1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2002-4-124 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 02-66/814-332
Karar Tarihi : 31.10.2002
Dosya Konusu: Kargo İşletmeleri Derneği üyesi kargo şirketlerinin, dernekleri
vasıtasıyla, dağıtım firmaları aleyhine uygulamalarda bulunarak 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'u ihlal ettikleri iddiası.
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, Nejdet KARACEHENNEM, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER, Mustafa PARLAK,
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL
B- RAPORTÖRLER: Cihan AKTAŞ, Sezin ELÇİN
C- ŞİKAYET EDEN: - Adres Dağıtım Hizmetleri Ltd. Şti.
Okçumusa Cd. İpek Çıkmazı Kardeşler Han No:11 Kat:3
Karaköy/İstanbul
- Çağ Dağıtım Hizmetleri Ltd. Şti.
Çırpan Mh. Sağ Sk. No:15/B Bursa
D- HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR:
- Kargo İşletmecileri Derneği
Büyükdere Cd. Sivritaş Sk. Elbir İş Merkezi No:18 Kat:4
80310 Mecidiyeköy/İstanbul
- Kargo İşletmecileri Derneği üyesi şirketler
E- İDDİALARIN ÖZETİ: Kargo İşletmecileri Derneği (KARİD) üyesi şirketlerin, söz
konusu dernek vasıtasıyla, il bazında faaliyet gösteren dağıtım firmalarına yönelik
hizmetlerini durdurma kararı aldığı, bu karar sonucunda dağıtım firmalarının pazar
dışında kalacağı ve kargo şirketlerinin hakim durum oluşturacağı iddia edilmektedir.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 2.8. 2002 tarih, 3443 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 21.8.2002 tarih, 2002-4-124/BN-02-SE sayılı İlk
İnceleme Raporu, 5.9.2002 tarih, 02-52 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 40/1. maddesi uyarınca 02-
52/664-M sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 22.10.2002 tarih 2002-4-124/ÖA-02-CA sayılı
Önaraştırma Raporu 24.10.2002 tarih, REK.0.08.00.00/149 sayılı Başkanlık önergesi
ile 02-66 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da, şikayet dilekçelerinde yer verilen
uygulamaların kargo şirketlerinin kendi ticari politikaları doğrultusunda alınan
bireysel kararlardan kaynaklandığı, dolayısıyla 4054 sayılı Kanun kapsamında bir
2 REKABET KURUMU
ihlal teşkil etmediği, bu sebeple anılan teşebbüs birliği hakkında bir soruşturma
açılmasına gerek olmadığı görüşüne yer verilmiştir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
İlgili Ürün Pazarı: Kargo taşımacılığı sektörü taşımacılık alanında kendine özgü ve
diğer taşıma yollarından ayırdedilen özelliklere sahiptir. Bu özelliklerinden dolayı
ilgili ürün pazarı olarak, kargo, lojistik ve dağıtım faaliyetlerini kapsayan "kargo
taşımacılığı pazarı" belirlenmiştir.
İlgili Coğrafi Pazar: Kargo taşımacılığı hizmetinin herhangi bir bölgeyle sınırlı
olmaksızın tüm Türkiye'de veriliyor olması ve farklı homojen pazarlar bulunmaması
dolayısıyla, ilgili coğrafi pazar "Türkiye Cumhuriyeti sınırları" olarak belirlenmiştir.
H.2. Yapılan Tespitler ve Deliller
Önaraştırma sürecinde, raportörlerce, şikayete konu olan KARİD ve üye kargo
taşımacılığı şirketleri ile dağıtım firmalarında yerinde inceleme yapılmış olup, ilgili
dilekçedeki iddiaları destekler nitelikte bir tespit yapılmamıştır. Ayrıca, yerinde
inceleme yapılan, aralarında dağıtım şirketlerinin de bulunduğu, Yurtiçi Kargo Servisi
A.Ş., Aras Kargo Yurtiçi ve Yurtdışı Taşımacılık A.Ş., R.L Lojistik Kargo Dağıtım
Kurye A.Ş., Aktif Dağıtım İletişim Hizmetleri A.Ş., Huzur Kargo A.Ş., İs-mail Dağıtım
Pazarlama Ltd. Şti., Global Kargo Hizmetleri A.Ş ve Express Kargo Ticaret Ltd. Şti.
yetkililerince, şikayet konusuna ilişkin olarak KARİD tarafından alınmış bir karar
bulunmadığı ifade edilmiştir. Bunların yanısıra, dosya mevcudu bilgilere göre, KARİD
üyesi kargo taşımacılığı şirketlerinden bir kısmı dağıtım şirketleri ile çalışmazken, bir
kısmı söz konusu şirketlere dağıtım hizmeti vermektedir. Bu durum konuya ilişkin
faturalarla belgelendirilmiştir.
I- GEREKÇE ve HUKUKİ DAYANAK
Önaraştırma, iki dağıtım şirketinin, KARİD çatısı altında kargo taşımacılığı
şirketlerinin aldıkları bir karar neticesinde belli bir tarihten sonra dağıtım şirketlerinin
gönderilerini taşımayı reddettikleri iddiasına yönelik olarak açılmıştır.
Şehir bazında yerel olarak çalışan dağıtım şirketleri, kendi bölgelerinin
dışında bir yere gönderi ulaştırılması gerektiğinde, genellikle anlaşma yapmış
oldukları kargo şirketleri aracılığıyla bu hizmeti vermektedir. Anılan hizmetin
sağlanması için, dağıtım ve kargo taşımacılığı şirketleri arasında belli süreleri
kapsayan (genellikle altı ay veya bir yıl) sözleşmeler yapılmaktadır. Dağıtım
şirketleri, kargo şirketlerinden, hizmetleri karşılığında ödedikleri ücret tutarında
fatura almakta ve bu fatura tutarını da şirketlerinde gider olarak
gösterebilmektedirler. Şikayet edilen karar sonrasında kargo taşımacılığı şirketlerinin
dağıtım şirketlerine söz konusu hizmeti vermeyeceklerini belirttikleri ve herhangi bir
dağıtım şirketi ya da çalışanı adıyla kendilerine getirilen gönderileri kabul etmedikleri
ileri sürülmüştür.
Şikayet konusu iddialar 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında,
“teşebbüs birliği kararı” ve “teşebbüsler arası anlaşma veya uyumlu eylem”
açılarından değerlendirilmiştir.
3 REKABET KURUMU
a) Teşebbüs Birliği Kararı’nın Varlığı
Üyelerinin hak ve menfaatlerini korumak için oluşturulmuş olan KARİD, 4054
sayılı Kanun kapsamında bir teşebbüs birliğidir. Teşebbüs birliklerinin rekabeti
engelleyici, bozucu ve kısıtlayıcı nitelikteki kararları anılan Kanun kapsamında
yasaklanmıştır.
4054 sayılı Kanun'un uygulanabilmesi için birlik kararlarının resmi anlamda
bağlayıcı olması şart değildir. Birliğin gayrıresmi bir kararı dahi, üyelerin kendilerini
bu kararlar ile bağlı hissetmeleri ve bu yönde hareket etmeleri halinde, söz konusu
Kanun kapsamında değerlendirilme için yeterli olacaktır.
Teşebbüs birliklerinin sadece tavsiye niteliğinde aldığı ve bağlayıcılığı
olmayan kararları yasaklanmayabilir, ancak tüm üye işletmeler bu karara aynen
uyuyorlarsa ve fiilen rekabet sınırlanıyorsa, bu tavsiye kararları da Kanun
kapsamında yasaklanmıştır.
Dosya mevcudu bilgilere göre, KARİD, kargo taşımacılığı pazarında faaliyet
gösteren 17 adet kargo taşımacılığı, lojistik ve dağıtım şirketinin üye olduğu,
sektörün %75’ini temsil eden bir teşebbüs birliğidir.
Önaraştırma sürecinde yapılan yerinde incelemede, raportörlerce, KARİD
tarafından kargo şirketlerinin dağıtım şirketlerinin gönderilerini kabul etmeme
yönünde alınan bir karara ulaşılamamıştır. Esasen, çatısı altında hem kargo hem de
dağıtım şirketlerini biraraya getiren bir teşebbüs birliğinin, üyelerinin bir kısmını zor
durumda bırakacak bir karar alması beklenemez. Bunun yanısıra, önaraştırma
sürecinde görüşülen şikayetçi taraf olan dağıtım şirketleri de KARİD çatısı altında
böyle bir karar alınmadığını teyit etmişlerdir.
Sonuç olarak, söz konusu iddiaya yönelik olarak bir teşebbüs birliği
kararından bahsedilemeyeceği kanaatine ulaşılmıştır.
b) Teşebbüsler Arası Anlaşmanın veya Uyumlu Eylemin Varlığı
Yukarıda yer verildiği üzere, önaraştırma konusu iddianın bir teşebbüs birliği
kararı olmadığı anlaşılmış olup, bu çerçevede söz konusu iddia yine Kanun’un 4.
maddesi kapsamında teşebbüsler arası anlaşma ve muhtemel bir uyumlu eylem
çerçevesinde ele alınmıştır.
Aynı piyasada faaaliyet gösteren teşebbüsler arasında çeşitli konularda büyük
bir çoğunluğu olağan ticari faaliyet olmak üzere anlaşmalar yapılmaktadır. Ancak,
yapılan anlaşmalar pazarda rekabetin kısıtlanmasına sebep oluyorsa 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi kapsamında değerlendirilmektedir.
Öte yandan, teşebbüsler arasındaki bir sözleşmenin varlığının iddia
edilemediği, ancak aralarındaki rekabeti ortadan kaldırmaya yönelik davranışlar,
uyumlu eylem olarak adlandırılmaktadır. 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi ile
yasaklanan uyumlu eylemden bahsedilebilmesi için, bu teşebbüsler arasında bilinçli
bir paralellik olmalıdır.
Bu çerçevede, Kanun’un 4. maddesinin uygulanabilmesi için birden fazla
teşebbüsün varlığı gerekmektedir. Bir başka deyişle bir teşebbüsün diğer bir
teşebbüs ile anlaşmasından ya da aralarındaki uyumlu eylemden etkilenmeksizin
4 REKABET KURUMU
veya bir işletme birliği kararına uyma amacı dışında tamamen bağımsız bir pazar
politikası olarak yaptığı eylem ve işlemler 4. madde kapsamına girmemektedirler.
Önaraştırma sürecinde, kargo şirketlerinin dağıtım şirketlerinin gönderilerini
kabul etmedikleri iddiasını kanıtlayan bir anlaşmanın varlığına ulaşılamamıştır. Böyle
bir anlaşmanın varlığının aksine kargo şirketlerinin önemli bir bölümünün,
ödemelerinde sorun yaşanmayan dağıtım şirketlerinin gönderilerini taşıdığı
belirlenmiştir.
Yapılan yerinde incelemelerde, Türkiye genelinde en yaygın dağıtım ağı
bulunan Yurtiçi Kargo A.Ş. yönetiminin dağıtım şirketlerinin gönderilerini kabul
etmeme yönünde prensip kararı olduğu, bu kararlarını muhtelif tarihlerde bölge
müdürlüklerine ilettikleri belirtilmiştir. Bu uygulamanın gerekçesi, 4.7.2001 tarih ve
01-3152/01 sayı ile tüm bölge müdürlüklerine gönderilen metnin 3. maddesinde:
“Dağıtım ve Kurye firmalarının denetime imkan vermeyen ve ağırlıklı olarak posta
kanununun yasakladığı gönderileri taşımaları…” şeklinde ifade edilmiştir.
Yine yerinde inceleme sürecinde dağıtım ağı açısından sektörün bir diğer
büyük şirketi olan Aras Kargo A.Ş. genel müdürlüğünden tüm bölge müdürlüklerine
Ağustos 2002 tarih, 2-6529/2002 sayı ile gönderilen, 13-14.7.2002 tarihinde yapılan
Danışma Kurulu toplantısı kararlarının B-6 maddesinde: “Bir başka kargo, kurye
veya dağıtım firmalarının gönderimlerine aracılık yapılmayacak, bu tür gönderiler
alınmayacaktır” ifadeleri yer alsa da; söz konusu şirketin dağıtım firmalarının
gönderilerini taşıdıklarına dair anlaşmaların yanı sıra, daha önce dağıtımını
yaptıkları ama bedelini alamadıkları dağıtım firmalarının icra takiplerine dair bir metin
raportörlerce tespit edilmiştir.
Söz konusu şirketlerin yanı sıra Huzur Kargo A.Ş. de dağıtım şirketlerine ait
gönderilerin birçoğunun bedelini tahsil edemedikleri gerekçesiyle, bu şirketlere
hizmet vermemektedir.
Bununla birlikte, diğer kargo şirketlerinin, ödeme sorunu yaşanmayan dağıtım
firmalarının gönderilerini kabul ettikleri raportörlerce belirlenmiştir.
Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda, kargo taşımacılığı şirketleri
arasında dağıtım firmalarının gönderilerini taşımamaya yönelik bir anlaşma veya
uyumlu eylem bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.
J- SONUÇ
Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler doğrultusunda, kargo
şirketlerinin Kargo İşletmecileri Derneği çatısı altında aldıkları bir karar
doğrultusunda dağıtım şirketlerinin gönderilerini taşımadıkları iddiası çerçevesinde;
zaman zaman gerçekleştirildiği anlaşılan söz konusu uygulamalara yönelik bir
teşebbüs birliği kararının veya kargo taşımacılığı şirketleri arasında bir anlaşmanın
ya da uyumlu eylemin olduğuna ilişkin bir tespitin bulunmadığı, dolayısıyla 4054
sayılı Kanun'un 4. maddesinin ihlal edilmediği kanaatine varılarak, bir soruşturma
açılmasına gerek olmadığına, şikayetlerin reddine OY BİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy