ve makul olmaları
koşuluyla birleşme veya devralma işleminin gerçekleştirilmesi için gerekli "yan
sınırlamalar" olarak kabul edilmekte ve 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi
çerçevesinde değerlendirilmektedirler. Ancak yan sınırlamalar, kapsam, süre ve
coğrafi alan açısından amacını aşar nitelikte olmamalı, özellikle kısıtlamanın süresi
kabul edilebilir bir dönemi kapsamalıdır. Söz konusu sürenin belirlenmesinde işin
teknolojisi, devredilen faaliyetin know-how seviyesi ve müşteri portföyünün devri gibi
hususlar göz önünde bulundurulmaktadır.
Bu çerçevede yapılan değerlendirme sonucunda, Hisse Devri Sözleşmesi’nde
getirilen rekabet kısıtlamasının coğrafi ölçeğinin Türkiye olarak belirlenmesinin
gereğinden fazla bir sınırlama yarattığı kanaatine varılmıştır. Söz konusu kısıtlama,
ancak Bursa ili ile sınırlı kalması halinde makul, objektif ve zorunlu bir yan sınırlama
olarak kabul edilebilir.
I- SONUÇ
Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler doğrultusunda;
1- a) Renal Tedavi Sistemleri A.Ş.’nin hisselerinin %80’inin ve Rentıp Özel Sağlık
Hizmetleri Limited Şirketi’nin hisselerinin %1’inin RTS Renal Tedavi Hizmetleri
Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından devralınması işleminin, tarafların sahip olduğu
toplam pazar payı yönüyle, 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında Kurul'un iznine tabi
olduğuna,
b) bu işlem sonucunda, ilgili pazarda hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir
hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının
söz konusu olmadığına;
2- Ancak; devralma işlemini düzenleyen "Hisse Devri Sözleşmesi"nin "Rekabet
Etmeme" başlıklı 11. maddesinde satıcılara getirilen rekabet yasaklarının, coğrafi
ölçeğin Türkiye olarak belirlenmesi nedeniyle gereğinden fazla kısıtlayıcı olduğuna,
ancak ilgili coğrafi pazar olarak belirlenen Bursa ili ile sınırlı kalması kaydıyla devir
sözleşmesine ilişkin makul, objektif ve zorunlu bir yan sınırlama olarak
değerlendirilebileceğine;
5 REKABET KURUMU
3- Hisse Devir Sözleşmesi'nde rekabet kısıtlaması getiren 11. madde hükümlerinin
sadece Bursa ilini kapsayacak şekilde değiştirilmesi koşuluyla bildirim konusu işleme
izin verilmesine;
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy