1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya No : 2002-2-58 (Devralma)
Karar No : 02-57/718-287
Karar Tarihi : 27.9.2002
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,
Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL
B- RAPORTÖRLER: Ilgaz SARIOĞLU, Fatma GÖZLÜKAYA
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: - International Business Machine Corporation
Temsilcisi: Av. Pınar Eryürekli
B. Giz Plaza (Maslak Kule) Meydan Sok. No: 28
Kat: 10 80670 Maslak/İstanbul
D- TARAFLAR: - International Business Machine Corporation
New Orchard Road, Armonk New York, ABD
- PwC International Limited
1 Embankment Place London WC2N 6RH, İNGİLTERE
E- DOSYA KONUSU: PricewaterhouseCoopers International Limited'in,
danışmanlık ve teknoloji hizmetleri alanında faaliyet gösteren şirketlerinin
International Business Machine Corporation tarafından devralınması işlemine
izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 26.8.2002 tarih, 3769 sayı ve 10.9.2002
tarih, 3976 sayı ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan
inceleme sonucu düzenlenen 23.9.2002 tarih ve 2002-2-58/Öİ-02-I.S. sayılı
Devralma Ön İnceleme Raporu, 23.9.2002 tarih ve REK.0.06.00.00/83 sayılı
Başkanlık önergesi ile 02-57 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirim konusu devralma işleminin
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğu, bununla birlikte devralma
sonucu oluşacak pazar payının rekabetçi bir yapı gösteren ilgili ürün pazarında
hakim durum yaratarak ya da mevcut hakim durumu güçlendirerek rekabetin önemli
ölçüde azaltılması sonucunu doğurmayacağı, dolayısıyla bildirim konusu işleme izin
verilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
2 REKABET KURUMU
H- İNCELEME ve DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. International Business Machine Corporation (IBM)
IBM, New York Eyaleti kanunları uyarınca kurulmuş ve genel olarak, bilgi
teknolojileri (BT) hizmetleri alanında BT sistemleri, malzemeleri, bilgisayar yazılımı
ve hizmetleri pazarlama, üretme, geliştirme konularında faaliyet gösteren bir şirkettir.
IBM, Türkiye’deki faaliyetlerini iştirakleri olan, IBM Türk Ltd. Şti., POS
Perakende Otomasyon Sistemleri Ticaret ve Sanayi A.Ş., Seri Bilgi Teknolojileri
Destek Hizmetleri ve Ticaret Ltd. Şti. ile I-BİMSA Uluslararası İş, Bilgi ve Yönetim
Sistemleri A.Ş. aracılığıyla yürütmektedir.
H.1.2. PricewaterhouseCoopers International Limited (PwC International)
PwC International, İngiltere ve Galler kanunları uyarınca,
PricewaterhouseCoopers şirketler grubunun (PWC) yönetim ve koordinasyonunu
sağlamak ve stratejik konularda genel politika belirlemek amacıyla kurulmuştur.
PWC, profesyonel hizmet firmalarından oluşan uluslararası bir ağdır ve muhasebe,
mali denetim ve güvence, vergi, yönetim danışmanlığı ile teknoloji konularında
hizmetler vermektedir.
PWC Türkiye’de Başaran Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş., Başaran Nas Serbest
Mali Müşavirlik A.Ş., PwC Danışmanlık Hizmetleri Ltd. Şti., PwC Consulting Yönetim
Danışmanlığı Ltd. Şti. ve PwC BPO İş Yönetimi Hizmetleri Ltd. Şti. aracılığıyla
faaliyet göstermektedir.
Devralma işlemine konu şirket olan PwC Consulting Yönetim Danışmanlığı
Ltd. Şti. (PwC Consulting) ise, PwC International'ın Türkiye’deki iştiraklerinden birisi
olup, yönetim danışmanlığı ve bilgi teknolojileri alanında faaliyet göstermektedir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Dosya mevcudu bilgilerden ilgili ürün pazarının; yönetim danışmanlığı ve BT
hizmetleri sektörü, donanım bakımı ve destekleme, yazılım temini ve destekleme,
danışmanlık, geliştirme ve entegrasyon, iş yönetim hizmetleri, BT yönetim hizmetleri
ve eğitim şeklinde tanımlanabilecek yedi alt pazardan oluştuğu anlaşılmaktadır.
Devralma işleminin taraflarından IBM, alt pazarlardan iş yönetim hizmetleri
alanında Türkiye’de faaliyette bulunmamakta, buna karşın, geriye kalan diğer altı
alanda faaliyet göstermektedir. Devralınacak taraf olan PwC Consulting ise,
donanım bakımı ve destekleme, yazılım temini ve destekleme, eğitim, iş yönetim
hizmetleri, BT yönetim hizmetleri alanlarında faaliyet göstermemekle birlikte,
geliştirme ve entegrasyon ile danışmanlık alt pazarlarında yoğun bir biçimde faaliyet
göstermektedir. Söz konusu devralma işlemi ile IBM, danışmanlık işlerini
güçlendirmeyi hedeflemektedir.
PwC Consulting'in faaliyet gösterdiği alt pazar olan geliştirme ve entegrasyon
ile danışmanlık pazarı incelendiğinde, esasen stratejik danışmanlık, denetim, BT ve
özel hizmet alanlarında farklı 15-20 firmanın faaliyet gösterdiği görülmektedir.
3 REKABET KURUMU
Sektördeki mevcut teşebbüsler ve bunların faaliyet alanları incelendiğinde ise, söz
konusu teşebbüslerin, yoğun ve yaygın olarak hizmet verdikleri, sektörlerinin dışında
da faaliyetlerini çeşitlendirerek tüm BT alt pazarlarını kapsayacak nitelikte bir
genişleme ve yapılanma içinde oldukları anlaşılmıştır. Bu durum, hizmetler ve alt
pazarlar arasında kesin sınırların çizilmesini zorlaştırmaktadır.
BT hizmetleri pazarı yeni firma girişlerine büyük ölçüde açık bir alandır. Yeni
ve küçük firmaların pazarda tutunma şansı oldukça yüksektir. İlgili ürün pazarında,
pazara giriş engeli yaratacak herhangi bir yasal düzenleme mevcut değildir.
Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında, ilgili ürün pazarı olarak sadece
devralınan PwC Consulting'in faaliyet gösterdiği “geliştirme ve entegrasyon ile
danışmanlık” pazarı dikkate alınmamış, ayrıca, hızlı teknolojik gelişmelerin getirdiği
alt pazarlar arası yakınlaşma, kullanıcıların ilgili ürün ve hizmetlere tek noktada
ulaşma yönündeki talebi, sektördeki arzın ikame edilebilirlik seviyesinin yüksek
olması, pazara girişin son derece kolay olması gibi unsurlar da göz önünde
bulundurularak ilgili ürün pazarı, “BT hizmetleri” pazarı olarak belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Dünya çapında yürütülmekte olan bildirime konu devralma işleminin Türkiye
pazarının tümünü etkilemesi ve Türkiye sınırları içerisinde rekabetin farklılaşmasına
neden olacak bir unsurun bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi pazar, "Türkiye
Cumhuriyeti sınırları" olarak kabul edilmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
IBM ile PwC International 30 Temmuz 2002 tarihinde, PwC grubu
şirketlerinden danışmanlık ve teknoloji hizmetleri alanında faaliyet gösterenlerin
IBM’in tek başına kontrolüne geçmesine ilişkin olarak “Ana Hisse ve Varlık Devir
Anlaşması”nı imzalamışlardır. Söz konusu devir işleminin Türkiye ile ilgili kısmı, IBM
Türk Ltd. Şti. (IBM Türk) ve PwC Consulting’i kapsamaktadır.
Başvuru konusu devralma işlemini gerçekleştirmek üzere öncelikle, PwC
Danışmanlık Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından yürütülmekte olan “danışmanlık işi” bu
amaçla kurulan PwC Consulting’e devredilmiştir. Söz konusu şirketin iki hissedarı
bulunmaktadır: %99,9 sermaye payı ile ana hissedar olan Monday Eastern Europe
BV (Monday BV)1 ve ikinci hissedar Bridget Caroline Mary Spicer. Büyük hissedar
Monday Eastern Europe BV’nin hisseleri yurtdışında yapılacak hisse devri ile IBM
World Trade Corporation’a devredilecektir. İkinci ortak Bridget Caroline Mary
Spicer’a ait hisse ise IBM’in Türkiye’deki iştiraklerinden olan IBM Türk tarafından
devralınacaktır. Böylece, PwC Consulting şirketinin hisselerinin Monday BV’ye ait
büyük bölümü dolaylı olarak yurtdışında el değiştirmiş olurken, geriye kalan bir hisse
doğrudan IBM Türk'e devredilmiş olacaktır. İşlem neticesinde, Türkiye’deki PwC
Consulting’in hisseleri tamamen IBM'in kontrolüne geçecektir. Bu nedenle, söz
konusu işlem 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ”in 2. maddesi (b) bendi kapsamında bir "devralma"dır.
1 Söz konusu şirket, PWC İnternational Limited grubu şirketlerinden PWC Consulting Eastern Europe
BV'nin yeni adıdır.
4 REKABET KURUMU
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, BT hizmetleri pazarında taraflardan IBM
Türk’ün, 2001 yılı cirosunun ………………………. TL., PwC Consulting’in ise
2001 yılı cirosunun ……………………… TL olduğu anlaşılmıştır. 1997/1 sayılı
Tebliğ’in (1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik) 4. maddesi gereğince, tarafların toplam
cirolarının anılan Tebliğ'de öngörülen ciro eşiğini aşması nedeniyle söz konusu
işlem, Rekabet Kurulu’nun iznine tabi bir devralma işlemidir.
İlgili pazardaki pazar paylarına ilişkin bilgiler, pazar lideri olan IBM’in
devralma işlemi neticesinde pazar payını arttıracağını göstermekle birlikte, söz
konusu artışın hakim durum yaratacak ya da hakim durumu güçlendirecek bir artış
olmadığını, IBM’in %…… oranındaki pay ile pazar lideri olmasına rağmen, hakim
durumda bulunmadığını, devralınan PwC Consulting’in ise %…. oranında küçük bir
paya sahip olduğunu göstermektedir. Öte yandan, pazarın ikinci ve üçüncü
aktörlerinin % ….. civarındaki payları ile IBM’i yakından takip etmekte oldukları,
2001 yılının ilk on BT hizmetleri sağlayıcısının arzın %…...'ünü gerçekleştirdiği ve
hiçbirinin pazar payının da %…..'ü aşmadığı, ayrıca rekabetçi bir yapı sergileyen
ilgili ürün pazarına giriş-çıkışların da kolay olduğu dikkate alındığında, bildirim
konusu devralma işleminin ilgili pazarda tek başına veya birlikte hakim durum
doğurmayacağı veya hakim durumun güçlendirilmesi şeklinde rekabeti engelleyici
herhangi bir sonuç doğurmayacağı kanaatine varılmıştır.
I- SONUÇ
Yukarıda yer verilen tespitler ve değerlendirmeler doğrultusunda, PwC
İnternational Limited grubu içerisinde yer alan PwC Consulting Yönetim
Danışmanlığı Limited Şirketi’nin, International Business Machine Corporation
tarafından devralınması işleminin,
- 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi bir işlem olduğuna,
- İlgili ürün pazarında hakim durum yaratılması ya da mevcut bir hakim durumun
güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmaması nedeniyle bildirim konusu devralma işlemine izin verilmesine,
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy