Rekabet Kurumu Başkanlığundan,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2003-2-30 (Menfi Tespit)
Karar Sayısı : 03-44/503-223
Karar Tarihi : 19.6.2003
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,
Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
Tuncay SONGÖR, Kublay ATASAYAR,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B- RAPORTÖRLER: Murat ÇETİNKAYA, Hakan Suat ÖLMEZ
C- BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Toprak Tüketim Malları Pazarlama ve Sanayi A.Ş.
Hüseyin Rahmi Gürpınar Sok. No:2 06680
Çankaya/Ankara
D- TARAFLAR : - Toprak Tüketim Malları Pazarlama ve Sanayi A.Ş.
- Yetkili Satıcılık Verilecek Muhtelif Teşebbüsler
E- DOSYA KONUSU: Toprak Tüketim Malları Pazarlama ve Sanayi A.Ş.
(Toprak Tüketim)’nin pazarlamakta olduğu malların satışı amacıyla
yapacağı "Yetkili Satıcılık Sözleşmeleri"ne ilişkin menfi tespit belgesi
verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurulu’nun 14.7.2002 tarihinde mevcut grup
muafiyet tebliğlerinin yerine 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliği’ni çıkarması üzerine, söz konusu Tebliğin yürürlüğe girdiği
14.7.2002 tarihi itibarıyla menfi tespit/muafiyet başvuruları
sonuçlandırılamamış olan bazı teşebbüslere, başvuru konusu olan
anlaşmalarının halen yürürlükte olup olmadıklarını tespit etmek ve bu
anlaşmalarını 2002/2 sayılı Tebliğ'e göre düzenlemelerini sağlamak amacıyla
bir yazı gönderilmiştir.
Bunun üzerine Toprak Tüketim’in Kurum kayıtlarına 7.5.2003 tarih, 2012 sayı
ile intikal eden cevap yazısında, Kurum kayıtlarına 10.6.1999 tarih ve 1785
sayı ile intikal eden Yetkili Satıcılık Sözleşmesi’nin halen yürürlükte olduğu ve
sözleşmenin 3. maddesinin yazıda belirtilen şekilde değiştirileceği ifade
edilerek, sözleşmenin bu haliyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un ilgili maddelerine aykırı olmadığını gösterir menfi tespit belgesi
verilmesi talep edilmiştir.
03-44/503-223
2
Bu çerçevede, düzenlenen 15.5.2003 tarih, 2003-2-30/MM-03-MÇ sayılı Menfi
Tespit Raporu, 13.6.2003 tarih, REK.0.06.00.00/66 Başkanlık önergesi ile 03-
44 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Toprak Tüketim'in
pazarlamakta olduğu ürünlerin dağıtım ve satışı amacıyla yapacağı Yetkili
Satıcılık Sözleşmeleri’nin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi hükümleri
çerçevesinde rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacı ve etkisinin
olmadığı ve aynı Kanun'un 8. madde hükmü gereğince talep edilen menfi
tespit belgesinin verilmesinin uygun olacağı ifade edilmiştir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
Dosya konusu Yetkili Satıcılık Sözleşmesi ile etkilenen ürünler birinci hamur
yazı baskı kağıtları, fotokopi kağıtları ile temizlik kağıtları, sağlık ürünleri,
çocuk bezi ve hijyenik pedlerdir. Arz yönünden, kullanılan teknoloji,
hammadde ve diğer üretim faktörleri dikkate alındığında, bu ürünlerden
temizlik kağıdı, ped sağlık ürünleri, çocuk bezi ve hijyenik pedlerin
üretimlerinin benzer özellikler taşıdığı ve bu ürünlerden birisinin üretim
hattında yapılacak bazı değişiklikler ile diğerlerinin de üretilebileceği
anlaşılmaktadır. Aynı durum fotokopi kağıtları ile yazı baskı kağıtlarında da
geçerlidir. Bu nedenle bu ürünlerin arz yönünden birbirleriyle tam ikame
olmasa dahi kısmi olarak ikame edilebildikleri kabul edilebilir. Ancak, talep
yönlü bir değerlendirme yapıldığında, söz konusu ürünleri aynı ilgili ürün
pazarında kabul etmek mümkün değildir. Zira bu ürünlerden herhangi biri
tüketicinin kullanım amaçları bakımından diğer ürünlerle ikame
edilememektedir. Bu nedenle ilgili ürün pazarı, yukarıda belirtilen temizlik
kağıtları, yazı baskı–fotokopi kağıtları, ped sağlık ürünleri, çocuk bezi ve
hijyenik ped pazarları olarak ayrı ayrı pazarlar şeklinde tanımlanmıştır.
Ayrıca bildirim formunda Toprak Holding tarafından üretilen cam bardakların
pazarlanması amacıyla yapılacak satıcılık sözleşmesine de menfi tespit
belgesi istendiğinden cam bardaklar da ayrı bir ilgili ürün pazarı olarak
belirlenmiştir.
Bildirime konu olan işlemin etkilediği ürünlerin tüm ülke pazarına yönelik satışı
ve pazarlaması gerçekleştirildiğinden dolayı ve ayrıca ilgili ürünlerin taşıma
maliyetlerinin önemli bir etken olmaması ve bölgeler arasında pazarın
farklılaşmasına sebep olacak bir unsurun bulunmaması nedenleriyle ilgili
coğrafi pazar, Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak kabul edilmiştir.
H.2. Teşebbüse İlişkin Bilgiler
Toprak Tüketim, genel olarak Toprak Holding bünyesindeki kağıt, temizlik ve
sağlık ürünleri üreten şirketlerin pazarlama faaliyetlerini yürütmektedir.
Toprak Kağıt Sanayi A.Ş. (Toprak Kağıt) yazı baskı kağıdı üreten bir şirket
olup %…’lik bir pazar payına sahiptir.
03-44/503-223
3
Toprak Temizlik Kağıdı Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Toprak Temizlik) ise temizlik
kağıdı üretimi yapmaktadır ve sektörde %…’lık bir pazar payı ile önde gelen
teşebbüsler arasında yer almaktadır. Toprak Temizlik’in üretiminin büyük
bölümü tuvalet kağıdı, peçete, kağıt havlu, mendil ve kutu mendilden
oluşmaktadır. Toprak Tüketim’in üretim zincirinde Gala Ekstra, Ultra Nova,
Roza ve ev dışı kullanıma yönelik Ultra Krep markaları bulunmaktadır.
Toprak Sağlık Ürünleri de 1996 yılından bu yana bebek bezi ve hijyenik ped
üretimi ile uğraşmaktadır.
Toprak Tüketim’in, incelemeye konu Yetkili Satıcılık Sözleşmesi, genel olarak
Toprak Holding bünyesinde yer alan şirketlerin ürettiği temizlik ve sağlık
ürünlerini kapsamaktadır.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Başvuru konusu Yetkili Satıcılık Sözleşmesi'nin 1. maddesinde, sözleşmenin
satıcılık (bayilik) sözleşmesi olduğu ve yetkili satıcıya komisyonculuk,
acentalık, tellallık, simsarlık, vekillik ve ortaklık hakkı vermeyeceği belirtilmiştir.
Yine aynı maddede satıcılık hakkının kişisel bir hak olup başkalarına
devredilemeyeceği ve ayrıca Toprak Tüketim’in satışları yetkili satıcılar
aracılığıyla yapabileceği gibi doğrudan kendisinin de yapabileceği ifade
edilmektedir.
Sözleşmenin 3. maddesinde ise, yetkili satıcının sözleşme konusu ürünleri
mevzuat hükümlerine aykırı olmamak üzere, Toprak Tüketim tarafından
yayınlanacak satış yönetmeliği çerçevesinde alarak satışa arz edeceği
öngörülmüştür. Bu hükümden hareketle Toprak Tüketim’den talep edilen satış
yönetmeliğinin incelenmesi sonucunda, iskonto hesapları, teminat, tahsilat ve
iadelerle ilgili taraflararası ticari ilişkilerin düzenlendiği ve 4054 sayılı Kanun
hükümlerine aykırı herhangi bir hususun bulunmadığı tespit edilmiştir.
Diğer taraftan, sözleşme ile yetkili satıcılara belli bir bölgede satış yapma
yetkisi verildiği, fakat bu bölgede münhasırlık oluşturduğuna dair bir hüküm
bulunmadığı, bir başka ifadeyle sözleşmenin bu haliyle yetkili satıcının
faaliyette bulunacağı bölgeye başka bir satıcının da girmesine mani olmadığı
görülmektedir.
Bu çerçevede başvuru konusu Yetkili Satıcılık Sözleşmesi’nin Toprak
Grubunun genel olarak sektördeki ve ilgili pazarlardaki konumu da dikkate
alınarak 4054 sayılı Kanun hükümleri’ne aykırılık teşkil etmediği kanaatine
varılmıştır.
I- SONUÇ
Yukarıda yer verilen tespitler ve yapılan değerlendirmeler doğrultusunda;
Toprak Tüketim Malları Pazarlama ve Sanayi A.Ş.’nin pazarlamakta olduğu
Gala, Extra Gala, Selection, Nova, Ultra Nova marka temizlik kağıtları, Libero
markalı çocuk bezi, Libresse markalı hijyenik ped ve Toprak markalı cam
bardaklarının pazarlanması amacıyla yapacağı Yetkili Satıcılık
03-44/503-223
4
Sözleşmeleri’nin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkındaki Kanun’un 4.
maddesi hükümleri çerçevesinde rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama
amaç ve etkisinin bulunmadığı anlaşıldığından, aynı Kanun’un 8. maddesi
hükmü gereğince talep edilen menfi tespit belgesinin verilmesine OY BİRLİĞİ
ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy