03-56/650-298
1
Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2003-3-75 (Menfi Tespit/Muafiyet)
Karar Sayısı : 03-56/650-298
Karar Tarihi : 14.8.2003
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler :Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, Murat GENCER,
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
Kublay ATASAYAR, Süreyya ÇAKIN
B- RAPORTÖRLER:Burak BÜYÜKKUŞOĞLU, Onur Yelda YÜKSEL
C- BAŞVURUDA
BULUNAN : Yonga Levha Sanayicileri Derneği
Temsilcisi: Prof. Dr. Arif ESİN
Akaretler Sıraevleri S.Seba Cad. No:35
34357 Beşiktaş / İstanbul
D- TARAFLAR : Yonga Levha Sanayicileri Derneği
Meşrutiyet Cad. Aslı Han A Blok No:18 K:7
Galatasaray / İstanbul
Yonga Levha Sanayicileri Derneği'ne Üye Teşebbüsler
E- DOSYA KONUSU: Yonga levha üreticileri tarafından sektör genelinde
standart ve baz kalınlık olarak kabul edilen 18 mm kalınlıkta üretilen
ürünlerin yerine 16 mm kalınlığında ürün üretmek konusunda Yonga
Levha Sanayicileri Derneği bünyesinde alınan teşebbüs birliği kararına
menfi tespit belgesi verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 17.6.2003 tarih ve 2753 sayı ile
giren başvuru üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un
5. ve 8. maddeleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 5.8.2003
tarih, 2003-3-75/MM-03-BB sayılı Menfi Tespit/Muafiyet Raporu 8.8.2003 tarih
ve REK.0.07.00.00/104 sayılı Başkanlık önergesi ile 03-56 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ :İlgili raporda;
-Yonga Levha Sanayicileri Derneği’ni oluşturan üreticilerin sektör genelinde
18 mm’lik kalınlıkta üretilen standart ve baz kalınlıkta ürünlerin yerine 16 mm
kalınlığında ürün üretmek konusunda Dernek bünyesinde almış oldukları
teşebbüs birliği kararının rekabeti kısıtlayıcı ya da engelleyici herhangi bir
amaç ya da etkisinin bulunmadığı,
03-56/650-298
2
-bu çerçevede söz konusu kararın 4054 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca
menfi tespit alabileceği sonucuna ulaşıldığı
ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Sektör Hakkında Genel Bilgiler
Odun kökenli levha ürünlerinin (yonga levha, MDF, kontrplak vb.) orman
ürünleri endüstrisindeki en önemli gelişmelerden birisini teşkil etmektedir. Zira
yonga ve lif levhalar masif ağaca alternatif olarak kullanılmaktadır. Yonga
levha endüstriyel üretimine 1941 yılında başlanmış olmasına rağmen, hızlı
sayılabilecek bir gelişme kaydedilmiştir. Bu hızlı gelişmede, ince çaplı ve
düşük nitelikli odun hammaddesi ile diğer odun işleyen endüstrilerin artıklarına
rasyonel bir kullanım alanı yaratılmış olmasının payı büyüktür.
H.1.1. Yonga Levha
Halk arasında sunta (suni tahta) olarak bilinen yonga levha, genellikle
lignoselülozik (selüloz içeren odunumsu) hammaddeden elde edilen yonga
veya küçük parçacıkların sentetik bir reçine ya da uygun bir yapıştırıcı yardımı
ile ısı ve basınç altında geniş ve büyük yüzeyli levhalar haline getirilmesi ile
elde edilen ve gerek mobilya yapımında gerekse başka amaçlarla kullanılan
bir malzemedir.
Kereste ve kontrplak üretimi için, kalın çaplı düzgün gövdeli, uzun ve fazla
miktarda odun kusurları içermeyen tomrukların kullanılması gerekmektedir. Bu
tür hammaddelerin bulunması nispeten zor ve pahalıdır. Halbuki yonga levha
üretimi için kullanılacak hammaddede bu tür özellikler aranmadığı gibi bitki
artıkları bile değerlendirilebilmektedir.
Yonga levhalar birçok kullanım yeri için gerekli fiziksel ve mekanik özellikleri
taşırlar: Düzgün yüzeylidir, istenen kalınlıkta üretilebilir, homojen bir yapıya
sahiptir, çivi, vida ve tutkalla diğer malzemelerle birleştirilebilir, büyük
ebatlarda üretilmiş olması işçilikten tasarruf sağlar, üst yüzey işlemleri
uygulanabilir, yongaların koruyucu, yanmayı geciktiren maddelerle işlenmesi
sonucunda çeşitli özellikler kazandırılabilir, işlenmesi kolaydır, masif ağaç
malzemede görülen budak, çürüklük ve lif kıvrıklığı gibi kusurlar bulunmaz ve
nispeten ucuzdur.
Yonga levha üretiminde kullanılan hammaddelerin %90'ı odun ve
lignoselülozik malzemelerdir. Bu amaçla genellikle, bakım ve aralama
kesimleri ile ağaçların budanması sonunda elde edilen ince yuvarlak odunlar,
dal ve tepe uçları ile ağaç endüstrisi artıkları yonga levha üretiminde
kullanılmaktadır. Batı Avrupa'da başlangıçta iğne yapraklı ağaç odunları
(ladin, çam, köknar ve Sıtka ladini) tercih edilirken, daha sonra ekonomik
olmaları ve kolay temin edilmelerinden dolayı kayın, huş, kavak, kızılağaç ve
söğüt gibi yapraklı ağaç türleri de kullanılmaya başlanmıştır.
03-56/650-298
3
Yonga levhalar mobilya sektörü dışında kat döşemeleri, prefabrik ev yapımı
ve kapı göbeği imalatında kullanılmaktadır.
H.1.2. MDF (Lif Levha)
MDF (Medium Density Fiberboard), kelime anlamı ile orta yoğunlukta lif levha
olup, ağaç liflerinin sıcakta sertleşen sentetik reçine ile birbirine
kaynaştırılması suretiyle levhalar halinde üretilen ahşap esaslı bir malzemedir.
Yonga levhada odun yonga (kıymık) haline getirilirken, MDF’de en küçük
fiziksel özelliği olan liflerine kadar ayrıştırılmaktadır. Lif levhalar Türk
standartlarına göre üç çeşittir. Bunlar; yumuşak, orta ve sert lif levhalardır.
Orta sert lif levhalar (MDF) son 25 yıl içinde mobilya endüstrisinde artan bir
oranda kullanılmaya başlanmıştır.
MDF'nin her noktasında liflerin eşit dağılması ve çok yoğun bulunuşu
levhaların her iki yüzünün yanı sıra, kenarlarının da makina ile herhangi bir
kırılma olmaksızın ya da malzeme parçacıkları arasında boşluklar ortaya
çıkmaksızın işlenmesine imkan sağlamaktadır. Bu sayede MDF masa
tablaları, kapı panelleri, kenarları zırhlı ve profil yüzeyli çekmece alınları gibi
parçaların üretilmesinde başarı ile kullanılmaktadır. Son derece düzgün ve
homojen bir yüzeye sahip olan MDF, gerek boyama, gerekse dekoratif folyo
veya ahşap kaplamada çok iyi bir taban oluşturur. Bu özellikleri, MDF’nin pek
çok uygulamada masif ahşaba alternatif olarak kullanılmasına olanak sağlar.
MDF’ye boya, vernik gibi malzemeler doğrudan uygulanabilmekte ve üzerine
desen baskı yapılabilmektedir. Vida ve tutkal tutma konusunda sorunsuzdur.
Ayrıca çok hassas teknik özelliklere sahip MDF-X (düşük oranlı formaldehite
sahip MDF) MDF-H (suya, neme dayanıklı MDF) MDF-I (ateşe dayanıklı
MDF) de üretilebilmektedir.
Yonga levha ve MDF'nin laminat adı verilen ince bir melamin levha ile
kaplanmış halleri suntalam ve MDFlam olarak bilinmektedir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Yonga levha ve MDF oldukça farklı iki üründür. Her ne kadar MDF, yonga
levhanın kullanılabildiği birçok yerde ikame edilebilse de, MDF'nin daha pahalı
ve daha kaliteli bir ürün olmasından dolayı, bu ikame sınırlı kalmaktadır. Bu iki
ürün özellikle mobilya endüstrisinde birbirini tamamlayan iki ayrı ürün olarak
kullanılmaktadır. Dolayısıyla ilgili ürün pazarı, yonga levha pazarı ve MDF
pazarı olmak üzere iki ayrı ilgili ürün pazarı belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Üretilen levhalar bayiler ve toptancılar vasıtasıyla tüm Türkiye'de bu ürünleri
kullanan imalatçılara ulaştırılmaktadır. Dolayısıyla, ilgili coğrafi pazar, Türkiye
Cumhuriyeti sınırları olarak tespit edilmiştir.
03-56/650-298
4
H.3. Yonga Levha Sanayicileri Derneği (Dernek)
Yonga ve lif levha üreticilerinin üye olduğu Dernek, 1985 yılında kurulmuştur.
Dernek’e 9.6.2003 tarihi itibarıyla 6 lif levha, 18 yonga levha, 3 yonga levha ve
lif levhanın her ikisini ve bir de werzalit üretiminde bulunan teşebbüs üyedir.
Dernek'in başlıca faaliyet alanları, üyesi olan kuruluşların hammadde
ihtiyaçlarının devamlı ve yeterli miktarda sağlanması amacıyla ilgili
teşebbüsleri temsilen çalışmalarda bulunmak, iç ve dış pazar imkanlarına
göre ilgili sanayi dalındaki gelişmeleri ve teşvik tedbirlerini tespit eden
Hükümet politikalarının oluşturulmasında devlet kurumlarına yardımcı olmak,
sektöre ilişkin yurt içi ve yurt dışı çalışmaları takip etmek, ihracat olanaklarını
araştırmak sayılabilir. Türkiye'de mevcut Yonga ve Lif Levha üreten
teşebbüslerin Dernek üyeliklerine ilişkin bilgiler Tablo-1'de sunulmuştur.
Tablo-1 Yonga ve Lif Levha Tesislerine İlişkin Bilgiler
Teşebbüs İsmi Dernek Üyeliği Üretim
Orma Üye Yonga levha
Starwood Üye Değil Yonga levha
Yonsan Üye Yonga levha
Tever Üye Yonga levha
Düzsan Üye Yonga levha
Devrektaş Üye Yonga levha
Dekor Üye Yonga levha
Masstaş Üye Yonga levha
Sumaş Üye Yonga levha
Setaş Üye Yonga levha
Samedoğlu Üye Yonga levha
Köseoğlu Üye Yonga levha
Vezirağaç Üye Yonga levha
Ayorsan (Gayrifaal) Üye Yonga levha
Yıldız Sunta (Gayrifaal) Üye Yonga levha
Foça Sunta Üye Yonga levha
Anadolu Sunta (Gayrifaal) Yonga levha
Köykobir (Gayrifaal) Yonga levha
Yontaş Üye Yonga levha
Gentaş Üye Yonga levha
MKE (Gayrifaal) Yonga levha
Serdar Ağaç Üye Yonga levha
İttaş Üye Yonga levha
Giresun Orman Ürünleri Üye Yonga Levha
Teverpan Üye Yonga levha, Mdf
SFC Üye Yonga levha, Mdf
Kastamonu Ent. (Yongapan) Üye Yonga levha, Mdf
Yıldız Ent. Üye Mdf
Divapan Üye Mdf
Çamsan Üye Mdf
Kuroğlu Üye Mdf
03-56/650-298
5
H.4. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.4.1. Dernek Kararı
Bildirimin konusunu sektördeki ana tüketim birimi olan 18 mm standart ve baz
kalınlık biriminin 16 mm'ye düşürülmesi yönündeki karar oluşturmaktadır.
Bildirim formunda, kararın, Dernek üyesi üretici firmalardan gelen talepler
üzerine, Dernek üyesi üreticilerin fikir birliği sonucunda alındığı ifade
edilmektedir. Bununla birlikte teşebbüs temsilcisinin 1.7.2003 tarih ve 2979
sayılı yazısında, kararın Dernek Yönetim Kurulu tarafından alındığı ifade
edilmiştir. Raportörlerce yapılan görüşmelerden; Dernek temsilcisinin kararın
üyelerin mutabakatı ile Dernek tarafından alındığı, kararın Dernek kararı
olarak ilgili taraflara duyurulacağı, ancak buna bir Yönetim Kurulu veya Genel
Kurul kararı denemeyeceği, sözlü bir nitelik taşıdığı ve yazılı olmadığını ifade
ettiği anlaşılmıştır.
Ayrıca Dernek Başkanı ve temsilcisi, kararın alınmasını takiben bir ay
içerisinde bildiriminin yapıldığını ve Kurul’dan onay alınmadan kararın
uygulamaya girmeyeceğini yapılan görüşmelerde ifade etmişlerdir.
Teşebbüs birliği tarafından gerçekleştirilen her türlü sözlü veya yazılı
mahiyetteki düzenleme, üyelerinin kabul etmesi ve uyması şartıyla teşebbüs
birliği kararı olarak kabul edilebilmektedir. Karar alma yetkisine sahip bir kurul
veya yönetimin aldığı karar da aynı kapsamda değerlendirilmektedir. 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesindeki anlaşma ve kararların geçerlilik
şartı taşıması için yazılı olma koşulu da aranmamaktadır. Bu açıklamalar
doğrultusunda Dernek çatısı altında üyelerin katılımıyla nihai olarak Dernek
kararı olarak alınan kararın bir teşebbüs birliği kararı olarak nitelenebileceği
kanaatine varılmıştır.
Diğer yandan yonga ve lif levha alanında faal olan Starwood dışındaki tüm
teşebbüslerin Dernek'e üye oldukları dikkate elındığında anılan karar ile bir
kaç firmanın değil, tüm sektörün uygulamalarına yansıyacak bir standardın
getirilmesinin amaçlandığı açıktır.
H.4.2. Değerlendirme
Bildirim formunda, bildirim konusu kararın alınma gerekçesi, temel olarak ilgili
sektörde dünya standartlarına göre kullanılan birim kalınlığın baz alınarak
üretimin gerçekleştirilmesini sağlamak ve böylelikle ihracat ve ithalat
açısından da sektörün karşılaştığı sınırlamaları ortadan kaldırmak şeklinde
açıklanmaktadır. Dernek üyeleri, ağaç ve mobilyacılık sektöründe kullanılmak
üzere çeşitli boyutlarda levhalar üretmekle birlikte sektör içindeki ana tüketim
18 mm kalınlık üzerine yoğunlaşmıştır ve bu birim aynı zamanda baz kalınlık
olarak kabul edilmektedir. Diğer yandan AB ve Orta Doğu ülkelerinde standart
kalınlık olarak 16 mm kullanılmaktadır. Bu yönüyle Türk firmalarının ürünleri
dünya standartlarından farklılaşmaktadır. Bu durum da ihracatta Türk
firmalarının yabancı firmalarla rekabet etmeleri hususunda olumsuzluk
doğurmaktadır.
03-56/650-298
6
Bildirim konusu teşebbüs birliği kararının, yonga ve lif levhaların kalınlığına
ilişkin temel alınacak bir standardı getirmeye yönelik olması bakımından
“standartlaştırma anlaşmaları” (standardization agreements) çerçevesinde ele
alınması mümkündür.
Standartlaştırma anlaşmaları, belli bir standart oluşturmaya yönelik olarak,
mevcut ya da ileride üretilecek bir ürünün teknik ya da kalite gerekliliklerini
veya üretim sürecini ve metodunu tanımlama amacı güden uygulamalardır.
Bu tür anlaşma ya da teşebbüs birliği kararları belli bir ürünün cins veya
boyutlarının standartlaştırılmasından, ürünün ilgili olduğu diğer ürünlerle
uyumunun sağlanması amacıyla ilgili ürünlerin teknik özelliklerinin
standartlaştırılmasına kadar çeşitli konuları içerebilmektedirler. Diğer yandan
belli bir kalite belgesinin alınması ya da ürünün belli bir kurum ya da kuruluş
tarafından onaylanması için öne sürülen koşullar da standart olarak kabul
edilebilmektedir.
Standartlaştırmaya yönelik teşebbüsler arası anlaşma ya da teşebbüs birliği
kararlarının 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi çerçevesinde
değerlendirilmesinde öncelikle dikkate alınması gerekli husus, standardın
belirlenmesi sürecine ilgili teşebbüslerin katılımının sınırlandırılmamış olması
ve şeffaflığın sağlanmasıdır. Diğer yandan standartlaştırmaya yönelik
anlaşma ya da kararın taraflarının temsil ettiği pazar payının yüksek olması,
bu tür anlaşma veya kararların 4054 sayılı Kanun kapsamında
değerlendirilmesi bakımından bir kriter oluşturmamaktadır. Aksine, amaç,
standartlaştırmaya yönelik düzenlemeler içinde tüm pazarın herhangi bir
kısıtlamaya tabi olmaması olduğundan standartın oluşturulmasında ve
uygulanmasında rol alanların pazar içindeki payı büyüdükçe uygulamanın
etkinliğinin ve bu çerçevede uygulamadan beklenen sonuca ulaşılabilme
olasılığının arttığı kabul edilmektedir. Nitekim amaç tüm sanayi için geçerli
olacak belli bir standartın yerleştirilmesi olduğundan bütün teşebbüslerin karar
sürecine katılımının sağlanması önem arz etmektedir.
Buna karşılık anlaşma ya da teşebbüs birliği kararı sonucunda belirlenen bir
standardın mevcut ya da potansiyel rakiplerin pazar dışına çıkarılması
amacıyla kullanılması ya da bu tür etkiler ortaya çıkarması halinde ilgili
anlaşma ya da teşebbüs birliği kararının 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesine
aykırı olacağı açıktır. Böyle bir amacın mevcudiyetinin ya da karar sonucunda
böyle bir etki olasılığının değerlendirilmesinde öncelikle standardın
oluşturulmasına katılımın sınırlandırılmış olup olmadığı, standarda ilişkin ilgili
tüm kişi ve teşebbüslerin gerekli bilgileri edinebileceği şeffaf bir ortamın
bulunup bulunmadığı, standardın ayrımcılık yaratacak şekilde uygulanıp
uygulanmadığı ve isteyen teşebbüslerin belirlenen standarta uygun olmayan
ürünlerini satmalarına ve pazarlamalarına herhangi bir kısıtlamanın getirilip
getirilmediği dikkate alınmalıdır.
Bildirim formunda, kararın tüm Dernek üyelerinin fikir birliği ile alınmış olduğu
belirtilmekte birlikte, Raportörlerce Dernek üyeleri ile yapılan görüşmelerden
Dernek üyesi olan teşebbüslerden birinin (………… ……… ….. Ltd. Şti.)
kararı onaylamadığı, iki teşebbüsün (……… A.Ş. ile ………… ……… ……
03-56/650-298
7
A.Ş.) ise bu konuda çekimser olduğu anlaşılmıştır. Geriye kalan Dernek
üyeleri kararı onayladıklarını ve baz kalınlığın 16 mm'ye düşürülmesiyle birçok
faydanın elde edilebileceğini belirtmişlerdir. Diğer yandan üye teşebbüslerden
alınan bilgilere göre kararın alınmasına giden sürecin senelerdir sürdüğü,
konunun Dernek toplantılarında defalarca gündeme geldiği ve teşebbüslerin
baz kalınlığın 16 mm'ye düşürülmesi yönündeki bireysel talep ve görüşlerini
Dernek'e birçok defa ilettikleri anlaşılmaktadır. Dernek üyesi olmayan
Starwood A.Ş. yetkilisi ise kararı çok yerinde bulduklarını belirmiştir.
Sektörde faaliyet gösteren teşebbüslerle yapılan görüşmelerden söz konusu
kararla sonuçlanan süreçten ve kararın nitelik ve konusundan Dernek
üyelerinin ve Starwood'un bilgisinin olduğu ve kararın alınması sürecine
olumlu ya da olumsuz görüşlerini bildirerek teşebbüslerin katılımının böylelikle
şeffaflığın sağlandığı anlaşılmaktadır. Diğer yandan üç teşebbüs dışında
sektörde faal olan teşebbüslerin kararı onaylıyor olmaları, bu teşebbüslerin
pazarın çok büyük bir kesimini oluşturmaları nedeniyle karardan beklenen ve
yukarıda belirtilen amaca ulaşılması için gerekli bir unsur olarak
değerlendirilmiştir. Karara olumlu yönde katılan firma sayısı, bunların temsil
ettiği pazar payının yüksekliği, kararın niteliği ile sürecin şeffaflığı göz önünde
bulundurulduğunda, kararla sektöre yeni bir standart getirilmesinin
amaçlandığı ve birkaç firma tarafından rekabeti sınırlayıcı amaçlarla girişilen
bir uygulama olmaktan uzak olduğu kanaatine varılmıştır.
Öte yandan Dernek Başkanından alınan bilgilere ve dosya mevcudu belgelere
göre, söz konusu karar, imalat sanayinin ilgili kesimlerine, tüm tedarikçilere,
ürünü kullanan alıcılara ve sektör derneklerine duyurulacaktır. Bu yönüyle
karardan ilgili diğer tüm kişi ve teşebbüslerin de haberdar olmalarının
sağlanacağı anlaşılmaktadır.
Ayrıca Kurum'a gönderilen 1.7.2003 tarih ve 2979 sayılı yazıdan anlaşıldığı
üzere; Dernek üyelerinin bildirim konusu kararı bireysel olarak uygulamaya
koymalarının imkanı bulunmamaktadır. Nitekim sektörde faaliyet gösteren
firmaların halihazırda 16 mm kalınlıkta yonga ve/veya lif levha üretmekte
oldukları Dernek Başkanının ifadesinden anlaşılmaktadır. Yazıda şu hususlar
da ifade edilmiştir:Firmaların üretiminin büyük bir kısmını 18 mm kalınlığındaki
yonga ve lif levhalar oluştururken, 16 mm kalınlığında yonga ve lif levha da
ihraç edilmek amacıyla üretilmektedir. Türkiye'de iç tüketime dönük olarak da
16 mm kalınlığında yonga/lif levhalar üretilebilmekle birlikte, bu üretim, iç
tüketimin temel olarak standart kalınlık olarak kabul edilen 18 mm'de
yoğunlaşmasından dolayı çok sınırlı seviyede kalmakta ve genelde siparişe
dayalı olarak gerçekleşmektedir. 16 mm kalınlıktaki ürünlerin ihraç
edilememeleri halinde, Türkiye'de baz kalınlığın 18 mm olarak kabul edilmiş
olmasından dolayı iç piyasada pazarlanma imkanları sınırlı olmakta, bu durum
da firmaların 16 mm kalınlıktaki üretimlerinin maliyetlerini ve risklerini artıran
bir unsur olarak, yurtdışı piyasalardaki rekabet güçlerini sınırlandırmaktadır.
Bu çerçevede anlatılmak istenen; teşebbüslerin kendi tercihleri doğrultusunda
zaten 16 mm kalınlıkta üretim yaptığı, ancak bu kalınlığın 18 mm'de olduğu
gibi baz kalınlık olarak kabul görebilmesi için tüm sektörün bu kararı birlikte
alıp, hep birlikte uygulamaya geçmesinin gerekli olduğudur. Bu gereklilik söz
03-56/650-298
8
konusu kararın menteşe, çivi, kulp, mıknatıs üreticileri ile kaplamacılar gibi
imalat sanayinin birçok kesimini ilgilendirmesinden ve bu kesimlerin ürettikleri
ürünlerin 16 mm yonga ya da lif levha ile uyumlu hale getirilmesinden
kaynaklanmaktadır. Diğer yandan sektör yetkililerinden alınan bilgilere göre,
bu uyumlu hale getirme gerekliliği nedeniyle baz kalınlık olarak 16 mm'ye
geçiş bir anda sağlanamayacak, bir veya bir kaç senelik bir zaman diliminde
kademeli olarak gerçekleşecektir. Sektörde ve ilgili tüm yan sanayi
bakımından işleyebilir ve kabul gören yeni bir baz kalınlığın getirilmesi ancak
tüm sektörün ortak iradesiyle mümkün olabilecektir.
Öte yandan bildirim konusu kararın, hem yukarıda değinildiği üzere katılım,
şeffaflık ve tüm endüstriye belli bir standart getirilmesine yönelik olma
unsurları bakımından hem de kararın sektörün çok büyük bir kesiminin talebi
doğrultusunda alınmış olması yönüyle mevcut rakipleri pazar dışına
çıkarmaya yönelik bir amacının varlığından bahsetmek mümkün değildir.
Nitekim Dernek Başkanı ve sektör yetkililerinden alınan bilgilere göre mevcut
durumda pazarda faaliyet gösteren firmaların tümü gelen talep ya da
siparişlere göre 4 mm kalınlıktan 30 mm kalınlığa kadar genel olarak çift
sayılara tekabül eden kalınlıklarda ürün üretebilmektedirler. Yonga ya da lif
levhanın kalınlığının değiştirilmesi için yapılması gereken tek işlem aynı press
makinesinin kalınlık ayarının değiştirilmesidir. Bu çerçevede pazarda yerleşik
firmalar kadar pazara giriş yapmayı planlayan firmalar bakımından da 16 mm
kalınlıkta yonga ve/veya lif levha üretmenin herhangi bir maliyeti ya da zorluğu
bulunmamaktadır. İşlemin ek bir maliyet ya da yatırım gerektirmemesi mevcut
ya da potansiyel her firmanın kolaylıkla söz konusu kalınlıkta yonga ve/veya lif
levha üretebilecek olması, bildirim konusu kararın mevcut ya da potansiyel
rakiplerin pazar dışına çıkarılmasına yönelik bir amacının olmadığını ya da
böyle bir etki meydana getirmeyeceğinin göstergesidir.
Bu noktada belirtilmesi gereken diğer bir konu da, kararın teşebbüslerin 18
mm kalınlıkta üretim yapmalarına ve bu ürünleri satmalarına yönelik hiç bir
kısıtlama içermediğidir. Dernek Başkanı ve sektör yetkililerinden alınan
bilgilere göre mevcut durumda her firma 4-30 mm kalınlıklar arasında istediği
ürünü üretip satabilmektedir; karar sonrasında da isteyen her firma 18 mm
kalınlıkta ürünler üreterek satabilecektir. Dolayısıyla teşebbüslerin bu hususta
tercih hakları her zaman bulunmaktadır. Söz konusu kararla amaçlanan artık
hiçbir firmanın 18 mm kalınlıkta yonga ve/veya lif levha üretmemesi değil, 16
mm’nin baz kalınlık olarak kabulünün sağlanıp ilgili imalat kesimlerinin de bu
kalınlığı baz almaları ve sonuçta uyumun sağlanabilmesidir. Tüm bunlara ek
olarak, sektör yetkililerinin de belirttiği üzere sonuçta bildirim konusu kararın
bir anlam ifade etmesinin ya da uygulanmasının temel belirleyicisi taleptir.
Teşebbüsler hangi kalınlıkta olursa olsun sonuçta talebe göre üretim yapmak
durumundadırlar.
Teşebbüs birliğinin bu kararıyla yabancı ülkelerin standartlarına uyum
sağlanmış ve ihracat bakımından karşılaşılan güçlükler azaltılmış olacaktır.
Ayrıca sektör yetkililerinden alınan bilgilere göre baz kalınlığın 16 mm'ye
düşürülmesi önemli bir hammadde tasarrufunu da beraberinde getirecektir.
Yonga/lif levhaların maliyetini oluşturan en önemli kalem odun maliyetidir. Bu
uygulama sonucunda odun bakımından hammadde sıkıntısı çekilen sektörde
03-56/650-298
9
kullanılan ağaçtan %11.1 oranında tasarrruf sağlanacaktır. Üretim sürecinde
kullanılan, tutkal, çeşitli kimyevi maddeler ve enerji de dikkate alındığında tüm
girdi maliyetlerindeki azalma tüketicinin % 10-15 oranında daha düşük fiyatla
yonga/lif levha elde etmesine olanak verecektir. Dosya mevcudu bilgi ve
belgeden; maliyetlerdeki düşüşün, sektörün yabancı firmalarla rekabet gücünü
dolayısıyla ihracat imkanlarını artıracağı, yonga/lif levhanın kalınlığı azaldıkça
daha kaliteli olması gerektiği, bu çerçevede kalitenin de artacağı
anlaşılmaktadır.
I. SONUÇ
Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında;
Yonga Levha Sanayicileri Derneği’ni oluşturan üreticilerin sektör genelinde 18
mm’lik kalınlıkta üretilen standart ve baz kalınlıkta ürünlerin yerine 16 mm
kalınlığında ürün üretmek konusunda Dernek bünyesinde alınan teşebbüs
birliği kararının, teşebbüslerin kendi tercihleri doğrultusunda 16 mm veya 18
mm baz kalınlıkta üretim yapabilmelerinin kısıtlanması riskini ve teşebbüsler
için dışlanma olasılığını doğurmayacağı düzenlenen rapora ve incelenen
dosya kapsamına göre anlaşıldığından, söz konusu karara 4054 sayılı
Kanun'un 8. maddesi uyarınca menfi tespit belgesi verilmesine
OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.
03-56/650-298
10
Rekabet Kurulu’nun 14.08.2003 tarih ve 03-56/650-298 sayılı Kararı’na
KARŞI OY GEREKÇESİ
Yonga Levha Sanayicileri Derneğini oluşturan üreticilerin, 18 mm
kalınlıkta üretilen standart boy ve kalınlıktaki ürünlerin yerine,16 mm.,
kalınlığında ürün üretmek konusunda Dernek bünyesinde alınan teşebbüs
birliği kararına 4054 sayılı Kanun’un 8. Maddesi uyarınca menfi tespit belgesi
verilmesi, yukarıda belirtilen Kurul Kararı çerçevesinde OYÇOKLUĞU ile
kararlaştırılmıştır.
Sözkonusu olan teşebbüs birliği kararının 4054 sayılı Kanun
kapsamında menfi tespit incelemesine tabi tutulacak nitelikte olmadığı görüşü
ile ÇOĞUNLUK görüşüne katılma olanağı bulamadık.
Murat GENCER A.Ersan GÖKMEN
Kurul Üyesi Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy