Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2002-2-75 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 03-42/470-205
Karar Tarihi : 12.6.2003
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,
Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
Kublay ATASAYAR, Süreyya ÇAKIN
B- RAPORTÖRLER : Hakan Suat ÖLMEZ, Bayram Ali GEÇGİL,
Fatma GÖZLÜKAYA
C- BAŞVURUDA
BULUNAN : - Zedpaş Medya Pazarlama A.Ş.
Temsilcisi: Av. M. Müjdat GÜLTEKİN
Barbaros Bulvarı Camhan No:125 Beşiktaş/İstanbul
D- İLGİLİ TARAFLAR : - Aks Televizyon Reklam ve Filmcilik A.Ş.
Yapı Kredi Plaza E Blok Levent/İstanbul
- Merkez ATV Televizyon Prodüksiyon A.Ş.
Barbaros Bulvarı Camhan No:125 Beşiktaş/İstanbul
- ZEDPAŞ Medya Pazarlama A.Ş.
Yeni Sülün Sok. No:46 1.Levent 80630 İstanbul
E- DOSYA KONUSU : Merkez ATV Televizyon Prodüksiyon A.Ş. ve Aks
Televizyon Reklam ve Filmcilik A.Ş.’nin reklam yerlerinin pazarlanması
amacıyla, adı geçen şirketleri kontrollerinde bulunduran grupların
%50'şer ortaklık paylarıyla kurdukları Zedpaş Medya Pazarlama A.Ş.
adındaki ortak girişime ilişkin menfi tespit belgesi verilmesi veya
muafiyet tanınması talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 1.11.2002 tarih, 4731 sayı ile giren
başvuru üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 5. ve
8. maddeleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 15.5.2003
tarih, 2002-2-75/MM-03-HSÖ sayılı Muafiyet Ön İnceleme Raporu, 2.6.2003
tarih ve REK.0.06.00.00/61 sayılı Başkanlık önergesi ile 03-42 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
1. Söz konusu anlaşmanın 4054 sayılı Kanunun 10. maddesinde belirtilen 1
aylık süre içinde bildirilmemesi sebebiyle Kanunun 16. maddesinin birinci
fıkrasının (c) bendi ve 2002/1 sayılı Tebliğ uyarınca anlaşmaya taraf olan
Merkez ATV Televizyon Prodüksiyon A.Ş. ve Aks Televizyon Reklamcılık
ve Filmcilik Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye ayrı ayrı para cezası uygulanmasına
ve aynı Kanunun 16. maddesinin üçüncü fıkrası gereğince anılan
teşebbüslerin anlaşmanın bildirilmesi gereken tarihteki yönetim kurulunda
görevli olan kişilere ayrı ayrı idari para cezası verilmesi,
03-42/470-205
2
2. Televizyon yayıncılığı alanında birbirlerine rakip olan Merkez ATV
Televizyon Prodüksiyon A.Ş. ile AKS Televizyon Reklamcılık ve Filmcilik
Sanayi ve Ticaret A.Ş. başlıca gelir kaynaklarını oluşturan TV reklam
yerlerinin satışını birlikte gerçekleştirmek amacıyla oluşturdukları Zedpaş
Medya Pazarlama A.Ş. (ZEDPAŞ)’nin ana sözleşmesinin mevcut haliyle
TV yayıncılığı alanında rakip teşebbüslerin koordinasyonuna yol açması
ve dolayısıyla rekabeti engelleyici ve kısıtlayıcı etkisi olması nedeniyle
4054 sayılı Kanunun teşebbüsler arasındaki rekabeti bozucu anlaşmaları
yasaklayan 4. maddesine aykırı olduğuna; anılan sözleşmeye bu nedenle
menfi tespit belgesi verilemeyeceğine,
3. 4054 sayılı Kanunun 4. maddesi çerçevesinde koordinasyon doğurucu bir
işlem olduğu düşünülen anılan anlaşmaya Kanunun 5. maddesi
çerçevesinde bireysel muafiyet tanınabileceğine,
4. Tanınan muafiyetin asli unsurları olması kaydıyla ZEDPAŞ’ın bundan
sonraki faaliyetinde,
a) reklamlarını ZEDPAŞ bünyesinde pazarlatmayı düşünen TV
kuruluşlarının kendi reklam tarifelerini ve diğer satış koşullarını aralarında
işbirliği ve bilgi alışverişi olmaksızın yayımlamalarının ve ZEDPAŞ ortak
katalogunun her halükarda bundan sonra da yayımlanmamasının,
b) her TV kuruluşunun kendi fiyatlarını belirlerken hangi programının hangi
kategoride yer alacağına ilişkin kararı kendisinin almasının,
c) bu konuda ZEDPAŞ’ın ancak tavsiye niteliğinde danışmanlık hizmeti
verebilmesinin ve bu hizmeti verirken bir TV kanalı hakkında edindiği
programların muhtemel kategorisi ve fiyatları ya da ilgili kanalın
uygulamayı düşündüğü diğer satış koşulları gibi bilgileri rakip TV
kanallarına aktarmaması ya da aktarılmasına yol açacak düzenlemelere
girmemesinin,
d) bu türdeki bir bilgi alışverişinin fiyatların tespiti aşamasında rekabeti
bozan en önemli unsur olması sebebiyle ZEDPAŞ’ın asıl amacı ve
faaliyetinin kanalların katalogları kendisine ulaştıktan sonra fiyatlara
müdahale etmeden reklam verenlerle temas kurup sadece operasyonel
olarak reklam yeri satışını gerçekleştirmekle sınırlandırılmasının,
e) ZEDPAŞ’ın, reklam yeri fiyatları belirlenirken ve uygulanırken tavsiyeyi
aşacak şekilde inisiyatif taşımamasının,
f) Ayrıca ZEDPAŞ’ın bundan sonraki faaliyetinde, fiyat ve indirim
sistemlerinin birden fazla kanalı kullanmak şartlarını içermemesi ve isteyen
reklam verenin istediği kanala reklam vermesinin
sağlanması gerektiği ifade edilmiştir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden hareketle ilgili ürün pazarı “ulusal şifresiz
yayın yapan televizyon kanalları reklam yeri” pazarı; ilgili coğrafi pazar ise
"Türkiye Cumhuriyeti sınırları" olarak tanımlanmıştır.
03-42/470-205
3
H.2. İşleme Konu ve Taraf Olan Şirketler
H.2.1. ZEDPAŞ Medya Pazarlama A.Ş. (ZEDPAŞ)
ZEDPAŞ’ın kuruluş amacı ve çalışma konusu Şirket Ana Sözleşmesi’nin 3.
maddesinde,
"a) Her türlü ilan ve reklamların basın, televizyon ve sair her türlü vasıtalarla
yayınlatılması, pazarlanması, üretilmesi, alınıp satılması, ithal ve ihraç
edilmesi, bu amaçla yurt içinde veya dışında sınai ve ticari tesisler kurulması,
bu tesislerin alınıp satılması, kiralanması, kiraya verilmesi, kurulmuş olanlara
ortak olunması,
b) Her türlü film, televizyon programı yapılması, spor müsabakalarının
televizyonlarda yayınlanması için spor kulüpleri ve dernekler ile sözleşmelerin
akdedilmesi,
c) Şirketin konusu ile ilgili yurt içinde ve yurt dışında mümessillikler, genel
dağıtıcılıklar, müşavirlikler, komisyonculuklar, acente ve bayilikler verilmesi,
devralınması, devredilmesi, kiralanması ve tesis edilmesi,...."
olarak belirtilmiştir. ZEDPAŞ'ın ortaklık yapısı ve hisse oranları aşağıda
şekildedir:
Tablo 1. ZEDPAŞ Ortaklık Yapısı ve Hisse Oranları
Hissedarlar Grubu Adedi Oranı (%)
Merkez Basım Yayın Filmcilik Programcılık
Reklamcılık Organizasyon Sanayi ve Ticaret A.Ş.
A 2.500.000 50
Büyük Basın Dağıtım ve Pazarlama A.Ş. B 800.000 16
Alem Gazetecilik Matbaacılık Telekomünikasyon A.Ş. B 800.000 16
MBI Baskı Öncesi Sanayi ve Ticaret A.Ş. B 800.000 16
Medya Pazarlama A.Ş. B 100.000 2
Toplam A Grubu 2.500.000 50
Toplam B Grubu 2.500.000 50
Toplam 5.000.000 100
Şirket Ana Sözleşmesi’nin 9. maddesi uyarınca şirketin işleri ve idaresi Genel
Kurul tarafından Türk Ticaret Kanunu hükümleri dairesinde hissedarlar
arasından seçilecek 4 (dört) veya daha fazla üyeden oluşan bir Yönetim
Kurulu tarafından yürütülmektedir.
Yönetim Kurulu üyelerinin yarısı (A) grubu hisse senedi sahiplerinin
göstereceği, diğer yarısının (B) grubu hisse senedi sahiplerinin göstereceği
adaylar arasından seçilmesi zorunludur.
Sözleşmenin aynı maddesi uyarınca şirket kuruluşundan itibaren 1 yıl süre ile
birinci olağan genel kurul toplantısına kadar görev yapmak üzere atanan
yönetim kurulu; Veli OZAN (Başkan), Ahmet Fatih EDİBOĞLU, Yusuf
GÖKÇEK, Mehmet Bülent ERGİN, Süleyman Serdar ÇALOĞLU, Ali Tuğrul
TOKGÖZ'den oluşmaktadır.
Şirket Ana Sözleşmesi’nin 11. maddesine göre Yönetim Kurulu’nun toplantı
nisabı üye tam sayısının yarısından bir fazlasıdır. Yönetim Kurulu kararları için
ise üye tam sayısının yarısından bir fazlasının olumlu oyu yeterli olmaktadır.
03-42/470-205
4
H.2.2. ZEDPAŞ’ın Medya Pazarlama Hizmeti Verdiği Televizyon
Şirketlerinin Ortaklık Yapıları
ZEDPAŞ’ın halihazırda medya pazarlama hizmeti vermekte olduğu iki
televizyon şirketi bulunmaktadır. Bunlar AKS Televizyon Reklam ve Filmcilik
Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Show TV) ile Merkez ATV Televizyon Prodüksiyon
A.Ş. (ATV)’dir. Bu iki şirketin ortaklık yapıları aşağıdaki şekildedir:
Tablo 2. Show TV
Hissedarlar Hisse oranı (%)
MBI Baskı Öncesi Sanayi ve Ticaret A.Ş. 18
EM-BO Emaye ve Boyalı Eşya San. ve Tic. A.Ş. 5,40
Batı Denizcilik İşletmesi A.Ş. 5,40
Selin Kocatopçu 19,90
Zeynep Ayşe Gönenç 19,90
Sevin Ergun 8,07
MSM Mali Sistemler Müşavirlik A.Ş. 5,23
Edayat Yatçılık A.Ş. 3,77
HÜR-BİM Bilgisayar ve Teknik Hizmetleri A.Ş. 2,93
Süalp Kalleci 0,78
Ahmet Ertüz 0,78
Süleymen Serdar Çaloğlu 0,78
Mehmet Aytaç Kanan 0,78
Mehmet Bülent Ergin 0,78
Güray Kılıç 4,38
Ahmet Uğur Girginkaya 0,78
Selçuk Altun 0,78
İsmet Bardakçı 0,78
Kadir Polat 0,78
TOPLAM 100
Tablo 3. ATV
Hissedarlar Hisse oranı (%)
Merkez Basım Yayın Filmcilik Programcılık
Reklamcılık Organizasyon Sanayi ve Ticaret A.Ş.
98
Fercan Aykutlu 0,5
Veli Ozan 0,5
Naci Övünç 0,5
Tuncel Küçükdeniz 0,5
TOPLAM 100
H.2.3. ZEDPAŞ, ATV ve SHOW TV Arasındaki İlişki
Dosya mevcudunda yer alan bilgi ve belgeler ile ZEDPAŞ ve Merkez Basım
Yayın Filmcilik Programcılık Reklamcılık Organizasyon Sanayi ve Ticaret A.Ş.
03-42/470-205
5
ile Merkez ATV Televizyon Prodüksiyon A.Ş.’nin ortaklık tabloları
incelendiğinde, Park Enerji Yatırım Holding A.Ş.’nin, %99,7 hissesine sahip
olduğu grup şirketlerinden Merkez Basım Yayın Filmcilik Programcılık
Reklamcılık Organizasyon Sanayi ve Ticaret A.Ş. aracılığı ile bir taraftan
ATV'yi kontrol ettiği, diğer taraftan da ZEDPAŞ’ta %50 oranında hisseye sahip
olduğu anlaşılmaktadır. Bunun yanı sıra, ZEDPAŞ Yönetim Kurulu Başkanı
Veli OZAN’ın hem Merkez Basım Yayın Filmcilik Programcılık Reklamcılık
Organizasyon Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin hem de ATV’nin ortaklarından biri
olması bu tespiti desteklemektedir.
ZEDPAŞ’ın diğer üç ortağı Büyük Basın Dağıtım ve Pazarlama A.Ş., Alem
Gazetecilik Matbaacılık Telekomünikasyon A.Ş. ve MBI Baskı Öncesi Sanayi
ve Ticaret A.Ş.’nin ise Basın Yatırım Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin %99
civarındaki hissesi ve diğer grup şirketleri hisseleri aracılığı ile Çukurova
Grubu’nun kontrolü altında olduğu görülmektedir. Beşinci ortak Medya
Pazarlama A.Ş. de yine grup şirketleri aracılığıyla Çukurova Grubu tarafından
kontrol edilmektedir. Aynı şekilde, Aks Televizyon Reklam ve Filmcilik Sanayi
ve Ticaret A.Ş.’nin ortaklarının Çukurova Grubu şirketlerinden ve şirketi temsil
eden gerçek kişilerden oluştuğu ve buna bağlı olarak bu televizyon şirketinin
Çukurova Grubu tarafından kontrol edildiği görülmüştür. Böylece, Çukurova
Grubunun bahsi geçen dört grup şirketi aracılığı ile ZEDPAŞ’ta %50 oranında
hisseye sahip olduğu anlaşılmaktadır. ZEDPAŞ Yönetim Kurulu üyeleri
Mehmet Bülent Ergin ile Süleyman Serdar Çaloğlu’nun SHOW TV’nin
ortaklarından olması bu tespiti destekler niteliktedir.
Bu bilgiler ışığında, ZEDPAŞ’ın ortaklarının, medya pazarlama hizmeti verdiği
iki televizyon şirketinin de (ATV ve SHOW TV) bağlı bulunduğu gruplara dahil
(Park Holding ve Çukurova Holding) şirketlerden oluştuğu ve her iki grubun
şirket üzerinde %50 lik paya sahip olduğu görülmüştür. Şirketin bu şekilde
oluşan ortaklık yapısı ve Şirket Ana Sözleşmesi’nde düzenlenen yönetime
ilişkin hükümler dikkate alındığında şirketin sözü edilen iki grup tarafından
ortak olarak kontrol edildiği sonucuna ulaşılmıştır.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Televizyon yayıncılığı alanında ATV ve SHOW TV adlarıyla faaliyet gösteren
ve birbirlerine rakip olan TV kuruluşlarını kontrol ve yönetimini elinde
bulunduran gerçek ve/veya tüzel kişilerce kurulmuş olan ZEDPAŞ'ın Ana
Sözleşmesi incelendiğinde, iki rakip teşebbüsün yayıncılık faaliyetlerini
sürdürebilmeleri için başlıca gelir kalemlerini oluşturan reklam yeri pazarlama
faaliyetlerinde işbirliğini gerçekleştirmeyi amaçladıkları, bunun için iki grubun
eşit sermayeli ve hiçbirinin tek başına yönetiminde söz sahibi olamadığı ancak
ortaklaşa karar verilebilen bir şirket kurdukları anlaşılmaktadır.
Şirketin Kuruluş Ana Sözleşmesi, TV yayıncılığı piyasasında rakip olan iki
teşebbüsün reklam yerlerinin ortak pazarlanmasına ilişkin bir anlaşma olması
nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında incelenmesi gereken
bir anlaşmadır.
H.3.1. Menfi Tespit Değerlendirmesi
İlgili başvuruda belirtildiği üzere; ATV ve SHOW TV yayıncılık faaliyetine
devam edecek, fakat bu iki Telezvizyon şirketinin reklam yerleri satışı
ZEDPAŞ tarafından gerçekleştirilecektir. TV yayıncılığının niteliği, reklam
yerine olan talebi doğrudan etkilediğinden ortak girişimin faaliyeti, ana
03-42/470-205
6
şirketlerin ürettiği ürüne tabidir. Bu nedenle yayıncılık faaliyeti ve reklam
yerlerinin pazarlanması ayrı özellikler göstermelerine rağmen, bu iki faaliyetin
birbirinden kesin çizgiler ile ayrılabilmek mümkün değildir. Dolayısıyla TV
yayıncılığı ile reklam yeri pazarlama hizmetleri birbirlerinden tamamen
bağımsız değildirler; aksine birbirine bağımlı ve sürekli karşılıklı etkileşim
içinde olan faaliyetlerdir.
ATV ve SHOW TV’yi kontrol eden grupların ortaklaşa kurduğu ve bu iki
televizyon kuruluşunun reklam yerlerinin satışından sorumlu olan ortak girişim,
ilgili pazarda pazar paylarının artmasını sağlayacak tedbirleri alırken her iki
teşebbüsü de gözetmek durumunda kalacaktır. Bu şekilde bakıldığında bu
ortak girişimin hizmet verdiği teşebbüsler ile eşgüdümlü çalışması
gerekecektir. Rakip olan iki teşebbüsün de rekabetçi avantaj sağlamasına
hizmet edecek bir ortak girişim bu iki teşebbüs arasındaki koordinasyon riskini
de oldukça artıracaktır.
Dolayısıyla ZEDPAŞ Ana Sözleşmesi'ndeki amaç maddesi değişmediği
müddetçe, her halükarda 4054 sayılı Kanunun 4. maddesi anlamında
koordinasyon doğurucu bir oluşum olarak kalmaya devam edecektir. Bu
nedenle, “ulusal yayın yapan TV kanalları reklam yeri” piyasasında rekabetin
engellenmesi etkisini doğuran ZEDPAŞ ortak girişiminin, Kanunun 4. maddesi
kapsamında değerlendirilmesi gerektiği kanaatine varılmış ve ZEDPAŞ Ana
Sözleşmesi'ne bu nedenle menfi tespit belgesi verilmesi uygun görülmemiştir.
H.3.2. Muafiyet Değerlendirmesi
Yayıncı kuruluşların klasik anlamda temel faaliyetleri TV yayınlarını
hazırlamak ve izleyiciye iletmektir. Ne var ki, bu kuruluşların esas gelir
kaynaklarını üretilen bu yayınların satımı değil; bu yayınlar vasıtasıyla
oluşturulan reklam yerlerinin satışı oluşturmaktadır. Bu açıdan, temel gelir
kaynağı ve dolayısıyla temel faaliyet konularından biri reklam yeri satışı olan
TV kuruluşlarının yine esas iştigal konusu reklam yeri pazarlanması olan bir
ortak girişim kurmaları hem yatay hem dikey nitelikli bir ilişki ortaya
çıkarmaktadır. Bu nedenle ilgili başvuru 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara
ilişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında ele alınmayıp bireysel muafiyet
kapsamında değerlendirilmiştir.
4054 sayılı Kanun'un 5. maddesinde, sayılan şartların tamamının varlığı
halinde ve ilgililerin talebi üzerine teşebbüsler arası anlaşma, uyumlu eylem
ve teşebbüs birlikleri kararlarının 4. madde hükümlerinin uygulanmasından
muaf tutulabileceği hükmü yer almaktadır. Bu şartlar;
a) malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme
ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması,
b) tüketicinin bundan yarar sağlaması,
c) ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması,
d) rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu
olandan fazla sınırlanmaması
şeklindedir. Bu koşulların tümünü içeren başvurulara en çok 5 yıl süre ile
muafiyet verilebilmektedir. Başvuruya konu anlaşma aşağıda bu koşullar
çerçevesinde değerlendirilmiştir.
03-42/470-205
7
a- Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulması aşamasında yeni
gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması
ZEDPAŞ rakip iki televizyon kanalının reklam yerlerini pazarlamak, diğer bir
ifade ile reklam yeri satış hizmeti sunma amacıyla kurulan bir ortak girişimdir.
ZEDPAŞ’ın faaliyeti incelendiğinde, bent hükmü gereğince yeni bir teknik
gelişmenin oluştuğu kanaatine ulaşılamamıştır. Bununla birlikte, söz konusu
oluşum sayesinde aynı işi iki ayrı teşebbüsün yapması yerine tek bir
teşebbüsün yapacak olması nedeniyle özellikle personel giderleri ve idari
giderler açısından belirli bir ekonomik fayda sağlanabilecek ve daha
profesyonel kişiler tarafından yürütülen faaliyet sonucunda hizmetlerin
sunumunda belli iyileşmeler olabilecektir.
b- Tüketicinin bundan yarar sağlaması
ZEDPAŞ’ın reklam yerlerinin pazarlanması amacıyla kurulması sebebiyle,
reklam verenler ilgili pazardaki tüketicileri oluşturmaktadırlar. Raportörlerce
ZEDPAŞ’ın müşterisi olan bazı reklam verenler ile yapılan görüşmelerde
ZEDPAŞ’ın oluşumu sonrasında hem ATV’ye hem de SHOW TV’ye reklam
verirken herhangi bir sorunla karşılaşılmadığı, bu konuyla ilgili herhangi bir
şikayetleri bulunmadığı belirtilmiştir. Ayrıca bu konu ile ilgili olarak halihazırda
Rekabet Kurumuna ulaşan herhangi bir şikayet bulunmamaktadır.
Öte yandan bir reklam verenin her iki televizyon kanalı ile ayrı ayrı bağlantı
kurmak yerine tek bir muhatap aracılığı ile reklam verebilmesi belli bir fayda
sağlayabilecek niteliktedir. Ayrıca, ZEDPAŞ’ın kuruluşundan sonra yukarıdaki
paragrafta da bahsedildiği şekilde reklam pazarlama faaliyetinde
uzmanlaşması reklam verenler açısından da hizmetlerin alımında fayda
sağlayabilecektir.
c- İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması
ZEDPAŞ’ın pazar payının hizmet verdiği TV kuruluşlarının pazar payıyla
doğru orantılı olması sebebiyle, ilgili pazarda elde edeceği pazar gücünün
halihazırda hizmet verdiği TV kuruluşlarının pazar paylarıyla ölçülmesi
gerekmektedir. İlgili piyasada yaklaşık 16 TV kanalı olması ve bunlar
içerisinde sadece iki TV kanalına hizmet verilmesi, ayrıca bu kanallara rakip
olarak Kanal D ve Star gibi güçlü TV kuruluşlarının bulunması gibi nedenlerle,
ZEDPAŞ vasıtasıyla ATV ve SHOW TV’nin piyasadaki rekabeti önemli bir
ölçüde kısıtlayamayacağı görülmektedir. Bununla birlikte, ZEDPAŞ’ın bundan
sonraki dönemde başka TV kanallarına da hizmet vermeye başlamasına
paralel olarak piyasadaki durumun değişmesi mümkündür. Ancak böyle bir
durumda, ZEDPAŞ ile hizmet vereceği ve ortak girişime dahil olacak yeni TV
kanalı arasındaki anlaşmanın da ayrıca Rekabet Kuruluna bildirimi ve
muafiyet incelemesine tabi tutulması gerekmektedir. Buna bağlı olarak,
piyasada bu şekilde oluşacak yeni durum Rekabet Kurulu tarafından ayrıca
değerlendirilebilecektir.
Bu nedenlerle, ilgili anlaşma şu an için piyasadaki rekabeti önemli derecede
kısıtlayıcı bir nitelik taşımamaktadır.
d- Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu
olandan fazla sınırlandırılmaması
ZEDPAŞ, rakip kanalların aralarında koordinasyon sağlamaları açısından
güçlü bir imkan sunabilecek bir oluşumdur. Bu nedenle ZEDPAŞ’ın faaliyetini
03-42/470-205
8
sürdürebilmesi ancak faaliyette bulunduğu esnada rakiplerin koordinasyonunu
artırabilecek durumları yaratmaktan kaçınmasıyla mümkün olabilecektir.
Bir başka deyişle, tarafların hem şu an hem de sonraki faaliyetlerinin
piyasadaki rekabetçi yapıyı bozmaması için belirli hususların ZEDPAŞ
tarafından yerine getirilmesi ve bundan sonraki faaliyetlerinde de bunların göz
önünde bulundurulması gerekmektedir. Bu çerçevede; ZEDPAŞ ortak
katalogunun bundan sonra da yayımlanmaması, reklamlarını ZEDPAŞ
bünyesinde pazarlatmayı düşünen TV kuruluşlarının kendi reklam tarifelerini
ve diğer satış koşullarını aralarında işbirliği ve bilgi alışverişi olmaksızın
yayımlamalarını sağlayıcı ortamın oluşması, ayrıca her TV kuruluşunun kendi
fiyatlarını belirlerken hangi programının hangi kategoride yer alacağına ilişkin
kararı kendisinin alması gerekmektedir.
Ayrıca, ZEDPAŞ’ın TV kanalları hakkında edindiği, programların muhtemel
kategorisi ve fiyatları ya da ilgili kanalın uygulamayı planladığı diğer satış
koşulları gibi, bilgileri rakip TV kanallarına aktarmaması ya da aktarılmasına
yol açacak düzenlemelere girmemesi gerekmektedir.
ZEDPAŞ’ın fiyatlara müdahale etmeden reklam verenlerle temas kurup
sadece operasyonel olarak reklam yeri satışını gerçekleştirmesi, reklam yeri
fiyatları belirlenirken ve uygulanırken tavsiyeyi aşacak şekilde inisiyatif
taşımaması, fiyat ve indirim sistemlerinin birden fazla kanalı kullanmak
şartlarını içermemesi ve isteyen reklam verenin istediği kanala reklam
vermesinin engellenmemesi koşullarına uyması gerekmektedir.
Yukarıda ifade edilen ZEDPAŞ’ın faaliyeti sırasında dikkat edilmesi gereken
hususlar rekabetin zorunlu olandan fazla sınırlandırılmamasını sağlayıcı
asgari tedbirler'dir ve 4054 sayılı Kanunun 5. maddesi kapsamında muafiyet
verilmesi için bu maddenin (d) bendinde belirtilen şarta uygunluk bakımından
zorunludur. Bu sebeple, bu tedbirler bireysel muafiyetin asli şartlarını
oluşturmaktadırlar. Dolayısıyla, ZEDPAŞ’ın belirtilen şartlardan herhangi birini
ihlal etmesi halinin, Kanun’un “Muafiyet ve Menfi Tespit Kararlarının Geri
Alınması” başlıklı 13. maddesi birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen “Kararın
alınmasına esas teşkil eden herhangi bir olayda değişiklik olması” durumunun
ortaya çıkmasına sebebiyet vereceği açıktır. Böyle bir durumda, sözü edilen
hükme istinaden muafiyet geri alınabilecektir.
Bunun yanı sıra, daha sonraki dönemlerde ZEDPAŞ’ın yeni kanalları
bünyesine katarak piyasada reklam yeri piyasasında hakim duruma gelme
ihtimali de söz konusu olabilecektir. Esasen, bu inceleme bağlamında
muafiyet tanınmış olsa dahi, ZEDPAŞ’ın bu şekilde hakim duruma gelmesini
takiben belirleyeceği politikalar ve yapacağı uygulamaların Kanun’un 6.
maddesi çerçevesinde Rekabet Kurulu tarafından yeniden
değerlendirilebileceği hususunun saklı kalacağı açıktır.
Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında, ATV ve SHOW TV reklam yerlerinin
pazarlaması amacıyla kurulmuş olan ZEDPAŞ’ın, sözü edilen teşebbüsler
arasında koordinasyon doğurucu etkiye sahip olduğu kabul edilmekle birlikte,
mevcut uygulamada yukarıda belirtilen tedbirlere uygun bir şekilde faaliyette
bulunduğu tespit edilmiş ve böylece Kanunun 5. maddesinde belirtilen ilk üç
koşulun yanı sıra, son bentte belirtilen rekabetin önemli ölçüde
sınırlandırılmaması şartını da yerine getirdiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu
nedenle, ZEDPAŞ Ana Sözleşmesi’ne yukarıda belirtilen tedbirlerin alınması
03-42/470-205
9
ve devamlılığının sağlanması koşuluna bağlı olarak 4054 sayılı Kanunun 5.
maddesi hükmü uyarınca bireysel muafiyet tanınması uygun görülmüştür.
H.3.3. Anlaşmanın Süre Yönünden İncelenmesi
Bildirime konu ZEDPAŞ Ana Sözleşmesi'nin tescil tarihi dikkate alınarak, 4054
sayılı Kanunda öngörülen 1 aylık süre içinde bildirilmemiş olduğu gerekçesi ile
anlaşmaya taraf olan teşebbüslere aynı Kanunun 16. maddesi uyarınca idari
para cezası uygulanması yönündeki raportör önerisinin yerinde bulunmadığı
kanaatine varılmıştır.
I- SONUÇ
Yukarıda yer verilen tespitler ve yapılan değerlendirmeler doğrultusunda;
I- 1. Televizyon yayıncılığı alanında birbirlerine rakip olan Merkez ATV
Televizyon Prodüksiyon A.Ş. ile AKS Televizyon Reklamcılık ve Filmcilik
Sanayi ve Ticaret A.Ş. başlıca gelir kaynaklarını oluşturan TV reklam
yerlerinin satışını birlikte gerçekleştirmek amacıyla oluşturdukları Zedpaş
Medya Pazarlama A.Ş. (ZEDPAŞ)’nin ana sözleşmesinin mevcut haliyle TV
yayıncılığı alanında rakip teşebbüslerin koordinasyonuna yol açması ve
dolayısıyla rekabeti engelleyici ve kısıtlayıcı etkisi olması nedeniyle 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un teşebbüsler arasındaki
rekabeti bozucu anlaşmaları yasaklayan 4. maddesine aykırı olduğuna; anılan
sözleşmeye bu nedenle menfi tespit belgesi verilemeyeceğine OY BİRLİĞİ ile,
I- 2. 4054 sayılı Kanunun 4. maddesi çerçevesinde koordinasyon
doğurucu bir işlem olduğu kanaatine varılan anlaşmaya, aşağıda belirtilen
düzenlemelerin yapılması halinde Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde bireysel
muafiyet tanınabileceğine OY BİRLİĞİ ile,
I- 3. Tanınan muafiyetin asli unsurları olması kaydıyla ZEDPAŞ’ın bundan
sonraki faaliyetinde,
a) reklamlarını ZEDPAŞ bünyesinde pazarlatmayı düşünen TV
kuruluşlarının kendi reklam tarifelerini ve diğer satış koşullarını aralarında
işbirliği ve bilgi alışverişi olmaksızın yayımlamalarının ve ZEDPAŞ ortak
kataloğunun her halükarda bundan sonra da yayımlanmamasının,
b) her TV kuruluşunun kendi fiyatlarını belirlerken hangi programının hangi
kategoride yer alacağına ilişkin kararı kendisinin almasının,
c) bu konuda ZEDPAŞ’ın ancak tavsiye niteliğinde danışmanlık hizmeti
verebilmesinin ve bu hizmeti verirken bir TV kanalı hakkında edindiği
programların muhtemel kategorisi ve fiyatları ya da ilgili kanalın
uygulamayı düşündüğü diğer satış koşulları gibi bilgileri rakip TV
kanallarına aktarmamasının ya da aktarılmasına yol açacak
düzenlemelere girmemesinin,
d) bu türdeki bilgi alışverişinin fiyatların tespiti aşamasında rekabeti bozan
en önemli unsur olması sebebiyle ZEDPAŞ’ın asıl amacı ve faaliyetinin
kanalların katalogları kendisine ulaştıktan sonra fiyatlara müdahale
etmeden reklam verenlerle temas kurup sadece operasyonel olarak
reklam yeri satışını gerçekleştirmekle sınırlandırılmasının,
e) ZEDPAŞ’ın, reklam yeri fiyatları belirlenirken ve uygulanırken tavsiyeyi
aşacak şekilde inisiyatif taşımamasının,
03-42/470-205
10
f) ayrıca ZEDPAŞ’ın bundan sonraki faaliyetinde, fiyat ve indirim
sistemlerinin birden fazla kanalı kullanmak şartlarını içermemesi ve
isteyen reklam verenin istediği kanala reklam vermesinin,
sağlanmasının gerektiğine ve bu değişikliklerin yerine getirilmesi ve
Kurumumuza bildirilmesi için kararın tebliğinden itibaren ilgili taraflara 60 gün
süre verilmesine; aksi takdirde 4054 sayılı Kanun’un 56. maddesi uyarınca
sözleşmenin geçersiz olacağının, Kurulumuzca öngörülen düzeltmeler
yapılmadan uygulamaya devam edilmesi halinde Kanun’un ilgili maddeleri
uyarınca haklarında soruşturma açılacağının ve aynı Kanun’un 16. ve 17.
maddeleri uyarınca işlem yapılacağının taraflara bildirilmesine OY BİRLİĞİ ile,
II- Anlaşmanın 4054 sayılı Kanunun 10. maddesinde belirtilen 1 aylık süre
içinde bildirilmemiş olduğu gerekçesi ile anlaşmaya taraf olan teşebbüslere
aynı Kanun’un 16. maddesi uyarınca idari para cezası uygulanması
yönündeki raportör önerisinin yerinde bulunmadığına OY ÇOKLUĞU ile,
karar verilmiştir.
03-42/470-205
11
KARŞI OY GEREKÇESİ
(12.6.2003 Tarih ve 03-42 / 470-205 sayılı Rekabet Kurulu Kararı)
Kararda adı geçen iki grup, reklam yeri pazarlama faaliyetlerinde işbirliğini
gerçekleştirmek amacıyla ZEDPAŞ Medya Pazarlama A.Ş.'ni kurmuşlardır. İlgili
pazarda rakip olan iki teşebbüsün reklam yerlerinin ortak pazarlamalarına ilişkin
bir anlaşma olması nedeniyle ortak girişim anlaşması 4054 Sayılı Kanun’un 4.
maddesi çerçevesinde değerlendirilecek ve 10. madde çerçevesinde de
anlaşmanın Kurul’a bildirilmesi ele alınacaktır. 10. madde, anlaşmaların
yapıldıkları tarihten itibaren bir ay içinde Rekabet Kurulu’na bildirilmesini
öngörmektedir.
Kanunkoyucu, Kanun’un 4. ve 10. maddelerinde geniş kapsamlı bir terim
olan ''anlaşma'' kavramına yer vermiştir. ''Anlaşma'' ve ''sözleşme'' kavramlarının
teorik tartışmalarına girmeksizin belirtilmesi gereken husus, herhangi bir nedenle
bağlayıcılığını yitirmiş olan veya geçerli olmayan sözleşmelerin anlaşma olarak
değerlendirilebilmesi imkanının veya zorunluluğunun bulunmasıdır. Tescil
edilmeyen veya izni alınmayan kimi sözleşmeleri Rekabet Hukuku anlamında
“anlaşma” olarak kabul etmek gerekir. Çünkü Rekabet Hukuku’nda aslolan, belirli
bir amaçla ve kasden bazı hususları karşılıklı irade beyanları ile
kararlaştırmakdır. 4. madde kural olarak ''irade uyumu”nu esas almıştır. Aksine
bir yorum, Kanun’un ''rekabetin korunması'' anlamındaki temel amacına,
dolayısıyla bir çok hükmüne aykırı düşer. Rekabetin sınırlanması veya
sınırlanma tehlikesine karşı karşılıklı irade uyumlarının Kurul’a bildirilmesi,
Kanun’da temel ilke kabul edilmiştir. Anlaşmaların imzalanmasından sonra,
üçüncü kişilere karşı hüküm ifade etmesini sağlayan ek veya şekli işlemlere
uyulmasını şart koşmak, bu işlemlerin gerçekleşmemesi halinde, Rekabet
Kurumu’nun devre dışı kalmasına ve müeyyide uygulanmamasına yol açar.
Olayda, muafiyet raporunda da belirtildiği üzere daha önce taraflarca
imzalanmış olan ortak girişim ana sözleşmesi 27.9.2002 tarihinde notere tasdik
ettirilmiş ve Rekabet Kurumu’na 4.11.2002 tarihinde bildirilmiştir. Dolayısıyla
Kanun’un 10. maddesinde öngörülen bir aylık süre aşılmıştır. Raporda önerilen
şekilde taraflara Kanun’un 16. maddesinin (c) bendi uyarınca bildirmeme cezası
verilmesi gerekirken, henüz ortak girişimin tüzel kişilik kazanmadığından bahisle
ceza verilmemesi, 4054 sayılı Kanun’a aykırılık oluşturur. Bu nedenle, taraflara
ceza verilmemesi yönündeki çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ Murat GENCER
Kurul Üyesi Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy