Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2003-4-23 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 03-73/879(a)-379
Karar Tarihi : 13.11.2003
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Kublay ATASAYAR,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B- RAPORTÖRLER : Mehmet YANIK, Hatice AKKAYA
C- BAŞVURUDA
BULUNAN : Uluslararası Taşımacılık ve Lojistik Hizmet
Üretenleri Derneği
D- İLGİLİ TARAF : Uluslararası Taşımacılık ve Lojistik Hizmet
Üretenleri Derneği
Hürriyet Cd. Bakış Sk. No:8/a Kaytaz Villa
34810 Şenlikköy Florya/İstanbul
E- DOSYA KONUSU: Uluslararası Taşımacılık ve Lojistik Hizmet Üretenleri
Derneği (UTİKAD)'nin uluslararası karayolu, havayolu, denizyolu,
demiryolu ile eşya, kargo taşımacılığı, acenteliği, organizatörlüğü,
müteahhitliği, komisyonculuğu, danışmanlığı ve benzeri konularda iştigal
eden gerçek ve tüzel kişi üyelerinin hizmet maliyetleri alanında
bilgilendirilmesi amacıyla üyelere veri aktarımı hususundaki Yönetim
Kurulu karar taslağına menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet
tanınması talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 12.03.2003 tarih ve 1006 sayı
ile giren başvuru üzerine düzenlenen 6.11.2003 tarih, 2003-4-23/MM-03-MY
sayılı Menfi Tespit/Muafiyet Ön İnceleme Raporu 10.11.2003 tarih,
REK.0.08.00.00/194 sayılı Başkanlık önergesi ile 03-73 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda,
- Uluslararası Taşımacılık ve Lojistik Hizmet Üretenleri Derneği Yönetim
Kurulunun çeşitli hizmet tarifeleri tespit edip üyelerine bildirmesinin 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesine aykırılık teşkil etmesi
nedeniyle menfi tespit verilmesinin mümkün olmadığı,
03-73/879(a)-379
2
- Söz konusu Karar taslağı için 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde
yapılan bireysel muafiyet değerlendirmesi sonucunda kararın anılan maddede
belirtilen şartların tamamını taşımadığı, dolayısıyla karara bireysel muafiyet
tanınmasının uygun olmayacağı,
görüşüne yer verilmiştir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. Ürün Pazarı
Mesleki dernek statüsünde bulunan UTİKAD’ın üyeleri uluslararası karayolu,
havayolu, denizyolu ve demiryolu ile eşya ve kargo taşımacılığı, acenteliği,
organizatörlüğü, müteahhitliği, komisyonculuğu ve danışmanlığı konularında
faaliyet göstermektedir. Bu çerçevede ilgili ürün pazarı tüketime taşıma, depoya
taşıma, yurtdışı parsiyel taşıma, yurtdışı komple taşıma, deniz, konteyner, hava,
demiryolu, intermodal taşımacılık ile dönüş lojistiği, antrepo, depolama, palet,
shrink, etiket, paketleme, kalite, montaj, gümrük, envanter, ortak plan lojistiği vb.
alt hizmetleri içeren “taşıma işleri komisyonculuğu” pazarı olarak belirlenmiştir.
H.1.2. Coğrafi Pazar
Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde ilgili coğrafi pazar, UTİKAD üyelerinin
faaliyet alanı dikkate alınarak "Türkiye Cumhuriyeti sınırları" olarak tespit
edilmiştir.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Bildirimin konusu, UTİKAD’ın dernek bünyesinde toplanan verileri kullanarak
çeşitli hizmetlerin maliyetlerini hesaplayıp, bu konuda üyelerini bilgilendirmesi
kararına, 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi uyarınca menfi tespit belgesi
verilmesi talebinden ibarettir. Bildirim Formunda Kurulun menfi tespit
başvurusunu reddetmesi halinde başvurunun muafiyet bildirimi olarak
değerlendirilmesi hususu belirtilmiştir.
H.2.1. Tespitler
Bildirim Formundaki ve eksiklik yazısına cevap olarak gönderilen yazıdaki
açıklamaların yetersiz bulunması üzerine, UTİKAD merkezinde Dernek Yönetim
Kurulu Başkan Yardımcısı ve Deniz Alt Komite Başkanı A… D… ile
görüşülmüştür. Görüşmede, ilgili şahıs tarafından UTİKAD’ın 2002 yılında
üyelerini ve müşterileri bilgilendirmek amacıyla yayınladığı bir hizmet ücret
03-73/879(a)-379
3
tarifesi bulunduğu, ancak 2003 yılında tarife yayınlamadıkları, bu konuda hukuki
belirlilik sağlamak amacıyla Kuruma başvurdukları ifade edilmiştir.
2002 UTİKAD Hizmet Ücret Tarifesi incelendiğinde karayolu, havayolu,
demiryolu, denizyolu ve antrepo başlıkları altında çeşitli hizmetlere ilişkin sabit
fiyatlara yer verildiği görülmektedir.
Tarife Kitapçığında, "Karayolu İthalat" başlığı altında,
Parsiyel Araçlar
0-50 kg 30 Euro+KDV
50-100 kg 35 Euro+KDV
100-250 kg 38 Euro+KDV
250-500 kg 40 Euro+KDV
500-750 kg 43 Euro+KDV ...
Komple Araçlar
- Antrepo tahliyesi 125 Euro+KDV
- Supalan, Fiktif, Yeddiemin 90 Euro+KDV
- Tehlikeli Madde Antreposuna Tahliye 200 Euro+KDV
"Karayolu İhracat" başlığı altında,
A.Parsiyel Taşımalar
FCR bedeli 50 Euro+KDV
Depolama, Aktarma, İstifleme 2 Euro+KDV
B. Komple Taşımalar
FCR bedeli 75 Euro+KDV
"Havayolu İthalat" başlığı altında,
- Ordino ve Acentelik ücreti 75 USD+KDV
- Banka transfer ücreti/cc fee % 2
"Havayolu İhracat" başlığı altında,
- Awb/Awa ücreti 40 USD
- Thc/Moc ücreti 40 USD
olarak belirlenmiştir.
Öte yandan, raportörlerce görüşülen 8 dernek üyesi şirketin yetkilileri UTİKAD'ın
fiyat tarifesi yayımladığını ifade etmişlerdir. Ayrıca, bu üyelerden önemli bir
bölümünün yetkilileri tarafından söz konusu tarifelere uyulduğu belirtilmiştir.
Bu çerçevede, menfi tespit konusunu oluşturan Yönetim Kurulu kararı ile
üyelere aktarılması düşünülen maliyet duyurularının, daha önce UTİKAD
tarafından hizmet ücret tarifesi adıyla yayımlandığı ve üyelere bildirilmesi
03-73/879(a)-379
4
öngörülen duyurulardaki kalemlerin maliyetler değil, fiyat tarifeleri olduğu
anlaşılmıştır.
H.2.2. Menfi Tespit Değerlendirmesi
4054 sayılı Kanun’un 8. maddesinde, “İlgili teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin
başvurusu üzerine Kurul, elinde bulunan bilgiler çerçevesinde bir anlaşmanın,
kararın, eylemin veya birleşme ve devralmanın bu Kanunun 4, 6 ve 7.
maddelerine aykırı olmadığını gösteren bir menfi tespit belgesi verebilir.” hükmü
yer almaktadır.
Bildirimin konusunu oluşturan çeşitli hizmet maliyetlerinin belirlenmesi (baz
fiyatların yayınlanması), Kanun’un 4. maddesinde sayılan hukuka aykırı ve
yasak haller arasında bulunan ve (a) bendinde “Mal veya hizmetlerin alım ya da
satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kar gibi unsurlar ile her türlü alım yahut
satım şartlarının tespit edilmesi” şeklinde belirtilen hale uygunluk, dolayısıyla
Kanun’un 4. maddesine aykırılık teşkil etmektedir.
UTİKAD tarafından yapılan bildirimde sürekli bahsi geçen “maliyet
duyurusu”nun aslında hizmet maliyetleri olmadığı, üyelere dağıtılan, sunulan
her bir hizmete temel teşkil eden baz fiyatlara ilişkin tarife kitapçıkları olduğu
Raportörlerce yapılan yerinde inceleme esnasında tespit edilmiştir. Bu
kapsamda tarife kararının üyeleri bağlayıcı nitelikte olmamasının, bir teşebbüs
birliği olan UTİKAD’ın baz fiyatı duyurularının 4054 sayılı Kanunu’nun 4.
maddesine aykırılığı hususunu etkileyen bir unsur oluşturmadığı açıktır.
Yayınlanan rehber fiyatlar vasıtasıyla üye teşebbüsler arasında rekabetçi
davranışların ortadan kaldırılması, işbirliği ve eşgüdüm gibi durumların ortaya
çıkması kuvvetle muhtemel hale gelmektedir. Kanun açısından teşebbüs birliği
kararlarında dikkat edilen esaslı unsur, bu kararın üyelerin ticari kararlarını
etkileme amaç veya etkisine sahip olup olmadığıdır. Bu bakımdan UTİKAD’ın
tarifelere ilişkin kararı da üyelerin rekabetçi davranışlarının eşgüdümüne neden
olabilecek niteliktedir.
Bu çerçevede, 4054 sayılı Kanun’un 3. maddesi uyarınca bir teşebbüs birliği
olan UTİKAD’ın alacağı teşebbüs birliği kararı niteliğindeki Yönetim Kurulu
Kararı ile düzenlenmesi öngörülen üye teşebbüslere çeşitli hizmet tarifelerinin
bildirilmesi, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırı olduğundan, karara
Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi verilmesi mümkün
değildir.
H.2.3. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi
4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde, aşağıda belirtilen şartların tamamının
varlığı halinde, Kurulun teşebüsler arası anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs
birlikleri kararlarının 4. madde hükümlerinin uygulanmasından muaf tutulmasına
karar verebileceği hükmü yer almaktadır:
03-73/879(a)-379
5
- Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve
iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması,
- Tüketicinin bundan yarar sağlaması,
- İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması,
- Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan
fazla sınırlanmaması.
Bildirim Formunda UTİKAD fiyat tarifelerinin gerekçesini;
- üyelerine serbest rekabet ortamında yürüttükleri fiyatları saptarken yararlı
olmak,
- üyelerini gerçekçi fiyatlar uygulamaya imkân veren verilerle donatmak,
- bilgi ve veri eksikliği sebebiyle zarar etmelerinin (fiyat tespit ederek) önüne
geçmek,
olarak belirtmektedir. Dolayısıyla, UTİKAD Yönetim Kurulu kararının yeni
gelişme ve iyileşmelere ya da ekonomik veya teknik gelişmeye neden olduğunu
ileri sürmek mümkün değildir.
Bir teşebbüs, bağımsız ticari kararlar alabilen ekonomik bir bütündür ve
sunduğu hizmetin fiyatını, kendi maliyet kalemleri ve piyasa koşullarını
gözönünde bulundurarak serbestçe belirler. Ancak bu karar sürecinde meslek
üst kuruluşunun hizmet fiyatları hakkında liste belirleyip yayınlaması -bu
sektörde faaliyet gösteren önemli teşebbüslerin de bu birliğe üye olduğu gerçeği
göz önünde bulundurulduğunda- firmanın fiyat kararını etkileyecek ve sektörde
oluşacak fiyatların, piyasa dengesi doğrultusunda değil, aksine yayınlanan fiyat
listeleri doğrultusunda şekillenmesine neden olacaktır.
Kanun’un 5. maddesine göre bir teşebbüs birliği kararına bireysel muafiyet
tanınabilmesi için, anılan maddede belirtilen tüm koşulların aynı anda
sağlanıyor olması Kanun hükmünün bir gereğidir. Yukarıda değerlendirilmesi
yapılan ilk koşulun sağlanamaması sebebiyle diğer koşullar bakımından
herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır. Bu çerçevede bildirime konu karara
bireysel muafiyet tanınmasının da mümkün olmadığı kanaatine varılmıştır.
İ- SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. Uluslararası Taşımacılık ve Lojistik Hizmet Üretenleri Derneği Yönetim
Kurulunun çeşitli hizmet tarifeleri tespit edip üyelerine bildirmesinin 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesine aykırılık teşkil etmesi
nedeniyle menfi tespit belgesi verilemeyeceğine,
03-73/879(a)-379
6
2. Söz konusu Karar taslağı için 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde
yapılan bireysel muafiyet değerlendirmesi sonucunda, kararın anılan maddede
belirtilen şartların tamamını taşımadığı anlaşıldığından karara bireysel muafiyet
tanınamayacağına,
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy