1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2002-4-137 (Devralma)
Karar Sayısı : 02-56/701-284
Karar Tarihi : 19.9.2002
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, İsmet CANTÜRK, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER, Mustafa PARLAK,
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL
B- RAPORTÖRLER: Serpil ÇINAROĞLU, Sezin ELÇİN
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: - Deniz Yatırım Menkul Kıymetler A.Ş.
- Denizbank A.Ş.
D- TARAFLAR: - Deniz Yatırım Menkul Kıymetler A.Ş.
Büyükdere Cd. No:106 80280 Esentepe, İstanbul
- Denizbank A.Ş.
Büyükdere Cd. No:106 80280 Esentepe, İstanbul
- Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu
Yıldız Posta Cd. Yener Sk. No:3 Esentepe/İstanbul
E- DOSYA KONUSU: Ekspres Yatırım Menkul Değerler A.Ş. (Ekspres Yatırım)
hisselerinin % 78.02’sinin Denizbank A.Ş. (Denizbank) ve Deniz Yatırım Menkul
Kıymetler A.Ş. (Deniz Yatırım) tarafından devralınması işlemine izin verilmesi
talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 28.8.2002 tarih, 3808 sayı ile giren bildirim
üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1
sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen 9.9.2002 tarih, 2002-4-
137/Öİ-02-SÇ sayılı devralma Ön İnceleme Raporu 16.9.2002 tarih,
REK.0.08.00.00/127 sayılı Başkanlık önergesi ile 02-56 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da, bildirim konusu devralma işleminin,
tarafların ilgili ürün pazarındaki toplam ciroları yönüyle, Kurul'un iznine tabi olduğu;
ancak bu işlem sonucunda ilgili pazarda, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde
belirtilen hakim durum yaratılması veya mevcut bir hakim durumun daha da
güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmadığı, bu nedenle anılan devralmaya izin verilmesi gerektiği görüşü ifade
edilmiştir.
2 REKABET KURUMU
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
İlgili Ürün Pazarı: İnceleme konusu devralma işlemi açısından ilgili ürün pazarı;
"hisse senedi, tahvil, diğer menkul kıymetler ve bunların dışında kalan kıymetli evrak
ile mali değerleri temsil eden veya ihraç edenin mali yükümlülüklerini içeren
belgelerin birinci ve ikinci el piyasalarında el değiştirmesine yönelik aracılık
hizmetleri pazarı" olarak belirlenmiştir. İlgili ürün pazarı hisse senedi işlemleri pazarı,
tahvil ve bono işlemleri pazarı ve tescil işlemleri pazarı alt ürün pazarlarına
ayrılmaktadır.
İlgili Coğrafi Pazar : Aracı kurumlar; internet, telefon, kısa mesaj servisi gibi teknolojik
imkanları kullanmak suretiyle ülke genelinde hizmet vermektedirler. Bu nedenle
inceleme konusu devralma işlemi açısından ilgili coğrafi pazar "Türkiye Cumhuriyeti
sınırları" olarak belirlenmiştir.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Başvurunun konusu, hisselerinin %78.2'si Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu
(TSMF)'na, %21.8'i K… Y…'e, %0.08'i Ekspres Factoring A.Ş.'ye, %0.08'i Ekspres
Leasing A.Ş.'ye ve %0.02'si H. E… Ş…'e ait olan Ekspres Yatırım'ın, TSMF'nin
elinde bulunan %48.76 oranındaki hissesinin Zorlu Grubu'nun bağlı şirketi
Denizbank’a, %29.26 oranındaki hissesinin de aynı ekonomik birlik içerisindeki
Deniz Yatırım’a devredilmesi işleminden ibarettir. Anılan işlem, kontrolde değişikliğe
yol açması nedeniyle, 1997/1 sayılı Tebliğ'in birleşme ve devralma sayılan hallerin
belirlendiği 2. maddesinin (b) bendinde, “Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer
bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da
kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol
etmesi” olarak tanımlanan bir devralmadır.
Söz konusu Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde yer alan,
“birleşme veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin ülkenin tamamında veya bir
bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini
aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk
Lirası’nı aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.” hükmü ile
izne tabi birleşme ve devralmalara pazar payı ve ciro eşiği getirilmiştir.
Öte yandan, 1997/1 sayılı Tebliğ'in 1998/6 sayılı Tebliğ ile değişik 4.
maddesine göre, mali kurumlarda ciro;
“A) Bankalar İçin;
3182 sayılı Bankalar Kanunu’nun 51 inci maddesinin (5) numaralı bendine göre
Hazine Müsteşarlığınca usul ve esasları belirlenen kar ve zarar tablolarında yer
alan;
1) Faiz gelirleri;
a) Kredilerden alınan faizler,
b) Mevduat munzam karşılıklarından alınan faizler,
c) Bankalardan alınan faizler,
d) Bankalararası para piyasası işlemlerinden alınan faizler,
3 REKABET KURUMU
e) Menkul değerler cüzdanından alınan faizler,
f) Diğer faiz gelirleri,
2) Faiz dışı gelirler;
a) Alınan ücret ve komisyonlar,
b) Sermaye piyasası işlem karları,
c) Kambiyo karları,
d) İştirakler ve bağlı ortaklıklardan alınan kar payları,
e) Olağanüstü gelirler,
f) Diğer faiz dışı gelirler,
…
E) Aracı Kuruluşlar İçin;
Sermaye Piyasası Kurulu tarafından çıkarılan ve 29/1/1998 tarihli ve 20064 sayılı
Resmi Gazete'de yayımlanan Seri: XI, No: 1 sayılı "Sermaye Piyasasında Mali Tablo
ve Raporlara İlişkin İlke ve Kurallar Hakkında Tebliğ"e göre istenen ayrıntılı gelir
tablosunda yer alan;
1) Brüt satış karı,
2) Diğer faaliyetlerden gelirler ve karlar,
3) Olağanüstü gelirler ve karlar,”
toplamıdır.
Tarafların toplam pazar payları alt pazarlar dikkate alındığında hisse senedi
işlemleri pazarında % …….., tahvil ve bono işlemleri pazarında kesin alım-satım için
%……, repo-ters repo için %……, tescil işlemleri pazarında ise alım-satım için
%……, repo-ters repo için %……'dir. Anılan devralma işlemi tarafların pazar payları
açısından Tebliğ'de öngörülen eşiklerin altında kalmaktadır.
Öte yandan, 2001 yılında Denizbank'ın cirosu ……………………….. TL.,
Deniz Yatırım'ın cirosu ……………………….. TL. ve Ekspres Yatırımın cirosu ise
…………………….. TL. olarak gerçekleşmiştir. Tarafların söz konusu dönemdeki
toplam cirolarının 1997/1 sayılı Tebliğ’de belirtilen eşiği aşması nedeniyle anılan
devralma işlemi Kurul'un iznine tabidir.
4054 sayılı Kanun’un "Birleşme veya Devralma" başlıklı 7. maddesi, “Bir ya da
birden fazla teşebbüsün hakim durum yaratmaya veya hakim durumlarını daha da
güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal
veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak
şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün
malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine
yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları miras yoluyla iktisap durumu hariç
olmak üzere devralması hukuka aykırı ve yasaktır” şeklindeki hükümle hakim durum
yaratma veya mevcut hakim durumu güçlendirme neticesini verebilecek devralma
işlemlerini yasaklamıştır.
Anılan Kanun maddesi çerçevesinde yapılan değerlendirme sonucunda,
bildirim konusu devralma işleminin taraflarının toplam pazar paylarının, hakim
4 REKABET KURUMU
durum yaratılması ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasına neden
olamayacak seviyede olduğu kanaatine varılmıştır.
İ- SONUÇ
Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'nun sahibi bulunduğu %78.02 oranındaki
Ekspres Yatırım Menkul Değerler A.Ş. hisselerinin, Denizbank A.Ş. ve Deniz Yatırım
Menkul Kıymetler A.Ş. tarafından devralınması işleminin, 1998/2 ve 1998/6 sayılı
Tebliğler ile değişik 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi bir devralma
olduğuna; ancak bu devralma sonucunda, 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi
hükmünde belirtilen, hakim durum yaratılması veya mevcut bir hakim durumun
güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy