Rekabet Kurumu - Karar Sayı 02-64/803-325

REKABET KURUMU













BU KARAR DANISTAY 13.DAIRESI’NCE IPTAL
EDILMISTIR. REKABET KURULU’NUN AYNI
KONUYA ILISKIN 05.01.2006 / 29.06.2006 TARIH VE
06-02/48-9 / 06-46/604-174 NOLU KARARLARINA
INTERNET SAYFAMIZDAKI KARAR ARAMA
BÖLÜMÜNDEN ERİŞEBİLİRSİNİZ.





















02-64/803-325
2
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : SR-02/03 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 02-64/803-325
Karar Tarihi : 21.10.2002
Konu :
- DTV Haber ve Görsel Yayıncılık A.Ş. (DTV ve/veya Kanal D) ile Satel Sabah
Televizyon Prodüksiyon A.Ş. (Satel ve/veya ATV)’nin, reklam yerlerini satmak
amacıyla kurdukları Bimaş Birleşik Medya Pazarlama A.Ş. (Bimaş) vasıtasıyla
2000 yılının ikinci yarısından itibaren Cine 5 Filmcilik ve Yapımcılık A.Ş.’yi
(Cine 5) piyasa dışına çıkarmak maksadıyla müşterileri dolaşarak %100
Bimaş kullanımı için ek indirim uygulamasına başlamaları suretiyle 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’u ihlal ettikleri iddiası,
- ve ayrıca kendilerine ait reklam yerlerinin fiyat ve diğer satış koşullarını
aralarındaki rekabeti ortadan kaldırarak birlikte belirledikleri ve uyguladıkları
yönündeki iddiaların açıklığa kavuşturulması amacıyla, DTV, Satel, Star
Televizyon Hizmetleri A.Ş. (Star), Aks Televizyon Reklamcılık ve Filmcilik
San. ve Tic. A.Ş.’nin (Aks ve/veya Show TV) ve bu şirketlerin reklam yerlerini
geçmişte pazarlamış olan ve/veya halen pazarlayan Bimaş’ın faaliyetlerinin
4054 sayılı Kanun kapsamında incelenmesi ile,
- Bimaş ile Aks, Star ve Ülke Televizyon Programcılık Reklam Film Yapım
Yayın Pazarlama A.Ş. (Ülke ve/veya Kanal 6) arasında yapılan reklam
yerlerinin pazarlanmasını konu eden sözlü anlaşmalara ilişkin menfi
tespit/muafiyet başvuruları.

A - TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

II. Başkan : Dr. Kemal EROL
Üyeler : Nejdet KARACEHENNEM, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit
SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER, Mustafa
PARLAK, Rıfkı ÜNAL.
B - SORUŞTURMA HEYETİ

Başkan : R. Müfit SONBAY
Raportörler : Hakan Suat ÖLMEZ, Ekrem KALKAN

C - ŞİKAYET EDEN

- Cine 5 Filmcilik ve Yapımcılık A.Ş.
Büyükdere Cad., No:163, Esentepe-İstanbul

Temsilcisi: Av. Hüseyin Yarsuvat
Polat Plaza, Harman Cad., No:4, B Blok, Kat:6, 80640, Levent-İstanbul
02-64/803-325
3

D - HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILANLAR

- Bimaş Birleşik Medya Pazarlama A.Ş.
Yapı Kredi Plaza, C Blok, Kat.11, No:28, 4. Levent-İstanbul

Temsilcisi: Av. Sevda Ar
Süleyman Seba Cad.,No:92, BJK Plaza A Blok, D.88, 34357,Beşiktaş-İstanbul

- DTV Haber ve Görsel Yayıncılık A.Ş.
Ortaklar Cad., No:17, 80290 Mecidiyeköy-İstanbul

Temsilcisi: Av. Barbaros Çağa
Süleyman Seba Cad., No:92, BJK Plaza A Blok, D.88, 34357,Beşiktaş-İstanbul

- Satel Sabah Televizyon Prodüksiyon A.Ş.
Cumhuriyet Cad., Umaç Apt., No:141-147, Kat:6, D.4, Elmadağ, Şişli-İstanbul

Temsilcisi: Av. Ömer Gökhan Ovat
Gültekin Hukuk Bürosu, Naci Kasım Sok., 3/3, Mecidiyeköy, Şişli-İstanbul

- Star Televizyon Hizmetleri A.Ş.
Mehmet Akif Mah., İnönü Cad., Star Sok., No:2, İkitelli-İstanbul

Temsilcisi: Av. Şaylan Çığgın
Mehmet Akif Mah., İnönü Cad., Star Sok., No:2, İkitelli-İstanbul

- Aks Televizyon Reklamcılık ve Filmcilik San. ve Tic. A.Ş.
Yapı Kredi Plaza, E Blok, 80620,1. Levent-İstanbul

Temsilcisi: Av. Kutman Öge
Polat Plaza, Harman Cad., No:4, B Blok, Kat:6, 80640, Levent-İstanbul

- Ülke Televizyon Programcılık Reklam Film Yapım Yayın Pazarlama A.Ş.
Kore Şehitleri Cad., No:50, Zincirlikuyu-İstanbul

Temsilcisi: Av. Ömer Gökhan Ovat
Gültekin Hukuk Bürosu, Naci Kasım Sok., 3/3, Şişli, Mecidiyeköy-İstanbul

E - İDDİALARIN ÖZETİ
Cine 5’in şikayet dilekçesinde özetle;
- DTV ile Satel’in reklam yerlerini satmak amacıyla kurdukları Bimaş’ın,
2000 yılının ikinci yarısından itibaren giriştiği bir kampanya ile Cine 5’i
piyasa dışına çıkarmak maksadıyla müşterileri dolaşarak %100 Bimaş
kullanımı için ek indirim uygulamasına başladığı,

02-64/803-325
4
- bu durumda Bimaş kanallarından ilave indirim alan reklamveren firmaların
Cine 5, TGRT, NTV gibi kanallara reklam vermediği ve veremediği,

- Bimaş’ın bu eylemlerinin 4054 sayılı Kanun’a aykırı olduğu,

- Bimaş’ın firmalara bu ek indirimi, ‘prodüksiyon indirimi’ adı altında
sağlamakta olduğu görülse bile asıl amacın, kendi TV kanallarının
piyasadan daha fazla pay almalarını ve diğer kanalların reklam
alamamalarını sağlamak olduğu,

- önceden Cine 5’e reklam vermiş birçok kuruluşun, reklamları için Cine 5’i
kullanmayacaklarını, Cine 5’i kullandıkları takdirde Bimaş’ın ek indirimini
geri çekeceğini, dolayısıyla diğer kanallara da reklam vermelerinin mali
açıdan mümkün olmadığını belirttikleri,

- Bimaş’ın, reklamverenlerin Bimaş dışındaki kanallara reklam vermemeleri
ve tüm reklam harcamalarını sadece Bimaş kanallarında kullanmaları
koşuluyla ek indirim vermesinin 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinin (a)
bendini açıkça ihlal ettiği,

- Bimaş’ın, reklamveren şirketler arasında ayrımcılığa yol açarak Kanun’un
6. maddesinin (b) bendini ihlal ettiği,

- Bimaş’ın bu eylemlerde daha önce de bulunduğu ve Rekabet Kurumu’nun,
her iki yayın kuruluşunun kendilerine ait olan TV reklam yerlerinin satış
fiyatları ile diğer satış koşullarını birlikte belirlemek konusunda yaptıkları ve
uyguladıkları anlaşmanın Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendine, her iki kuruluşun aralarında anlaşarak rakipleri olan Show TV’nin
piyasadaki faaliyetlerini zorlaştırdıkları anlaşılan eylemlerinin 4’üncü
maddenin (d) bendine aykırı olduğunu hükme bağladığı,

- Bimaş’ın bu girişimleri sonucunda Cine 5’in, 2000 yılının Haziran,
Temmuz, Ağustos, Eylül ve Kasım aylarında 20.000 ABD Doları civarında
reklam geliri kaybına uğradığı,

iddia edilerek Bimaş hakkında geçici tedbir alınması ve gereken işlemin
yapılarak para cezası ile cezalandırılması talep edilmektedir.

F - DOSYA EVRELERİ

1. Kurum kayıtlarına 9.11.2000 tarih ve 4646 sayı ile giren şikayet dilekçesi
üzerine Rekabet Kurulu’nun (Kurul) 16.1.2001 tarih ve 01-04/23 sayılı kararında,
şikayet konularının araştırılması ve DTV, Satel, Star ve Aks’ın reklam yerleri fiyat
ve diğer satış koşullarını Bimaş aracılığı ile birlikte belirledikleri iddialarının 4054
sayılı Kanun hükümlerini ihlal edip etmediğinin ve soruşturma açılmasına gerek
olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun’un 40/1. maddesi uyarınca
önaraştırma yapılmasına ve geçici tedbir kararı alınmasının önaraştırma
sonucunda değerlendirilmesine,
02-64/803-325
5
ayrıca konuyla ilgili olarak,
- Kurum kayıtlarına 16.12.1998 tarih ve 2496 sayı ile giren yapan ve Bimaş
ile Aks ve Star arasında yapılan reklam yerlerinin pazarlanmasını konu
eden sözlü anlaşmaya ilişkin menfi tespit/muafiyet başvurusu ile
- Kurum kayıtlarına 22.3.1999 tarih ve 977 sayı ile giren ve “Bimaş
Prodüksiyon Desteği Çalışma Koşulları Anlaşmasına” ilişkin menfi
tespit/muafiyet başvurusunun önaraştırma sürecinde değerlendirilmesine
karar verilmiştir.
2. 23.2.2001 tarih ve D2/2/H.S.Ö./01-1 sayılı önaraştırma raporu üzerine
Rekabet Kurulu’nun 3.4.2001 tarih ve 01-15/136-M sayılı kararında,
- Bimaş aracılığıyla, kendilerine ait reklam yerlerinin fiyat ve diğer satış
koşullarını aralarındaki rekabeti ortadan kaldırarak birlikte belirledikleri ve
uyguladıkları yönündeki iddiaların açıklığa kavuşturulması amacıyla, DTV,
Satel, Star, Aks ve bu şirketlerin reklam yerlerini geçmişte pazarlamış olan
ve/veya halen pazarlayan Bimaş hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca soruşturma açılmasına,
- 22.3.1999 tarih ve 977 sayılı menfi tespit/muafiyet talebinin ayrı bir rapora
bağlanmasına,
- 16.12.1998 tarih ve 2496 sayılı menfi tespit/muafiyet talebinin ise açılan
soruşturma aşamasında değerlendirilmesine,
- şikayetçinin geçici tedbir talebinin ise soruşturma aşamasında
değerlendirilmesine
karar verilmiştir.
3. Rekabet Kurulu’nun 4.7.2001 tarih ve 01-30/305-M sayılı kararında, Kurum
kayıtlarına 27.3.2001 tarih ve 1234 sayı ile giriş yapan ve Ülke ile Bimaş arasında
Kanal 6 televizyonun reklam yerlerinin Bimaş aracılığı ile pazarlanmasını konu
eden sözlü anlaşmaya ilişkin menfi tespit/muafiyet talebinin 3.4.2001 tarih ve 01-
15/136-M sayılı Rekabet Kurulu Kararı ile açılan soruşturma kapsamında
değerlendirilmesine, Ülke hakkında da soruşturma açılmasına ve bu
soruşturmanın da yine aynı soruşturma ile birleştirilerek yürütülmesine karar
verilmiştir.
4. Soruşturma kararı üzerine, Kanun’un 43/2. maddesi uyarınca 17.4.2001
tarihinde Bimaş, DTV, Satel, Star ve Aks’a, 10.7.2001 tarihinde de Ülke’ye
soruşturma açıldığına dair bildirimde bulunularak, taraflardan 30 gün içinde ilk
yazılı savunmalarını göndermeleri istenmiştir.
5. İlgili teşebbüslerden Satel ve Aks dışındaki teşebbüslerin ilk yazılı
savunmaları yasal süreleri içinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
02-64/803-325
6
6. Rekabet Kurulu’nun 27.9.2001 tarihli toplantısında soruşturma süresinin altı
ay uzatılmasına karar verilmiştir.
7. Soruşturma heyetince tamamlanan 3.4.2002 tarih ve SR/02-03 sayılı
soruşturma raporu, Kanun’un 45/1. maddesi uyarınca tüm Kurul üyeleriyle ilgili
taraflara tebliğ olunmuş ve aynı maddenin ikinci fıkrası gereğince taraflardan 30
gün içinde yazılı savunmalarını göndermeleri istenilmiştir.
8. Soruşturma raporunun tebliğini takiben, haklarında soruşturma yürütülen
teşebbüslerden Star dışındakiler savunma sürelerinin, Kanun’un 45/2. maddesi
uyarınca 30 gün uzatılmasını talep etmişlerdir. Tarafların bu talepleri, Rekabet
Kurulu’nun 7.5.2002 tarih ve 02-07/311-M sayılı kararıyla kabul edilmiş ve ilgili
teşebbüslerin savunma süreleri 30 gün uzatılmıştır.
9. Kurum kayıtlarına 27.5.2002 tarihinde intikal eden Star’ın yazılı savunmasının
süresi içinde yapılmadığı tespit edilmiştir. Süre uzatımı talep eden teşebbüslerin
ikinci savunma yazıları yasal süreleri içinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
10. Soruşturma Heyetinin hazırladığı ek yazılı görüş, Kanun’un 45/2. maddesi
uyarınca 25.6.2002 tarihinde tüm Kurul üyeleriyle ilgili taraflara tebliğ edilmiştir.
11. Ek yazılı görüşün tebliğini takiben haklarında soruşturma yürütülen
teşebbüslerden Aks ve Star dışındakiler, savunma sürelerinin, Kanun’un 45/2.
maddesi uyarınca 30 gün uzatılmasını talep etmişlerdir. Bu talep Rekabet Kurulu
tarafından uygun görülerek 20.9.2002 tarihinde 30 gün ek süre tanınmıştır. İlgili
teşebbüslerden Star dışındakilerin ek yazılı görüşe karşı cevapları yasal süreleri
içinde Rekabet Kurulu’na intikal etmiştir.
12. Rekabet Kurulu’nun 5.9.2002 tarih ve 02-52/682-M sayılı toplantısında
yürütülen soruşturmayla ilgili olarak 16.10.2002 tarihinde, Sözlü Savunma
Toplantısı yapılmasına karar verilmiş ve Sözlü Savunma Toplantısı davetiyeleri
Kanun’un 46/2. maddesi uyarınca ilgililere gönderilmiştir.
13. 16.10.2002 tarihinde sözlü savunma toplantısı yapılmış ve Kurul 21.10.2002
tarihinde nihai kararını vermiştir.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ
Dosyanın raportörleri;
1. Şikayetçinin geçici tedbir talebine ilişkin olarak, Bimaş’ın özellikle Cine 5’i
piyasa dışına çıkarmak maksadıyla reklamveren müşterilere tüm reklam
harcamalarını sadece Bimaş kanallarında kullanmaları koşuluyla ek indirim
sağlaması (%100 Bimaş indirimi) şeklinde bir uygulamasının tespit
edilememesi, “prodüksiyon desteği uygulamasının” farklı bir uygulama olması
ve Rekabet Kurulu tarafından bu uygulamaya bireysel muafiyet tanınması ve
Cine 5’in müşteri kaybından kaynaklanan zararlarının Bimaş’ın soruşturma
konusu olan davranışları ile ilişkilendirilemeyeceği sebebiyle şikayetçinin talep
ettiği şekilde konuyla ilgili olarak soruşturma aşamasında geçici tedbir
02-64/803-325
7
alınmasına gerek olmadığı ve şikayet edilen konunun rekabet ihlali
taşımaması nedeniyle herhangi bir ceza verilmesine gerek olmadığı,
2. Kurum kayıtlarına 16.12.1998 tarih ve 2496 sayı ile giriş yapan Bimaş’ın Star
ve Aks ile yapmış olduğu sözlü reklam yeri satış anlaşmasına ilişkin menfi
tespit/muafiyet başvurusu hakkında;
- Bildirim formunda belirtilen ifadelerin yanlış ve yanıltıcı bilgi niteliği taşıması
nedeniyle bildirimi yapan taraf olan Bimaş’ın, Kanun’un 16. maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendine göre cezalandırılması gerektiği ve 16. maddenin
üçüncü fıkrası gereğince anılan teşebbüsün yönetim kurulu üyelerinin ayrıca
cezalandırılmaları gerektiği,
- Bildirim formunun 6.4. maddesinde “anlaşmaya katılan her TV kanalının
program esasına göre reklam ücretlerini diğer kanallardan bağımsız olarak
kendisinin belirleyeceği” ifade edilmiş olmasına rağmen, anlaşmanın
uygulanması esnasında bir süre için dahi bildirim formunda belirtildiği şekilde
fiyatların bağımsız belirlenme ilkesine uyulmamış olması ve bu durumun
reklam yeri fiyat ve diğer satış koşullarının belirlenmesinde rakip dört
televizyon kuruluşu arasında rekabeti engelleyici ve kısıtlayıcı koordinasyon
yaratması sebebiyle bu anlaşmaya menfi tespit belgesi verilemeyeceği,
- Kanun’un 4. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendine aykırılık oluşturacak
şekilde fiyat rekabetinin kısıtlanmasının bireysel muafiyet tanınmasına
dayanak olabilecek her türlü gerekçeyi haksız çıkaracağı düşüncesiyle
bireysel muafiyet tanınamayacağı,
3. Kurum kayıtlarına 27.3.2001 tarih ve 1234 sayı ile giriş yapan Bimaş’ın Ülke
ile yapmış olduğu sözlü reklam yeri satış anlaşmasına ilişkin menfi
tespit/muafiyet başvurusu hakkında;
- Anlaşmanın, Kanun’un 10. maddesinde belirtilen 1 aylık süre içinde
bildirilmemesi sebebiyle Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi
uyarınca anlaşmaya taraf olan Bimaş ve Ülke’ye ayrı ayrı para cezası
uygulanması gerektiği,
- Bildirim formunun 6.4. maddesinde belirtilen ifadelerin yanlış ve yanıltıcı bilgi
niteliği taşıması nedeniyle bildirimi yapan taraf olan Bimaş’ın, Kanun’un 16.
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre cezalandırılması gerektiği ve
16. maddenin üçüncü fıkrası gereğince anılan teşebbüsün yönetim kurulu
üyelerinin ayrıca cezalandırılmaları gerektiği,
- Uygulanması esnasında reklam yeri fiyat ve diğer satış koşullarının
belirlenmesinde rakip televizyon kuruluşları arasında rekabeti engelleyici ve
kısıtlayıcı koordinasyon yaratması sebebiyle bu anlaşmaya menfi tespit
belgesi verilemeyeceği,
- Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine aykırılık oluşturacak
şekilde fiyat rekabetinin kısıtlanmasının bireysel muafiyet tanınmasına
02-64/803-325
8
dayanak olabilecek her türlü gerekçeyi haksız çıkaracağı düşüncesiyle
bireysel muafiyet tanınamayacağı,
4. DTV, Satel, Star, Aks ve Ülke’nin Bimaş aracılığı ile kendilerine ait reklam
yerlerinin fiyat ve diğer satış koşullarını aralarındaki rekabeti ortadan
kaldırarak birlikte belirlemelerinin “Türkiye ulusal şifresiz yayın yapan
televizyon kanalları reklam yeri pazarı”nda Kanun’un 4. maddesi ikinci
fıkrasının (a) bendi anlamında rekabet ihlali oluşturduğu ve yukarıda adı
geçen teşebbüslerin bu eylemleri hakkında Kanun’un 16. maddesinin ikinci
fıkrası uyarınca para cezası uygulanması gerektiği,
5. Kanun’un 9. maddesi gereği yukarıda açıklanan rekabet ihlaline son
verilmesini ve rekabetin tesis edilmesini teminen ilgili piyasaya yönelik
düzenlemelerin taraflara bildirilmesi gerektiği,
6. Rekabetin tesisi amacıyla bildirim yapılırken,
(a) Rekabet Kurulu’nun 1.2.2000 tarih ve 00-4/41-19 sayılı Karar’ının sonuç
bölümünde yer almamasına rağmen, gerekçesinde yer alan reklam
yerlerinin fiyatlarını ve diğer satış koşullarını birbirinden bağımsız olarak
belirleme hususunun Bimaş Ana Sözleşmesi’ne tanınan muafiyetin esasını
oluşturması ve tarafların bu esasa uygun davranmadıklarının tespiti
sebebiyle Kanun’un 13. maddesi birinci fıkrası (a) bendindeki “Kararın
alınmasına esas teşkil eden bir olayda değişiklik olması” hükmü uyarınca ve
ayrıca bu hususun muafiyet kararına bağlanan bir şart ve yükümlülük olarak
değerlendirilerek bu şart ve yükümlülüğün yerine getirilmediğinin tespitiyle
Kanun’un 13. maddesi birinci fıkrası (b) bendindeki “Karara bağlanan
şartların veya yükümlülüklerin yerine getirilmemesi” hükmü uyarınca
muafiyetin geri alınabileceği,
geri alınma hususunun yansıması olarak da uygulamada iki yol olabileceği,
bunlardan ilkinin ana sözleşmenin “Amaç ve Konu” başlıklı 4. maddesinin
değiştirilerek, mevcut ortaklık ve yönetim yapısıyla şirketin medya
alanlarında yayıncılık, reklamcılık ve reklam pazarlama işleriyle
uğraşamayacağını teminen bir başka faaliyet alanını konu edecek şekilde
yazılması ve maddenin yeni halinin Rekabet Kurulu’nun onayına
sunulması, ikinci yolun da Bimaş’ın faaliyet alanının değişmemesine karşın
Bimaş’ın ortaklık yapısında A ya da B grubu ortaklarından birisinin ortaklık
paylarını diğerine devretmesi şeklinde değişiklik yapılması, sözü edilen
ortaklık yapısı değişikliğinin rekabetçi bir düzen getirebilmesi için A ve B
grubu hisse sahiplerinden sadece bir grubun Bimaş’ta kalıp diğer grubun
topluca ayrılmalarından sonra bir grubun diğer grupla bağlantılı bir
televizyon kanalının reklamlarını pazarlamaması ve yeni ortaklık yapısının
Rekabet Kurulu’nun onayına sunulması olduğu,
(b) Muafiyetin geri alınması takdir edilmediği durumda ise, rekabetin tesisi
amacıyla, Bimaş kataloğunun ortadan kaldırılması ve sadece Bimaş
tarafından hizmet verilen kanalların münferit kataloglarının yayınlanabilmesi,
Bimaş tarafından pazarlanan kanallara reklam vermek isteyen teşebbüslere
yönelik olarak uygulanan indirim sistemlerinin “her iki veya daha fazla
kanala reklam verme şartına” bağlanmaması, reklamverenlerin reklamlarını
02-64/803-325
9
istedikleri kanallara vermekte serbest olmaları ve Bimaş’ın reklamverenleri
TV kanallarına yönlendirmemesi, Bimaş tarafından hizmet verilen her bir TV
kanalının, kendi kataloğundaki kategori fiyatlarını ‘rakip TV kanallarından
bağımsız bir şekilde’ kendisinin tespit etmesinin sağlanması, Bimaş
tarafından hizmet verilen TV kanallarının programlarının hangi
kategorilerilerde yer alacağının belirlenmesinde son kararı kendilerinin
vermesinin sağlanması koşullarıyla muafiyetin yeniden düzenlenmesi
yoluna başvurulabileceği ve bu önerinin rekabet açısından sonuçlarının
muafiyetin yenilenmesi için yapılacak muhtemel bir başvuruya kadar
değerlendirilmeye alınabileceği,
şeklindeki görüşlerini ifade etmişlerdir.
H - İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İLGİLİ PAZAR
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı

Pazar tanımı yapılırken reklamveren açısından, reklamların istenilen izleyici
kitlelerine ulaşabilmesinin önemli bir husus olması dikkate alınmalıdır. Bu
aşamada yayınların şifreli-paralı olması durumunda bu yayınlara verilen reklamın
sadece bu kanallara abone olanlarca seyredilebilmesi söz konusu olmaktadır.
Her ne kadar mevcut şifreli yayınlar olan Cine 5 ve Teleon teknik olarak ulusal
düzeyde yayın yapabilseler de bu kanallarda yayınlanan reklamları sadece bu
yayınlara abone olan izleyiciler seyredebilmektedir. Bu sebeple hedef kitleye
seslenme açısından reklamverenler de şifreli kanallarla şifresiz kanallar arasında
bir ayrımı gözönünde bulundurmaktadırlar. Raportörlerce yapılan anket
sonuçlarında da reklamverenlerin ortalama olarak Cine 5 kanalı için reklam
bütçelerinden %2 oranında pay ayırdıkları görülmektedir. Dolayısıyla ulusal
reklam yeri piyasasını şifresiz kanallarla sınırlamak gerektiği düşünülmektedir.

Yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde ilgili ürün pazarı “ulusal şifresiz yayın yapan
televizyon kanalları reklam yeri pazarı” olarak tanımlanmıştır.

H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
“Ulusal şifresiz yayın yapan televizyon kanalları reklam yeri pazarı” olarak
tanımlanan ilgili ürün pazarında, reklam yeri satın almak isteyen reklamveren
kuruluşlar, reklam harcamalarını planlarken, televizyon kanallarının tüketicilere
ulaşım boyutunu önemli bir kriter olarak ele almaktadırlar. Reklamveren
şirketlerin hedef kitlelerinin genellikle izledikleri televizyon kanallarının yaptıkları
yayınların ve reklamlara konu olan mal ve hizmetlerin satımı ve dağıtımında
hedeflenen pazarın Türkiye sınırları içinde kalması nedeniyle ilgili coğrafi pazar
“Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak tanımlanmıştır.
02-64/803-325
10
H.2. TARAFLAR HAKKINDA BİLGİLER
H.2.1. DTV Haber ve Görsel Yayıncılık A.Ş.
DTV’nin 29.3.2001 tarihli olağan genel kurul toplantısına ait pay sahipleri
cetveline gore ortaklık yapısı şu şekildedir:

Tablo 1: DTV’nin Ortaklık Yapısı
Pay Sahibin Adı Hisse Oranı (%)
Alp Görsel Yayıncılık A.Ş. 19.75
Cevdet Turan 9.75
Ertuğrul Alptekin 9.75
Müzehher Kaymak 9.75
Serhan Sevim 9.75
Mustafa Kenan Erdinç 9.50
Selçuk Sevük 9.50
Vedat Büyükyılmaz 9.25
Hasan Hüsnü Güzelöz 2.50
Yücel Çelik 1.00
Yücel Arat 1.00
Ömer Faruk Bayhan 1.00
Yalçın Erceber 1.00
Erem Turgut Yücel 1.00
Berkay Ercanlı 0.50
Atila Purut 5.00
TOPLAM 100.00

Şirketin, 29.3.2001 tarihli olağan genel kurulunda atanan yönetim kurulu üyeleri;
Cevdet Turan (başkan), Ertuğrul Alptekin, Ömer Faruk Bayhan, Yalçın Erceber,
Yücel Çelik, Atila Purut, Erem Turgut Yücel’den oluşmaktadır.
H.2.2. Satel Sabah Televizyon Prodüksiyon A.Ş.
Şirketin 15.5.2001 tarihli olağanüstü genel kurul toplantısı hazirun cetvelinden
edinilen bilgilere göre ortaklık yapısı aşağıda gösterilmiştir.

Tablo 2: Satel’in Ortaklık Yapısı
Pay Sahibin Adı Hisse Oranı (%)
Sabah Haber Ajansı A.Ş. 5.55
Önay Şevket Bilgin 0.006
Yayın Dağıtım A.Ş. 20.00
Bilgin Holding A.Ş. 8.84
Centron Yüksek Tek. Ve Basın Hiz. A.Ş. 1.71
Ahmet Fatih Ediboğlu 0.006
Zühtü Sezer 0.006
Zafer Mutlu 0.006
Endüstri Holding A.Ş. (bu hisselerin oy hakkı Sabah
Yayıncılık A.Ş.’ne aittir)
0.5
Endüstri Holding A.Ş. 1.8
Özdemir Erkan 9.13
Bekir Nursal Bilgin 9
Edip Tunç Akkan 9
Naci Övünç 9
İbrahim Başol 9
Zafer Dikmen 9
02-64/803-325
11
Genel Denizcilik Nakliyat A.Ş. 0.74
Halk Sigorta T.A.Ş. (Yapı Kredi Sigorta A.Ş.) 2.13
Mehmet Aytaç Kanan 0.0047
Mehmet Emin Karamehmet 3.38
T. Genel Sigorta T.A.Ş. 1.11
Türker İnanoğlu 0.008
URT Ulusal İletişim Radyo Televizyon Yapım A.Ş. 0.05
Toplam 100

Şirketin, 15.5.2001 tarihinde yapılan olağanüstü genel kurul toplantısında seçilen
yönetim kurulu üyeleri; Önay Şevket Bilgin (başkan), Zafer Mutlu, Mustafa Dinçer,
Selim Erbay, Selim Gülmen’den oluşmaktadır.
H.2.3. Star Televizyon Hizmetleri A.Ş.
4.7.2001 tarihinde yapılan 2000 yılı olağan genel kurul tutanağına ait pay
sahipleri cetveline göre ortaklık yapısı aşağıda gösterilmiştir.

Tablo 3: Star’ın Ortaklık Yapısı
Pay Sahibin Adı Hisse Oranı (%)
Cem Cengiz Uzan 9.90
Muştak Ayvaz 9.90
Metin Öner 9.90
Mithat Kemal Horasan 8.40
Orhan Cem Şaşmaz 9.90
Çoşkun Çoroğlu 9.90
Çağdaş Ergin 8.50
Enis Zaimoğlu 8.40
Hayri Hiçler 8.40
Vahit Cüneyt Alpata 8.60
Reyman Somer 8.20
TOPLAM 100.00

Şirketin, 31.5.2000 tarihinde yapılan olağan genel kurul toplantısında üç yıl
süreyle yönetim kuruluna Cem Cengiz Uzan (başkan), Metin Öner (başkan
vekili), Muştak Ayvaz (üye) seçilmişlerdir. 4.7.2001 tarihinde yapılan olağan genel
kurul toplantısında ise şirket yönetim kurulu üyeliğinden istifa eden Cem Cengiz
Uzan’ın yerine Çağdaş Ergin seçilmiştir.
H.2.4. Aks Televizyon Reklamcılık ve Filmcilik San. ve Tic. A.Ş.
25.4.2001 tarihinde yapılan 2000 yılı olağan genel kurul tutanağına ait pay
sahipleri cetveline göre ortaklık yapısı aşağıdaki tabloda verilmiştir.

Tablo 4: Aks’ın Ortaklık Yapısı
Pay Sahibin Adı Hisse Oranı (%)
MBI Baskı Öncesi San. ve Tic. A.Ş. 18.00
EM-BO Emaye ve Boyalı Eşya San. ve Tic. A.Ş. 18.00
Batı Denizcilik İşletmesi A.Ş. 18.00
Sevin Ergun 8.07
MSM Mali Sistemler Müşavirlik A.Ş. 5.23
Edayat Yatçılık A.Ş. 3.77
Hür-Bim Bilgisayar ve Teknik Hiz. A.Ş. 2.27
02-64/803-325
12
Süalp Kalleci 2.60
Ahmet Ertüz 2.60
Süleyman Serdar Çaloğlu 2.60
Mehmet Aytaç Kanan 2.60
Mehmet Bülent Ergin 2.60
Güray Kılıç 2.60
Ahmet Uğur Girginkaya 2.60
Selçuk Altun 2.60
İsmet Bardakçı 2.60
Kadir Polat 2.60
TOPLAM 100.00

Şirketin yönetim kurulu Mehmet Bülent Ergin (başkan), Mehmet Aytaç Kanan,
Süalp Kalleci, Serdar Çaloğlu’dan oluşmaktadır.
H.2.5. Ülke Televizyon Programcılık Reklam Film Yapım Yayın Pazarlama
A.Ş.
20.6.2001 tarihinde yapılan 1999 ve 2000 yılı olağan genel kurul tutanağına ait
pay sahipleri cetveline göre ortaklık yapısı şu şekildedir:

Tablo 5: Ülke’nin Ortaklık Yapısı
Pay Sahibin Adı Hisse Oranı (%)
Mustafa Dinçer 1.00
Bilgin Holding A.Ş. 14.00
Bilgin İletişim ve Bilişim Hizm.
Film Prodüksiyon San. ve Tic. A.Ş.
35.00
Selim Erbay 35.00
Selim Gülmen 15.00
TOPLAM 100.00

Şirket yönetim kurulu üyeliklerine bir yıl görev yapmak üzere Önay Şevket Bilgin,
Mustafa Dinçer ve Selim Erbay seçilmiştir.
Ülke ile Kanal 6 Radyo Televizyon Yayıncılığı A.Ş. (Kanal 6 A.Ş.) arasında 29.5.
2000 tarihinde imzalanan “Reklam ve Prodüksiyon Hizmetleri Sözleşmesi” ile
Kanal 6 televizyonu, frekans kiralanması suretiyle Ülke tarafından işletilmeye
başlamıştır. Ancak Kanal 6 A.Ş. ile Ülke arasındaki bu sözleşme 3.5.2001
tarihinde karşılıklı olarak feshedilmiş ve Kanal 6 A.Ş. sonradan Star grubu ile
anlaşma imzalamıştır.
H.2.6. Bimaş Birleşik Medya Pazarlama A.Ş.
H.2.6.1. Kuruluş Amacı ve Çalışma Konusu
BİMPAŞ Birleşik Medya Pazarlama A.Ş. ticaret unvanı ile ticaret siciline tescil
edilerek tüzel kişilik kazanan, ancak daha sonra ticaret ünvanını Bimaş Birleşik
Medya Pazarlama A.Ş. olarak değiştiren şirketin kuruluş amaç ve konusu, şirket
ana sözleşmesinin 4. maddesinde aynen;
“Şirketin kuruluş amacı ve çalışma konusu şunlardır;
(a) Her türlü ilan ve reklamların basın televizyon ve sair her türlü vasıtalarla
yayınlatılması pazarlanması üretilmesi alınıp satılması ithal ve ihraç edilmesi
02-64/803-325
13
bu amaçla yurt içinde ve yurt dışında sınai ve ticaret tesisleri kurulması bu
tesislerin alınıp satılması kiralanması kiraya verilmesi kurulmuş olanlara
ortak olunması
(b) Her türlü film televizyon programı yapılması spor müsabakalarını
televizyondan yayınlanması için spor kulüpleri ve dernekler ile sözleşmeler
akdedilmesi
(c) Şirketin konusu ile ilgili yurt içinde ve yurt dışında mümessillikler genel
dağıtıcılar müşavirlik komisyonculuklar acenta ve bayilikler verilmesi
devralınması devredilmesi kiralanması ve tesis edilmesi
(d) Şirketin konusu ile ilgili her türlü makine ve techizat araç ve gereçler ve
bunların yedek parçalarının üretimi imalatı alınıp satılması ithal ve ihraç
edilmesi ticari ve sınai tesislerin ve tesisatın kurulması inşaası kiraya
verilmesi kiralanması alım ve satımı kurulmuş olan yerli ve yabancı sermaye
şirketlerine ortak olunöması aracılık etmemek koşulu ile hisselerin iktisap
edilmesi
…
(e) Her türlü hukuki muamelelerin akdedilmesi”
olarak açıklanmaktadır.
H.2.6.1.1. Ortaklık Yapısı
İstanbul Ticaret Siciline 25.1.1996’da tescil edilen ve 30.1.1996 tarihinde Ticaret
Sicil Gazetesi’nde ilan edilen şirketin merkezi İstanbul’da olup, 21.03.2000
tarihindeki olağan genel kurul toplantısında, Rekabet Kurulu’nun 1.02.2000 tarih
ve 00-4/41-19 sayılı kararı uyarınca kuruluş sözleşmesi tadil edilerek 34.
maddesi iptal edilmiştir. Şirketin 30.3.2001 tarihli olağan genel kurul toplantısı
tutanağından edinilen bilgilere göre ortaklık yapısı aşağıdaki şekildedir.
Tablo 6: Bimaş’ın Ortaklık Yapısı
Pay Sahibin Adı Hisse Grubu Hisse Oranı (%)
Dinç BİLGİN A 12.49
Güler BİLGİN A 12.49
Ö. Şevket BİLGİN A 12.50
Esra BİLGİN POLLEY A 12.50
Ahmet Fatih EDİPOĞLU A 0.0001
Mustafa Dinçer A 0.00006
A. Zühtü SEZER A 0.00004

Aydın DOĞAN B 8.33
Işıl DOĞAN B 8.33
Vuslat DOĞAN B 8.33
V.Hanzade DOĞAN B 8.33
Y. Begümhan DOĞAN B 8.33
Arzuhan YALÇINDAĞ B 4.16
M. Ali YALÇINDAĞ B 4.16
Faruk BAYHAN B 0.00004
Soner GEDİK B 0.00004
02-64/803-325
14
Yalçın ERCEBER B 0.00002

Toplam A Grubu 50
Toplam B Grubu 50
TOPLAM 100

H.2.6.1.2. Yönetim Kurulu
Şirket ana sözleşmesinin 9. maddesine göre, şirketin işleri ve idaresi genel kurul
tarafından Türk Ticaret Kanunu hükümleri dairesinde hissedarlar arasından
seçilecek 4 (dört) veya daha fazla üyeden oluşan bir yönetim kurulu tarafından
yürütülmektedir.
Yönetim kurulu üyelerinin tamamı çift sayıdan oluştuğu takdirde bunlardan
yarısının (A) grubu hisse senedi sahiplerinin göstereceği adaylar arasından diğer
yarısının da (B) grubu hisse senedi sahiplerinin göstereceği adaylar arasından
seçilmesi zorunludur.
Yönetim kurulu bir yıl (A) grubu hisse senedi sahiplerince gösterilen adaylar
arasından, müteakip yıl (B) grubu hisse senedi sahiplerince gösterilen adaylar
arasından olmak üzere bir yönetim kurulu başkanı seçer. Yönetim kurulunun
toplantı nisabı üye tam sayısının bir eksiğidir. Yönetim kurulu kararları toplantıya
katılan üyelerin en az 2/3’ünün olumlu oyu ile alınır.
Bu hükümler çerçevesinde yerinde inceleme esnasında tespit edilen haliyle
yönetim kurulu aşağıdaki şekilde oluşturulmuştur.
Tablo 7: Bimaş’ın Yönetim Kurulu
Adı- Soyadı Grubu
Ö. Şevket BİLGİN A
M.Ali YALÇINDAĞ B
Mustafa DİNÇER A
Selim ERBAY A
Fatih EDİPOĞLU A
Ömer Faruk BAYHAN B
Yalçın ERCEBER B
Soner GEDİK B

H.2.6.1.3. Toplantı ve Karar Nisabı
Şirket ana sözleşmesinin 12. maddesine göre; yönetim kurulunun toplantı nisabı
üye tam sayısının bir eksiğidir ve yönetim kurulu kararları toplantıya katılan
üyelerin en az 2/3’ ünün olumlu oyu ile alınmaktadır.
H.2.6.1.4. Genel Müdürün Atanması
Şirket ana sözleşmesinin 16. maddesine göre yönetim kurulu, biri A grubu hisse
senedi sahiplerinin göstereceği adaylar arasından, birisi de B grubu hissedarların
göstereceği adaylar arasından olmak üzere eşit yetkiye haiz iki genel müdür atar.
İkiden fazla genel müdür atanması halinde de bu usüle uyulur. Ancak
önaraştırmada konu edilen tarihlerde bir genel müdürün görev aldığı tespit
edilmiştir.
02-64/803-325
15
H.2.6.1.5. Değerlendirme
Şirketin ana sözleşmesi ve ortaklık yapısına göre, şirketin yönetimi ve kontrolü A
ve B grubu hissedarların ortak karar almaları esasına dayanmaktadır.
H.2.6.2. Bimaş’ın DTV ve Satel ile Olan İlişkisi
Bimaş’ın hissedarlarından Mustafa Dinçer, Bimaş genel kurul toplantısında tüm
A grubu hissedarlarını temsil etmiştir. Mustafa Dinçer aynı zamanda Satel’in
hissedarı ve yönetim kurulu üyesidir. Ayrıca Satel ortaklarından Önay Şevket
Bilgin ve Ahmet Fatih Ediboğlu, Bimaş’ta da hisse sahibi ve yönetim kurulu üyesi
olmakla birlikte Mustafa Dinçer tarafından temsil edilmektedirler. Bimaş ve
Satel’de hisse sahibi olan Zühtü Sezer, Bimaş genel müdürlüğü görevini
yürütmektedir.
Benzer şekilde, Bimaş’ın ve DTV’nin hissedarlarından Yalçın Erceber, Bimaş
genel kurul toplantısında B Grubu hissedarlarından bazılarını temsil etmiştir.
DTV’nin hissedarı olan ama Bimaş’ta hissesi bulunmayan Erem Turgut Yücel de
bazı Bimaş hissedarlarını temsil etmiştir. Ayrıca DTV ve Bimaş hissedarı olan
Ömer Faruk Bayhan, Bimaş vekili Av. Gülüzar Irmak tarafından temsil edilmiştir.
Bununla birlikte Yalçın Erceber, DTV ve Bimaş’ın ortakları arasında yer
almaktadır.
Dolayısıyla Bimaş, Satel ve DTV tarafından ortaklaşa kontrol edilmektedir.
H.2.6.3. Bimaş’ın Hizmet Verdiği TV Kanalları
Bimaş, 16.11.1998 tarihine kadar Satel (ATV) ve DTV’nin (Kanal D) reklam
yerlerini pazarlamış, bu tarihten sonra yine bu kanallara ilaveten, Aks (Show TV)
ve Star da ortaklık yapısına dahil olmaksızın tüm reklam yerlerini pazarlama
konusunda Bimaş’a yetki vermişlerdir. Böylece Bimaş dört ulusal televizyon
kanalının reklam yerlerini pazarlamaya başlamıştır. Star yaklaşık altı ay sonra
18.5.1999 tarihinde bu oluşumdan ayrılmıştır. Böylece Bimaş’ın hizmet verdiği
TV kanalları üçe düşmüştür. Show TV ise iki yılı aşkın bir süre bu üçlü oluşum
içinde yer almış ve 7.1.2001 tarihinde oluşumdan ayrılma kararı almıştır. Bunu
müteakip Bimaş’ın reklam yeri pazarlama faaliyetlerine, yine ortaklık yapısını
değiştirmeksizin 1.2.2001 tarihinde Kanal 6 katılmıştır. Bimaş Şubat 2001 reklam
tarifesi kataloglarında Ülke tarafından işletilen Kanal 6’nın reklam yerleri de
pazarlanmaya başlanmıştır. Ancak son olarak 18.4.2001’de Ülke tarafından
işletilen Kanal 6’nın Bimaş ile olan ilişkisine son verilmiştir. Bimaş halen sadece
ATV ve Kanal D televizyonlarının reklam yerlerini pazarlamaktadır.
H.2.6.4. Bimaş’ın Mali ve Ticari İlişkileri
H.2.6.4.1. Reklamverenler ve Kanallar ile Olan Mali İlişkiler
Bimaş, reklamveren firmalara bu firmaların satın aldıkları reklam yerleri için kendi
faturasını kesmektedir. Bu faturada reklamverenin reklam yeri satın aldığı
kanalın ve programın adı, bu programın kategorisi, bu kategorinin fiyatı, reklamın
02-64/803-325
16
süresi ve yekün olarak ödenmesi gereken meblağ belirtilmektedir. Bimaş,
genelde onar günlük dönemlerde bu tür faturalar düzenlemektedir.
Reklamverenlerden toplanan gelirlerden belli bir tutar “Bimaş komisyonu” adı
altında saklı tutularak, geriye kalanı ilgili televizyon kanalına gönderilmektedir.
Bunun için de, ilgili kanal Bimaş’a reklam yeri bedeli açıklamasıyla fatura
düzenlemektedir. Bu faturalar ATV ve Kanal D için bu şirketlerin kendileri
tarafından düzenlenirken, Show TV ve Star TV için bu kanalların reklam yeri
pazarlama amacıyla kurdukları pazarlama şirketleri olan Mepaş Medya
Pazarlama A.Ş. ve Prime Medya Filmcilik ve Reklamcılık Sanayi A.Ş. tarafından
düzenlenmektedir
H.2.6.4.2. Bimaş Komisyonu
Bimaş’ın gelirlerini oluşturan komisyon miktarı ise, faaliyetlerinden oluşan aylık
giderleri üzerine %8 oranında “Bimaş kâr payı” eklenerek hesaplanmaktadır.
Aşağıdaki tabloda 1999 ve 2000 yılı Ocak ayları için yapılan hesaplar
gösterilmektedir. Bu tabloda sadece örnek vermek amacıyla değişik dönemlere
ilişkin ödemeler gösterilmiştir.
Tablo 8: Bimaş Komisyonu Hesaplama Tablosu (TL)
Bimaş
GİDERLERİ
1999 –OCAK 2000 –OCAK 2001-ŞUBAT 2001-NİSAN 2001-MAYIS
Personel
Gideri
51.304.569.049 108.247.299.695 145.101.856.130 121.353.868.103 127.501.494.119
Satış ve
Pazarlama
6.894.834.798 14.305.650.863 12.024.246.160 9.458.891.293 13.645.344.078
Genel Yönetim 27.079.758.775 36.364.731.785 53.620.590.171 49.458.972.610 52.434.951.266
Amortisman - 7.650.000.000 8.500.000.000 8.602.298.797 -2.516.948.398
AYLIK
TOPLAM
GİDER
85.279.189.622 166.567.682.343 219.246.692.461 188.874.030.803 191.064.841.065

Bimaş kâr
payı %8
6.822.335.170 13.325.414.587 17.539.735.397 15.109.922.464 15.285.187.285
Bimaş
komisyonu
KDV hariç
92.101.524.792 179.893.096.930 236.786.427.858 203.983.953.267 206.350.028.350
Bimaş
komisyonu
KDV dahil
105.916.753.511 210.474.923.409 277.040.120.594 238.661.225.323 243.493.033.453
Kanalların
ödedikleri
pay

ATV 23.025.381.198 59.964.365.643 118.393.213.929 98.406.100.944 103.175.014.175
Kanal D 23.025.381.198 59.964.365.643 118.393.213.929 98.406.100.944 103.175.014.175
Show TV 23.025.381.198 59.964.365.643 Ayrıldı Ayrıldı Ayrıldı
Star TV 23.025.381.198 Ayrıldı Ayrıldı Ayrıldı Ayrıldı
Kanal 6 - - - 7.171.751.380 Ayrıldı

Yukarıdaki tablodan görüleceği üzere, Bimaş’ın Ocak 1999’da gerçekleşen
toplam gideri 85.279.189.622 TL dir. Bunun üzerine %8 Bimaş kâr payı eklenerek
Bimaş komisyon miktarı hesaplanmıştır. Bimaş’ın gelirlerini oluşturan bu miktar
da hizmet verilen kanallar arasında eşit olarak paylaştırılmış ve Bimaş’ın
finansmanı müştereken sağlanmıştır. Bu paylar ise H.2.6.4.1.’de ifade edildiği
gibi, reklamverenlerin ödedikleri toplam reklam bedellerinden düşülmekte ve
geriye kalan miktar her kanalın ayrı ayrı Bimaş adına düzenledikleri faturalar
karşılığında kanallara gelir olarak kaydedilmektedir.
02-64/803-325
17
Bimaş’ın reklam yerlerini pazarlarken gerçekleşen ticari zincir ve ödemelerle ilgili
sistemin gösterdiği gibi, “reklam pazarlama faaliyeti” ile bir başka ürüne ilişkin
alışılagelmiş pazarlama faaliyetleri arasında farklılıklar bulunmaktadır.
Alışılagelen pazarlama faaliyetini, satıcının bir ürünü yeniden satmak amacıyla
önce kendi nam ve hesabına satın alması ve sonra karını ekleyerek satışa
sunması şeklinde özetleyebiliriz. Halbuki reklam pazarlama faaliyetinde, Bimaş
yeniden satışa sunmak amacıyla belli miktarda reklam yerini satın almamaktadır.
Kanallar adına pazarladığı reklam yerlerinden topladığı gelirlerden bir kısmını
kendisi için ayırdıktan sonra kanallara fatura karşılığı ödemektedir. Kendisine
ayırdığı miktar ise, Bimaş’ın “toplam giderleri baz alınarak” hesaplanan miktar
üzerine %8’lik kâr payı eklenerek elde edilmektedir. Böylece Bimaş’ın tüm
ödemeleri ve gider kalemleri son aşamada kanallar tarafından karşılanmaktadır.
Buna göre Bimaş’ın gelirleri yaptığı satışlar üzerinden aldığı bir komisyondan
oluşmadığı için (1 TL’lik reklam yeri pazarlasa dahi) hiçbir zaman zararla
karşılaşmayacaktır.
Bu açıklamalar çerçevesinde, Bimaş’ın bir pazarlama şirketi olarak yeniden
satışa sunduğu ürünlerin maliyetine, piyasa şartlarına göre bir kâr payı ekleyerek
satan bir teşebbüs olmadığı tespit edilmiştir. Bir başka deyişle Bimaş’ın çalışma
yöntemi, kanalların reklam yerlerini önce kendisi satın alıp sonra reklamverenlere
yeniden satması şeklinde olmamaktadır. Böylece, birbirleriyle rakip olan
televizyon kanallarının, reklam yerlerini pazarlama açısından bir teşebbüs gibi
davrandıkları ve Bimaş’ı müşterek pazarlama departmanı olarak kabul ettikleri ve
hatta masraflarını dahi eşit olarak karşıladıkları ortaya çıkmaktadır. Bu sebeplerle
Bimaş’ın bağımsız bir teşebbüs şeklinde davranmadığı görülmektedir.

H.3. YAPILAN İNCELEME VE TESPİTLER
H.3.1. Şikayetin Değerlendirilmesi
Cine 5’in şikayeti ile ilgili olarak yapılan incelemelerde, Bimaş’ın çalışma koşulları
içinde, “bütçe indirimi”, “süreklilik indirimi”, “lansman indirimi”, “mevsimsellik
indirimi”, “peşin ödeme indirimi”, “ticari sektör-sosyal kampanya-vakıf ve halka arz
indirimleri”, “paket indirimi”, “yıllık anlaşma indirimi” ve “prodüksiyon desteği”
şeklinde çeşitli indirimler sunduğu anlaşılmasına rağmen, şikayetçinin ileri
sürdüğü yönde Bimaş’ın özellikle Cine 5’i piyasa dışına çıkarmak maksadıyla
reklamveren müşterilere tüm reklam harcamalarını sadece Bimaş kanallarında
kullanmaları koşuluyla ek indirim sağlaması (%100 Bimaş kullanımı) şeklinde bir
uygulamasının varlığı tespit edilememiştir.
Yerinde incelemeler esnasında gerçekleştirilen görüşmelerde, şikayet tarihi
itibarıyla Cine 5’in reklam yerlerini pazarlayan Mepaş Medya Pazarlama A.Ş.’nin
(Mepaş) genel müdür yardımcısı, bütçenin tamamının Bimaş’ta kullanılmasıyla
elde edilen indirimin prodüksiyon desteği şeklindeki indirim olduğunu, bu indirimin
sadece belli bir kanala yönelik olmadığını, bunun piyasanın geneline yönelik bir
uygulama olup bütün kanalların reklam gelirlerini etkileyici bir unsur olduğunu
ifade etmiştir.
02-64/803-325
18
Prodüksiyon desteği uygulaması hakkında Bimaş tarafından yapılan menfi
tespit/muafiyet başvurusu ise ayrı bir dosya halinde değerlendirilmiş ve söz
konusu anlaşmaya Rekabet Kurulu’nun 17.4.2001 tarih ve 01-19/175-45 sayılı
kararı ile koşullu bireysel muafiyet tanınmasına karar verilmiştir.
Önaraştırma raporunda ve soruşturma açılması kararı çerçevesinde, Bimaş’ın ve
kendisiyle çalışan kanalların toplam olarak hakim durumda olmadıkları
tespitinden hareketle, şikayetçinin yukarda Bimaş hakkında Kanun’un 6. maddesi
çerçevesinde öne sürdüğü hususlar da değerlendirme dışında kalmaktadır.
Şikayetçi Cine 5’in, Bimaş’ın söz konusu faaliyetleri sebebiyle üç aylık bir dönem
için 20.000 ABD Doları zarara uğradığı yönündeki iddiası karşısında ise
reklamcılık sektöründe bu miktarın oldukça düşük kaldığı tespit edilmiştir. Yerinde
incelemeler esnasında, Mepaş genel müdür yardımcısına, bu zararı
değerlendirmesi sorulmuş ve karşılığında yanıt olarak, 20.000 ABD Doları’nın
reklam sektöründe yüksek bir miktar olmadığı fakat bu uygulamanın zararının
ölçülmesinin çok zor olduğu, Mepaş’tan (Cine 5’ten) ayrılan şirketlerin kendilerine
reklam vermemesinden dolayı sadece belli bir dönemin zararının alınmasıyla
yanlış sonuçlara ulaşılacağı, gerçek zararın mutlaka daha fazla olabileceği ifade
edilmiştir.
Ancak yukarıda değinildiği gibi zarara yol açtığı iddia edilen prodüksiyon indirimi
uygulamasına bireysel muafiyet tanınmış olması sebebiyle şikayetçinin zarara
uğraması hususu bu kararın değerlendirmesi dışında kalmaktadır.
Sonuç olarak; Bimaş’ın, özellikle Cine 5’i piyasa dışına çıkarmak maksadıyla
reklamveren müşterilere tüm reklam harcamalarını sadece Bimaş kanallarında
kullanmaları koşuluyla ek indirim sağlaması (%100 Bimaş indirimi) şeklinde bir
uygulamasının tespit edilememesi, “prodüksiyon desteği uygulamasının” farklı bir
uygulama olması ve Kurul’ca bu uygulamaya bireysel muafiyet tanınması ve Cine
5’in müşteri kaybından kaynaklanan zararlarının Bimaş’ın soruşturma konusu
olan davranışları ile ilişkinlendirilemeyeceği sebebiyle şikayetçinin talep ettiği
şekilde konuyla ilgili olarak geçici tedbir alınmasına gerek olmadığı sonucuna
varılmıştır.
H.3.2. Birlikte Fiyat Tespiti
Bimaş, Kasım 1998 tarihinde yayımladığı “Tarife Çalışma Koşulları ve
Kategoriler” başlıklı kataloğunda, 16.11.1998 tarihinden itibaren Star ve Aks’ın
sponsorluklar dahil olmak üzere tüm reklam yerlerini Bimaş’a devrettiklerini
müşterilerine ve piyasaya ilan etmiştir.
Aynı kataloğun son sayfasında ise ATV, Kanal D, Show TV ve Star TV’nin
amblemleri yer almaktadır.
Katalogda, “yer kodu” olarak 14 kategori belirlenmiş ve bu dört kanalın
programları çeşitli kategorilere göre sınıflandırılmıştır. Her kategori ise, aşağıdaki
tablodaki gibi saniye bazında ABD Doları cinsinden fiyatlandırılmıştır. Kasım ve
02-64/803-325
19
Aralık 1998 kataloglarında 14 kategori yer alırken, Ocak 1999’dan itibaren 22
kategori için fiyatlama yapılmaya başlanılmıştır.
Tablo 9: Bimaş Fiyat Tarifesi, Ocak 1999 Kataloğu.
Bimaş fiyat tarifesi
Yer Yer Kodu ($)/Saniye
22. Kategori K-22 725
21. Kategori K-21 590
20. Kategori K-20 480
19. Kategori K-19 430
18. Kategori K-18 390
17. Kategori K-17 320
16. Kategori K-16 265
15. Kategori K-15 235
14. Kategori K-14 210
13. Kategori K-13 190
12. Kategori K-12 175
11. Kategori K-11 155
10. Kategori K-10 135
9. Kategori K-9 120
8. Kategori K-8 110
7. Kategori K-7 90
6. Kategori K-6 75
5. Kategori K-5 60
4. Kategori K-4 50
3. Kategori K-3 40
2. Kategori K-2 30
1. Kategori K-1 20
Bimaş kataloglarında ayrıca bütçe indirimi, süreklilik indirimi, lansman indirimi,
mevsimsel indirimler, peşin ödeme indirimi gibi çeşitli indirim sistemleri yer
almaktadır. Anılan tüm indirimler yukarıdaki tabloda yer alan saniye başı fiyatlar
üzerinden uygulanmaktadır. Bununla birlikte, Mart 1999 kataloğunda paket
indirimi de uygulanmaya başlanmıştır. Paket indirimleri, değişik kanalların bazı
programlarındaki reklam yerlerinin bir arada indirimli tek fiyattan satın alınması
halinde geçerlidir.
H.3.2.1. Dönemlere Göre Birlikte Fiyat Belirlenmesine Dair Fatura Örnekleri
Tablo 9’daki fiyatlar ve bu fiyatlar üzerinden alınan indirimler dört kanalın hepsinin
reklam yerleri için geçerli olmaktadır. Bu hususu Bimaş’a ait fatura örneklerinden
incelendiğinde, aynı dönemde, bir reklamverenin dört kanal için birlikte satın
aldığı reklam yerlerinin, aynı kategoriler için aynı indirim oranlarının uygulanarak
aynı net fiyata satıldığı görülmektedir. Bu husus aşağıdaki tabloda gösterilen
fatura özetlerinden de açıkça anlaşılmaktadır.
H.3.2.1.1. (16.11.1998 - 18.05.1999) Tarihleri Arası Dört Kanallı Dönem (ATV,
Kanal D, Star TV, Show TV )
Dört kanal için aynı kategorilerin aynı fiyattan pazarlandığını gösteren Bimaş
faturalarının özeti aşağıda sunulmaktadır.



02-64/803-325
20
Tablo 10: Procter & Gamble A.Ş.
Faturayı Düzenleyen: Bimaş
Müşteri: Procter & Gamble A.Ş.
Faturaların Tarihi: 30.01.1999
Kanal ATV Kanal D Show Star
Fatura No 935073 935128 935160 935199
Kategori K-2 K-2 K-2 K-2
Program Cizgi Sinema Kokpit Kehanet Sonsuz Yaz
Kategori Fiyatı (TL) 9.388.800 9.388.800 9.388.800 9.388.800
Diğer programlarla
beraber brüt toplam (TL)
680.688.000 6.420.687.360 7.634.972.160 8.781.657.600
İndirim Oranı %59 %59 %59 %59

Tablodaki örnek şu şekilde incelenebilir. Bir reklamveren müşterisi olan Procter &
Gamble, değişik tarihlerde ATV, Kanal D, Show TV ve Star TV kanallarında
yayınlanmak üzere birçok reklam yeri satın almıştır. İkinci kategoride kabul edilen
çizgi sinema programı dahil olmak üzere fatura dönemi içinde ATV’de yayınlanan
diğer tüm reklamları için katalogdaki tarife üzerinden toplam 680.688.000TL brüt
bedel hesaplanmıştır. Bimaş’ın uyguladığı indirim sistemleri sonucu toplam %59
oranında indirim elde edilmiştir. Bu indirim brüt bedelden düşülerek reklamveren
firmaya fatura edilmiştir. Aynı işlem reklamveren müşterinin diğer kanallarda yer
alan reklamları için de aynı şekilde gerçekleşmiştir. Böylece reklamverene aynı
dönem için dört kanalda yayınlanan reklamları için dört ayrı fatura düzenlenmiştir.
Bu faturalardan, hangi kanalda olursa olsun, aynı kategori için tek bir fiyat geçerli
olup, her kanaldaki yayınlar için elde edilen indirim oranı da aynıdır.
Yukarıda açıklanan hususlar bir diğer müşteri olan İpek Kağıt San ve Tic A.Ş. için
de aşağıda gösterilmektedir.

Tablo 11: İpek Kağıt San ve Tic A.Ş.
Faturayı Düzenleyen: Bimaş
Müşteri: İpek Kağıt San ve Tic A.Ş.
Faturaların Tarihi: 20.2.1999
Ürün: Selpak Mendil
Kanal ATV Kanal D Show Star
Fatura No 935819 935939 936067 936173
Kategori K-3 K-3 K-3 K-3
Program Sabrina Deprem Av Peşinde Süper Yıldız
Kategori Fiyatı (TL) 13.083.680 13.083.680 13.083.680 13.083.680
Diğer programlarla
beraber brüt toplam (TL)
2.546.411.220 4.556.391.560 3.802.444.500 2.341.978.720
İndirim Oranı %54.5 %54.5 %54.5 %54.5
Görüldüğü üzere, Bimaş, önce reklamveren ile belli bir indirim oranı üzerinde
anlaşmakta ve bu oranı herbir kanalın aynı kategorilerinin satış fiyatına
uygulamaktadır. Böylece, farklı kanalların aynı kategoride kabul edilen farklı
programlarındaki reklam yerleri aynı fiyat ve indirime tabi olmaktadır. Bu
uygulama rekabet hukuku bağlamında, aslında birbirlerinin rakibi olan dört
kanalın reklam yerlerini pazarlarken aralarındaki rekabeti –Bimaş aracılığıyla-
ortadan kaldırarak birlikte fiyat belirlediklerini göstermektedir.
Yukarıdaki tespitler diğer reklamveren firmalar için de geçerlidir.
02-64/803-325
21
H.3.2.1.2. (18.05.1999 - 07.01.2001) Tarihleri Arası Üç Kanallı Dönem (ATV,
Kanal D, Show TV)
Star’ın 18.5.1999 tarihinde Bimaş’tan ayrılmasından sonraki dönemlerde de ATV,
Kanal D ve Show TV’nin reklam yerleri Bimaş kataloglarındaki aynı fiyatlardan
pazarlanmaya devam edilmiştir. Bu döneme ilişkin aynı fiyat ve indirim oranlarının
uygulandığını gösteren örnek tablolar aşağıda sunulmaktadır.

Tablo12: Mediacom İstanbul Med. Hiz. A.Ş
Faturayı Düzenleyen: Bimaş A.Ş.
Müşteri: Mediacom İstanbul Med. Hiz. A.Ş.
Faturaların Tarihi: 30.5.1999
Ürün: Nokia
Kanal ATV Kanal D Show
Fatura No 664905 665086 665255
Kategori KÖ-5 KÖ-5 KÖ-5
Program Günortası Sabah Şekerleri Haber Hattı
Kategori Fiyatı (TL) 16.234.386 16.234.386 16.234.386
Diğer programlarla
beraber brüt toplam (TL)
31.827.127.220 80.406.594.660 25.095.655.025
İndirim Oranı %27 %27 %27

Tablo 13: Universal Mccann Media Plan ve Tanıtım A.Ş.
Faturayı Düzenleyen: Bimaş A.Ş.
Müşteri: Universal Mccann Media Plan ve Tanıtım A.Ş
Faturaların Tarihi: 10.6.2000
Ürün: Coca Cola
Kanal ATV Kanal D Show
Fatura No 583233 583442 583658
Kategori K-14 K-14 K-14
Program Mucize Çarkıfelek Çığ
Kategori Fiyatı (TL) 126.635.670 126.635.670 126.635.670
Diğer programlarla
beraber brüt toplam (TL)
47.062.639.188 86.318.490.834 118.034.695.899
İndirim Oranı %52 %52 %52

H.3.2.1.3. (7.1.2001 - 1.2.2001) Tarihleri Arası İki Kanallı Dönem (ATV, Kanal
D)
Show TV’nin Bimaş’tan 7.1.2001 tarihinde ayrılmasından sonra ATV ve Kanal D
reklam yerlerinin fiyatlarını ve indirimlerini birlikte belirlemeye devam etmişlerdir.
Bu döneme ilişkin fatura özetleri aşağıda sunulmaktadır.
Tablo 14: EKOL Rek. Hizm. A.Ş.
Faturayı Düzenleyen: Bimaş A.Ş.
Müşteri: EKOL Rek. Hizm. A.Ş.
Faturaların Tarihi: 20.1.2001
Ürün: Calgon
Kanal ATV Kanal D
Fatura No 399405 399527
Kategori K-7 K-7
Program Elif Nağme İnce İnceYasemince
Kategori Fiyatı (TL) 60.678.720 60.678.720
02-64/803-325
22
Diğer programlarla
beraber brüt toplam (TL)
38.072.525.760 35.186.915.520
İndirim Oranı %73.6 %73.6

Tablo 15: İnitiative Medya İst. Med. Hizm. A.Ş.
Faturayı Düzenleyen: Bimaş A.Ş.
Müşteri: İnitiative Medya İst. Med. Hizm. A.Ş.
Faturaların Tarihi: 30.1.2001
Ürün: Elidor
Kanal ATV Kanal D
Fatura No 399664 399790
Kategori KÖ-6 KÖ-6
Program Sabrina Politika
Kategori Fiyatı (TL) 35.395.920 35.395.920
Diğer programlarla
beraber brüt toplam (TL)
15.992.213.760 7.692.713.280
İndirim Oranı %75 %75

H.3.2.1.4. (1.2.2001 - 18.4.2001) Tarihleri Arası Üç Kanallı Dönem (ATV,
Kanal D, Kanal 6)

1.2.2001 tarihinde Kanal 6, Bimaş’a katılmıştır. Böylece bu üç kanalın reklam
yerleri ortak fiyat tarifesi ve indirimleri birlikte belirlenmeye devam etmiştir. Bu
döneme ilişkin fatura özetleri aşağıda sunulmaktadır.

Tablo 16: Kilim Mob. Kanp. Tic. San. Ltd. Şti.
Faturayı Düzenleyen: Bimaş
Müşteri: Kilim Mob. Kanp. Tic. San. Ltd. Şti
Faturaların Tarihi: 20.2.2001
Ürün: Kilim Kanepe
Kanal ATV Kanal D Kanal 6
Fatura No 400500 400764 400575
Kategori K-3 K-3 K-3
Program Sabah Keyfi Sabah Şekerleri Bir Demet Kahkaha
Kategori Fiyatı (TL) 27.173.440 27.173.440 27.173.440
Diğer programlarla
beraber brüt toplam (TL)
30.352.732.480 38.032.625.960 2.561.096.720
İndirim Oranı %73 %73 %72.5

Tablo 17: EKOL Rek. Hizm. A.Ş.
Faturayı Düzenleyen: Bimaş
Müşteri: EKOL Rek. Hizm. A.Ş.
Faturaların Tarihi: 20.2.2001
Ürün: Calgon
Kanal ATV Kanal D Kanal 6
Fatura No 400385 400642 400536
Kategori K-3 K-3 K-3
Program Sabah Keyfi Sabah Şekerleri Hayatın İçinden
Kategori Fiyatı (TL) 27.173.440 27.173.440 27.173.440
Diğer programlarla
beraber brüt toplam (TL)
59.877.014.708 59.096.457.644 9.938.685.680
İndirim Oranı %79 %79 %79

02-64/803-325
23
H.3.2.1.5. (18.04.2001)’den Sonraki İki Kanallı Dönem (ATV, Kanal D)
Kanal 6, Bimaş’tan ayrıldıktan sonra da aşağıdaki tablolarda gösterildiği gibi, ATV
ve Kanal D’nin reklam yerleri aynı fiyat ve indirim koşullarından pazarlanmaya
devam etmiştir.
Tablo 18: Evyap Sabun Yağ Glis. Tic. A.Ş.
Faturayı Düzenleyen: Bimaş
Müşteri: Evyap Sabun Yağ Glis. Tic. A.Ş.
Faturaların Tarihi: 30.5.2001
Ürün: Duru Sabun
Kanal ATV Kanal D
Fatura No 245369 245533
Kategori K-14 K-14
Program Marimar Çarkıfelek
Kategori Fiyatı (TL) 178.500.000 178.500.000
Diğer programlarla
beraber brüt toplam (TL)
36.788.850.000 30.204.750.000
İndirim Oranı %66 %66
Tablo 19: EBC Ecz. Beirsdorf Koz. San. A.Ş.
Faturayı Düzenleyen: Bimaş
Müşteri: EBC Ecz. Beirsdorf Koz. San. A.Ş.
Faturaların Tarihi: 31.5.2001
Ürün: Nivea Q10
Kanal ATV Kanal D
Fatura No 245911 245915
Kategori KÖ-10 KÖ-10
Program Sokak Kan Haber özet
Kategori Fiyatı (TL) 80.325.000 80.325.000
Diğer programlarla
beraber brüt toplam (TL)
23.652.000.000 26.732.500.000
İndirim Oranı %64 %64

Tablo 20: Akrek Ltd. Şti.
Faturayı Düzenleyen: Bimaş
Müşteri: Akrek Ltd. Şti.
Faturaların Tarihi: 28.2.2002
Ürün: Kordon
Kanal ATV Kanal D
Fatura No 628264 628399
Kategori K-14 K-14
Program Dekolte Zaga
Kategori Fiyatı (TL) 283.500.000 283.500.000
Diğer programlarla
beraber brüt toplam (TL)
24.119.100.000 18.810.900.000
İndirim Oranı %56 %56

H.3.2.2. Paket Satışları
Bimaş kataloglarında yer alan “paket satış” uygulaması, dört ayrı kanalın değişik
programlarındaki reklam yerlerinin birlikte paket halinde aynı koşullarla satışını
içermektedir. Reklam yerlerini, paket uygulaması dahilinde satın alan
02-64/803-325
24
reklamverenler yine “Bimaş Tarifesi” üzerinden hesaplanan belli bir paket
indiriminden yararlanmaktadır.
Bu paket satış uygulamasına örnek olarak aşağıdaki tablo incelenebilir.

Tablo 20: Rakip kanalın reklam yerleri için paket satışı
Program Adı Kanal Kategori Spot Sayısı
Çarkıfelek Kanal D K16 1
Hülya Avşar Show Show K14 1
Bay Turnike ATV K13 2
Ana Haber ATV K12 1
Ana Haber Kanal D K12 1
Ana Haber Show K12 1
Ana Haber Star K12 1
Sen Allahın Bir Lütfusun Star K12 1
Affet Bizi Hocam ATV K11 1
Sırılsıklam Show K11 1
Zilyoner Star K11 1
Yalan Rüzgarı ATV K10 1
Zaga Kanal D K10 1
Aileler Yarışıyor Kanal D K9 1
Kulaktan Kulağa Kanal D K8 2
Bir Şarkı Söyle Kanal D K8 1
High Life Kanal D K8 1
Sinbad Kanal D K7 1
Bu Sevda Bitmez Show K7 2
Temiz Eller Show K7 1
Teksoy Görevde Star K7 2
Viper ATV K6 1
Aile Bağları ATV K6 2
Cesur ve Güzel Show K6 1
Yasemin’in Penceresi Star K6 1
Paparazzi Star K6 2
Bizim Stadyum ATV K5 2
Sinema 20:45 Show K11 1
Sinema 17:00 Star K8 2

Spot Sayısı 37
Brüt Fiyat 45.850 $
İndirim %15
ÇOK ÖZEL PAKET FİYATI 38.973 $
Paket satış uygulaması da rekabet hukuku açısından ayrı ayrı yürütülmesi
gereken reklam yerleri pazarlama faaliyetinin birlikte yürütüldüğünün diğer bir
göstergesidir.
Reklam yerlerinin paketler halinde satışa sunulması dört kanalın reklam yerlerini
pazarlayan Bimaş’ın faaliyetinin “dört yayın kuruluşunun reklam yerlerinin
pazarlanması”ndan ziyade birbirine rakip yayın kuruluşlarının aralarındaki
rekabetin ortadan kaldırılarak ve bu kuruluşları tek bir yayın kuruluşu gibi ele
alarak yapılan bir pazarlama faaliyeti gibi görünmektedir.
Yukarıdaki tabloda görüleceği gibi rakip kanalların değişik kategorilerde yer alan
programlarının reklam yerleri bir tek fiyattan satışa sunulmaktadır. Bu husus rakip
02-64/803-325
25
kanalların reklam yeri satışı konusunda aralarındaki rekabeti bırakarak bir tek
kanal gibi hareket ettiklerini göstermektedir.
H.3.2.3. Değerlendirme
16.11.1998 öncesinde Bimaş’ın pazarlama faaliyetlerine sadece ATV ve Kanal
D’nin dahil olduğu dönemlere ilişkin olarak yürütülen soruşturma sonucunda
verilen Rekabet Kurulu’nun 1.2.2000 tarih ve 00-4/41-19 sayılı kararında;

“Satel ve DTV’nin,

- Kendilerine ait olan TV reklam yerlerinin satış fiyatları ile diğer satış
koşullarını birlikte belirleme konusunda anlaşma yaptıkları ve uyguladıkları
anlaşıldığından , bu eylemlerinin 4054 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinin
(a) fıkrasına aykırı olduğuna ,

- Anılan rakip teşebbüslerin kendilerine ait reklam yerlerinin satış fiyatlarını
ve diğer satış koşullarını birlikte belirleme eylemlerine son vermelerine . . .
karar verilmiştir.”

denilmektedir.
Bu karar sonucunda DTV ve Satel hakkında Kanun’un 16. maddesi uyarınca para
cezası uygulanmasına karar verilmiştir.
Bu çerçevede, dosya konusu şikayette yer alan kanalların Bimaş aracılığıyla
gerçekleştirdikleri “reklam yerlerinin satış fiyatlarını ve diğer satış koşullarını
birlikte belirleme” faaliyetinin anılan Kurul kararına dayanak teşkil eden faaliyetin
aynısı olduğu tespit edilmiştir.
Karar sonrasında Mart 2000’den itibaren kanalların her biri farklı fiyatlar içeren
münferit kataloglar yayımlamaya başlamalarına rağmen, aynı anda Bimaş
katalogları ortak fiyat tarifesi içerecek şekilde yayımlanmaya devam etmiştir.
Kanalların münferiden yayımladıkları kataloglarda sadece ilgili kanalın reklam yeri
tarifesi yer almaktadır. Ancak aşağıdaki tabloda görüleceği üzere, bu münferit
kataloglardaki fiyatlar her kanal için değişik seviyelerde olsa bile hepsi Bimaş
tarifesinden daha yüksek seviyelerde belirlenmiştir.
Tablo 21: Kataloglardaki tarifelerin karşılaştırılması ($)
KATEGORİLER Bimaş ATV Kanal D Show TV Kanal 6
K-22 725 830 800 760 750
K-21 590 650 620 680 610
K-20 480 520 550 530 510
K-19 430 490 470 460 465
K-18 390 430 400 445 420
K-17 320 335 370 350 340
K-16 265 300 290 280 275
K-15 235 260 250 265 240
K-14 210 225 240 230 230
K-13 190 215 200 220 225
K-12 175 190 185 200 195
K-11 155 160 175 170 165
K-10 135 155 150 145 145
02-64/803-325
26
K-9 120 125 130 135 135
K-8 110 115 125 120 120
K-7 90 105 100 95 95
K-6 75 85 80 83 82
K-5 60 63 70 65 67
K-4 50 55 55 53 52
K-3 40 43 42 45 45
K-2 30 32 35 33 33
K-1 20 23 22 21 21

Bu durum müşterileri aynı kanallar için Bimaş vasıtasıyla reklam yeri satın
almaya yöneltmektedir. Nitekim Bimaş tarafından gönderilen yazılı açıklamaya
göre, münferit kataloglardan reklam yeri satın alan hiçbir müşteri
bulunmamaktadır. Ayrıca, anılan Kurul kararı sonrasında Bimaş kataloglarında
Bimaş tarifesinin üç kanalın birden kullanılması halinde geçerli olduğu ibaresi
görülmeye başlanmıştır. (Karar tarihi itibarıyla Star, Bimaş’tan ayrılmış
bulunmaktadır.)
Bununla birlikte kataloglar üzerinde yapılan incelemelerde, münferit kataloglarda
Bimaş kataloğunda bulunan indirimlerin olmadığı sadece kategori fiyatlarının ve
yayın akışının bulunduğu görülmektedir. Bir başka deyişle, münferit kataloglarda
indirimler olmaması sebebiyle Bimaş kataloğu ile münferit kataloglar arasındaki
fiyat farkı çok fazla olmakta ve münferit kataloglardan reklam verme tamamen
anlamsız hale gelmektedir. Bimaş’ta yapılan yerinde incelemede bu konu genel
müdüre sorulmuş (soruşturma devam ederken genel müdür değişikliği olmuştur),
alınan yanıtta münferit kataloglardan reklam vermek isteyen bir müşterinin o
katalogdaki fiyatlar üzerinden, fakat Bimaş kataloğundaki indirimlerden
faydalanacağı ve satışın bu şekilde gerçekleşeceği belirtilmiştir. Konuya bu
şekilde bakıldığında reklamverenlerin münferit katalogları mutlaka Bimaş
kataloğu ile aynı anda kullanmaları gerektiği, bu şekilde Bimaş kataloğunun
münferit kataloglara gereksiz bir biçimde bağlandığı görülmektedir. Münferit
katalogların Bimaş kataloğu olmadan satışı gerçekleştiremeyecek olması bu
katalogların bağımsız bir satışı gerçekleştirme özelliği taşımadığını da açıkça
göstermektedir. Daha öncede belirtildiği gibi münferit kataloglar üzerinden hiç
reklam yeri satışı da gerçekleşmemiştir.

Bimaş kataloglarındaki tarifenin nasıl oluştuğuna ilişkin olarak raportörler
tarafından yerinde inceleme esnasında bilgi istenmiş ve Bimaş tarafından
gönderilen açıklamalarda; Bimaş tarifesinin Ocak 1999’da Bimaş tarafından
belirlendiği ve bu konuda kanalların sözlü onaylarının alındığı belirtilmiştir. Bu
tarihten itibaren tarifedeki fiyatlar değişmemiştir.
Bimaş tarafından gönderilen yazının devamında, “gerçek fiyatlandırmanın
kategorilerin belirlenmesinde olduğunu” ifade edilmiştir. Buna göre,
- Bimaş’ın, her ay programlar hakkında, izlenme oranları (rating) ve popülarite
kriterlerini göz önüne alarak kategorilendirme çalışması yaptığını ve ulaşılan
sonuçları kanallara gönderdiği,
- Kanalların, programlarının yer aldıkları kategorilerde yapılmasını istedikleri
değişiklikleri Bimaş’a bildirdikleri,
- Eğer Bimaş farklı bir görüşteyse kanallarla bir kez daha görüştüğü,
02-64/803-325
27
- Ancak nihai kararı kanalların verdiği
ifade edilmiştir.

Bimaş ile kanallar arasında televizyon programlarının her ay hangi kategorilerde
yer alacağına ilişkin müzakereleri gösteren yazışmalar, Bimaş’ın daha önceden
izlenme oranlarını dikkate alarak yaptığı çalışmalar sonucunda, her kanalın
değişik programlarının hangi kategoride yer alması gerektiği konusunda vardığı
görüşlerini ortaya koymaktadır. Böylece dört kanalın her birine, kendisinin ve
diğer kanalların sonraki ay yürürlükte olacak program kategorilerinin planları
gönderilmekte ve bu planlar hakkında onayları istenmektedir. Bu yazışmalar
sayesinde her kanal diğer kanalın TV programlarının sonraki ay içinde hangi
kategoride yer alacağı ve dolayısıyla o program için hangi fiyattan reklam yeri
satılacağı hususunda bilgi elde etmektedir. Kanallar arası bu türden bir bilgi akışı
aralarındaki fiyat rekabetini engelleyici bir nitelik taşımaktadır. Örneğin bu bilgi
akışı sayesinde, bir kanal aslında rakip programla aynı kategoride olduğunu
düşündüğü kendi programı için rekabet etmeyi seçerek daha düşük bir tarife
belirlemesi yerine, Bimaş’ın varlığı ve faaliyetleri sebebiyle, fiyatını rakibinin
fiyatına yükseltebilecektir.

Taraflar arasındaki yazışmalardan da anlaşılacağı üzere, kanallar sürekli olarak
programlarının daha yüksek kategorilerde bulunması yönünde Bimaş ile
müzakere etmektedirler. Bu yazışmalar incelediğinde, bazı durumlarda kanalların
program kategorilendirme hususunda itirazlarının dikkate alındığı, bazı
durumlarda ise bu itirazlara rağmen söz konusu programın Bimaş’ın önerisi
doğrultusunda kategorilendirildiği ve aylık kataloglarda yayımlandığı
anlaşılmaktadır.

Rekabetçi bir piyasada teşebüslerin birbirleriyle rekabet halinde olmaları fiyat
politikalarında belirleyici rol oynayacak, bir rakibin fiyat düşürmesi sonucunda
diğer teşebbüsler de bu fiyat indirimine tepki vererek bir fiyat rekabetinin
oluşmasını sağlayacaklardır. Oysa dosya konusu olayda rakip teşebbüsler bir
fiyat rekabetine girmemekte, aksine Bimaş’a kendi programlarının yüksek
kategorilerde yer alması ve böylece fiyatlarının yükseltilmesi yönünde isteklerde
bulunmaktadırlar. Dolayısıya Bimaş rakip kanallar arasındaki fiyat rekabetini
koordine edici bir işleve sahip görünmektedir.

Örneğin, taraflar arasındaki yazışmalarda, Şubat 1999 kataloğu için Bimaş, Deli
Yürek (Show TV) programı için 10. kategoriyi (K-10) önermiştir. Show TV
yöneticileri ise bu programın K-12’de yer alması gerektiğini belirtmişler ancak,
yayımlanan Şubat ayı katalogunda Bimaş’ın önceden önerdiği şekilde K-10’da
yer almıştır. Bununla birlikte, aynı ay için, Çok Özel Fiskos (Show TV) programı
için Bimaş K-5 önermişken, Show TV bu programın Star TV’nin aynı tarzdaki
Paparazzi adlı programının K-6’da bulunmasını işaret ederek, Çok Özel
Fiskos’un K-6’da yer alması gerektiğini belirtmiş ve katalogda K-6 olarak yer
almıştır.

Dosya mevcudunda yer alan Bimaş ve kanallar arasındaki benzer
yazışmalardan, Bimaş ve kanalların kategori belirlenmesi hususunda birlikte
02-64/803-325
28
çalıştıkları ve her zaman mutabakata varılamamakla birlikte, kataloglar
yayımlanmadan önce konu hakkında karşılıklı bir müzakerenin söz konusu
olduğu anlaşılmıştır.

Bimaş ve kanallar arasında, program kategorilerinin nasıl belirleneceği
hakkındaki görüşmeler ne şekilde sonuçlanırsa sonuçlansın rekabet hukuku
açısından, rakip kanalların sonuçta aynı kategoride bulunan programlarının dört
kanal için de aynı fiyat ve indirim koşullarından satışa sunulması önem arz
etmektedir.

Bu aşamada aslında ticari hayatta birçok rakip ürünün gerek dağıtıcı seviyesinde
gerek perakende seviyesinde birlikte ve aynı fiyattan ya da paket satışlar
yöntemiyle pazarlanması mümkün iken, neden Bimaş çatısı altında reklam yeri
piyasasında birlikte ve aynı fiyattan pazarlanma hususunun rekabet kuralları ile
çeliştiğine açıklık kazandırmak gerekmektedir.

Bu konuyu bir örnekle açıklamak gerekirse, maliyet yapıları farklı ve birbirlerine
rakip olan iki deterjan markası düşünüldüğünde, bir süpermarkette bu iki ürünün
aynı fiyattan pazarlandığını görmek mümkündür. Burada, market sahibi bu
ürünleri farklı alış fiyatından edinmiş olsa bile değişik kâr marjları ekleyerek aynı
fiyattan satabilir. Ya da bu ürünleri aynı paket içinde tek bir fiyattan sunabilir. Bu
konuda insiyatif ve satış riski market sahibindedir. Çünkü kendisi alış bedelini
ödeyerek ürünlerin yeni sahibi olmuştur. Böylece uygun gördüğü kâr marjıyla
satma hakkına sahiptir. Dolayısıyla bu yöntemde iki rakip ürünün aynı elden ve
aynı fiyattan ya da paket halinde satışında bir rekabet ihlali gözükmemektedir.
Oysa ki, Bimaş tarafından yürütülen reklam yeri pazarlama faaliyeti
incelendiğinde farklı bir durumla karşılaşılmaktadır. Bimaş, pazarladığı reklam
yerlerini kanallar adına pazarlaması karşılığında herhangi bir kâr-zarar ile karşı
karşıya kalmamakta, faaliyeti esnasındaki yapılan masraflara belli bir yüzde kâr
payı ekleyerek kendi gelirini oluşturmakta ve pazarladığı reklamyerlerinin gelirinin
kalan miktarını kanallara göndermektedir. Bir başka deyişle, Bimaş’ın önce
kanallardan belli bir süre karşılığı reklam yeri satın alması ve sonra kâr marjı
ekleyerek satışa sunması söz konusu değildir. Dolayısıyla rakip kanalların farklı
reklam yerlerinin Bimaş’a farklı maliyetlerle maloluşu söz konusu olamadığı gibi,
Bimaş’ın da bu farklı alış maliyetleri üzerine uygun gördüğü kâr marjını ekleyerek
satması da söz konusu değildir. Böyle olsaydı belki Bimaş kendisine farklı
maliyeti olan ürünleri kendi kâr marjını ayarlayarak aynı fiyattan pazarlama
hakkına sahip olabilirdi. Dolayısıyla rakip reklam yerlerinin “aynı koşullarla”
pazarlanması objektif olarak “maliyet + kâr” formülü ile oluşmamakta ve tamamen
yapay ve rekabet kurallarını ihlal edecek şekilde tespit edilmektedir.

Kanalların, Bimaş aracılığı ile fiyat ve satış şartlarının birlikte belirlemeleri hususu
rekabet ihlali olarak kabul edilmektedir. Bu ihlal kanalların münferit katalogları
yerine Bimaş kataloğunun uygulanmasından kaynaklanmaktadır. Rekabet
Kurulu’nun 1.2.2000 tarih ve 00-4/41-19 sayılı kararı üzerine, kanallar ayrı ayrı
kataloglar çıkarmakla birlikte anılan Karar’ın amacı ile uyuşmayacak şekilde
ayrıca ortak fiyat ve satış koşulları içeren Bimaş kataloğunu da yayımlamaya ve
uygulamaya devam etmişlerdir. Birlikte fiyat ve satış koşulları belirlenmesi
02-64/803-325
29
şeklinde tespit edilen rekabet ihlalinin sebebi, Bimaş kataloğunun
uygulamalarından ve Bimaş’ın rakipler arasında koordinasyon yaratıcı ortaklık ve
yönetim yapısından kaynaklanmaktadır.

H.3.3. Menfi Tespit ve Muafiyet Taleplerinin İncelenmesi
H.3.3.1. Bimaş, Star ve Aks Arasında Yapılan Sözlü Anlaşmaya İlişkin Menfi
Tespit / Muafiyet Başvurusu
H.3.3.1.1. Başvurunun Konusu
Bimaş’ın, Star ve Aks ile yapmış olduğu sözlü reklam yeri satış anlaşmasına
ilişkin menfi tespit başvurusu 3.4.2001 tarih ve 01-15/136-M sayılı Kurul Kararı ile
soruşturma kapsamında değerlendirmeye alınmıştır.
Taraflar, anlaşmaya ilişkin menfi tespit başvurusunun reddedilmesi durumunda
başvurunun muafiyet bildirimi olarak değerlendirilmesi talebinde bulunmuşlardır.
Sözlü olarak yapıldığı belirtilen bu anlaşma ile, Star TV ve Show TV, reklam
yerlerinin satışı amacıyla Bimaş’a yetki vermektedirler. Bildirim formunda, bu
anlaşma sayesinde Star TV ve Show TV’nin reklamyeri satış işlemleri nedeniyle
girdikleri masraflardan tasarruf edecekleri ve böylece kaynakların kullanımında
etkinlik ve uzmanlaşma sağlanacağı belirtilmektedir.
Bildirim formunun 6.4 maddesinde,
- anlaşmaya katılan her TV kanalının program esasına göre reklam
ücretlerini diğer kanallardan bağımsız olarak kendisinin belirleyeceği,
- bu fiyatların aylık olarak tespit edileceği,
- Bimaş Birleşik Medya Pazarlama A.Ş.’ın bu ücretlere kendi pazar
politikasına göre kâr payı ekleyeceği,
- Bimaş’ın kanallar arasında ayrımcı davranmayacağı ve müşterileri
herhangi bir kanala yönlendirmeyeceği ve müşterinin talebine göre
davranacağı
konularında taahhütlerde bulunulmuştur.
Anlaşmanın taraflarıyla aynı gruba bağlı olarak aynı ilgili ürün pazarında veya
komşu ürün pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin ise;
- Star TV için, reklam pazarlama faaliyetlerinde bulunan Prime
Medya Filmcilik ve Reklamcılık A.Ş., yayıncılık faaliyetinde
bulunan Teleon Filmcilik ve Reklamcılık A.Ş. (Kral TV),

02-64/803-325
30
- Show TV için ise, reklam pazarlama faaliyetinde bulunan Mepaş Medya
Pazarlama A.Ş. ve yayıncılık faaliyetinde bulunan Cine 5 Filmcilik ve
Yapımcılık A.Ş.
olduğu bildirilmiştir.
Bu teşebbüslerden Mepaş A.Ş. ve Prime A.Ş., Bimaş’ın en büyük beş rakibi
arasında ilk iki sırada yer almaktadır. Bildirim formunun yine 6.4. maddesinde,
Mepaş A.Ş.’nin ve Prime A.Ş.’nin Kral TV ve Cine 5 hariç olmak üzere ulusal TV
kanallarına reklam pazarlamayacakları bildirilmektedir. Ayrıca, Bimaş Birleşik
Medya Pazarlama A.Ş. ise diğer TV kanallarına reklam pazarlamakta serbest
olacaktır.
H.3.3.1.2. Başvurunun Süresi
Bimaş, 16.11.1998 tarihinden itibaren Star TV ve Show TV reklam yerlerinin
pazarlanması faaliyetine başladığını “Bimaş Birleşik Medya Pazarlama A.Ş.
Tarife Çalışma Koşulları ve Kategoriler” başlıklı kitapçığında ilan etmiştir. Menfi
tespit başvurusu ise 16.12.1998 tarihinde Kuurm kayıtlarına faks yoluyla intikal
etmiştir.
16.11.1998’de uygulanmaya başlanan dört ulusal televizyon kanalının reklam
yerlerinin Bimaş tarafından pazarlanmasına yönelik sözlü anlaşmanın karar
tarihinin 16.11.1998 tarihinden önce bir tarihte yapıldığı düşünülmekle birlikte bu
husus soruşturma aşamasında kanıtlanamamıştır.
Bu nedenle, dosya konusu olan menfi tespit / muafiyet başvurusu 4054 sayılı
Kanun’un 10. maddesinde öngörülen bir aylık süre içerisinde bildirilmiş bir
anlaşma olarak kabul edilmiştir.
H.3.3.1.3. Bildirime İlişkin Değerlendirme
Söz konusu menfi tespit / muafiyet başvurusunda taraflarca beyan edilen konular
Rekabet Kurulu tarafından kuruluşuna muafiyet tanınmış olan Bimaş oluşumuna
katılım ile ilgili olması ve anlaşma metninde yer alan ifadelerin herhangi bir ihlali
teşkil edecek unsur taşımaması nedeniyle açık ihlal sözkonusu değildir. Ayrıca
süresi içerisinde bildirildiği kabul edilen bu anlaşmanın Kanun’un 16. maddesinin
son fıkrasında belirtilen“Süresi içinde bildirilmiş anlaşma ve kararlara, bu Kanun
hükümlerini açık bir biçimde ihlal etmemeleri durumunda Kurul’un vereceği nihai
karara kadar geçecek süre için para cezası uygulanmaz” hükmünden
yararlanabileceği düşünülmektedir. Ancak, anlaşmanın bildirimini müteakiben
yapılan incelemelerde, uygulama aşamasında bildirimde bahsedilen konuların ve
taahhütlerin dışına çıkılarak rekabet ihlali oluşturacak bazı davranışlar tespit
edilmiştir.
Bildirim formunun 6.4. maddesinde, “anlaşmaya katılan her TV kanalının program
esasına göre reklam ücretlerini diğer kanallardan bağımsız olarak kendisinin
belirleyeceği,” şeklindeki ifadelerin anlaşmanın uygulanması aşamasında
yukarıda belirtildiği şekliyle uygulanmadığı tespit edilmiştir. Bimaş tarafından
02-64/803-325
31
yayımlanan tarife kataloglarında dört kanalın da tüm kategorileri için aynı reklam
tarifesinin ve indirim koşullarının geçerli olduğu ve bu tarifenin uygulandığı tespit
edilmiştir. Buna göre anlaşmaya katılan tarafların reklam ücretlerini diğer
kanallardan bağımsız olarak belirlediklerini söylemek mümkün gözükmemektedir.
Ayrıca yine bildirim formunun 6.4. maddesinde,“Bimaş Birleşik Medya Pazarlama
A.Ş.’nin bu ücretlere kendi pazar politikasına göre kâr payı ekleyeceği,”
belirtilmektedir. Yukarıda H.2.6.4.2. bölümünde belirtildiği gibi Bimaş
komisyonunun kanalların reklam yeri ücretlerinin üzerine eklenen bir oran
olmadığı ve Bimaş’ın o dönemdeki kendi masrafları üzerine eklenen bir kâr payı
(%8) sonucunda ortaya çıkan bir tutar olduğu tespit edilmiştir.
Dolayısıyla bildirim formunda belirtilen ifadeler yanlış ve yanıltıcı bilgi niteliği
taşıdığından Kanun’un 16/1. maddesine göre para cezası uygulanması
gerekmektedir.
H.3.3.1.4. Esasa İlişkin Değerlendirme: Rakip Teşebbüsler Arasında
Rekabeti Engelleyici Koordinasyon Yaratılması
Her ne kadar bildirim formunun 6.4. maddesinde “anlaşmaya katılan her TV
kanalının program esasına göre reklam ücretlerini diğer kanallardan bağımsız
olarak kendisinin belirleyeceği” ifade edilmiş olsa da, soruşturma sürecinde
yapılan incelemelerde anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle birlikte uygulamaya
konulan “Bimaş Tarife ve Çalışma Koşulları Kataloğu”nda anlaşmaya katılan dört
kanalın da reklam yerlerinin aynı fiyat ve diğer satış koşullarından pazarlandığı ve
böylece iddia edilen, birbirinden bağımsız belirlenme hususunun bir müddet için
bile geçerli olmadığı tespit edilmiştir. Bimaş faturaları üzerinde yapılan
incelemelerde bu husus ortaya konmaktadır.
Dolayısıyla, uygulanması esnasında reklam yeri fiyat ve diğer satış koşullarının
belirlenmesinde rakip dört televizyon kuruluşu arasında rekabeti engelleyici ve
kısıtlayıcı koordinasyon yaratması sebebiyle bu anlaşmaya menfi tespit belgesi
verilemeyeceği ve Kanun’un 4. maddesine aykırılık oluşturacak şekilde fiyat
rekabetinin kısıtlanmasının bireysel muafiyet tanınmasına dayanak olabilecek
her türlü gerekçeyi haksız çıkaracağı düşüncesiyle bireysel muafiyet
tanınamayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
H.3.3.2. Ülke ile Bimaş Arasındaki Reklam Yeri Pazarlama Anlaşmasına
İlişkin Menfi Tespit / Muafiyet Başvurusu
H.3.3.2.1. Başvurunun Konusu
Bimaş’ın Ülke ile yapmış olduğu sözlü reklam yeri satış anlaşmasına ilişkin menfi
tespit başvurusu da soruşturma kapsamında değerlendirmeye alınmıştır.
Taraflar, anlaşmaya ilişkin menfi tespit başvurusunun reddedilmesi durumunda
başvurunun muafiyet bildirimi olarak değerlendirilmesi talebinde bulunmuşlardır.
Sözlü olarak yapılan bu anlaşma ile Ülke, Kanal 6 televizyonunun reklam
yerlerinin satışı amacıyla, Bimaş’a yetki vermektedir. Bildirim formunda, bu
02-64/803-325
32
anlaşma sayesinde Ülke’nin reklamyeri satış işlemleri nedeniyle girdiği
masraflardan tasarruf edeceği ve böylece kaynakların kullanımında etkinlik ve
uzmanlaşma sağlanacağı belirtilmektedir.
Bildirim formunun 6.4. maddesinde,
- anlaşmaya katılan Ülke TV, Kanal 6’nın reklam ücretlerini program
esasına göre diğer kanallardan bağımsız olarak kendisinin belirleyeceği,
- bu fiyatların aylık olarak tespit edileceği,
- Bimaş Birleşik Medya Pazarlama A.Ş.’ın bu ücretlere kendi pazar
politikasına göre kar payı ekleyeceği,
- Bimaş’ın kanallar arasında ayrımcı davranmayacağı ve müşterileri
herhangi bir kanala yönlendirmeyeceği ve müşterinin talebine göre
davranacağı
hususları bildirilmiştir.
H.3.3.2.2. Başvurunun Süresi
Şubat 2001’e ait “Bimaş Tarife, İndirim Koşulları, Çalışma Koşulları” kataloğu
incelendiğinde, Kanal 6’nın reklam yerlerinin Bimaş tarafından pazarlanmasına
Şubat 2001 tarihi itibarıyla başlandığı anlaşılmaktadır. Bu durumda Kurum’a
27.3.2001 tarihinde bildirilen menfi tespit talebinin Kanun’un 10. maddesinde
belirtilen bir aylık süre içinde bildirilmediği tespit edilmiştir.
Bu durumda, anlaşmanın taraflarının Kanun’un 16/1. maddesinin (c) bendi
uyarınca cezalandırılmaları gerekmektedir.
H.3.3.2.3. Bildirime İlişkin Değerlendirme
Dosya konusu olan menfi tespit / muafiyet başvurusu 4054 sayılı Kanun
çerçevesinde süresi içerisinde bildirilmemiş bir anlaşmadır.
İleriki bölümlerde değinileceği gibi, söz konusu menfi tespit / muafiyet
başvurusunda taraflarca beyan edilen konulara ilişkin tespit edilen ve ihlal olduğu
düşünülen hususlar bulunmaktadır. Bu anlaşma süresi içinde bildirilmemiş olması
sebebiyle Kanun’un 16. maddesinin son fıkrasında belirtilen “Süresi içinde
bildirilmiş anlaşma ve kararlara, bu Kanun hükümlerini açık bir biçimde ihlal
etmemeleri durumunda Kurul’un vereceği nihai karara kadar geçecek süre için
para cezası uygulanmaz” hükmünden yararlanamayacaktır.
Tarafların bildirim formunun 6.4. maddesinde, “anlaşmaya katılan her TV
kanalının program esasına göre reklam ücretlerini diğer kanallardan bağımsız
olarak kendisinin belirleyeceği,” şeklindeki ifadelerin anlaşmanın uygulanması
aşamasında yukarıda belirtildiği şekliyle uygulanmadığı tespit edilmiştir. Bimaş
tarafından yayımlanan tarife kataloglarında bütün kanalların tüm kategorileri için
aynı reklam tarifesinin ve indirim koşullarının geçerli olduğu ve bu tarifenin
02-64/803-325
33
uygulandığı tespit edilmiştir. Buna göre anlaşmaya katılan tarafların reklam
ücretlerini diğer kanallardan bağımsız olarak belirlediklerini söylemek mümkün
gözükmemektedir. Bu husus yukarıda bahsedilen rekabet ihlalini oluşturmaktadır.
Ayrıca bildirim formunun 6.4. maddesinde, “Bimaş Birleşik Medya Pazarlama
A.Ş.’nin bu ücretlere kendi pazar politikasına göre kâr payı ekleyeceği,”
belirtilmektedir. Yukarıda H.2.6.4.2. bölümünde belirtildiği gibi Bimaş’ın
komisyonun kanalların reklam yeri ücretlerinin üzerine eklenen bir oran olmadığı
ve Bimaş’ın o dönemdeki kendi masrafları üzerine eklenen bir kar payı (%8)
sonucunda ortaya çıkan bir tutar olduğu tespit edilmiştir.
Dolayısıyla bildirim formunda belirtilen ifadeler yanlış ve yanıltıcı bilgi niteliği
taşıdığından Kanun’un 16/1. maddesinin (a) bendine göre ceza uygulanması
gerekmektedir.
H.3.3.2.4. Esasa İlişkin Değerlendirme: Rakip Teşebbüsler Arasında
Rekabeti Engelleyici Koordinasyon Yaratılması
Her ne kadar bildirim formunun 6.4. maddesinde “anlaşmaya katılan her TV
kanalının program esasına göre reklam ücretlerini diğer kanallardan bağımsız
olarak kendisinin belirleyeceği” ifade edilmiş olsa da, soruşturma sürecinde
yapılan incelemelerde anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle birlikte uygulamaya
konulan “Bimaş Tarife ve Çalışma Koşulları Kataloğu”nda (Kanal 6 ile birlikte)
anlaşmaya katılan üç kanalın da reklam yerlerinin aynı fiyat ve diğer satış
koşullarından pazarlandığı ve böylece iddia edilen, birbirinden bağımsız
belirlenme hususunun bir müddet için bile geçerli olmadığı tespit edilmiştir. Bimaş
faturaları üzerinde yapılan incelemelerle bu husus ortaya konmuştur. Ayrıca
yapılan yerinde incelemeler esnasında Ülke vekillerinden Kanal 6’ya ait 2001 yılı
tarife kataloğu yazıyla istenmiştir. Bu talebe cevaben gönderilen Kanal 6 reklam
yeri tarifesindeki kategori saniye ücretlerinin Bimaş kataloğundakilerle aynı
olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte Kanal 6’ya ait münferit katalog
incelendiğinde kategori fiyatlarının gönderilen fiyatlardan farklı ve daha yüksek
olarak belirlendiği görülmüştür. Buradan da anlaşıldığı gibi, Kanal 6’nın münferit
kataloğunu yayınlanmasına rağmen uygulanan kategori satış fiyatlarının Bimaş
kataloğundakilerle aynı olduğu görülmüştür. Bu husus aynı zamanda münferit
katalogların yayımlamasının reklam yeri satış fiyatlarının bağımsız belirlenme
ilkesini yerine getiremediğinin güçlü bir delilidir.
Dolayısıyla, uygulanması esnasında reklam yeri fiyat ve diğer satış koşullarının
belirlenmesinde rakip televizyon kuruluşları arasında rekabeti engelleyici ve
kısıtlayıcı koordinasyon yaratması sebebiyle bu anlaşmaya menfi tespit belgesi
verilemeyeceği ve Kanun’un 4. maddesine aykırılık oluşturacak şekilde fiyat
rekabetinin kısıtlanmasının bireysel muafiyet tanınmasına dayanak olabilecek
her türlü gerekçeyi haksız çıkaracağı düşüncesiyle bireysel muafiyet
tanınamayacağı sonucuna ulaşılmıştır.

02-64/803-325
34
I. SAVUNMALAR VE DEĞERLENDİRME
I.1. Bimaş’ın Savunmaları ve Savunmaların Değerlendirmesi
- Bimaş birinci yazılı savunmasında, Kanun’un 40. maddesi ikinci fıkrası
gereğince önaraştırmada görevlendirilen raportörlerin uzman statüsünde olmaları
gerektiğini, sözkonusu önaraştırmaya atanan raportörlerin uzman yardımcıları
statüsünde olmaları sebebiyle Kanun'un 40. maddesinin ihlal edildiğini ileri
sürmüştür.
Değerlendirme: 4054 sayılı Kanun’u 36. maddesinin ikinci fıkrası, rekabet uzman
ve yardımcılarının meslek personeli sıfat ve yetkisini taşıdığını belirtmektedir. Bu
çerçevede rekabet uzman yardımcıları önaraştırma ve soruşturma süreçlerinde
görevlendirilebilir ve Başkanlığın verdiği yetki belgesini kullanarak yerinde
incelemelerde bulunabilirler. Bu konuda usule aykırı bir durum söz konusu
değildir.
- Bimaş birinci yazılı savunmasında, önaraştırma açılmasına ilişkin Kurul
kararının 16.1.2000’de alındığını, 30 gün içinde raporun düzenlenmesi
gerektiğini, ancak önaraştırma raporunun tarihinin 23.2.2001 olduğunu işaret
ederek bu süreye uyulmadığını ileri sürmüştür.
Değerlendirme: Önaraştırma açılmasına dair Kurul Kararı’nın tarihi
16.1.2001’dir. Bu tarih sadece önaraştırma raporunun kapak sayfasında sehven
16.1.2000 olarak yazılmıştır. Bu sadece bir yazım hatasından ibarettir.
Raportörler önaraştırma yapmak için 23.1.2001 tarihinde görevlendirilmişler
23.2.2001 tarihinde raporu teslim etmişlerdir. Bu konuda tarafların hak kaybına
yol açacak herhangi bir usul hatası söz konusu değildir.
- Bimaş savunmasında, önaraştırma raporu teslim edildikten sonra Kurul’un 10
gün içinde karar vermesi gerektiğini, oysa 23.2.2001 tarihinde teslim edilen rapor
üzerine Kurul’un 3.4.2001 tarihinde karar aldığını ifade etmiştir.
Değerlendirme: Önaraştırma raporu 27/02/2001 tarihinde Kurul gündemine
alınmıştır. Ancak daha detaylı bir değerlendirme yapılabilmesini teminen konunun
Kurul gündeminde incelemeye alınmasına karar verilmiş ve 3.4.2001 tarihinde
soruşturma açılmıştır. Taraflar aleyhine herhangi kısıtlayıcı bir sonuç yoktur.
- Bimaş savunmasında, soruşturma bildirimindeki belgelerin eksik ve yetersiz
olduğunu, önaraştırma raporunun ekleri içinde yer alan 16.1.2001 tarih ve 01-
04/23 sayılı Rekabet Kurulu Kararı (önaraştırma açılmasına ilişkin karar),
23.1.2001 tarihli Başkanlık oluru ve aynı tarihli görevlendirme yazısının
kendilerine gönderilmediğini ileri sürmüştür.
Değerlendime: Taraflara savunmalarını yapabilmeleri amacıyla soruşturma
açılmasına dayanak teşkil eden önaraştırma raporunun kendileriyle ilgili
bölümlerinde yer alan iddiaların türü ve niteliği hakkında yeterli bilgi
gönderilmiştir. Önaraştırma raporunun ilgili bölümlerinde 16.1.2001 tarihli
Karar’dan genişçe bahsedilmekte olup savunma yapmalarını engelleyecek bir
bilgi eksikliği söz konusu değildir. Bahsedilen diğer yazılar Kurum’un iç yazışması

02-64/803-325
35
niteliğinde olup yine savunmaları ile ilgili değildir. Söz konusu Karar soruşturma
raporuna Ek-2 olarak konulmuştur.
- Bimaş savunmasında, Cine 5’in Bimaş’ın reklam yerlerini pazarladığı ATV, DTV,
Star TV ve Show TV ile aynı pazarda olmadığını, ilgili pazarın yanlış tespit
edildiğini, şifreli - şifresiz kanal ayrımının yapılması gerektiğini öne sürmüştür.
Değerlendirme: Soruşturma, fiyat ve satış koşullarının birlikte belirlenmesi
hususlarında yürütülmüştür. Soruşturma konusunda hakim durumun kötüye
kullanılması eylemi olmadığı için pazarın bir miktar genişletilmesi veya
daraltılması soruşturma konusu eylemlerin 4054 sayılı Kanun çerçevesinde
değerlendirmesini etkilemeyecektir. Bununla birlikte soruşturma raporunda ilgili
pazar tanımıyla ilgili değerlendirmelere Kurul tarafından da iştirak edilmiştir.
- Bimaş savunmasında, Rekabet Kurulu tarafından daha önce Bimaş oluşumuna
5 yıl süre ile bireysel muafiyet tanındığı, bu bireysel muafiyet devam ettiği sürece
muafiyet verilen anlaşmaya dayanılarak yapılan her türlü hukuki işlemin geçerli
olduğu ve muafiyet verilen bir anlaşma için para cezası uygulamanın hukuken
caiz olmadığı ileri sürülmektedir. (Benzer yönde savunma DTV tarafından da
yapılmıştır).
Değerlendirme: Rekabet Kurulu’nun 1.2.2000 tarih ve 00-4/41-19 sayılı Kararı
ile Bimaş’a tanınan bireysel muafiyet, Bimaş’ın kuruluş ana sözleşmesine
tanınmıştır. Karar’ın gerekçesinde yer alan “reklam yerlerinin fiyatlarını ve diğer
satış koşullarını birbirinden bağımsız olarak belirleme” hususu Bimaş ana
sözleşmesine tanınan muafiyetin esasını oluşturmaktadır. Bireysel muafiyet,
hiçbir şekilde TV kanallarının Bimaş çatısı altında “birlikte fiyat belirleme”
şeklindeki ihlallerini devam ettirmelerine imkan tanımamaktadır. Bir başka deyişle
tarafların birlikte fiyat belirlemek gibi eylemlerinin Bimaş ana sözleşmesine verilen
muafiyetin dışında değerlendirilmesinde herhangi bir engel bulunmamaktadır. Bu
sebeple para cezası hukuken uygulanabilir niteliktedir.

- Bimaş savunmasında, reklam fiyatlarının reyting ve popülarite ile
belirlenmesinin tam anlamı ile objektif, etkiden uzak, rekabeti kısıtlama veya
engelleme amacı gibi öznel bir etkiye kapalı bir fiyat belirleme sistemi olduğunu,
bir malın kalitesi iyi ise, onun fiyatının iyi olmasının tabii olduğunu, Bimaş’ın
kalitesi belli olan, fiyatları da objektif ölçü olan izlenme oranı ve popülarite ile
belirlenmiş olan malları pazarladığını, o halde Bimaş’ın fiyatı belirlemediğini, fiyatı
Bimaş’ın dışında malın kalitesi, başka deyişle programın aldığı reytingin
belirlediğini, zira fiyatları piyasa koşullarının ve programların izlenirlik oranlarının
belirlediğini, Bimaş’ın pazarda televizyon programlarını sergilediğini, reklam
yerlerinin özelliklerini ve programların ratinglerini sunarak, mezkur yerlerin
toplumun hangi kesimine yönelik olduğuna dair bilgiler sunduğunu belirtilmiştir.
Ayrıca aynı savunmalarda, piyasadaki çeşitli ürünlerin fiyatları tespit edilirken
rakiplerin birbirlerinin fiyatlarını bildiklerini ve hem ürünlerin niteliklerini hem de
satış fiyatı ve koşullarını ona göre tespit ettiklerini, reklamyeri pazarının bir takım
farklılıklarının olduğunu, bu pazarda pazar koşullarına göre satıcılar tarafından
tespit edilenin ise kategori fiyatları olduğunu, bir kategoriye girecek olan
programları ise doğrudan doğruya nihai tüketici yani izleyici, izlenme oranları
02-64/803-325
36
vasıtasıyla tespit ettiği için reklamyerlerinin satış fiyatının tespitinin piyasadaki
diğer ürünlerin fiyatının tespitinden farklılık gösterdiği ileri sürülmektedir.
Savunmada programların yer alacağı kategorilerin, programlarının izlenme
oranlarının tespit edildiği AGB, GRP, CPP verileri doğrultusunda tespit edildiği ve
reklam yerlerinin fiyatlarının ona göre oluştuğu, bu sistem içerisinde televizyon
kanallarının ve/veya Bimaş’ın fiyat tespit etmesinin mümkün olmadığı, fiyat ve
kategori gibi pazarlama enstrümanlarıyla ilgili olarak belirleyici unsurun bizatihi
Bimaş’ın kendisi olmadığı, tüketici durumunda olan televizyon seyircisinin
beğenisi, dolayısı ile kanalların reytingi ve programların popülaritesinin bütün
koşulları belirlediği de ileri sürülmektedir.

Değerlendirme: Bimaş kataloglarındaki tarifenin nasıl oluştuğuna ilişkin
olarak raportörler tarafından yerinde inceleme esnasında istenen bilgilere yönelik
Bimaş tarafından gönderilen açıklamalarda, Bimaş tarifesinin Ocak 1999’da
Bimaş tarafından belirlendiği ve bu konuda kanalların sözlü onaylarının alındığı
belirtilmiştir. Bu tarihten itibaren tarifedeki fiyatlar değişmemiştir. Bimaş’ın
gönderdiği yazının devamında, “gerçek fiyatlandırmanın kategorilerin
belirlenmesinde olduğu” ifade edilmiştir. Buna göre,

- Bimaş’ın, her ay programlar hakkında, izlenme oranları (rating) ve popülarite
kriterlerini göz önüne alarak kategorilendirme çalışması yaptığı ve ulaşılan
sonuçların kanallara gönderildiği,
- Kanalların, programlarının yer aldıkları kategorilerde yapılmasını istedikleri
değişiklikleri Bimaş’a bildirdikleri,
- Eğer Bimaş farklı bir görüşteyse kanallarla bir kez daha görüştüğü,
- Ancak nihai kararı kanalların verdiği
ifade edilmiştir.

Bu açıklamalardan anlaşılacağı üzere Bimaş, reyting ve izlenme payları verilerini
kullanarak programların kategorisinin belirlenmesi hususunu kanallarla
müzakereye açmaktadır. Programın kategorisinin belirlenmesi o programın
fiyatının belirlenmesi anlamına gelmektedir. Müzakerenin nasıl sonuçlanacağı
rekabet hukuku açısından çok önemli değildir. Önemli olan fiyatın belirlenmesi
için reyting ve popülarite kriterlerinin tek başına yeterli olmadığı hususudur. Bu
veriler, Bimaş ve/veya kanallarca kullanılarak ve karşılıklı görüşülerek
programların fiyatları tespit edilmektedir.

Reklam yerleri fiyatlarının belirlenmesi konusu rekabet hukuku bağlamında
değerlendiriliken Bimaş’ın rakip televizyon kanalları olan DTV ve Satel’in
ortaklarının ortak yönetim, kontrol ve denetiminde olan bir kuruluş olduğu da
dikkate alınması gereken bir husustur. Bu husus ayrıntıları ile Soruşturma
Raporu’nda yer almıştır.

Televizyon programlarının reyting (GRP) ve izlenme oranları, AGB adlı özel ve
bağımsız bir kuruluş tarafından ölçülmektedir. CPP, bir puanlık reyting için
reklamverenin ödeyeceği maliyettir. Bu maliyetin hesaplanması için öncelikle
reklamın yer aldığı programın kaç reyting aldığı ve o reklam yeri için ne kadar
02-64/803-325
37
para ödendiği bilinmelidir. Reklamyeri tarifeleri ve fiyatları ise şu şekilde
belirlenmektedir:

Soruşturma Raporu’nda yer aldığı gibi, Bimaş, reklam yerlerini pazarlamakta
olduğu rakip TV kuruluşlarının programlarını 22 kategoriye ayırmıştır. Her
kategori için ABD Doları üzerinden belli bir tarife belirlemiş ve bu tarife TV
kuruluşları tarafından da kabul edilmiştir. Burada yeniden Bimaş ve TV
kuruluşlarının arasındaki ortak kontrol ve yönetim ilişkisi hatırlanmalıdır. Kategori
tarifesi şu ana kadar hiç değiştirilmemiştir. Her ay AGB tarafından açıklanan
reyting, izlenme oranları ve diğer popülarite kriterlerine göre her türlü TV
programı, Bimaş tarafından bu kategorilere yerleştirilmektedir. Böylece bir
programın içinde yer alacak reklam yerinin fiyatı belirlenmiş olmaktadır.
Dolayısıyla savunmada yer aldığı gibi “fiyatlar reyting ve izlenme oranlarına göre
belirleniyor, Bimaş fiyat belirlememektedir” şeklindeki açıklamalar eksik ve yanlış
ifadelerdir. Fiyatın belirlenmesinde reyting ve izlenme oranlarının birer ölçü olarak
alındığı doğrudur. Ancak belli bir reyting oranına ulaşmış bir programın reklam
saniye fiyatının belirlenmesi, Bimaş tarafından bu programın uygun kategoriye
yerleştirilmesi suretiyle olmaktadır. Sadece popülarite kriterleri kendiliğinden
reklamyeri fiyatlarını gösteren ve belirleyen ölçütler değillerdir. Rekabet hukuku
açısından ise sorun, bu işlemin Bimaş tarafından rakip TV kuruluşları adına
yapılmasıdır. Ayrıca bu rakip kuruluşlar Bimaş’ı ortaklaşa yönetmekte ve kontrol
etmektedirler. Dolayısıyla rakipler, Bimaş aracılığı ile, karşılıklı olarak ürünlerine
olan talebi (reyting, popülarite vs) ve bağımsız olarak belirlemeleri gereken
fiyatları bilmekte ve birlikte tespit edebilmektedirler. AGB verileri piyasaya açık
olduğu için popülarite sonuçlarının bilinmesinde bir sorun bulunmamaktadır.
Ancak bir TV kuruluşunun bu sonuçları kullanarak Bimaş benzeri bir
koordinasyon kuruluşu sayesinde rakibinin reklamlarını hangi tarifeden satacağını
bilmesi ve kendi fiyatlarını da buna göre ayarlayabilmesi rekabet hukukunca ihlal
sayılabilecek bir husustur.

Bir programın hangi kategoride yer alacağını, bir başka deyişle o programın
reklam tarifesinin ne olacağını, reyting ölçümleri tek başına belirlemediğine göre
fiyatları kimin belirlediği sorusu sorulabilir. Fiyatları Bimaş mı, yoksa TV kanalları
mı belirlemektedir. Bu soru ilk bakışta Bimaş’ın TV kanallarından bağımsız
olduğu varsayımıyla anlamlı bir soru gibi gözükebilir. Ancak Bimaş, rakip TV
kanallarının ortak kontrol ve yönetiminde olan bir kuruluş olarak fiyat belirleme
hususunda koordinatör görevi görmektedir. Dolayısıyla rakip TV kanallarının
reklamyeri fiyatları Bimaş çatısı altında ve Bimaş’ın koordinatörlüğünde rakip
kanalların birlikte davranışlarıyla belirlenmektedir. Bu durumda fiyatların nesnel
reyting ve izlenme oranları ile belirlendiğini kabul etmek mümkün değildir. Bu
ölçütler sadece programlara olan talebi belirlemeyi sağlarlar ve zaten bütün
piyasa tarafından ulaşılabilir bilgilerdir. Ayrıca fiyatın kimin tarafından (Bimaş
veya TV kanalları) belirlendiği sorusuna açıklık kazandırmak amacıyla Bimaş ve
kanallar arasındaki yazışmalar incelenmiş ve Bimaş ile kanalların kategori
belirlenmesi hususunda (bir başka deyişle fiyatın belirlenmesi hususunda) birlikte
çalıştıkları ve her zaman mutabakata varılamamakla birlikte, kataloglar
yayımlanmadan önce konu hakkında karşılıklı bir müzakerenin söz konusu
olduğu anlaşılmıştır. Bimaş ve kanallar arasında, program kategorilerinin nasıl
02-64/803-325
38
belirleneceği hakkındaki görüşmeler ne şekilde sonuçlanırsa sonuçlansın rekabet
hukuku açısından, rakip kanalların sonuçta aynı kategoride bulunan
programlarının koordinasyon sonucu dört kanal için de aynı fiyat ve indirim
koşullarından satışa sunulması önem arz etmektedir.

- Bimaş savunmasında, aynı kalitede olan ürünün fiyatının aynı olmasının olağan
olduğunu ifade etmektedir.

Değerlendirme: Aynı kalitede olan ürünlerin fiyatlarının aynı olması
mümkündür. Ancak rekabet hukuku açısından bu dengeye hangi yolla
varıldığının incelenmesi gerekmektedir. Eğer fiyatlardaki eşitlik Bimaş olayında
olduğu gibi rakiplerin koordinasyonu sayesinde gerçekleşiyorsa bu durum rekabet
ihlalidir. Her rakip firmanın diğerinden bağımsız bir şekilde ve rekabet halinde
belirlediği fiyatlar, müşterilerin talepleri karşısında belli bir dengeye ulaşıyorsa,
bu denge hukuka uygun olacaktır. Ancak soruşturma konusu şirketlerin
reklamyeri fiyatları ve Bimaş kataloğundaki kategori fiyatları rakipler arasındaki
koordinasyon sayesinde oluşmuştur ve rekabet ihlalidir.

- Bimaş’ın savunmasında, televizyon reklamı pastasının önemsiz bir bölümü için
Bimaş’ın yaptığı düzenlemenin piyasayı etkilemesinin söz konusu olmadığı, 21
ulusal kanal, 15 bölgesel kanal, 229 yerel kanaldan oluşan bir piyasada iki
televizyon kanalı ile ilgili ve fiyat empoze etmeyen, sadece fiyatları tüketicinin
objektif izleme oranına göre belirleyen bir düzenlemenin haksız ve hukuka aykırı
sayılması rekabet hukukunun temelini oluşturan “rule of reason” (makuliyet)
yaklaşımına aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

Değerlendirme: İlgili ürün pazarı “ulusal şifresiz yayın yapan televizyon kanalları
reklam yeri pazarı” olarak tanımlanmıştır. Buna göre pazar sadece TRT kanalları
dahil, (Cine 5 hariç) 20 kanaldan oluşmaktadır. Bu kanallar arasında Kanal D ile
ATV’nin hakim durumda sayılmasalar bile önemli izlenme paylarına sahip olduğu
önaraştırma raporunda tespit edilmiştir. Ayrıca, Bimaş’a bu iki kanal dışında
değişik zamanlarda Show TV, Star TV, Kanal 6 gibi kanallar da dahil olmuş ve
ayrılmışlardır. Bu birliktelikler Bimaş’ın rekabeti ihlal edici varlığını daha da
kuvvetlendirmiştir. Dolayısıyla Bimaş çatısı altında gerçekleşen rekabet ihlalini
önemsiz görmek mümkün değildir.

- Savunma metninin 7. sayfasında Soruşturma Raporu’ndan bazı alıntılar
yapılmak suretiyle “. . . reklamın yer alacağı yerin durumu fiyatı belirlemekte,
fiyatı belirleyen unsur ise nesnel olarak belirlenmektedir” şeklindeki savunmanın
argümanları geliştirilmeye çalışılmıştır.

Değerlendirme: Bu ifadenin kabul edilecek bir yanı yoktur. Savunmada, “Bimaş’ın
kataloglarının izlenme oranı ve popülarite ilkesine göre tesbit edildiği Soruşturma
Heyeti tarafından de kabul edilmiştir (Rapor, s 31, satır 895)” şeklinde yapılan
alıntı kontrol edildiğinde, raporun 31. sayfası ve 895. satırındaki ifadelerin Bimaş
yöneticilerinin beyanları olduğu görülecektir. Soruşturma Raporu alıntı yaparak ve
ek belge göstererek bu beyanlara yer vermiştir. Ancak bu beyanların içeriğini
kabul eden bir ifade raporda yer almamaktadır.
02-64/803-325
39

- Yine savunmada şöyle bir ifade yer almaktadır:

“Buna rağmen Sayın Soruşturma Heyeti ‘katalogların bağımsız bir
satışı gerçekleştirmediği de anlaşılmaktadır’ (satır 881-883)
demektedir”

Değerlendirme: Soruşturma Raporu’nun 881-883 satırlarının öncesi ve sonrası
incelendiğinde bu satırların TV kanallarının münferit katalogları ile Bimaş
kataloğu arasındaki ilişkiyi anlatan bölümler olduğu görülecektir. Bu bölümde
Bimaş yöneticisinin ifadelerine dayanılarak, özetle, TV kuruluşlarının münferit
kataloglarından reklam vermek isteyen bir müşterinin o katalogdaki fiyatlar
üzerinden fakat Bimaş kataloğundaki indirimlerden faydalanacağı ve satışın bu
şekilde gerçekleşeceği belirtilmiştir. Böylece reklamverenlerin münferit katalogları
mutlaka Bimaş kataloğu ile aynı anda kullanmaları gerektiği, bu şekilde Bimaş
kataloğunun münferit kataloglara gereksiz bir biçimde bağlandığı görülmektedir.
Münferit katalogların Bimaş kataloğu olmadan satışı gerçekleştiremeyecek
olması bu katalogların bağımsız bir satışı gerçekleştirme özelliğini taşımadığını
da açıkça göstermektedir. Ayrıca münferit kataloglar üzerinden hiç reklam yeri
satışı da gerçekleşmemiştir. Bu açıklamalar çerçevesinde savunmadaki alıntının
geliştirilmek istenen savunma argümanıyla ilgisi olmadığı anlaşılmaktadır.

- Ayrıca savunmada Soruşturma Raporu’ndan yapılan alıntılar olarak,

“Sayın Heyet bir başka yerde ‘. . .Bimaş rakip kanallar arasındaki
fiyat rekabetini koordine etmektedir’ demektedir (satır 926-928).

“Soruşturma Raporu Bimaş ile SHOW’un bir programın katalogdaki
yerini tartıştıkları ve katalog yerinin bu tartışma sonucunda
belirlendiğini göstermektedir (satır 929-936).

“İlerde Rapor’da ‘fiyatın ne olacağının her kanal tarafından
bağımsızca belirlenmesiyle olacağı düşünülmektedir’ (satır 1110-
1113) ifadesine yer verilmektedir.”

ifadelerine yer verilmiştir.

Değerlendirme: Bu üç alıntının ilk ikisi, soruşturma heyetinin Bimaş’ın fiyat
koordinasyonu sağlamasıyla ilgili bulgu ve tespitleridir. Halbuki, üçüncü alıntı,
soruşturma heyetinin bu koordinasyonun tam karşıtı olarak rekabetçi bir piyasa
yapısının nasıl tesis edileceği hususundaki görüşleridir. Buna göre fiyatların her
kanal tarafından bağımsızca belirlenmesi gerekmektedir. Savunma yazısı bu
hususu eksik değerlendirmektedir.

I.2. DTV’nin Savunmaları ve Savunmaların Değerlendirmesi
- DTV’nin savunmasında, DTV’nin ihtisasının televizyon programları hazırlamak
ve yayınlamak olduğu, reklamyerlerinin pazarlanmasının bu alanda ihtisas sahibi
olan Bimaş tarafından daha etkin yapıldığı; ayrı ayrı reklamveren müşteriler ile
02-64/803-325
40
satış kontratları bağlanması, bu kontratlara ulaşabilmek için ayrı ayrı
programların izlenme oran ve paylarının her aşamada hesaplanmasının DTV'nin
sahip olmadığı bir know-how ile takip edilebildiği, Bimaş'ın mevcudiyetinin
rekabeti sınırlama gibi bir amacı bulunmadığı ve yalnızca DTV tarafından
gerçekleştirilmesi olanaklı olmayan bir fonksiyonun yerine getirilmesi amacı
taşıdığı ileri sürülmektedir.
Değerlendirme: Reklam pazarlama faaliyeti ile televizyon yayıncılığının ayrı
ihtisas konuları olduğu doğrudur. Dolayısıyla televizyon yayıncılığı yapan DTV’nin
reklam yerlerini bu alanda çalışan Bimaş aracılığı ile pazarlamasında da bir
rekabet ihlali görülmemektedir. Bu doğrultuda 1.2.2000 tarih ve 00-4/41-19
sayılı Kurul kararı ile Bimaş’ın kuruluş sözleşmesine bireysel muafiyet tanınmıştır.
Ancak Bimaş’ın görünürdeki amacı rekabeti ihlal etmek olmasa da, uygulamada
reklam yerlerinin pazarlanması aşamasında müşterisi olan televizyon kanallarının
reklam yeri fiyatlarını ve satış koşullarını tespit ederken koordinasyona yol
açması nedeniyle Kanun’a aykırı bir durum içinde olduğu ve Bimaş’ın rakip
televizyon kanallarının fiyat rekabetini sınırlandırma davranışlarının koordinasyon
işlevini yürüttüğü ileri sürülmektedir. Bimaş’ın kuruluş sözleşmesine Rekabet
Kurulu tarafından muafiyet verilmiş olması, Bimaş’ın rekabet ihlali olarak
değerlendirilen ve yukarıda bahsedilen eylemlerine izin verildiği anlamına
gelmemektedir.
- DTV’nin savunmasında, ihtisas şirketi Bimaş tarafından kategorize edilen
programların DTV tarafından fiyatlandırılması ve Bimaş tarafından kendisi ile
çalışan sair kanalların da reklam yerleri ile çeşitli kombinasyonlar yapılması
suretiyle, hedef kitlelere ulaşılma imkanlarını reklamverenlere sunmasının
rekabeti destekleyici bir uygulama olduğu, DTV'nin doğrudan müdahale ettiği ve
kendisinin belirlediği kategori satış fiyatlarına göre Bimaş tarafından yürütülen
pazarlama çalışmalarının rekabeti sınırlandırmadığı, bilakis rekabetçi faaliyetleri
pekiştirdiği ifade edilmektedir.
Değerlendirme: Programlar her ay kanallarla Bimaş arasında yapılan
müzakereler neticesinde kategorilere konulmaktadırlar. Programların Bimaş
tarafından kategorilendirilmesi halinde bile, her kategorinin fiyatının Bimaş tarife
kataloğunda açıklanmasının DTV reklam yerlerlerinin fiyatlarının DTV tarafından
rakiplerinden bağımsız bir şekilde belirlenmediğini göstermektedir. Çünkü Bimaş
kataloğundaki tarife Bimaş’a bağlı kanalların hepsinin birden kullanılması halinde
geçerli bir tarifedir. DTV’nin reklam yerlerinin rakip kanalların reklam yerleriyle
aynı fiyatlardan işlem görmesi rekabet ihlali yaratmaktadır. Bu ortak fiyatlar
Kasım 1998’de kanalların ve Bimaş yönetiminin mutabakatı sonucunda oluşmuş
ve bugüne dek aynı kalmıştır. Gerçek anlamda rekabetçi yapı oluşması ise, her
programın bir kategoride olduğunun tespitinden sonra bu kategori fiyatının ne
olacağının her kanal tarafından bağımsızca belirlenmesiyle mümkün olacaktır.
Ayrıca birden fazla rakip kanalın programlarından oluşan paketlerin bir tek
fiyattan satışa sunulmasının rekabetçi yapıyı bozduğu yukardaki bölümlerde yer
almaktadır.
Reklamverenlere uygulanan kategori satış fiyatlarını tek taraflı olarak DTV’nin
değil, Bimaş’ın kanallarla müzakere ederek belirlediği de tespit edilmiştir.
02-64/803-325
41
Bimaş tarafından yürütülen pazarlama çalışmaları kanallar arasındaki fiyat
rekabetini tamamen ortadan kaldırmaktadır. Dolayısıyla bu çalışmaların
savunmada ileri sürüldüğü şekilde kanallar arasındaki rekabetçi faaliyetleri
pekiştirdiği yönündeki savunma kabul edilemez.

- DTV’nin savunmasında, DTV’nin ne Bimaş aracılığıyla ne de diğer TV
kanallarıyla beraber fiyat tespiti yaptığı, reklamverenler için önemli olanın TV
kanalı değil, bizzat program ve izlenme oranları olduğu, bu nedenle fiyat tespiti
için aynı programın her iki veya daha fazla kanalda yayınlanması ve reklamyerleri
fiyatının aynı olması gerektiği, bu nedenle bu sektörde fiyat tespitinin mümkün
olmadığı ileri sürülmektedir.

Değerlendirme: Bu piyasada fiyat tespitinin ne şekilde tezahür ettiği yukarıda
H.3.2 bölümünde ayrıntılı olarak izah edilmiştir. Kanalların farklı programlar
sunmaları her bir programın farklı bir ürün olduğunu göstermemektedir. Aslında
farklı iki program gibi görünen iki yayının izlenme oranlarından dolayı aynı
kategoride yer almaları bu iki programın aynı ürün olarak değerlendirilmesini
sağlamaktadır. Rekabet ihlali olarak değerlendirilen “birlikte fiyat tespiti” ise aynı
kategoride bulunan iki programın farklı kanallar tarafından koordinasyon sonucu
aynı fiyatlardan satışa sunulması sonucu oluşmaktadır. Rekabetçi bir piyasada
TV kanalları programlarının hangi kategorilere gireceklerini kendileri belirleyerek
ve daha sonra bu kategoriler üzerinden rakip kanallarla fiyat rekabetine girerek
kendi programlarını pazarlama yoluna gideceklerdir. Ancak soruşturmaya konu
olan eylemlerde farklı kanalların kategorileri tek bir yerden belirlenmekte ve aynı
kategorideki programlar aynı fiyatlardan satılmaktadır. Bu şekilde piyasada
birlikte fiyat tespiti yapılmaktadır.

- DTV’nin savunmasında, Bimaş’ın uzmanlık gerektiren reklam pazarlama işinin
daha etkin olarak yerine getirilebilmesi için kurulmuş bağımsız bir tüzel kişilik
olduğu, bu nedenle Bimaş’ın varlığı ve DTV’nin Bimaş’tan hizmet almasının
rekabeti kısıtlamadığı ifade edilmektedir.

Değerlendirme: Bimaş’ın bağımsız bir teşebbüs olmadığı, DTV ile Satel’i kontrol
eden kişilerce ortaklaşa kurulduğu ve yönetildiği, hisse oranları açısından bu iki
şirketin dolaylı kontrolünde bulunduğu yukarıda H.2.6 bölümünde izah edilmiştir.
Kaldı ki, bağımsız kurulup kurulmaması ile faaliyetini hizmet verdiği kanallardan
bağımsız olarak yapabilmesi farklı kavramlardır. Bimaş’ın faaliyetleri TV
kanallarının reklam yeri fiyatlarının belirlenmesinde koordinasyona yol açacak
şekilde gerçekleşmektedir.

- DTV’nin savunmasında, reklam yeri fiyatlarının televizyon kanalları tarafından
pazar koşullarını bilen ve ihtisas sahası reklam satışı olan Bimaş’ın pazara ilişkin
olarak sunduğu bilgiler ışığında ve reklamverenlerin talepleri doğrultusunda
oluşturulduğu, diğer bir ifadeyle fiyatı reklam pazarının kendisinin tespit ettiği
ifade edilmektedir.

Değerlendirme: Reklam yeri fiyatlarının nasıl belirlendiği hususu yukarıda H.3.2.
bölümünde açıklanmıştır. Buna ek olarak, Bimaş’ın hangi programın hangi
02-64/803-325
42
kategoride olmasının daha uygun olduğu konusundaki tavsiyeleri rekabet ihlali
olarak değerlendirilmemiştir. Rekabet ihlali olarak değerlendirilen eylemler, rakip
kanalların benzer nitelikteki programlarının benzer kategorilere konularak hem
reklam yeri piyasasında hem de yayıncılık piyasasında bir eşgüdüm sağlanması
ve nihayetinde kategorisi belirlenen programların aynı fiyatlardan Bimaş
tarafından pazarlanarak kanallar arasında reklam yerlerini pazarlama
konusundaki rekabet etme insiyatiflerinin azaltılarak belirli bir koordinasyon
yaratılmasıdır.

- DTV’nin savunmasında, Bimaş kataloğundaki indirimlerin koşulları sağlayan her
reklamveren için uygulandığı, satışı artırma kampanyası olarak uygulanan
“müşterilere sunulan indirim oranının birden fazla kanalı kullanmak şartına
bağlanması” yönteminin belli bir süre için uygulandığı ve bir daha
tekrarlanmadığı, çok ürün alana indirim uygulanmasının ticari bir gerçek ve
iktisadi bir olgu olduğu ve bunun rekabet ihlali olarak değerlendirilmesinin yanlış
olduğu ileri sürülmektedir.

Değerlendirme: Bimaş kataloğundaki fiyat ve indirimlerin Bimaş kanallarının
hepsinin birden kullanılması halinde geçerli olması durumu, Mart 2000 tarihinden
başlayarak tüm soruşturma süreci boyunca ve karar tarihine kadar devam
etmiştir. Bu sebeple DTV’nin bu konudaki savunması kabul edilemez niteliktedir.
Reklamyerleri fiyatlarına bazı indirimler uygulanması hususu tek başına bir
rekabet ihlali olarak değerlendirilmemiştir. Asıl rekabet ihlali olarak değerlendirilen
husus, rakip kanalların aynı kategoride yeralan farklı programlarındaki reklam
yerlerinin aynı fiyat listesi ve aynı indirimler üzerinden satılmasının bir
koordinasyon sonucu ortaya çıkmasıdır. İndirim uygulaması koordinasyon sonucu
oluşan fiyatın bir parçasıdır. Çok ürün alana indirim yapılmasının hukuki bir
davranış olduğu yönündeki savunma ise şu şekilde değerlendirilmektedir. Bimaş
sattığı ürünlere bir alış bedeli ödemiş olsaydı bunun sonucunda reklamyeri
ürününün yeniden satışı öncesinde yeni sahibi olarak -riskini de üstlenerek- bu
ürünleri istediği kombinasyonlarda satışa sunabilirdi. Bu durumda bir rekabet
ihlali olmazdı. Halbuki gerçekte olan, Bimaş’ın, rakip TV kanallarının ürünlerinin
reklamverenlere satışı öncesinde fiyatların birlikte belirlenmesine zemin
hazırlaması ve üstelik rakip ürünlerin hepsinin birden satın alınması durumunda
indirim yapılmasının koşullarını sağlamasıdır. Çünkü kanalların münferit
kataloglarındaki fiyatlar Bimaş ortak kataloğundaki fiyatlardan daha yüksektir. Bir
başka deyişle, Bimaş’ın varlığı ve çalışma şekli, bir TV kuruluşunun indirim
yapmasını “kendi ürününün rakibinin ürünü ile birlikte satın alınması koşuluna
bağlaması” anlamına gelmektedir. Bu durum, rekabetçi bir piyasadaki
davranıştan hayli uzak bir davranış olarak kabul edilmiştir.

- DTV’nin savunmasında, televizyon kanallarından birisinin reklam yeri fiyatlarının
bir diğeri tarafından bilinmesinin koordinasyon ve rekabeti engelleyici davranış
olarak nitelendirilemeyeceği ileri sürülmektedir.

Değerlendirme: Teşebbüslerin birbirlerinin ürünlerinin fiyatlarını önceden
sistemli bir şekilde öğrenmeleri piyasada fiyat koordinasyonuna yol açabilecek en
önemli unsurlardan biridir. Bir sonraki ayın katalogları yayımlanmadan önce
02-64/803-325
43
rakibinin programlarının hangi fiyattan satılacağı bilgisine ulaşan bir TV kuruluşu
benzer reytingi alan programları için fiyat rekabeti yapmaktan vazgeçecektir.

Bir programın belli bir reyting ve izlenme oranına ulaşması bu programın hangi
kategoride yer alacağını tek başına nesnel olarak açıklayamaz. Aksi durumda bu
verileri ölçen AGB reytinglerle birlikte reklamyeri fiyatlarını da açıklayabilirdi.
Popülarite verileri reklam yeri fiyatlarını belirlenme sürecinde değerlendirmeye
alınır. Ancak belli bir popülarite değerinin belli bir fiyata tekabül etmesini zorunlu
kılacak bir ölçüt yoktur. Fiyatın belirlenmesi Bimaş ve TV kuruluşlarının bu verileri
ve reklamverenlerin eğilimlerini değerlendirmesi sonucu ortaya çıkmaktadır. Bir
TV kuruluşunun bir programı hakkında belli bir kategoriyi talep etmesi tek başına
bir rekabet ihlali olmayabilir, ancak bu şekilde bir talepte bulunurken aynı
zamanda Bimaş’ta pazarlanan rakip TV kuruluşlarının programlarının kategorileri
hakkında da bilgi sahibi olması ihlalin şartlarını yaratmaktadır. Bimaş bu tür bir
koordinasyonun merkezi olmaktadır. Bahsedilen TV kuruluşunun rakiplerinin
fiyatlarını bilmemesi durumunda rekabet etme isteği gösterebilirdi. Oysa bu bilgi
rekabet etme konusunda isteği ortadan kaldırmaya sebep olmaktadır. Bimaş’ın
diğer müşterilerinin reklamverenler olması hususu Bimaş’ın fiyat koordinasyonu
yapmasının önüne geçebilecek bir durum değildir. Hatta reklamverenler bu
koordinasyon sebebiyle rekabetçi fiyatlardan mahrum kalmaktadırlar.

I.3 Satel’in Savunmaları ve Savunmaların Değerlendirmesi

- Satel’in savunmasında, 4054 Sayılı Kanun’un 40. maddesinde belirtilen yasal
sürelere uyulmadığı, Kanun’un 40. maddesinde “Önaraştırma yapmakla
görevlendirilen raportör 30 gün içinde elde ettiği bilgileri, her türlü delilleri ve konu
hakkındaki görüşlerini Kurula yazılı olarak bildirir.” hükmü yer almasına rağmen
somut olayda raporun 14 aylık bir süre sonucunda taraflara tebliğ edildiği ileri
sürülmektedir. (Aynı savunma Ülke tarafından da yapılmıştır).

Değerlendirme: Kanun’un ilgili hükmünde de açıkça belirtildiği gibi raportörlerin
elde ettikleri bilgileri, her türlü delilleri ve konu hakkındaki görüşlerini 30 gün
içerisinde Kurul’a yazılı olarak bildirmeleri gerekmektedir. Buna karşın anılan
hükümden, elde edilen bilgi ve belgelerin 30 gün içerisinde taraflara gönderilmesi
gerektiği sonucu çıkarılamaz. Kaldı ki, Kanun’un 43. maddesinin ikinci fıkrasında
“Kurul, başlattığı soruşturmaları, soruşturmaya başlanması kararının verildiği
tarihten itibaren 15 gün içinde ilgili taraflara bildirir” denilerek önaraştırma
sonucunda verilen soruşturmaya başlanması kararlarının taraflara tebliği hükme
bağlanmıştır. Bu hüküm nedeniyle açılan soruşturmanın mahiyeti ve içeriğiyle
ilgili yeterli bilgi taraflara gönderilmiş ve 19.4.2001 tarihinde Satel tarafından
tebellüğ edilmiştir. Fakat Satel birinci yazılı savunma hakkını kullanmamıştır. Bu
nedenlerle sonucu da etkilemeyen bu itiraz kabul edilebilir değildir.

- Satel’in savunmasında, soruşturma raporunun somut delillere dayandırılmadan,
soyut iddialara dayalı olarak kaleme alınmış olduğu ileri sürülmektedir.

Değerlendirme: Soruşturma raporunda ileri sürülen “reklamyerleri fiyatlarının
birlikte tespit edilmesi” hususuna Bimaş ortak tarife kataloğunun varlığı ve
02-64/803-325
44
uygulanıyor olması bile yeterli bir somut delil teşkil etmektedir. Ayrıca bu
tarifelerin uygulandığını gösteren birçok fatura örneği raporun ekinde yer
almaktadır. Savunmada Soruşturma Heyeti’nin hangi konularda somut olmayan
delillerden hareket ettiği belirtilmemektedir.

- Satel’in savunmasında, Satel’in fiili iştigal alanının yayıncılık faaliyeti olduğu, bu
faaliyeti karşılığı pazarlayabileceği tek ekonomik getiri kaynağı olan reklam
yerlerini daha profesyonelce çalışan Bimaş aracılığıyla pazarlamanın daha uygun
görüldüğü, reklam yerlerini sadece Bimaş vasıtası ile pazarlamayıp, kendi
yayınladığı reklam ücret tarifeleri ile de pazarlamaya çalışıldığı, ancak Bimaş gibi
profesyonel anlamda bir pazarlama tekniğine sahip olunamadığından, büyük
oranlarda reklam yeri satılamadığı, bu sebeple fiyat tarifelerinin Bimaş’ın
fiyatlarından her zaman farklı olduğu, Bimaş tarafından yayınlanan fiyat
katalogları ile Satel’in kataloğu arasındaki fiyat farkını mesnet alarak, bunun
sadece yasağı delmeye yönelik bir hareket olduğunu iddia edebilmenin mümkün
olmadığı, Satel’in Bimaş dışında üçüncü grup şirketlerle ve finans kurumlarıyla
anlaşma yaparak Bimaş tarafından belirlenen reklam yeri bedeli yerine kendisinin
bizzat belirlediği reklam yeri bedellerini uyguladığı, bu durumun soruşturma
raporunun dayanak noktası olan reklam yerleri fiyatlarının Bimaş tarafından
belirlendiği iddiasını yok ettiği ileri sürülmektedir.

Değerlendirme: TV kanallarının yayımladıkları münferit kataloglarda yer alan
fiyatlar Bimaş kataloğundaki fiyatlardan daha yüksek belirlenmiştir. Ayrıca Bimaş
kataloğundaki indirimler bu münferit kataloglarda bulunmamaktadır. Bimaş
kataloğundaki fiyat ve indirimler Bimaş’la çalışan kanalların hepsinin birden
kullanılması halinde geçerlidir. Bimaş fiyatlarının münferit katalogların
fiyatlarından daha uygun olması reklamverenleri reklam yerlerini “rekabet ihlali
içinde belirlenen” Bimaş kataloğundaki koşullardan satın almaya yöneltmektedir.
Satel’in, Bimaş kataloğu dışında da reklam yeri satıyor olması, Bimaş kataloğu ile
yapılan satışlara konu olan fiyatların belirlenme sürecindeki rekabet ihlalini
ortadan kaldırmamaktadır. Satel’in, rakibi olan diğer TV kuruluşları ile Bimaş
çatısı altında fiyat koordinasyonu içinde olduğu tespit edilmiştir.

Esasen, reklam yerlerinin pazarlanması için profesyonel bir şirketle çalışmanın
rekabet ihlali doğurabileceği yönünde bir değerlendirme yapılmamıştır. Rekabet,
ihlali oluşturan husus, rakip TV kuruluşlarının reklam yerleri fiyatlarının rakipler
arası koordinasyon sonucu belirleniyor olmasıdır.

-Satel’in savunmasında, reklam yerleri fiyatının kategori belirlemesi esası ile
oluştuğu, kategori belirlenmesinin izlenme oranlarına dayanılarak yapıldığı,
bunun reklamverenler için de avantajlı olduğu ileri sürülmektedir.

Değerlendirme: Reklam yerlerinin kategorilere yerleştirilerek fiyatlandırmasında
izlenme oranlarından faydalanılması tek başına rekabet ihlali olarak
değerlendirilmemektedir. Kurulca, bir şekilde izlenme oranları belli olan ve aynı
kategoride olduğu düşünülen yayınların Bimaş’ın yapısından kaynaklanan
unsurlarla koordinasyon içinde aynı fiyatlardan satılması ve bu sayede farklı
kanalların benzer kategorideki ürünleri için rekabet etmesinin engellenmesi
02-64/803-325
45
Kanun’a aykırı bulunmaktadır. Fiyatın ne şekilde belirlendiği yukarıda H.3.2.
bölümünde açıklanmıştır. Tüketici yararı düşünülerek yapıldığı öne sürülen
kategorilendirme uygulamasının müşterilerin tercih seçeneğini yok ederek ve
pazarlık güçlerini zayıflatarak yapılamayacağı açıktır. Kaldı ki Bimaş ve hizmet
verdiği kanallar arasındaki yazışmalar incelendiğinde, rekabetçi bir piyasada
olması gereken fiyatların aşağı doğru seyrine ters bir şekilde tüm kanalların kendi
programlarının kategorilerini, dolayısıyla ürünlerinin fiyatını yükseltmek için
müzakereler yaptığı görülmüştür. Bu durum Bimaş tarafından hizmet verilen
kanalların reklam yeri fiyatlarını belirlemede bağımsız davranmadığını ve
fiyatların Bimaş çatısı altında rakip TV kanalları tarafından birlikte belirlendiğini
göstermektedir.

- Satel’in savunmasında, ülkemizde 21 ulusal, 15 bölgesel ve 229 yerel
televizyon kanalı bulunduğu, reklam pastasından pay almaya çalışan bu
televizyon kanalları arasında rekabet şartlarının her yönü ile geçerliliğini
koruduğu, bu rekabet ortamında Satel’in çok küçük bir yüzde oranına sahip
bulunduğu dikkate alındığında reklam piyasasında, reklam yeri fiyatlarının
belirlenmesinde tek başına etkisinin bulunmasının mümkün olmadığı, tek başına
bir etkinliği bulunmayan Satel hakkında 4054 sayılı Kanun’a aykırı hareket
ettiğinden bahisle, müeyyide uygulanmasını talep etmenin yasaya ve hukuka
aykırılık teşkil edeceği ifade edilmektedir.
Değerlendirme: Rekabet ihlali oluşturan husus, tek başlarına piyasadaki rekabeti
etkileyemeyecek durumdaki yayıncı kuruluşların biraraya gelerek reklam yeri
fiyatını belirlemeleri ve bu sayede 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal
etmeleri olarak tespit edilmiştir.
İlgili ürün pazarı “ulusal şifresiz yayın yapan televizyon kanalları reklam yeri
pazarı” olarak tanımlanmıştır. Bu tanımın gerekçeleri genişçe ve sistemli bir
şekilde yukarıda sunulmuştur. Buna göre pazar TRT kanalları dahil (Cine 5 hariç)
20 kanaldan oluşmaktadır. Bu kanallar arasında Kanal D ile ATV’nin hakim
durumda sayılmasalar bile önemli izlenme paylarına sahip olduğu tespit
edilmiştir. Ayrıca, Bimaş’a bu iki kanal dışında değişik zamanlarda Show TV, Star
TV, Kanal 6 gibi kanallar da dahil olmuş ve ayrılmışlardır. Bu birliktelikler Bimaş’ın
rekabeti ihlal edici varlığını daha da kuvvetlendirmiştir. Dolayısıyla Bimaş çatısı
altında gerçekleşen rekabet ihlalini önemsiz görmek mümkün değildir.

- Satel’in savunmasında, “rule of reason” ilkesi gereği rekabet ihlalinin her
türünün bir yaptırıma tabi tutulmaması gerektiği ve onlarca TV kanalı arasında
Satel’in faaliyeti önemsiz bir durum arz ettiği ileri sürülmektedir.

Değerlendirme: Rekabet ihlali konusunda Satel tek başına sorumlu tutulmamış ve
soruşturmaya taraf olan teşebbüslerle birlikte 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini
ihlal ettikleri belirlenmiştir.

I.4 Ülke’nin Savunmaları ve Savunmaların Değerlendirmesi
Ülke’nin birinci yazılı savunmasında, Cine 5’in şikayet dilekçesinde prodüksiyon
desteği uygulaması nedeni ile Bimaş’ın şikayet edildiği ve şikayet dilekçesinde
02-64/803-325
46
husumetin Ülke’ye tevcih edilmediği, Kanal 6 A.Ş. ile Ülke arasında akdedilen 29
Mayıs 2000 tarihli “Reklam ve Prodüksiyon Hizmetleri Sözleşmesi” ile kanalın
işletmeye başlandığı, ancak Kanal 6 A.Ş. ile Ülke arasındaki mün’akid
sözleşmenin 3 Mayıs 2001 tarihinde karşılıklı olarak fesh edildiği, söz konusu
televizyon kanalının (Kanal 6) şu anda Star grubu tarafından işletildiği ve bu
sebeple soruşturmanın Ülke ile ilgisi bulunmadığı ifade edilmiştir.
Değerlendirme: Soruşturma konusu ihlal, rakip televizyon kanallarının reklam
yerlerinin fiyat ve diğer satış koşullarının Bimaş aracılığı ile birlikte belirlenmesi
olarak tespit edilmiştir. Ülke, Kanal 6’yı işlettiği dönemlerde reklam yerlerini
Bimaş aracılığı ile pazarlamıştır. Dolayısı ile Bimaş içindeki diğer kanallar
hakkında da ileri sürülen “birlikte fiyat belirleme” ihlali içinde olmuştur. Ülke’nin
Bimaş ile yaptığı reklam yeri pazarlama anlaşması için yapılan menfi
tespit/muafiyet talebi yukarıdaki bölümlerde tartışılmış ve anlaşmaya menfi
tespit/muafiyet verilemeyeceği görüşüne ulaşılmıştır. Cine 5’in şikayetindeki
iddialar ayrıca önaraştırma ve soruşturma raporlarında değerlendirilmiş ve
iddialar yeterli bulunmamıştır. Ancak Rekabet Kurumu bünyesinde yürütülen
soruşturmaların konusu sadece şikayetçinin iddiaları ile sınırlı değildir.
Başlangıçta şikayetçinin iddiaları ile yola çıkılsa bile sonradan rekabet ihlali
olduğu anlaşılan her konuda soruşturma yapılması hukuka uygundur. Dolayısıyla
Ülke ile Bimaş arasında reklam yeri pazarlanmasına ilişkin yapılan sözlü
anlaşmaya Kurul 03.04.2001 tarih ve 01-30/305-M sayı ile resen soruşturma
açmıştır.

- Ülke’nin diğer savunmaları Satel’in savunmasının tamamen aynısıdır. Ülke’nin
savunmasında sadece Satel ismi yerine Ülke ismi, ATV ismi yerine KANAL 6 ismi
yer almaktadır. Dolayısıyla Satel’in savunmaları hakkında yukarıda yapılan
değerlendirmeler Ülke için de geçerlidir.

I.5 Aks’ın Savunmaları ve Savunmaların Değerlendirmesi

- Aks’ın savunmasında, program kategorileri ve kategori fiyatlarının izlenme
oranları ile saptandığı, fiyat tespitinin arz talep dengesi ile oluştuğu izlenmeyen
programların yüksek kategorilerde yer alamayacağı, bu nedenle bu sektörde fiyat
tespitinin mümkün olmadığı, fiyatın serbest piyasa ekonomisinin kurallarıyla tespit
edildiği, kendiliğinden oluştuğu ifade edilmektedir.

Değerlendirme: Rekabetçi bir piyasada TV kanalları, programlarının hangi
kategorilere gireceklerini çeşitli araştırmalara dayanarak kendileri belirleyip daha
sonra bu kategoriler üzerinden rakip kanallarla fiyat rekabetine girerek kendi
programlarını pazarlama yoluna gideceklerdir. Fakat soruşturma konusu
eylemlerde kategori fiyatları ve rakip kanalların programlarının hangi kategorilere
gireceği rakip kanallar arasındaki koordinasyon ile belirlenmektedir. Böylece aynı
kategorideki programlar bu koordinasyon sayesinde aynı fiyatlardan
satılmaktadır. Bu şekilde piyasada birlikte fiyat tespiti sağlanmaktadır. Doğal
olarak bir kanalın düşük izlenme oranına sahip bir programını yüksek kategori
içine alması beklenemez.

02-64/803-325
47
Kurul, reklam fiyatlarının oluşumunun serbest piyasa ekonomisinin işleyişi ile
sağlandığı görüşüne, ‘Bimaş tarafından hizmet verilen her bir kanalın aynı
kategorilerdeki programlarının koordiasyon sonucu aynı fiyat ve indirim
oranlarından satılması tespiti nedeniyle katılmamaktadır.

- Aks’ın savunmasında, Bimaş oluşumunun zaman zaman 2’li, 3’lü ve 4’lü olduğu,
oluşumun bu kadar sık değişikliğe uğramasının ve Aks’ın kendi yararı nedeniyle
bu oluşumdan ayrılmasının, suçlandığı tarihler itibariyle düşüncesinin ve
amacının reklamlarla ilgili fiyatlarda rekabeti önleyici, sınırlayıcı ve belirli bir fiyatı
alıcısına empoze etmek olmadığının bir göstergesi olduğu, Aks’ın Bimaş oluşumu
içerisinde yer alışının başlıca nedeninin, reklam pazarlaması için gereken
giderlerin düşürülmesi amacı olduğu ve bu alanda dikkate değer bir tasarrufun
sağlanamadığının görülmesi üzerine bu oluşumdan ayrıldığı ileri sürülmektedir.

Değerlendirme: Bimaş’a giriş ve çıkışların olması Bimaş çatısı altındaki
davranışların rekabet ihlali oluşturmadığının bir göstergesi olarak kabul edilemez.
Önemli olan Bimaşçatısı içerisindeyken rekabet ihlali olarak düşünülen eylemlere
katılınıp katılınmadığıdır. Her teşebbüs rekabet ihlali olabilecek bir eyleme taraf
olduktan sonra bu eyleminden vazgeçebilir. Diğer taraftan Bimaş’a katılmak başlı
başına bir rekabet ihlali değildir. Bimaş ile reklam pazarlarken soruşturma
raporunda bahsedilen eylemlerde bulunup bulunmama konusu rekabet ihlaline
dayanak teşkil etmektedir. Show’un Bimaş’la çalıştığı iki yıla yakın bir süre içinde
bahsedilen rekabet ihlalleri içinde bulunduğuna ilişkin açıklamalar yukarıda H.3.2
bölümünde sunulmuştur.

- Aks’ın savunmasında, Bimaş’a şartlı olarak muafiyet tanındığı, koşullarının
Bimaş tarafından yerine getirilmemesi sebebiyle muafiyetin yok sayılmasının ve
oluşuma sonradan giren Aks’ın cezalandırılmasının mümkün olmadığı ifade
edilmektedir.

Değerlendirme: Bireysel muafiyet, Bimaş’ın kuruluş ana sözleşmesine verilmiştir.
Bimaş ve hizmet verdiği kanalların daha sonra gerçekleştirecekleri rekabet
ihlalleri bu muafiyetle bağlantılı değildir. Bimaş reklam yeri pazarlaması faaliyetini
bu muafiyet kararıyla devam ettirmiştir. Verilen muafiyet Bimaş’a ve kendisiyle
çalışan kanallara reklam yeri pazarlarken rekabet ihlali gerçekleştirme serbestisi
tanımamıştır. Bu Kanun’un ruhuna da aykırı bir husustur.

Rekabet Kurulu’nun Bimaş’a muafiyet verdiği kararında “… yayıncılık
faaliyetlerinde birbirleriyle koordinasyona girmemeleri, piyasayı paylaşmamaları,
reklam yerlerinin satış fiyatlarını ve diğer satış koşullarını birbirlerinden bağımsız
olarak belirlemeleri, reklam yerlerini talep eden müşterilerin reklamlarının hangi
kanalda yayınlanacağına ilişkin iradelerini etkilememeleri ve böylece bu
hususların garanti edilmesi ile iki rakip kuruluşun ortak bir satış ve pazarlama
şirketi kurmasının mümkün olabileceği gerekçesiyle, Bimaş kuruluş
sözleşmesine, 34. maddesinin sözleşme metninden çıkarılması ve
uygulanmaması koşuluyla muafiyet verilmiştir.” denmektedir. Bu hükümden
anlaşıldığı gibi Bimaş, kuruluş ana sözleşmesine verilen muafiyetten
02-64/803-325
48
yararlanırken yukarıdaki hususları dikkate almak zorundadır. Dolayısıyla
karardaki şartlara uyulmadığı takdirde muafiyet kararına uyulmamış olunacaktır.

Kaldı ki, Bimaş’ın muafiyet almış olması diğer kanalların soruşturma raporunda
belirtilen rekabet ihlallerine taraf olmalarını haklı çıkarabilecek bir husus değildir.
Yukarıda da belirtildiği gibi Bimaş’ın sadece kuruluşuna muafiyet tanınmıştır.
Eğer aksi şekilde düşünülecek olunursa, muafiyet almış olan bir teşebbüsün
muafiyet süresi boyunca veya muafiyetin geri alınacağı süreye kadar her türlü
rekabet ihlalini gerçekleştirme hakkına sahip olacağı anlamı ortaya çıkmaktadır
ki, bu husus hukuken kabul edilemez.

Bimaş’ın muafiyetinin geri çekilmesine dayanak oluşturan eylemler sadece
Bimaş’ın tek yanlı olarak gerçekleştirdiği eylemler değildir. Show TV, diğer TV
kuruluşları gibi, fiyatların koordinasyon sonucu belirlenmesi şeklindeki ihlal niteliği
taşıyan eylemlere iştirak etmiştir.

- Aks’ın savunmasında, Bimaş’ın DTV ve Satel tarafından kontrol edildiği, Aks ve
Star’ın Bimaş’ın ortaklık yapısına dahil olmadığı, sadece tüm reklam yerlerinin
pazarlanması hususunda Bimaş’a yetki verildiği, bu nedenle Bimaş tarafından
çıkarılan kataloglardaki ifadelerin ve Bimaş genel müdürünün beyanlarının Aks’ı
bağlamayacağı ileri sürülmektedir.

Değerlendirme: Bimaş’a ortak olmak kendi başına bir rekabet ihlali olarak kabul
edilmemektedir. Aynı rekabet ihlaline taraf olunması soruşturma konusu
bakımından yeterlidir. Bimaş, SHOW TV’nin rakipleri olan kanallar tarafından
kontrol edilen bir teşebbüstür. Bimaş ile SHOW TV yetkilileri arasında reklam
yerlerinin hangi kategorilerde yer alacağına ilişkin müzakereler bulunmaktadır. Bu
yazışmalar fiyat belirlenmesi husunda bütün taraflar arasındaki koordinasyonun
varlığını göstermektedir.

I.6. Star’ın Savunmaları ve Savunmaların Değerlendirilmesi
-Star’ın birinci yazılı savunmasında, Star’ın Bimaş ile bir anlaşma yaparak reklam
yerlerinin pazarlanmasının Bimaş tarafından yapılmasına ve buna karşılık
Bimaş'a bir komisyon ödemesine karar verildiği, bu anlaşmada hangi program
arasına alınacak reklamların hangi fiyattan satılacağını Star’ın belirleyeceği
konusunda anlaşıldığı, ancak kısa bir süre sonra Bimaş’ın reklam yerlerinin
fiyatlarının belirlenmesine karışması ve belirleyici olmaya çalışması ve özellikle
de paket programlar adı altında Star’ın reklam yerlerinden ekstra indirimler
yapmak istemesi karşısında Star’ın, Bimaş ile yaptığı anlaşmayı feshettiği, Bimaş
ile kurulan ilişkinin ilk bir kaç ay Kurum’a bildirilen sözleşmedeki gibi devam ettiği
ama daha sonra Bimaş’ın programların hangi kategoride yer alacağına
karışmaya başladığını, oysa ki anlaşmaya göre her kanalın kendi programlarının
hangi kategoride yer alacağını kendisinin karar vereceğini, ancak yapılan
müdahaleler ve özellikle Star’ın da paket satışlar içine alınmaya çalışılmasıyla
reklam fiyatlarının kendi insiyatifleri dışında belirlendiğini, bu nedenle sözleşmeye
aykırı bu davranışlar neticesinde kısa bir süre içinde sözleşmeyi feshederek,
kendi reklam yerlerini doğrudan kendilerinin pazarlamaya başladıkları, Bimaş ile
anlaşmanın geçerli olduğu kısa dönem içinde Star’ın reklam fiyatların tamamen
02-64/803-325
49
kendisinin belirlediği, Star’ın rekabeti sınırlayıcı herhangi bir uygulamaya
karışmadığı ileri sürülmektedir.

Değerlendirme: Star, 16.11.1998/18.5.1999 tarihleri arasında yaklaşık 6 aylık bir
süre reklam yerlerini Bimaş aracılığı ile pazarlamıştır. Bimaş'a ödenen komisyon
Bimaş’ın Star için satılan reklam yeri karşılığı elde edilen gelirler üzerinden
ödenmemektedir. Bimaş komisyonunun nasıl hesaplandığı ve kanallar arasında
eşitçe paylaşıldığı daha önce izah edilmiştir. Star’ın programlarının hangi
kategorilerde yer alacağının Star tarafından belirlendiği kabul edilse bile
soruşturmada ileri sürüldüğü gibi asıl rekabet ihlalinin bu kategori fiyatlarının
16.11.1998 tarihinden itibaren dört kanal için de aynı seviyede tespit edilmesidir.
Örneğin Star’ın 10. kategoride olduğunu düşündüğü bir programın reklam yerinin
rakip kanalların da 10. kategorideki programlarıyla aynı tarifeden pazarlanması
rekabet ihlali yaratmaktadır. Bu tarife ise Star tarafından rakiplerinden bağımsız
olarak belirlenmemiş ve Bimaş tarife kataloğunda her dört kanal için ortak tarife
olarak yayımlanmıştır. Star’ın reklam yerlerinin de bu ortak tarifeden işlem
gördüğü yukarıda fatura örnekleriyle ispat edilmiştir. Dolayısıyla reklam tarifelerini
kendilerinin belirledikleri yönündeki savunmaları yeterli bulunmamaktadır. Bimaş
tarife katalogları aylık olarak yayımlanmaktadır. Star’ın Bimaş bünyesinde kaldığı
6 aylık dönemde yayınlanan Bimaş tarife kataloglarının hiçbirinde bağımsız Star
tarifesi görülmemektedir. Dolayısıyla ileri sürülen “Bimaş ile anlaşmamız geçerli
olduğu kısa dönem içinde reklam fiyatlarımızı tamamen kendimiz belirledik”
şeklindeki savunma da aynı şekilde yeterli bulunmamıştır. Ayrıca, Star’da yapılan
yerinde incelemelerde şirket vekilinden yazıyla bilahare gönderilmek üzere birinci
yazılı savunmalarındaki argümanlarını destekleyecek şekilde varsa somut deliller
(fatura, Bimaş veya diğer kanallarla olan yazışmalar vb.) ortaya konulması
istenmiş, ancak konuya ilişkin herhangi bir cevap alınamamıştır. Dolayısıyla
Star’ın reklam yerleri de Bimaş bünyesinde bulunduğu 6 aylık dönemde rakipleri
için de geçerli olan ortak fiyat tarifesinden pazarlanmış ve böylece o da rekabet
ihlaline dahil olmuştur. Bununla birlikte ihlal olduğu tespit edilen uygulamalara
diğer TV kanallarına göre daha az bir süre dahil olduğu da gözardı
edilmemektedir.

Yapılan incelemelerde kategori fiyatlarının belirlenmesinde ve programların
kategorilere yerleştirilerek reklam yeri fiyatlarının belirlenmesinde Bimaş’ın önemli
rol üstlendiği görülmüştür. Bimaş ve hizmet verdiği kanallar arasındaki yazışmalar
da bunun kanıtı niteliğindedir. Star’ın nispeten diğerlerinden daha az bir süre bu
oluşumda bulunduğu, bu nedenle ihlalin sürecine daha kısa bir süre katıldığı
anlaşılmış ve bu husus gözünde bulundurulmuştur. Bununla birlikte kısa bir süre
olsa dahi aynı eylemlere ortak olunduğu ve Kanun’un 4. maddesi kapsamında
rekabet ihlaline taraf olunduğu da açıktır.

- Star’ın savunmasında, Bimaş’ın reklam yeri pazarlamasında esas olarak Star’ın
mağdur olduğu, Bimaş’ın “Paket İndirimi”nin Star’a karşı yapılan bir uygulama
olduğu, Star’a reklam verilmemesi halinde bu indirimin uygulandığı, bu
gelişmenin kanıtı olarak da Bimaş’tan ayrıldıktan sonra Star’ın izlenme oranları
aynı kalmasına rağmen reklam gelirlerinin düştüğü ifade edilmektedir.

02-64/803-325
50
Değerlendirme: Piyasada önemli yerleri olan kanalların biraraya gelip
kategorilerini ve bu kategorilerinin fiyatlarını eşitleyerek, reklamverenlere paket
halinde reklam yeri pazarlanması, bu oluşumun dışında kalan diğer kanalların
reklam yeri satışlarını etkileyecektir. Bir reklamverene 4 kanalın reklamyerini
birlikte satılması ve reklamverenin her bir kanalla ayrı ayrı pazarlık yapma
şansının ortadan kalkması durumunda hem reklamverenler hem de oluşumun
dışında kalan kanallar aleyhine bir durum ortaya çıkacaktır.

Paket indiriminin, Star’a reklam vermeme durumunda yapıldığına dair herhangi
bir bilgiye ulaşılamamıştır.

Savunmada incelenmesi istenen AGB ve RTÜK verileri izlenme paylarını ve
reklam gelirlerini göstermektedir. Ancak aynı seviyede kalan izlenme oranları
hiçbir şekilde reklam gelirlerinin de aynı seviyede devam edeceğinin garantisi
olarak yorumlanamaz.

-Star’ın savunmasında, rekabet soruşturmalarında ispat yükünün Rekabet
Kurulu’nda olduğu, Star’ın kendisinin suçsuz olduğunu göstermesi yerine
Rekabet Kurulu’nun Star’ın suçlu olduğunu kanıtlaması gerektiği ileri
sürülmektedir.

Değerlendirme: Rekabet ihlali olarak tespit edilen husus ve iddialara yukarıda
ayrıntılarıyla yer verilmiştir. Değerlendirilen bilgi ve belgeler kısa bir süre için bile
olsa Star’ın “birlikte fiyat belirleme” şeklindeki rekabet ihlali içinde olduğunu
gösterir yöndedir.

J. GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK
J.1. DTV, Satel, Aks, Star ve Ülke'nin İhlal Teşkil Eden Davranışlarının
Değerlendirilmesi

J.1.1. TV Reklam Yeri Fiyatlarının ve Diğer Satış Koşullarının Birlikte
Belirlenmesi

4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi ile rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama
amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran veya doğurabilecek nitelikte olan
teşebbüsler arası anlaşmalar yasaklanmış, Kanun'un gerekçesinde ise,
"anlaşma" kavramının, Medeni Hukukun geçerlilik koşullarına uyulmasa bile
tarafların kendilerini bağlı hissettikleri her türlü uzlaşma ya da uyuşmayı ifade
ettiği belirtilmiştir. Dolayısıyla bir anlaşmanın 4. madde kapsamında olabilmesi
için herhangi bir şekil şartı aranmamaktadır. Yazılı, sözlü veya sadece fiili
eylemler yoluyla varılan mutabakatlar, 4.madde kapsamında anlaşma olarak
nitelendirilebilir. Burada önemli olan, taraf iradelerinin karşılıklı olarak
uyuşmasıdır. Bu çerçevede teşebbüslerin pazardaki faaliyetlerinden birbirlerini
haberdar etmeleri dahi, Kanun'un 4. maddesi kapsamında
değerlendirilebilecektir.
Rekabet Kurulu’nun 1.2.2000 tarih ve 00-4/41-19 sayılı kararı ile Bimaş kuruluş
ana sözleşmesine ilişkin menfi tespit/muafiyet talebi değerlendirilmiş ve
02-64/803-325
51
sözleşmenin DTV ve Satel'in reklam yerlerinin birbirlerinden bağımsız olarak
pazarlanması hakkını ortadan kaldırması ve bu durumu sadece mevcut ATV ve
KANAL D ile sınırlandırmayıp her iki şirketin çoğunluk hissedarlarının ileride
kuracakları televizyon kanallarına kadar genişletmesi, aksi davranış halinde ise,
hisselerin yekdiğerine devri yaptırımını öngörmesi nedeniyle sözleşmenin
rekabeti kısıtlayıcı nitelikte olduğu ve mevcut haliyle TV yayıncılığı alanında
rakip teşebbüslerin koordinasyonuna yolaçması nedeniyle 4054 Sayılı Kanun’un
teşebbüsler arasındaki rekabeti bozucu anlaşmaları yasaklayan 4. maddesine
aykırı olduğu, bu gerekçe ile bahse konu sözleşmeye menfi tespit belgesi
verilemeyeceği sonucuna ulaşılmış, bununla birlikte tarafların söz konusu
sözleşmeyi akdetmek suretiyle yayıncılık piyasasındaki faaliyetlerini daha etkin
ve verimli kılmayı hedefledikleri yolundaki savunmaları kabul edilerek, yayıncılık
faaliyetlerinde birbirleriyle koordinasyona girmemeleri, piyasayı paylaşmamaları,
reklam yerlerinin satış fiyatlarını ve diğer satış koşullarını birbirlerinden bağımsız
olarak belirlemeleri, reklam yerlerini talep eden müşterilerin reklamlarının hangi
kanalda yayınlanacağına ilişkin iradelerini etkilememeleri ve böylece bu
hususların garanti edilmesi ile iki rakip kuruluşun ortak bir satış ve pazarlama
şirketi kurmasının mümkün olabileceği gerekçesiyle, Bimaş kuruluş
sözleşmesine, 34. maddesinin sözleşme metninden çıkarılması ve
uygulanmaması koşuluyla muafiyet verilmiştir.
Rekabet Kurulu’nun sözü edilen kararında ayrıca, gerek program ve tarife
katalogları ile gerekse reklamverenlere yapılan tekliflerle tek bir fiyat tarifesi ve
aynı indirim oranlarının ilan edilmesinin ve uygulanmasının, bunların yanı sıra
reklam yerlerinin paketler halinde satışının, tarafların reklam yerlerinin aynı
koşullarla pazarlanmasına ve satışına yönelik ortak iradelerini, bir başka deyişle
taraflar arasında bir anlaşmanın varlığını gösterdiği ifade edilmektedir. Kurul,
Bimaş'ı oluşturan Satel ve DTV'nin Bimaş çatısı altında reklam yeri satış
fiyatlarını birlikte belirlemelerine ilişkin bu anlaşmayı ve eylemleri, Bimaş kuruluş
sözleşmesinden bağımsız olarak incelemiş, esas itibarıyle birbirine rakip olan iki
kuruluşun kendi reklam yeri fiyatlarını birbirlerinden bağımsız olarak belirlemeleri
gerekirken; Bimaş'ın oluşumu için zorunlu olmadığı halde birlikte belirleme
konusunda anlaştıkları ve uyguladıkları kanaatine ulaşması nedeniyle Kanun'un
4. maddesi kapsamında rekabeti kısıtlayıcı nitelikte bir anlaşma olarak
değerlendirmiş ve tarafları hakkında Kanun'un 16. maddesi uyarınca cezai
yaptırım uygulanmasına karar vermiştir.
Rekabet Kurulu’nun bu kararından sonra teşebbüsler kendi kanalları için
münferit kataloglar yayınlamaya başlamış fakat bunun yanı sıra Bimaş ortak tarife
kataloğu da (içinde Star TV, Show TV ve Ülke’yi (Kanal 6) de içerecek şekilde)
yayınlanmaya ve uygulanmaya devam etmiştir. Kataloglar incelendiğinde,
münferit kataloglardaki tarifelerin her bir kategori için Bimaş kataloğundaki
fiyatlardan yüksek belirlendiği tespit edilmiştir. Yine yapılan incelemelerde
münferit kataloglar üzerinden hiç reklam yeri satışı gerçekleşmediği anlaşılmıştır.
Bu husus Bimaş yöneticileri tarafından da beyan edilmiştir. Dolayısıyla münferit
katalogların yanı sıra Bimaş ortak tarife kataloğunun da yayınlanarak uygulamaya
devam edilmesi yukarıda anılan Kurul’un 1.2.2000 tarih ve 00-4/41-19 sayılı
kararında hükmedilen “rakip teşebbüslerin kendilerine ait reklam yerlerinin satış
fiyatlarını ve diğer satış koşullarını birlikte belirleme eylemlerine son vermelerine”
02-64/803-325
52
ilişkin hususun yerine getirilmediğini göstermektedir. Bu durumda önceki Kurul
kararı sonrasında Bimaş çatısı altında yürütülen faaliyetlerin rekabetçi bir
çerçevede gerçekleşmediği anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen tespitler, TV kanalı sahibi teşebbüslerin reklam yerlerinin
aynı koşullarla pazarlanması ve satışına yönelik ortak iradelerini göstermektedir.
Oysa fiyat ve/veya diğer alım ve satım koşullarının teşebbüslerin özgür iradeleri
yerine, rakip teşebbüsler tarafından müştereken belirlenmesi veya bu konuda
ortak davranılması rekabeti sınırlayıcı etkiler yaratmaktadır. Bu çerçevede
tarafların, reklam yeri fiyat ve diğer satış koşullarının birlikte belirlenmesi
konusunda anlaşmaları ve uygulamaları Kanun'un 4. maddesi yasağı
kapsamında değerlendirilmiştir.

J.1.2. Rekabetin Tesisi
1.2.2000 tarih ve 00-4/41-19 sayılı Kurul kararında, muafiyet incelemesi Bimaş’ın
koordinasyon olasılığından ayrı düşünülerek yapılmış ve TV kanallarının
aralarında rekabetçi yapının korunması durumunda Bimaş’ın faaliyetlerine devam
edebileceğine karar verilmiştir.
Bimaş, rakip kanalların aralarında koordinasyon sağlamaları açısından güçlü bir
imkan sunabilecek bir oluşumdur. Kurul tarafından tanınan muafiyet sayesinde
birçok rakip TV kuruluşu reklamlarını Bimaş bünyesinde pazarlatmayı tercih
edebilir ve bu yöndeki tercihler uygulamada Bimaş’ın koordinasyona yol açan
çalışma şekli ve yapısı sebebiyle kolaylıkla rekabet ihlallerine sebep olabilir.
Bunun asgariye indirilmesi ve rekabetin tesis edilebilmesi için aşağıdaki
tedbirlerin alınması gerekmektedir.
Bimaş anlaşmalı olduğu kanallar için ortak fiyat belirleyici katalog
yayımlamamalıdır. Reklamlarını Bimaş bünyesinde pazarlatmayı düşünen TV
kuruluşları kendi reklam tarifelerini ve diğer satış koşullarını aralarında işbirliği ve
bilgi alışverişi olmaksızın yayımlamalı ve Bimaş ortak kataloğu çıkarılmamalıdır.
Her TV kuruluşunun kendi fiyatlarını belirlerken hangi programının hangi
kategoride yer alacağına ilişkin kararı kendisinin alması esastır. Ancak bu konuda
Bimaş tavsiye niteliğinde danışmanlık hizmeti verebilir. Bu hizmeti verirken bir TV
kanalı hakkında edindiği programların muhtemel kategorisi ve fiyatları ya da ilgili
kanalın uygulamayı düşündüğü diğer satış koşulları gibi bilgileri rakip TV
kanallarına aktarmaması ya da aktarılmasına yol açacak düzenlemelere
girmemesi gerekmektedir. Bu türdeki bir bilgi alışverişi fiyatların tespiti
aşamasında rekabeti bozan en önemli unsur olarak tespit edilmiştir. Bimaş’ın asıl
amacı ve faaliyeti kanalların katalogları kendisine ulaştıktan sonra fiyatlara
müdahale etmeden reklamverenlerle temas kurup sadece operasyonel olarak
reklamyeri satışını gerçekleştirmek olmalıdır. Bimaş’ın kanallar reklam yeri
fiyatlarının belirlenmesinde ve uygulanmasında (indirim vb.) tavsiyeyi aşacak
şeklide insiyatif taşımaması gerekmektedir. Ayrıca Bimaş kataloğu ortadan
kalktıktan sonra fiyat ve indirim sistemlerinin birden fazla kanalı kullanmak
şartlarını içermeyecek ve isteyen reklamverenin istediği kanala reklam vermesini
sağlayacak şekilde düzenlenmesi gerekmektedir. Aksi durumda Bimaş kataloğu
olmasa dahi, münferit kataloglardaki buna benzer ifadeler aynı durumu tekrar
yaratabilecektir.
02-64/803-325
53

J.2. Bimaş, Star ve Aks Arasında Yapılan Sözlü Anlaşmaya Ilişkin Menfi
Tespit/Muafiyet Başvurusu
Tarafların menfi tespit/muafiyet talebine ilişkin bildirim formunda belirttikleri bazı
şartların uygulamada yerine getirmediklerinin tespit edilmesi sebebiyle, bildirim
formunda yer alan ifadelerin yanlış ve yanıltıcı bilgi niteliği taşıdığına ve bu
hususun Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre
cezalandırılmasına karar verilmiştir.
Esasa ilişkin olarak, bildirim formunun 6.4. maddesinde “anlaşmaya katılan her
TV kanalının program esasına göre reklam ücretlerini diğer kanallardan bağımsız
olarak kendisinin belirleyeceği” ifade edilmiş olmasına rağmen soruşturma
sürecinde yapılan incelemelerde anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle birlikte
uygulamaya konulan “Bimaş Tarife ve Çalışma Koşulları Kataloğu”nda
anlaşmaya katılan dört kanalın da reklam yerlerinin aynı fiyat ve diğer satış
koşullarından pazarlandığı ve böylece iddia edilen birbirinden bağımsız
belirlenme hususunun bir müddet için bile geçerli olmadığı tespit edilmiştir. Bimaş
faturaları üzerinde yapılan incelemelerde de bu husus ortaya konmaktadır.
Dolayısıyla, uygulanması esnasında reklam yeri fiyat ve diğer satış koşullarının
belirlenmesinde rakip dört televizyon kuruluşu arasında rekabeti engelleyici ve
kısıtlayıcı koordinasyon yaratması sebebiyle bu anlaşmaya menfi tespit belgesi
verilemeyeceği ve Kanun’un 4. maddesine aykırılık oluşturacak şekilde fiyat
rekabetinin kısıtlanmasının bireysel muafiyet tanınmasına dayanak olabilecek
her türlü gerekçeyi haksız çıkaracağı düşüncesiyle bireysel muafiyet
tanınamayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
J.3. Ülke ile Bimaş Arasındaki Reklam Yeri Pazarlama Anlaşmasına İlişkin
Menfi Tespit / Muafiyet Başvurusu
Sözlü olarak yapılan bu anlaşma ile Ülke, Kanal 6 televizyonunun reklam
yerlerinin satışı amacıyla Bimaş’a yetki vermektedir. Bildirim formunda, bu
anlaşma sayesinde Ülke’nin reklamyeri satış işlemleri nedeniyle girdiği
masraflardan tasarruf edeceği ve böylece kaynakların kullanımında etkinlik ve
uzmanlaşma sağlanacağı belirtilmektedir.
Şubat 2001’e ait “Bimaş Tarife, İndirim Koşulları, Çalışma Koşulları” kataloğu
incelendiğinde, Kanal 6’nın reklam yerlerinin Bimaş tarafından pazarlanmasına
Şubat 2001 tarihi itibarıyla başlandığı anlaşılmaktadır. Bu durumda Kurum’a
27.3.2001 tarihinde bildirilen menfi tespit talebinin Kanun’un 10. maddesinde
belirtilen bir aylık süre içinde bildirilmediği tespit edilmiştir.
Bu durumda anlaşmanın taraflarının Kanun’un 16. maddesinin (c) bendi uyarınca
cezalandırılmaları gerekmektedir.
Söz konusu menfi tespit/muafiyet başvurusunda taraflarca beyan edilen konulara
ilişkin olarak ihlal olduğu tespit edilen hususlar bulunmaktadır. Bu anlaşmanın
02-64/803-325
54
süresi içinde bildirilmemiş olması sebebiyle Kanun’un 16. maddesinin son
fıkrasında belirtilen“Süresi içinde bildirilmiş anlaşma ve kararlara, bu Kanun
hükümlerini açık bir biçimde ihlal etmemeleri durumunda Kurul’un vereceği nihai
karara kadar geçecek süre için para cezası uygulanmaz” hükmünden
yararlanamayacağına karar verilmiştir.
Tarafların Rekabet Kurumu’ndan menfi tespit/muafiyet talep ederken
doldurdukları bildirim formunda belirttikleri bazı şartların uygulamada yerine
getirmediklerinin tespit edilmesi sebebiyle bildirim formunda belirtilen ifadelerin
yanlış ve yanıltıcı bilgi niteliği taşıdığına ve bu hususun Kanun’un 16. maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendine göre cezalandırılmasına karar verilmiştir.
Esasa ilişkin olarak, bildirim formunun 6.4. maddesinde “anlaşmaya katılan her
TV kanalının program esasına göre reklam ücretlerini diğer kanallardan bağımsız
olarak kendisinin belirleyeceği” ifade edilmiş olmasına rağmen, soruşturma
sürecinde yapılan incelemelerde anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle birlikte,
uygulamaya konulan “Bimaş Tarife ve Çalışma Koşulları Kataloğu”nda (Kanal 6
ile birlikte) anlaşmaya katılan üç kanalın da reklam yerlerinin aynı fiyat ve diğer
satış koşullarından pazarlandığı ve böylece iddia edilen birbirinden bağımsız
belirlenme hususunun bir müddet için bile geçerli olmadığı tespit edilmiştir. Bimaş
faturaları üzerinde yapılan incelemelerle de bu husus ortaya konmuştur. Ayrıca
yapılan yerinde incelemeler esnasında Ülke vekillerinden Kanal 6’ya ait 2001 yılı
tarife kataloğu yazıyla istenmiş, bu talebe cevaben gönderilen Kanal 6 reklam
yeri tarifesindeki kategori saniye ücretlerinin Bimaş kataloğundakilerle aynı
olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte Kanal 6’ya ait münferit katalog
incelendiğinde, kategori fiyatlarının gönderilen fiyatlardan farklı ve daha yüksek
olarak belirlendiği görülmüştür. Buradan da anlaşıldığı gibi, Kanal 6’nın münferit
kataloğunu yayınlanmasına rağmen uygulanan kategori satış fiyatlarının Bimaş
kataloğundakilerle aynı olduğu görülmüştür. Bu husus aynı zamanda münferit
katalogların yayımlamasının reklam yeri satış fiyatlarının bağımsız belirlenme
ilkesini yerine getiremediğinin güçlü bir delilidir.
Dolayısıyla, uygulanması esnasında reklam yeri fiyat ve diğer satış koşullarının
belirlenmesinde rakip televizyon kuruluşları arasında rekabeti engelleyici ve
kısıtlayıcı koordinasyon yaratması sebebiyle bu anlaşmaya menfi tespit belgesi
verilemeyeceği ve Kanun’un 4. maddesine aykırılık oluşturacak şekilde fiyat
rekabetinin kısıtlanmasının bireysel muafiyet tanınmasına dayanak olabilecek her
türlü gerekçeyi haksız çıkaracağı düşüncesiyle bireysel muafiyet tanınamayacağı
sonucuna ulaşılmıştır.
J.4. Ceza Takdirinde Esas Alınan Hususlar

Rakiplerin satışa arz ettikleri mal veya hizmetlerin fiyatlarına ve diğer satış
koşullarına ilişkin olarak anlaşmaları 4054 sayılı Kanun ile yasaklanan ağır
ihlallerdendir. Soruşturma konusu olayda da rakip televizyon kuruluşlarının
reklam yeri fiyat ve satış koşullarının belirlenmesinde birlikte hareket ederek
rekabeti kısıtladıkları tespit edilmiştir. Taraflardan DTV ve Satel’in, yakın
geçmişte aynı şekildeki bir ihlali gerçekleştirdikleri Kurul’un 1.2.2000 tarih ve 00-
4/41-19 sayılı kararıyla tespit olunmuştur. Anılan kararda DTV ve Satel hakkında
02-64/803-325
55
1997 yılı gelir tablolarındaki net satışlarının %1'i oranında para cezası
uygulanmasına karar verilmiştir. Aynı zamanda bu eylemlerine son verilmesine
hükmedilmiştir. Soruşturma konusu olayda DTV ve Satel’in bu hükme
uymadıkları anlaşıldığından ve reklam yeri fiyat ve satış koşullarını birlikte
belirleme eylemine diğer televizyon kuruluşları ile birlikte devam ettikleri tespit
edilmesi sebebiyle, bu teşebbüslere uygulanacak ceza oranı 2000 yılı net
satışlarının %1,5’i olarak belirlenmiştir. Diğer teşebbüsler hakkında verilen para
cezaları için ise, ilgili teşebbüslerin anılan rekabet ihlalinin içinde bulundukları
süreler dikkate alınmıştır. Buna göre, Bimaş oluşumu içinde iki yıla yakın bir süre
bulunarak bulunduğu bütün dönemlerde rekabet ihlaline ortak olan Aks için, 2000
yılı net satışlarının %1’i oranında, bu oluşum içinde yaklaşık 6 ay süreyle
bulunarak rekabet ihlaline ortak olan Star’a, oluşumdan ayrıldığı tarih olan 1999
yılı dikkate alınarak 1998 yılı net satışlarının %0,5’i oranında para cezası
uygulanmasına karar verilmiştir. Ülke için ise, yine rekabet ihlali içinde bulunduğu
2,5 aylık süre dikkate alınarak Bimaş’tan 2001 yılı içinde ayrılması sebebiyle
2000 yılı net satışlarının %0,25’i oranında para cezası uygulanmasına karar
verilmiştir.

Menfi tespit/muafiyet başvuruları hakkında ise, süresi içinde bildirimde
bulunmama ile yanlış ve yanıltıcı bildirimde bulunma gibi ihlaller için Kanun’un 16.
maddesi birinci fıkrası (a) ve (c) bentleri, 16. maddesi üçüncü fıkrası ve “2002/1
sayılı 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun 16 ve 17 nci
Maddelerinde Düzenlenmiş Olan İdari Para Cezalarının 31/12/2002 Tarihine
Kadar Geçerli Olmak Üzere Artırıldığının Duyurulmasına İlişkin Tebliğ” hükümleri
uyarınca başvuru tarafları hakkında para cezası uygulanmasına karar verilmiştir.

K. SONUÇ
Yukarıda yer verilen tespitler ve yapılan değerlendirmeler doğrultusunda;

1. Cine 5 Filmcilik ve Yapımcılık A.Ş.’nin şikayeti ile ilgili olarak; Bimaş Birleşik
Medya Pazarlama A.Ş.’nin özellikle Cine 5’i piyasa dışına çıkartmaya yönelik
rekabet ihlali teşkil eden bir eyleminin bulunmadığına OY BİRLİĞİ ile,
2. Bimaş Birleşik Medya Pazarlama A.Ş.’nin, reklam yeri satışına yönelik olarak
Star Televizyon Hizmetleri A.Ş. ve Aks Televizyon Reklamcılık ve Filmcilik
San. ve Tic. A.Ş. ile yaptığı sözlü anlaşmaya ilişkin menfi tespit/muafiyet
başvurusu hakkında;
A. Anlaşmanın TV yayıncılığı alanındaki rakip teşebbüslerin reklam yerlerinin
pazarlanmasına yönelik olması ve bildirim formunun 6.4. maddesinde
anlaşmaya katılan her TV kanalının program esasına göre reklam
ücretlerini diğer kanallardan bağımsız olarak kendisinin belirleyeceği ifade
edilmiş olmasına rağmen, uygulanması esnasında bir süre için dahi bildirim
formunda belirtildiği şekilde fiyatların bağımsız belirlenme ilkesine
uyulmamış olması ve bu durumun reklam yeri fiyat ve diğer satış
koşullarının belirlenmesinde rakip dört televizyon kuruluşu arasında
rekabeti engelleyici ve kısıtlayıcı koordinasyon yaratması sebebiyle bu
anlaşmaya menfi tespit belgesi verilemeyeceğine OY ÇOKLUĞU ile,
02-64/803-325
56

B. 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendine aykırılık
oluşturacak şekilde fiyat rekabetinin kısıtlanması ve Kanun’un 5.
maddesindeki koşulları taşımaması nedeniyle anlaşmaya bireysel muafiyet
tanınamayacağına OY ÇOKLUĞU ile,

C. Bildirim formunda anlaşmanın uygulanmasına yönelik olarak belirtilen
ifadelerin, uygulamada bir süre için dahi belirtildiği şekliyle
gerçekleşmemesi, dolayısıyla bildirimde yanlış ve yanıltıcı bilgi verilmesi
nedeniyle bildirimde bulunan Bimaş Birleşik Medya Pazarlama A.Ş.’nin
4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve 2002/1
sayılı Tebliğ uyarınca 2.908.054.000.- TL. para cezası ile
cezalandırılmasına ve aynı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası
gereğince anılan teşebbüsün bildirimin yapıldığı tarihdeki yönetim
kurulunda görevli olan Kenan Sönmez, Yaşar Eroğlu, Ahmet Fatih
Edipoğlu, M. Ekrem Çatay, Mustafa Dinçer, Soner Gedik, Ö.Faruk Bayhan,
Yalçın Erceber’in herbirine ayrı ayrı olmak üzere bu cezanın %10’u olan
290.805.400.- TL. idari para cezası verilmesine OY BİRLİĞİ ile,
3. Bimaş Birleşik Medya Pazarlama A.Ş.’nin, reklam yeri satışına yönelik olarak
Ülke Televizyon Programcılık Reklam Film Yapım Yayın Pazarlama A.Ş. ile
yaptığı sözlü anlaşmaya ilişkin menfi tespit/muafiyet başvurusu hakkında;
A. Anlaşmanın TV yayıncılığı alanındaki rakip teşebbüslerin reklam yerlerinin
pazarlanmasına yönelik olması ve bildirim formunun 6.4. maddesinde
anlaşmaya katılan Ülke’nin program esasına göre reklam ücretlerini diğer
kanallardan bağımsız olarak kendisinin belirleyeceği ifade edilmiş olmasına
rağmen, uygulanması esnasında bir süre için dahi bildirim formunda
belirtildiği şekilde fiyatların bağımsız belirlenme ilkesine uyulmamış olması
ve bu durumun reklam yeri fiyat ve diğer satış koşullarının belirlenmesinde
rakip üç televizyon kuruluşu arasında rekabeti engelleyici ve kısıtlayıcı
koordinasyon yaratması sebebiyle bu anlaşmaya menfi tespit belgesi
verilemeyeceğine OY ÇOKLUĞU ile,

B. 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendine aykırılık
oluşturacak şekilde fiyat rekabetinin kısıtlanması ve Kanun’un 5.
maddesindeki koşulları taşımaması nedeniyle anlaşmaya bireysel muafiyet
tanınamayacağına OY ÇOKLUĞU ile,

C. Bildirim formunda anlaşmanın uygulanmasına yönelik olarak belirtilen
ifadelerin, uygulamada bir süre için dahi belirtildiği şekliyle
gerçekleşmemesi, dolayısıyla bildirimde yanlış ve yanıltıcı bilgi verilmesi
nedeniyle bildirimde bulunan Bimaş Birleşik Medya Pazarlama A.Ş.’nin
4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve 2002/1
sayılı Tebliğ uyarınca 2.908.054.000.- TL. para cezası ile
cezalandırılmasına ve aynı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası
gereğince anılan teşebbüsün bildirimin yapıldığı tarihdeki yönetim
kurulunda görevli olan Önay Şevket Bilgin, Mehmet Ali Yalçindağ, Ahmet
02-64/803-325
57
Fatih Edipoğlu, A. Zühtü Sezer, Mustafa Dinçer, Soner Gedik, Ö.Faruk
Bayhan, Yalçın Erceber’in herbirine ayrı ayrı olmak üzere bu cezanın
%10’u olan 290.805.400.- TL. idari para cezası verilmesine OY BİRLİĞİ
ile,

D. 1.2.2001 tarihinden önce yapılıp uygulamaya konulduğu anlaşılan
anlaşmanın Kanun’un 10. maddesinde belirtilen bir aylık süre içinde
bildirilmemesi sebebiyle Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrasının (c)
bendi ve 2002/1 sayılı Tebliğ uyarınca anlaşmaya taraf olan Bimaş Birleşik
Medya Pazarlama A.Ş. ve Ülke Televizyon Programcılık Reklam Film
Yapım Yayın Pazarlama A.Ş.’ye ayrı ayrı olmak üzere 1.454.027.000.-TL
para cezası uygulanmasına ve aynı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü
fıkrası gereğince Bimaş Birleşik Medya Pazarlama A.Ş.’nin anlaşmanın
bildirilmesi gereken tarihdeki yönetim kurulunda görevli olan Önay Şevket
Bilgin, Mehmet Ali Yalçındağ, Ahmet Fatih Edipoğlu, A. Zühtü Sezer,
Mustafa Dinçer, Soner Gedik, Ö.Faruk Bayhan, Yalçın Erceber’in herbirine
ayrı ayrı olmak üzere bu cezanın %10’u olan 145.402.700.- TL. idari para
cezası verilmesine ve Ülke Televizyon Programcılık Reklam Film Yapım
Yayın Pazarlama A.Ş.’nin anlaşmanın bildirilmesi gereken tarihdeki
yönetim kurulunda görevli olan Önay Şevket Bilgin, Türker İnanoğlu, Faik
Muhittin Bulut, Zafer Mutlu, Selim Erbay, Mustafa Dinçer’in herbirine ayrı
ayrı olmak üzere bu cezanın %10’u olan 145.402.700.- TL. idari para
cezası verilmesine OY BİRLİĞİ ile,

4. Birlikte fiyat tespiti ile ilgili olarak;
A. DTV Haber ve Görsel Yayıncılık A.Ş., Satel Sabah Televizyon
Prodüksiyon A.Ş., Star Televizyon Hizmetleri A.Ş., Aks Televizyon
Reklamcılık ve Filmcilik San. ve Tic. A.Ş. ve Ülke Televizyon Programcılık
Reklam Film Yapım Yayın Pazarlama A.Ş.’nin Bimaş Birleşik Medya
Pazarlama A.Ş. aracılığı ile kendilerine ait reklam yerlerinin fiyat ve diğer
satış koşullarını aralarındaki rekabeti ortadan kaldırarak birlikte
belirlemelerinin Kanun’un 4. maddesi ikinci fıkrasının (a) bendi
anlamında rekabet ihlali oluşturduğuna OY ÇOKLUĞU ile,

B. Bu doğrultuda ihlale karışan her bir teşebbüsün ihlalin
gerçekleşmesindeki rolü ile ihlalden oluşan zararın ağırlığı gibi unsurlar
da dikkate alınarak Kanun’un 16. maddesinin ikinci fıkrası ile dördüncü
fıkrasına göre takdiren;

a) DTV Haber ve Görsel Yayıncılık A.Ş.’ye 2000 yılı net satışlarının %1.5’i
oranında 999.056.940.489.- TL para cezası verilmesine OY ÇOKLUĞU
ile,


b) Satel Sabah Televizyon Prodüksiyon A.Ş.’ye 2000 yılı net satışlarının
%1.5’i oranında 1.089.665.730.000.-TL para cezası verilmesine OY
ÇOKLUĞU ile,
02-64/803-325
58

c) Aks Televizyon Reklamcılık ve Filmcilik San. ve Tic. A.Ş.’ye 2000 yılı
net satışlarının %1’i oranında 484.047.393.300.-TL. para cezası
verilmesine OY ÇOKLUĞU ile,

d) Ülke Televizyon Programcılık Reklam Film Yapım Yayın Pazarlama
A.Ş.’ye 2000 yılı net satışlarının %0,25’i oranında 14.220.458.150.-TL.
para cezası verilmesine OY BİRLİĞİ ile,

e) Star Televizyon Hizmetleri A.Ş.’ye 1998 yılı net satışlarının %0,5’i
oranında 69.556.705.285- TL. para cezası verilmesine OY BİRLİĞİ ile,

5. Kanun’un 9. maddesi gereği yukarıda açıklanan rekabet ihlaline son verilmesi
ve TV yayıncılığı alanında faaliyet gösteren teşebbüslerin reklam yerlerinin
satışı piyasasında rekabetin tesis edilmesi amacıyla;

A. her bir TV kanalının, kendi kataloğundaki kategori fiyatlarını ‘rakip TV
kanallarından bağımsız bir şekilde’ kendisinin tespit etmesine,

B. ATV ve Kanal D adıyla faaliyet gösteren Satel Sabah Televizyon
Prodüksiyon A.Ş. ve DTV Haber ve Görsel Yayıncılık A.Ş. teşebbüslerinin
koordinasyonunda hazırlanan “Bimaş Tarife, İndirim Koşulları, Çalışma
Koşulları” kataloğunun ortadan kaldırılmasına ve sadece Bimaş tarafından
hizmet verilen kanalların münferit kataloglarının yayınlanmasına,

C. Bimaş tarafından pazarlanan kanallara reklam vermek isteyen teşebbüslere
yönelik olarak uygulanan fiyat ve indirim sistemlerinin “her iki veya daha
fazla kanala reklam verme şartına” bağlanmamasına, reklamverenlerin
reklamlarını istedikleri kanallara vermekte serbest olmalarına ve Bimaş A.Ş.
aracılığıyla reklamverenlerin TV kanallarına yönlendirilmemelerine,

D. Bimaş tarafından hizmet verilen TV kanallarının programlarının hangi
kategorilerilerde yer alacağının belirlenmesinde son kararı kendilerinin
vermesinin sağlanmasına,

aksi takdirde 4054 sayılı Kanun’un 17. maddesi (a) bendi uyarınca işlem
yapılacağının taraflara bildirilmesine OY ÇOKLUĞU ile,

Danıştay yolu açık olmak üzere karar verilmiştir.






02-64/803-325
59

Başkan İkinci Başkan


(Mazeretli)
Prof. Dr. M.Tamer MÜFTÜOĞLU Dr. Kemal EROL




Nejdet KARACEHENNEM A. Ersan GÖKMEN
(K.5. maddeye karşı oy)




R. Müfit SONBAY Kubilay ATASAYAR
(K.4.B.a., K.4.B.b., K.4.B.c.
maddelerine karşı oy)





Murat GENCER Mustafa PARLAK
(K.2.A., K.2.B., K.3.A, K.3.B.,K.4.A (K.4.B.a., K.4.B.b, K.4.B.c.
maddelerine karşı oy) maddelerine karşı oy)




(Mazeretli)
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ Rıfkı ÜNAL















02-64/803-325
60
KARŞI OY AÇIKLAMASI



Bimaş ve bazı TV kanalları hakkında CİNE 5 şikayeti üzerine verilen
21.10.2002 tarih ve 02-64/803-325 sayılı Kurul kararına katılmadığımız yönleriyle
ilgili gerekçelerimiz aşağıda sunulmuştur.

1- Yapılan soruşturma sonucu ihlal tesbit edilmekle birlikte, ihlali yapan
Bimaş isimli teşebbüstür. Bimaş, kurucuları gerçek kişi olan ayrı bir tüzel
kişiliktir. Rekabet Hukuku açısından ayrı bir teşebbüs olan Bimaş’a ceza verilmesi
gerekirken, kurucularının ortak göründüğü diğer TV kanallarına ceza verilmesi
doğru olmamıştır.

Diğer bir deyişle, fiyat belirlemelerini yapan, dolayısıyla ihlali gerçekleştiren
Bimaş’tır. Diğer TV kanalları olan DT, Satel, AKS ve Ülke TV şirketlerine ceza verilmesi
, asıl ihlali yapanın değil, başka teşebbüslerin cezalandırılması anlamına gelmektedir.
Bunun hukuki bir açıklaması veya gerekçesi yoktur.

2- Öngörülen ceza miktarları, günün ekonomik şartlarına ve teşebbüslerin
karlılık durumuna uygun düşmemiştir. Yüksek cezalar, ıslah edici olmaktan çok,
rekabetin aktörlerini piyasa dışına iten sonuçlar doğurur. Diğer taraftan , ihlal ile
elde edilen menfaatın, ceza ile bir bağlantısı ve oranı olmalıdır. Verilecek ceza,
ihlal ile elde edilecek menfaatı aşmamalıdır.

3- Bu olayda 4054 sayılı yasanın 9.maddesi 3.bendinin uygulanmaması ve
ihlalin sona erdirilmesi için bir görüş bildirilmemesi, ihlalin uzamasına sebep
olmuştur. Soruşturmanın başında, bu görüş bildirilerek ihlalin uzamadan
bitirilmesi mümkün iken bu yola gidilmemesinde, Kurul’un da sorumluluğu vardır.
Bu husus ise , verilecek cezada hafifletici neden olarak değerlendirilmelidir. Bu
işlem de yerine getirilmemiştir.

Saygılarımızla,




Mustafa PARLAK Kubilay ATASAYAR
Kurul Üyesi Kurul Üyesi









02-64/803-325
61




Rekabet Kurulu’nun 21.10.2002 Gün ve 02-64/803-325 Sayılı Karar’ına
KARŞI OY GEREKÇESİ


Soruşturma konusu iddiaların esasını DTV, Satel, Star, Aks ve Ülke’nin
BİMAŞ aracılığıyla kendilerine ait reklam yerlerinin fiyat ve diğer satış koşullarını
aralarındaki rekabeti ortadan kaldırarak birlikte belirlemeleri oluşturmaktadır.

Keza, Karar’ın 2 (a), (b); 3 (a), (b) ve 4 (a) maddeleri de esasen bu
nitelikte bir birlikteliğin varlığı tespitine dayanmakta, bu nedenle reklam yeri
satışına yönelik olarak BİMAŞ’ın, Star ve Aks ile yaptığı sözlü anlaşmanın ve yine
aynı konuda Ülke ile yaptığı sözlü anlaşmanın menfi tespit / muafiyet
alamayacağı, ayrıca bu kuruluşların reklam yeri fiyat ve diğer satış koşullarını
aralarındaki rekabeti ortadan kaldıracak surette birlikte belirledikleri sonuçlarına
ulaşılmaktadır.

Kanalların aynı çatı altında reklam yeri pazarlaması, reklam verenlerin
talebi ile, onlara kolaylık sağlamak üzere başvurulmuş bir yöntemdir.

BİMAŞ’ın kataloglarında yer verilen tarifelerin reklam yerinin nihai fiyatı
olmadığı ve sadece reklam verenin bir kıyaslama yapabilmesi amacıyla kullanılan
bir araç teşkil ettiği ve fiyatın kategorilerdeki reklam zamanları için ilan edilen
başlangıç fiyatlarından indirim yapılması sonucu her kanal için birbirinden farklı
düzeyde olduğu düşünülmektedir.

Dolayısıyla bu şekilde, aynı çatı altında reklam yeri pazarlanmasının bir
fuarda aynı standı birkaç firmanın paylaşmasından farklı bir işlem olmadığı,
bunun koordinasyona yol açtığına dair yeterli kanıt bulunmadığı gerekçesiyle
Karar’ın bahsi geçen bölümlerine katılma olanağı bulamadım.




Murat GENCER
Kurul Üyesi










02-64/803-325
62

(Rekabet Kurulu’nun 21.10.2002 tarih ve 02-64/803-325 sayılı Kararına)

KARŞI OY GEREKÇESİ



BİMAŞ, Kanal D ve ATV’nin reklam yerlerini pazarlamak amacıyla
kurulmuş bir ortak girişim şirketidir. Zaman zaman da Star TV, Show TV, Kanal 6
da BİMAŞ faaliyetlerine dahil olmuştur.
Televizyon kanalları arasında rekabetin devam edebilmesi için reklam
yerlerinin pazarlanmasını da teşebbüslerin kendilerinin yapması gerekir. İki
(zamanla dört veya beş) kanalın reklam yerlerinin pazarlamasını BİMAŞ
vasıtasıyla yapmaları rekabet koordinasyonuna yol açabilecek niteliktedir.
Rekabet Kurulu, 01.02.2000 tarih ve 00-4/41-19 sayılı Kararında rakip TV
kuruluşlarının BİMAŞ aracılığı ile reklam yerlerinin pazarlanmasında reklam
yerlerinin fiyatlarını ve diğer satış koşullarını birbirinden bağımsız olarak
belirlemeleri kaydıyle BİMAŞ ana sözleşmesine muafiyet tanımıştır.
Yapılan soruşturma ile tarafların reklam yeri satış fiyatı ve koşullarını
birlikte belirledikleri tesbit edilerek, tanınan muafiyet koşullarının yerine
getirilmediği anlaşılmıştır.
4054 Sayılı Kanun’un 13. maddesinin (b) bendi hükmünce, muafiyet
verilirken “karara bağlanan şartların ve yükümlülüklerin yerine getirilmemesi”
halinde tanınan muafiyetin geri alınması gerekmektedir.
Kurul ise, muafiyeti geri alma yerine genişletilmiş koşullara
uyulmasını isteyerek muafiyeti devam ettirmiştir. Kararın 5. maddesindeki
koşullara rağmen rekabet koordinasyonuna devam edileceği ve rekabetin tesisi
için muafiyetin geri alınmasının gerekli olduğu düşüncesiyle Kararın 5.
maddesindeki çoğunluk görüşüne katılmamış bulunmaktayım.


Nejdet KARACEHENNEM
Kurul Üyesi





Full & Egal Universal Law Academy