Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2003-1-106
Karar Sayısı : 03-56/653-300
Karar Tarihi : 14.8.2003
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, Murat GENCER,
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Prof Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
Kublay ATASAYAR, Süreyya ÇAKIN
B- RAPORTÖR : M.Nazlı AKSOY
C-BAŞVURUDA
BULUNAN : - Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu
D- ŞİKAYET EDEN : - Orica Nitro Patlayıcı Maddeler Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Hülya Sok. No:45 Gazi Osman Paşa - Ankara
E-TARAFLAR : - Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu
06330 Tandoğan - Ankara
- Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu
Hipodrom Cad. No:12 Yenimahalle - Ankara
F- DOSYA KONUSU: Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu ile Türkiye
Kömür İşletmeleri Kurumu arasında imzalanmış bulunan "Trampa
Sözleşmesi"ne menfi tespit belgesi verilmesi talebi ve bu sözleşme ile
4054 sayılı Kanun'un ihlal edildiği iddiası.
G- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 30.7.2003 tarih ve 3606 sayı ile
giren Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumunun başvurusu üzerine, 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4, 6, 7 ve 8. maddeleri uyarınca
yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 1.8.2003 tarih, 2003-1-106/MM-03-
MNA sayılı Menfi Tespit Ön İnceleme Raporu, 8.8.2003 tarih,
REK.0.05.00.00/108 sayılı Başkanlık önergesi ile; Kurum kayıtlarına
13.8.2003 tarih ve 3898 sayı ile giren Orica Nitro Patlayıcı Maddeler Sanayi
ve Ticaret A.Ş.'nin şikayet dilekçesi üzerine yapılan inceleme sonucunda
düzenlenen 13.8.2003 tarih, 2003-1-116/BN-03-MNA sayılı Bilgi Notu,
14.8.2003 tarih, REK.0.05.00.00/110 sayılı Başkanlık önergesi ile 03-56 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H- İDDİALARIN ÖZETİ: Patlayıcı maddeler üretimi, pazarlanması ve satışı
alanında faaliyet gösteren Makine Kimya Endüstrisi Kurumu ile Türkiye Kömür
İşletmeleri Kurumu arasında imzalanan, kömür karşılığında patlayıcı madde
03-56/653-300
2
alımını içeren trampa sözleşmesinin 4054 sayılı Kanun'a aykırı olduğu iddia
edilmektedir.
I- RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Makina ve Kimya Endüstrisi
Kurumu (MKEK) ile Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu (TKİ) arasında yapılan
trampa sözleşmesinin Kanun’un 4, 6 ve 7. maddelerine aykırılık
oluşturmaması nedeniyle, talep edilen menfi tespit belgesinin Kanun’un 8.
maddesi uyarınca verilebileceği; ilgili bilgi notunda, şikayet dilekçesinde
belirtildiği şekilde TKİ'nin tüm patlayıcı alımlarını MKEK'dan yapmayı taahhüt
ettiği hususunun gerçeği yansıtmadığı, trampa sözleşmesinin, tarafların yıllık
ihtiyaçlarının bir kısmını karşılamaya yönelik olduğu ve sınırlı miktarları konu
edindiği, anlaşma konusu miktar ile pazardaki firmaların satış miktarları
karşılaştırıldığında pazardaki rekabeti etkileyecek bir durumun söz konusu
olmayacağı, dolayısıyla söz konusu anlaşmanın 4054 sayılı Kanun
kapsamında bir ihlal olarak değerlendirilemeyeceği ifade edilmektedir.
J- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
J.1. Taraflar
Başvuru konusu trampa sözleşmesinin tarafları olan MKEK ve TKİ Kamu
İktisadi Teşebbüsü niteliğinde kamu kuruluşlarıdır. MKEK, her türlü silah,
mühimmat, patlayıcı madde, makina ve malzeme üretimi ile pazarlanması
konusunda, TKİ ise, linyit üretimi ve satışı konusunda faaliyet göstermektedir.
J.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Şikayetçi Orica Nitro Patlayıcı Maddeler Sanayi ve Ticaret A.Ş. dilekçesinde;
patlayıcı maddeler üretimi, pazarlanması ve satışı alanında faaliyette
bulunduğunu, bu pazarda faaliyet gösteren MKEK ile TKİ arasında imzalanan,
kömür karşılığında patlayıcı madde alımını içeren trampa sözleşmesinin 4054
sayılı Kanun'a aykırı olduğunu ifade etmektedir.
Ayrıca TKİ ile MKEK arasında imzalanan sözleşmeye göre, TKİ'nin tüm
patlayıcı madde alımlarını MKEK'dan yapmayı, TKİ'nin de bu patlayıcı
maddeler karşılığında MKEK'ya kömür vermeyi taahhüt ettiği, patlayıcı madde
pazarının en büyük müşterilerinden birinin TKİ olduğu, TKİ ile MKEK arasında
imzalanan bu sözleşmenin şikayetçi firmayı piyasa dışına çıkarmak suretiyle
piyasadaki rekabet güçlerini yok ettiği de iddia edilmektedir.
Söz konusu sözleşmeye ilişkin olarak yapılan menfi tespit başvurusunda;
TKİ'nin yıllık 20.000 ton patlayıcı madde ihtiyacının bulunduğu, buna karşılık
yapılan anlaşmanın konusunu, MKEK'nın gereksinimi olan 31.000 ton linyit
kömürünü, TKİ'nin ihtiyacı olan 4.800 ton baranfo toz patlayıcı, 53 ton jelatinit
dinamit ve 25 ton toz grizütin dinamit ile trampa yapılmasının oluşturduğu
ifade edilmektedir. Ayrıca, jelatinit ve grizütin dinamitin Türkiye'deki tek
üreticisinin MKEK olduğu, buna karşılık baranfo türü toz patlayıcının üretimini
yapan başka firmaların da bulunduğu, bu firmaların yıllık satışlarının ortalama
40.000 ile 60.000 ton arasında değiştiği ve sözleşmenin konusu olan 4.800
ton baranfo toz patlayıcının diğer firmaların satışlarını etkilemeyecek kadar az
03-56/653-300
3
miktarda olduğu da belirtilmektedir. Nitekim dosya mevcudu bilgilerden, TKİ
Satış Müdürü ile görüşüldüğü, MKEK'dan alınan patlayıcı miktarının yıllık
ihtiyaçlarının ancak %10'unu karşılayacak düzeyde olduğu, kalan miktarın ise
daha önceki yıllarda olduğu gibi ihale yoluyla diğer firmalardan tedarik
edilebileceği, MKEK ile yapılan anlaşma konusu patlayıcının önemli bir miktar
oluşturmadığı hususlarının ifade edildiği anlaşılmıştır.
Söz konusu sözleşmede, trampa edilecek malların cins, miktar ve özellikleri ile
teslimat şekil ve esasları ayrıntılı olarak düzenlenmiş, sözleşmenin süresi
Rekabet Kurulu tarafından menfi tespit belgesi verilmesini takiben 1 yıl olarak
belirlenmiştir.
Menfi tespit başvurusu kapsamında yapılan incelemede, trampa
sözleşmesinin, tarafların ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik alım-satım
sözleşmesinden ibaret olduğu, 4054 sayılı Kanun'un 4, 6, ve 7. maddeleri
kapsamında değerlendirilecek herhangi bir hüküm içermediği tespit edilmiştir.
Ayrıca, şikayet dilekçesinde belirtilen TKİ'nin tüm patlayıcı alımlarını
MKEK'dan yapmayı taahhüt ettiği iddiasının gerçeği yansıtmadığı, trampa
sözleşmesinin tarafların yıllık ihtiyaçlarının bir kısmını karşılamaya yönelik
olduğu ve sınırlı miktarları konu edindiği, anlaşma konusu miktar ile pazardaki
firmaların satış miktarları karşılaştırıldığında pazardaki rekabeti etkileyecek bir
durumun söz konusu olmayacağı anlaşılmıştır.
Bu çerçevede söz konusu anlaşmaya, 4054 sayılı Kanun'un 4, 6 ve 7.
maddelerine aykırılık oluşturmaması nedeniyle, Kanun'un 8. maddesi
uyarınca menfi tespit belgesi verilebileceği kanaatine varılmıştır.
K- SONUÇ
Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında;
1- Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu ile Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu
arasında imzalanmış bulunan "Trampa Sözleşmesi"nin 4054 sayılı
Kanun'un 4, 6 ve 7. maddelerine aykırılık oluşturmadığına, talep edilen
menfi tespit belgesinin Kanun'un 8. maddesi uyarınca verilmesine;
2- 13.8.2003 tarih, 3898 sayı ile Kurum kayıtlarına giren Orica Nitro Patlayıcı
Maddeler Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin şikayeti ile ilgili olarak yapılan
inceleme sonucuna göre, ilgili sözleşmenin pazardaki rekabeti olumsuz
etkileyecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, önaraştırma yapılmasına
veya soruşturma açılmasına gerek bulunmadığına, şikayetin reddine
OY BİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy