1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2003-1-23 (Birleşme)
Karar Sayısı : 03-22/244-105
Karar Tarihi : 3.4.2003
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK (Başkan Y)
Üyeler : A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Murat GENCER,
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
Tuncay SONGÖR, Kublay ATASAYAR, M. Sıraç ASLAN
B- RAPORTÖRLER: E. Cenk GÜLERGÜN, İ.Yücel ARDIÇ,
Mert KARAMUSTAFAOĞLU
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: - Teck Cominco Ltd.
Temsilcisi: Av. Alev TOPSAKAL
Ahi Evran Cad. Polaris Plaza Kat: 8 D: 40
Maslak-İstanbul
D- TARAFLAR: - Teck Cominco Ltd.
600-200 Burrard Street Vancouver
British Columbia/KANADA
- Fording Inc.
Suite 1000 205-9th Avenue S.E. Calgary/KANADA
- Consol Energy Inc.
Consol Plaza 1800 Washington Road Pittsburg
Pennsylvania 15241/ABD
- Sheritt International Corporation
1133 Yonge Street Toronto Ontario/KANADA
- Ontorio Teachers' Pension Plan Board
5650 Yonge Street Toronto Ontario/KANADA
- Westshore Fund
Westshore Terminals Income Fund 1 Roberts Bank
Delta BC/KANADA
E- DOSYA KONUSU: Westshore Fund'ın nakdi katılımı ile Teck Cominco Ltd.,
Fording Inc., Consol Energy Inc., Sheritt International Corporation ile Ontorio
Teachers' Pension Plan Board’un metalürjik kömür işlerinin yeni kurulacak
Kömür Ortaklığı bünyesinde birleştirilmesi işlemine izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 7.2.2003 tarih ve 604 sayı, 3.3.2003 tarih
ve 869 sayı ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan
inceleme sonucunda düzenlenen 24.3.2003 tarih 2003-1-23/Öİ-03-ECG sayılı
2 REKABET KURUMU
Birleşme Ön İnceleme Raporu, 24.3.2003 tarih, REK.0.05.00.00/33 sayılı Başkanlık
önergesi ile 03-22 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Teck Cominco Ltd., Fording Inc.,
Consol Energy Canada Ltd., Consol of Canada Inc., Sheritt International Corporation
ile Ontorio Teacher’s Pension Plan Board’un metalürjik kömür işlerinin yeni
kurulacak bir ortak girişim olan Kömür Ortaklığı bünyesinde birleştirilmesinin
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bildirime tabi bir işlem olduğu, ancak hakim durum
yaratılmasına veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilerek rekabetin önemli
ölçüde azaltılmasına yol açmayacağından işleme izin verilmesinde bir sakınca
bulunmadığı ifade edilmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Teck Cominco Limited (Teck)
Teck esas itibarıyla doğal kaynakların aranması, geliştirilmesi ve üretimi
faaliyetlerinde bulunan, merkezi Kanada’da olan halka açık bir şirkettir. Teck Grubu
A.B.D., Kanada ve Peru’da çinko, bakır, molibden, altın ve metalürjik kömür
çıkarmaktadır.
Türkiye’ye çok az miktarda levha-üretim ekipmanı satışı olan Teck, yukarıdaki
faaliyetlerine ilaveten tamamı kendi mülkiyetinde bulunan yan şirketi Teck Cominco
Madencilik Sanayi A.Ş. aracılığıyla Türkiye’de çinko-oksit için tetkik ve araştırma
faaliyetlerini gerçekleştirmektedir. Dosya mevcudu belgelerde bu şirketin ilgili
pazarda ya da başka herhangi bir şekilde gelir elde etmediği belirtilmiştir.
H.1.2. Fording Inc. (Fording)
Fording Kanada, A.B.D. ve Meksika’da wollastinite, Trablus taşı ve diğer
endüstriyel minerallerin yanı sıra, metalürjik ve termal kömür üretip, satmaktadır.
Fording; Mountain İşletmeleri, Prairie İşletmeleri ve Endüstriyel Mineral İşletmeleri
olmak üzere üç işletmeye sahiptir.
Fording, Mountain İşletmeleri'nin bir parçası olarak Türkiye pazarına
doğrudan metalürjik kömür ve Endüstriyel Mineral İşletmeleri’nin bir parçası olarak
(18.000 Euro’dan az olmak üzere) mineral wollastonite satmaktadır. Fording’in
Türkiye pazarında başka bir faaliyeti bulunmamaktadır.
H.1.3. Westshore Fund
Westshore Fund, Kanada’nın önde gelen kömür ihracat tesislerini ve
Amerika’nın batı kıyısındaki en büyük kuru yük deposunu işleten Westshore
Terminals Ltd.’nin sahibi olduğu, hisseleri Borsa’da işlem gören bir şirkettir.
Westshore Fund’ın Türkiye’de herhangi bir faaliyeti veya yan şirketi
bulunmamaktadır.
H.1.4. Ontario Teachers’ Pension Plan Board (OTPP)
Farklı endüstrilerdeki şirketlere yatırım yapan OTPP, dolaylı olarak Luscar
Enerji Ortaklığı’nda %50, Sheritt Coal Partnership II’de (Sheritt ile OTTP arasında bir
ortaklık) %50 ve Fording’de %6.2 oranında hisseye sahiptir. OTTP, Luscar Enerji
3 REKABET KURUMU
Ortaklığı’nda sahip olduğu hisse dışında kömür üretimi ya da tedariki ile uğraşan
herhangi bir şirkette hisse sahibi değildir. OTTP’nin Türkiye’de ilgili ürün pazarında
herhangi bir faaliyeti veya yan şirketi bulunmamaktadır.
H.1.5. Sheritt International Corporation (Sheritt)
Sheritt, başlıca faaliyeti dünyanın çeşitli yerlerinde kömür, petrol ve doğal gaz
rezervleri araması, geliştirilmesi ve üretimi olan, halka açık bir şirkettir. Sheritt kömür
alanındaki faaliyetini Luscar Enerji Ortaklığı’ndaki (%50 oranında) dolaylı hissesi
yoluyla sürdürmektedir. Sheritt ayrıca Sheritt Coal Partner Ship II’de %50 oranında
hisse sahibidir.
Birleşme anlaşmasının taraflarından olmamakla birlikte, kurulması planlanan
kömür ortaklığında muhtemel hissedar olarak Luscar Ltd. (Luscar)'de yer almaktadır
(hisselerinin tamamına dolaylı olarak Luscar Enerji Ortaklığı sahiptir).
H.1.6. Consol Energy Inc. (Consol)
Consol çoğunlukla madencilik ve bitümlü kömür satışı, kömür yatağı, metan
gazı üretimi ve satışı ile iştigal etmektedir. Consol’un kömür bölümünün başlıca
konusu, elektrik tesislerine satılan termal kömürün çıkartılması, hazırlanması ve
pazarlanmasıdır. Consol, ayrıca çelik ve kok kömürü üreticilerine satılan metalürjik
kömürü üretmektedir. Consol’un yan şirketleri Consol Energy Canada Ltd ve Consol
of Canada Inc., Luscar ile kurulan ortak girişimlerle Kanada’da iki madene sahiptir.
Consol’un Türkiye’de herhangi bir faaliyeti veya yan şirketi bulunmamaktadır.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Bildirime konu işlem, tarafların metalürjik kömür işlerinin kurulacak ortak
girişimde birleştirilmesidir. Fording’in Mountain İşletmeleri ve Luscar/Consol’un Line
Creek madenindeki ortak girişimi kanalıyla Kömür Ortaklığı’na termal kömür de dahil
olacaktır. Ancak hem Fording hem de Luscar/Consol’un Türkiye’ye termal kömür
satışı yoktur. Bu çerçevede, ilgili ürün pazarı metalürjik kömür pazarı olarak
belirlenmiştir.
Kimyasal ve fiziksel özellikleriyle farklılaşan metalürjik kömür, yüksek oranda
karbon içerdiğinden, maden eritme ocağı koku üretmeye uygundur. Metalürjik
kömürün koklaştırılması işlemi entegre çelik üretimi tesislerinde yapılmaktadır.
Metalürjik kömür başlıca çelik üretiminde kullanılırken, termal kömür esas olarak
elektrik üretiminde kullanılmaktadır.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Ülkemizde metalürjik kömür üretimi Türkiye Kömür İşletmeleri tarafından sınırlı
miktarda yapılmaktadır. Talebin büyük çoğunluğu ithalat yoluyla karşılanmaktadır.
Fording’in müşterileri olan Ereğli Demir Çelik İşletmeleri (Erdemir), İskenderun Demir
ve Çelik İşletmeleri A.Ş. (İsdemir) ile Karabük Demir Çelik Sanayi ve Ticaret A.Ş.
(Kardemir) metalürjik kömür alımlarını açtıkları ihalelerle yapmaktadır. Alımların
ithalat yoluyla yapıldığı bu pazarda rekabet global düzeyde olup, bölgesel pazar
tanımı yapılmasını gerektirecek rekabet koşullarından söz edilmemektedir. Bu
çerçevede, ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak belirlenmiştir.
4 REKABET KURUMU
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Kömür Ortaklığı’nın kurulması ve tarafların ilgili faaliyetlerini bu ortak girişime
bırakması işlemi birkaç aşamadan oluşmaktadır. Öncelikle, Fording “Fording Trust”a
dönüştürülecek ve bu yeni şirketin ortaklık yapısı aşağıdaki gibi olacaktır:
Tablo 1- Yeni Şirketin Ortaklık Yapısı
Hissedar Hisse Payı (%)
OTTP hariç, mevcut Fording hissedarları 38.8
OTTP 23.4
Teck 9.1
Westshore Fund 9.1
Luscar 6.8
Consol 6.8
Sheritt 6.1
Toplam 100.0
Fording Trust daha sonra “New Fording” olarak adlandırılan, tamamına sahip
olacağı bir şirket kuracak ve bu şirket Teck ile birlikte Kömür Ortaklığı’nı
oluşturacaktır. Kömür Ortaklığı’nın %65’ine New Fording, %35’ine ise Teck sahip
olacaktır (Teck’in, Kömür Ortaklığı’nın %5 oranında hissesini daha alma hakkı
bulunmaktadır).
Bildirimde, Kömür Ortaklığı’nın bir ortak girişim olacağı belirtilmiştir. Bu
çerçevede, işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında olup olmadığının
belirlenebilmesi için, Tebliğ’in 2(c) maddesinde sayılan koşulların varlığının
değerlendirilmesi gerekmektedir.
H.3.1. Ortak Kontrol
Birleşme Anlaşması’nın ekinde yer alan “Şartlar Belgesi-Genel Ortaklık
Anlaşması”nın “Özel Çoğunluk Hususları” başlıklı bölümüne göre Kömür
Ortaklığı'nda stratejik kararlar hisselerin %95’ine sahip olan hissedarlar tarafından
alınabilecektir. Bu stratejik kararlardan bazıları şunlardır:
- Birleşme, düzenleme veya Ortaklığın işletmesini….kapsayan işlemler,
- Ortaklığın varlıklarının tasfiyesi veya ortaklığın feshi,
- Yeni ortakların kabulü,
- Yıllık işletme ve sermaye planları ile bütçenin onayı.
Ayrıca “Ortaklık Toplantıları” ve “Ortaklar Toplantısı” başlıklı bölümlerde;
- Ortaklık toplantılarında çoğunluğun, mevcut ortaklık vakıf hisselerinin en az
%95’ini elinde tutan en az iki ortaktan oluşacağı,
- Herhangi bir husus için ortakların rızası gerektiğinde, hisselerin %95’ini
elinde tutan hissedarların onayının aranacağı
ifade edilmiştir.
Kömür Ortaklığı hisselerinin %65’ine sahip olacak Fording Trust’ın hisse
yapısına bakıldığında, Ortaklığın stratejik kararlarında birden fazla ortağın etkili
olacağı anlaşılmaktadır. Ayrıca, Teck ve Fording’in yanında, Fording Trust’ın diğer
5 REKABET KURUMU
hissedarlarının da dolaylı olarak Kömür Ortaklığı üzerinde ortak kontrolü
bulunacaktır.
H.3.2. Tam İşlevsellik
Kömür Ortaklığı’na,
- Teck ve Teck’in bağlı kuruluşlarının Kuzey Amerika’daki metalürjik kömür
varlıkları doğrudan,
- Luscar/Consol ortak girişimlerinin metalürjik kömür varlıkları ve Fording’in
varlıkları New Fording aracılığıyla dolaylı olarak
dahil edilecektir. Ayrıca ortak girişimle ana teşebbüsler arasında, bağımsızlığa halel
getirecek bir alım-satım ilişkisi bu aşamada tespit edilemediğinden, Kömür
Ortaklığı’nın tam işlevsel olacağı kanaatine varılmıştır.
H.3.3. İşbirliğine Yol Açmama
Fording aşamalı birkaç işlemi takiben, Consol’un ilgili faaliyetleri ise doğrudan
Kömür Ortaklığı’na dahil olacaktır. Bu durumda, ana teşebbüsler arasındaki ya da
ortak girişimle ana teşebbüsler arasındaki rekabetin ortak girişim kurularak
sınırlandırılması riski söz konusu değildir.
Bu çerçevede, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2(c) maddesinde sayılan koşulların
bulunması nedeniyle, bildirime konu işlem Tebliğ kapsamında bir ortak girişimdir.
Fording’in metalürjik kömür satışlarından kaynaklanan cirosunun yaklaşık
…… trilyon TL.'dir. Tarafların toplam cirosunun 1997/1 sayılı Tebliğ’in 1998/2 sayılı
Tebliğ ile değişik 4. maddesinde yer alan 25 trilyon TL.'lik ciro eşiğini aşması
nedeniyle anılan bildirim izne tabi bir işlemdir.
H.4. Değerlendirme
Ülkemizde metalürjik kömür yalnızca demir-çelik sanayi tarafından
kullanılmaktadır. Metalürjik kömürün koklaştırılması entegre üretim tesisleri bulunan
çelik üreticileri olan Erdemir, İsdemir ve Kardemir tarafından yapılmaktadır. Bu
teşebbüsler alımlarını açtıkları ihalelerle karşılamaktadırlar. O halde, metalürjik
kömür sağlayıcılarının pazardaki ağırlıkları ihale sonucunda yapılan satışlar ile
ölçülebilecektir. Ancak bu yapılırken yalnızca son yıla ilişkin değerlerin dikkate
alınması firmaların gerçek pazar paylarına ulaşılmasını olanaksız kılabilecektir.
Örneğin, yıllar itibarıyla satışlardaki payı düşük bir firma içinde bulunduğu stok ve
nakit durumuna göre daha düşük bedel içeren bir teklif vererek ihaleyi kazanabilecek
ve firmanın o yıla ait pazar payı yüksek gözükebilecektir. Bunun tersi de mümkündür.
Yıllar itibarıyla pazar payı yüksek olan bir firma bir yıl ihaleyi kazanamayabilecektir.
Dolayısıyla, firmanın bu yılda pazar payının düşük veya sıfıra eşit olması pazar
gücünün de düşük olduğu anlamına gelmemektedir. Bu durum göz önünde
bulundurularak Erdemir ve Kardemir’in son beş yılda yaptıkları alımların firmalar
arasındaki dağılımı incelenmiştir (İsdemir Erdemir tarafından devralınmış olup bu
teşebbüsler metalürjik kömür alımı için ortak ihale açmaktadır).
Kardemir’in 1998-2002 yıllarında yaptığı metalürjik kömürün kaynak ülkelere
göre dağılımı aşağıdaki şekilde gerçekleşmiştir.
6 REKABET KURUMU
Tablo 2- Metalürjik Kömürün Kaynak Ülkelere Göre Dağılımı
Sağlayıcı
Miktar
(Ton)
Türkiye (Türkiye
Taşkömürü Kurumu) 1,105,302
ABD 1,521,406
Avustralya 734,261
Kanada 280,505
Rusya 122,986
Toplam 3,764,460
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, ABD alımlarının yaklaşık %30’unun
Consol’dan ve Kanada alımlarının tamamının Fording’ten yapıldığı anlaşılmıştır.
Buna göre, bildirim konusu işlemin taraflarından Consol ve Fording’in Kardemir’e
son beş yılda yaptığı toplam satışlar sırasıyla 456,422 ve 280,505 ton olmuştur.
Erdemir ve İsdemir ise son beş yılda toplam 14,525,000 ton metalürjik kömür
alımı yapmış, bu alımlardan 3,140,000 ton'u Kanada’dan sağlanmıştır.
Bu çerçevede, çelik üreticisi kuruluşların toplam alımları ve bunun içinde işlem
tarafı teşebbüslerin payları aşağıda gösterilmiştir.
Tablo 3- Çelik Üreticisi Kuruluşların Toplam Alımları
Teşebbüs
Kardemir
(ton)
İsdemir+Erdemir
(ton)
Toplam
(ton)
Toplam
Alımlar
İçindeki
Payı (%)
Consol 456, 422 0 456,422 .…
Fording 280,505 3,140,000 3,420,505 ….
3,876,927 21.2
Bu çerçevede, Türkiye’ye yönelik satışta bulunan işlemin taraflarının pazar
payları toplamı %21.2’dir. Dolayısıyla, işlem pazar payı yönüyle önemli ölçüde
güçlendirilmiş bir teşebbüs yaratmayacak ve pazar yoğunlaşmasını yüksek oranda
artırmayacaktır. Dosya mevcudu bilgilerden, Erdemir ve Kardemir tarafından, işlemin
rekabeti önemli ölçüde azaltacağı ve bu kuruluşların alım koşullarını kötüleştireceği
yönünde bir açıklama yapılmadığı, hatta Kardemir’in, işlemin metalürjik kömür
sağlayıcılarının en büyüğü olan BHP (Avustralya) karşısında etkili bir rakip yaratarak
rekabeti artıracağını ifade ettiği anlaşılmıştır. Bu bilgiler ışığında, işlemin ilgili
pazarda hakim durum yaratmayacağı kanaatine varılmıştır.
H.5. Yan Sınırlamalar
12.1.2003 tarihinde imzalanan “Birleşme Anlaşması”nın “Tarafların İşlemle
İlgili Anlaşmaları” başlıklı 2/3. maddesinin (n) ve (o) bentlerinde rekabet yasağı
düzenlenmiştir. (n) bendine göre, Luscar ve New Fording metalürjik kömür
işletmeleri konusunda; (o) bendine göre ise, Ortaklık, New Fording ve Fon (Birleşme
Anlaşması’nın 2.2. maddesindeki ifadelerden, “Fon”un ana teşebbüslerin Kömür
Ortaklığı’na nakdi katkısını ifade ettiği anlaşılmıştır) termal kömür işletmeleri
7 REKABET KURUMU
konusunda Kanada’da beş yıl boyunca rekabet edilmemesini sağlayacak bir rekabet
etmeme sözleşmesi imzalayacaktır. Birleşme Anlaşması’nın 2/3(n) eki “Karşılıklı
Rekabet Etmeme Şartları Belgesi”dir. Bu Belge’de, yukarıda belirtilen madde
uyarınca daha ayrıntılı düzenlemelere yer verilmiştir. Ancak Luscar ve Fording’e
getirilen rekabet etmeme yükümlülüğü, coğrafi olarak Kanada’yla sınırlı
tutulduğundan Türkiye pazarı açısından etki doğurabilecek nitelikte değildir. Bu
nedenle, kısıtlamanın yan sınırlama çerçevesinde incelenmesine gerek
bulunmamaktadır.
I- SONUÇ
Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında; Westshore Fund'ın nakdi
katılımı ile Teck Cominco Ltd., Fording Inc., Consol Energy Inc., Sheritt International
Corporation ile Ontorio Teachers' Pension Plan Board’un metalürjik kömür işlerinin
yeni kurulacak Kömür Ortaklığı bünyesinde birleştirilmesi işlemi, tarafların ilgili ürün
pazarlarındaki toplam ciroları yönüyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun'un 7. maddesi ve 1997/1 sayılı "Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ" kapsamında izne tabi bir işlem olmakla
birlikte, 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratan veya
mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve bu suretle ilgili piyasadaki rekabetin önemli
ölçüde azaltılması sonucunu doğuran nitelikte bir birleşme olmadığına, dolayısıyla
anılan işleme izin verilmesine OY BİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy