1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2002-3-127 (Devralma)
Karar Sayısı : 03-13/142-69
Karar Tarihi : 27. 2.2003
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, Nejdet KARACEHENNEM, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER, Mustafa PARLAK,
Rıfkı ÜNAL, Tulez BARUTOĞLU
B- RAPORTÖRLER: Hakan SABUNCU, Ali Fuat KOÇ
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: - Yıldız Holding A.Ş.
Davutpaşa Cad. No: 10 Topkapı/İstanbul
- Mavi-Yeşil Kozmetik ve Gıda Ürünleri San.
ve Tic. Ltd. Şti.
Abide-i Hürriyet Cad. Şans Apt. No: 271/1
Şişli/İstanbul
D- TARAFLAR: - Yıldız Holding A.Ş.
Davutpaşa Cad. No: 10 Topkapı/İstanbul
- Murat TOPOĞLU
Baltalimanı Bostan Sok. No: 11 Sarıyer/İstanbul
- Hülya TOPOĞLU
Baltalimanı Bostan Sok. No:11 Sarıyer/İstanbul
- Murat ÖZTÜRK
Sarıgöl Mah. Ordu Cad. No: 132 Gaziosmanpaşa/İstanbul
E- DOSYA KONUSU: Murat TOPOĞLU, Hülya TOPOĞLU ve Murat ÖZTÜRK’ün
Mavi-Yeşil Kozmetik ve Gıda Ürünleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’nde bulunan
%51 oranındaki hisselerinin Yıldız Holding A.Ş. tarafından devralınması
işlemine izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 13.12.2002 tarih, 5320 sayı; 24.12.2002
tarih, 5472 sayı; 16.1.2003 tarih, 202 sayı; 30.1.2003 tarih, 446 sayı ve 31.1.2003
tarih, 481 sayı ile intikal eden bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca
yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 31.1.2003 tarih, 2002-3-127/Ö.İ.-03-HS
sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu 3.2.2003 tarih, REK.0.07.00.00/16 sayılı
Başkanlık önergesi ile 6.2.2003 tarih, 03-08/91-M sayılı Kurul toplantısında
görüşülmüş ve “Hisse Satış ve Devralma Sözleşmesi’nin 12. ve 14. maddeleri ile pay
oranları, ortaklık ve kontrol yapısı konularında ek çalışma yapılarak Kurul gündemine
getirilmesine oy birliği ile karar verilmiştir.
2 REKABET KURUMU
Anılan Kurul Kararı gereğince, ilgili taraf yetkilileri ile de yapılan görüşmeler
neticesinde hazırlanan 24.2.2003 tarihli Bilgi Notu 24.2.2003 tarih,
REK.0.07.00.00/24 sayılı Başkanlık önergesi ile 03-13 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; başvuru konusu işlemin,
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine dayanılarak çıkartılan 1997/1 sayılı Tebliğ’in
4. maddesi kapsamında bir devralma olduğu, ancak Mavi-Yeşil Kozmetik ve Gıda
Ürünleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’ye ait %51 oranındaki hissenin Yıldız Holding
A.Ş. tarafından devralınması işlemi ile ilgili sektördeki yoğunlaşma, ürünlerin
nitelikleri ve tarafların ilgili pazardaki pazar payları göz önüne alındığında bildirim
konusu devir işlemine; Hisse Satış ve Devralma Sözleşmesi’nin,
1. “Rekabet Yapmama” başlıklı 12. maddesinde devredenlere rekabet yasağı
getiren hükme, üç yıl süre ile sınırlama getirilmesi,
2. “Gizlilik” başlıklı 14. maddesinde öngörülen gizlilik yükümlülüğünün rekabet
yasağı süresine paralel olarak üç yıllık süreyi aşmayacak şekilde
sınırlandırılması,
koşullarıyla bu düzenlemelerin devralma işleminin yan sınırlaması olarak
değerlendirilerek izin verilmesinin uygun olacağı ifade edilmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde öngörülen unsurlar ve devralma
işlemine konu olan faaliyetler göz önünde bulundurularak, ilgili ürün pazarı “bisküvi
ve kek pazarı” olarak belirlenmiştir.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Coğrafi pazar; taşıma maliyetleri, malın dayanıklılığı, mal dağıtım sisteminin
etkinliği, belirli sağlayıcılar bakımından tüketici tercihleri ve hatta geleneksel
alışkanlık ve müşterilerin damak zevkleri gibi unsurlar incelendiğinde homojen bir
yapıya sahip olmalıdır. Bu nedenle ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti Sınırları”
olarak tespit edilmiştir.
H.2. Taraflar
H.2.1. Yıldız Holding A.Ş.
İstanbul'da faaliyet gösteren Yıldız Holding A.Ş.'nin ortaklık yapısı Tablo-1'de
gösterilmiştir.
Tablo 1- Yıldız Holding A.Ş. Ortaklık Yapısı
HİSSEDARLAR
HİSSE TUTARI
(1000 TL)
PAY(%) HİSSE MİKTARI
Murat ÜLKER 3.710.000.000 53 3.710.000.000
Orhan ÖZOKUR 350.000.000 5 350.000.000
Ahsen ÖZOKUR 1.750.000.000 25 1.750.000.000
Fatma Betül ÜLKER 350.000.000 5 350.000.000
3 REKABET KURUMU
Ali ÜLKER 350.000.000 5 350.000.000
Ömer ÖZOKUR 245.000.000 3.5 245.000.000
Ahmet ÖZOKUR 245.000.000 3.5 245.000.000
TOPLAM 7.000.000.000 100 7.000.000.000
Yönetim kurulu üyeleri ise Murat ÜLKER (Başkan), Orhan ÖZOKUR (Başkan
V.), Ali ÜLKER, Mehmet Yener SONUŞEN ve Ahsen ÖZOKUR'dan oluşmaktadır.
Yıldız Holding A.Ş.’nin grup şirketleri de aşağıda sunulmuştur:
- Ülker Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- Anadolu Gıda Sanayi A.Ş.
- Fresh Cake Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- Biskot Bisküvi Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- Atlas Gıda Pazarlama Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- Rekor Gıda Pazarlama Sanayi ve Ticaret A.Ş.
H.2.2. Mavi-Yeşil Kozmetik Ve Gıda Ürünleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
(Mavi-Yeşil Ltd. Şti.)
Mavi-Yeşil Ltd. Şti. İstanbul'da faaliyet göstermekte olup, ortaklık yapısı
Tablo-2'de gösterilmiştir.
Tablo 2- Mavi-Yeşil Ltd. Şti.'nin Ortaklık Yapısı
HİSSEDARLAR
HİSSE TUTARI
(1000TL)
PAY (%) HİSSE MİKTARI
Murat TOPOĞLU 157.500.000 45 6.300
Hülya TOPOĞLU 157.500.000 45 6.300
Murat ÖZTÜRK 35.000.000 10 1.400
TOPLAM 350.000.000 100 14.000
Mavi-Yeşil Ltd. Şti. ürün portföyünde yer alan “enerjisi azaltılmış” ürünler,
560 sayılı Gıdaların Üretimi Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde
Kararname ve buna bağlı olarak yayımlanmış olan gıda kodeksi yönetmelikleri
hükümlerine uygun olarak “fason” üretim şeklinde başka firmalarca Mavi-Yeşil adına
üretilmektedir. Bildirimde Mavi-Yeşil Ltd. Şti. ürünlerinin “Türk Gıda Kodeksi Gıda
Maddelerinin Genel Etiketleme ve Beslenme Yönünden Etiketlenme Kuralları
Tebliği”nin 4. maddesindeki tanımlar kısmında “Enerjisi Azaltılmış Gıda Maddeleri”
olarak üretildiği belirtilmektedir. Enerjisi azaltılmış gıdalar anılan tebliğ maddesinde;
orjinal gıda veya benzeri ürünlere kıyasla enerji değeri en az %25 olarak azaltılmış
gıdalar olarak tanımlanmaktadır.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. Devralma İşlemi
Hisselerinin devri söz konusu olan Mavi-Yeşil Ltd. Şti.'nin %45 hissesine
Murat TOPOĞLU, %45 hissesine Hülya TOPOĞLU ve % 10 hissesine Murat
ÖZTÜRK sahip bulunmaktadır. Hisse Satış ve Ortaklık Sözleşmesi’nde, Mavi-Yeşil
Ltd. Şti’ne ait hisselerin %51'inin Yıldız Holding A.Ş.’ye devredileceği, bu devrin
Murat TOPOĞLU'nun %23, Hülya TOPOĞLU'nun %23 ve Murat ÖZTÜRK'ün
%5 hisseyi devretmesi şeklinde gerçekleşeceği belirtilmiştir.
4 REKABET KURUMU
Sözleşme’nin 4. maddesine göre sözleşme tarihi itibarıyla Mavi-Yeşil Ltd.
Şti’nin nev'i anonim şirket haline dönüştürülecek ve sermayesi her biri 1.000.000 TL
nominal bedelli 350.000 adet paya bölünmüş olacaktır. Sözleşme’nin "Yönetim
Kurulu Teşkili" başlıklı 8.1. maddesinde; esas sözleşme değişikliğinden sonra
şirketin yönetim kurulu üyelerinin üçünün devralan; ikisinin devredenler tarafından
aday gösterilerek beş kişiden oluşacağı hükme bağlanmıştır. Anılan sözleşme
maddesinin devamında, yönetim kurulu toplantı nisabı için en az dört yönetim kurulu
üyesinin hazır bulunmasının gerekli ve yeterli olduğu belirtilerek; kararların dört
üyenin oy birliği ile alınacağı ifade edilmiştir.
Mavi-Yeşil Ltd. Şti. hisselerinin %51 oranındaki hisseye tekabül eden kısmın
Yıldız Holding A.Ş.’ye devri ile şirketin karar alma organlarına ve yönetimine Yıldız
Holding A.Ş.’nin de katılımı dolayısıyla, şirketin kontrol yapısı değişecektir. Şirketin
kontrol yapısının değişmesi nedeniyle, söz konusu işlem 1997/1 sayılı Tebliğ'in
2. maddesi anlamında bir devralma işlemidir.
Bildirim Formu’nda; ilgili ürün pazarında rekabetin yoğun bir şekilde yaşandığı
ve çok sayıda firmanın faaliyet gösterdiği ifade edilerek Mavi-Yeşil Ltd. Şti.'nin pazar
payının %…..’den daha düşük olduğu belirtilmiştir. Ancak, “Rekabet Kurulu’ndan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”in 4. maddesindeki
koşullar açısından yapılan incelemede Yıldız Grubu’na ait Ülker firmasının bisküvi
pazarında %…..; kek pazarında ise % …. pazar payına sahip olması ayrıca;
Mavi-Yeşil Ltd. Şti.’nin 2001 yılı cirosunun ……………………… TL; Yıldız Grubu’nun
cirosunun ise ……………………… TL olması anılan Tebliğ’in ilgili maddesindeki
koşulları sağladığını ortaya koymaktadır. Bu açıdan Murat TOPOĞLU, Hülya
TOPOĞLU ve Murat ÖZTÜRK’ün Mavi-Yeşil Ltd. Şti.’nde bulunan %51 oranındaki
hisselerinin Yıldız Holding A.Ş. tarafından devralınması işlemi 1997/1 sayılı Tebliğ'in
4. maddesi kapsamında Rekabet Kurulu’nun iznine tabidir.
Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, devralmanın kapsamı ve amaçlarının,
üretiminin büyük çoğunluğunu Yıldız Holding grup şirketleri tarafından fason olarak
gerçekleştiren Mavi-Yeşil Ltd. Şti.'nin mali krize girmesi sonucu şirket hisselerinin
satın alınması olduğu anlaşılmaktadır. Yine dosya mevcudunda yer alan bildirim
formundan; Mavi Yeşil markası altında yurt içi ve yurt dışı pazar için imalat
yapılacağının belirtildiği, özellikle yurt dışı pazarlardan daha fazla pay alınmasının
hedeflendiği anlaşılmıştır. Herhangi bir üretim tesisi olmayan Mavi-Yeşil Ltd. Şti.'nin
hisselerinin %51'inin pazarda belli ürünler açısından lider olan Yıldız Holding A.Ş.
tarafından devralınması; Yıldız Holding A.Ş. bünyesinde faaliyet gösteren ilgili ürün
pazarındaki şirketlere; üretim derinliğinin artırılması ve ürün yelpazesinin
genişletilmesi şeklinde tanımlanabilecek fayda sağlayacaktır. “Enerjisi azaltılmış
gıdalar” tüketici nazarında “diyet ürünler” olarak tanımlanmaktadır. Dolayısıyla
devralma işlemi ile Yıldız Holding A.Ş. bu imkana sahip olarak üretim derinliğini
artıracak ve bu durumun doğal sonucu olan; tüketiciye sunulan ürün yelpazesi
genişletilmiş olacaktır. Devralan açısından üretim derinliği ve ürün yelpazesinin
geliştirilmesi etkinlik açısından önemlidir. Dolayısıyla taraflar iç pazarın yanı sıra, dış
pazarda yer almak adına ihracat konusunda devralma sonrası firma stratejisi
oluşturmuş olacaklardır.
5 REKABET KURUMU
Mavi-Yeşil Ltd. Şti.'nin 2001 yılı satış ve üretim bilgilerinden bisküvi üretiminin
405 ton, kek üretiminin ise 171 ton olduğu anlaşılmıştır. Dosya mevcudu bilgi ve
belgeden Mavi-Yeşil Ltd. Şti.'nin gerek kek gerekse bisküvi üretimine ilişkin pazar
paylarının çok küçük oranlarda olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla başvuru konusu
devralma işlemi; Ülker markasının gerek bisküvi (%…..) gerekse kek (%…..)
ürünlerine ilişkin olarak pazarda sahip olduğu konumu farklılaştıracak bir etki
yaratmayacaktır. Bu nedenle, devralma sonucunda bir hakim durum yaratılmasının
veya var olan bir hakim durumun güçlendirilerek rekabetin önemli ölçüde
sınırlandırılmasının söz konusu olmayacağı, bu bağlamda bildirim konusu işleme
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde izin verilmesi gerektiği kanaatine
varılmıştır.
H.3.2. Hisse Satış ve Ortaklık Sözleşmesi’nin Değerlendirilmesi
Hisse Satış ve Ortaklık Sözleşmesi’nin "Gizlilik" başlığı altında yer alan
14. maddesinde; “Taraflardan biri diğerinden aldığı bilgileri, karşı tarafın muvafakati
olmaksızın başkalarına veremez. Taraflardan her biri, şirketin hissedarı olma niteliğini
kaybettiği ya da anlaşmanın sona erdiği veya yürürlüğe girmediği hallerde bile bu
yükümlülüğe uymayı taahhüt etmektedir.” hükmüne yer verilmiştir. Aynı şekilde Hisse
Satış ve Ortaklık Sözleşmesi’nin "Rekabet Yapmama" başlığı altında yer alan
12. maddesinde; “Devredenler bu çerçevede doğrudan ve dolaylı şirketle rekabet
teşkil eden eylem ve işlem yapmamayı kabul ve taahhüt ederler.” hükmü yer
almaktadır.
Ancak, anılan maddeler bildirimde bulunan taraflarca aşağıdaki şekilde
değiştirilmiş ve değerlendirmesi bu değişikliğe göre yapılmıştır.
Buna göre; "Rekabet Yapmama" başlıklı 12. madde; “Devredenler bu
çerçevede devralma işleminin Rekabet Kurulu tarafından onaylanmasından itibaren
beş (5) yıl süresince, ayrıca hissedarlık veya yönetici sıfatını taşıdıkları sürece
doğrudan ve dolaylı olarak şirketle rekabet teşkil eden eylem ve işlem yapmamayı
kabul ve taahhüt ederler.“ şeklinde yeniden düzenlenmiştir. Taraflarca 5 yıl süreyle
rekabet etme konusunda satıcıya getirilen yasaklama gerekçesine ilişkin olarak;
faaliyet gösterilen pazardaki kar marjının düşük ve ilgili teknolojinin yenilenme
süresinin çok yavaş olduğunun belirtildiği dosya mevcudundan anlaşılmaktadır.
Ayrıca gerçekleştirilecek devralma işleminden beklenen faydanın elde edilebilmesi
için 5 yıllık rekabet etmeme yasağına gerek duyulduğu da belirtilmiştir.
Söz konusu sözleşmenin "Gizlilik" başlıklı 14. maddesi de: “Taraflardan her
biri diğerinden aldığı sözleşme konusu ürün ve pazarla ilgili bilgiler ile pazar dışındaki
diğer ticari sınai ve özel hukuk konularına giren bilgileri karşı tarafın muvafakatı
olmaksızın işbu devralma işleminin Rekabet Kurulu tarafından onaylanmasından
itibaren asgari beş (5) yıl süresince, ayrıca hissedarlık veya yönetici sıfatını
taşıdıkları sürece başkalarına veremez.” şeklinde düzenlenmiştir.
Rekabet yasağının son haliyle sadece devredenlere getirilmesi ve hisseleri
devredilen şirketin faaliyeti ile sınırlı olması dolayısıyla kapsam yönünden devir için
zorunlu olan sınırlar dahilinde belirlendiği kabul edilebilecektir. Söz konusu rekabet
yasağının devredenlere her halde 5 yıl boyunca getirilmesi süre bakımından
devirden beklenilen faydanın elde edilebilmesi için geçmesi gereken ve devir ile
6 REKABET KURUMU
doğrudan ilgili ve gerekli kabul edilebilecek olan süreden fazla olduğu anlaşılmıştır.
Devir alan şirket yetkililerince söz konusu sürenin gerekli olduğuna ilişkin olarak öne
sürülen; faaliyet gösterilen pazardaki kar marjının düşük olması ve ilgili teknolojilerin
yenilenme süresinin uzun olması gerekçeleri de rekabet etmeme yasağının süresini
5 yıla çıkarmak için yeterli değildir. İlgili devralma işleminin şirketin sahibi olduğu
maddi ve gayri maddi varlıklar ve ticari marka devrini içermesi, ayrıca Yıldız Holding
A.Ş.’nin devir sonrasında şirkete getireceği ve devir sonrasında da şirket ortağı
olmaya devam edecek olan devredenler ile paylaşacağı know-how varlığı nedeniyle
rekabet yasağının devir işleminin gerçekleşmesinden sonraki 3 yıllık dönem için
öngörülmesi ve ilgili maddede bu değişikliğin yapılması halinde yan sınırlama olarak
değerlendirilerek devralma işlemiyle birlikte izin verilmesinin uygun olacağı
sonucuna ulaşılmıştır.
Diğer taraftan, “Gizlilik” başlıklı 14. maddede ise, son haliyle, taraflara
devralma işleminin Rekabet Kurulu tarafından onaylanmasından itibaren asgari 5 yıl
süre ile ve hissedarlık veya yönetici sıfatını taşıdıkları sürece gizli bilgileri
başkalarına vermeme yükümlülüğü getirilmektedir. Gizlilik hükmünün süresinin
rekabet yasağının süresine paralel olarak 3 yıllık süreyi aşmayacak bir şekilde
sınırlandırılması halinde bu yükümlülük yan sınırlama olarak değerlendirilebilecektir.
İ- SONUÇ
Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında;
1. Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un
7. maddesine dayanılarak çıkartılan 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı
Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ’in 4. maddesi kapsamında izne tabi bir devralma olduğuna,
2. İlgili pazardaki yoğunlaşma, ürünlerin nitelikleri ve tarafların ilgili pazardaki payları
göz önünde bulundurularak,
Hisse Satış ve Ortaklık Sözleşmesi’nin,
- “Rekabet Yapmama” başlıklı 12. maddesinde devredenlerin doğrudan ve dolaylı
olarak Şirket’le rekabet teşkil eden eylem ve işlem yapmamayı kabul ve taahhüt
ettiğine ilişkin hükme, en fazla 3 yıl süre ile sınırlama getirilmesi,
- “Gizlilik” başlıklı 14. maddesinde öngörülen gizlilik yükümlülüğünün rekabet yasağı
süresine paralel olarak 3 yıllık süreyi aşmayacak şekilde sınırlandırılması,
halinde, bu düzenlemeler devralma işleminin yan sınırlaması olarak
değerlendirilerek, bildirim konusu devir işlemine izin verilmesine,
OY BİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy