Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2003-2-71 (Devralma/Birleşme)
Karar Sayısı : 03-75/921-387
Karar Tarihi : 20.11.2003
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
Kublay ATASAYAR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B- RAPORTÖR : Barış EKDİ
C- BAŞVURUDA
BULUNAN : - Sebit Eğitim ve Bilgi Teknolojileri A.Ş.
Atatürk Bulvarı 199/16 Kavaklıdere/Ankara
- Siemens Business Services Sistem Hizmetleri A.Ş.
Temsilcileri: Dr. Saim BALADIN
M.Mebusan Cad. No:129 K-4 Fındıklı/İstanbul
D- TARAFLAR : - Siemens Business Services Sistem Hizmetleri A.Ş.
Noramin İş Merkezi K-2 Ayazağa/İstanbul
- Doğuş Holding A.Ş.
Büyükdere Cad. No:65 Maslak/İstanbul
E- DOSYA KONUSU: Sebit Eğitim ve Bilgi Teknolojileri A.Ş. hisselerinin
tamamının Siemens Business Services Sistem Hizmetleri A.Ş.’ye
devredilmesi ve Sebit Eğitim ve Bilgi Teknolojileri A.Ş.’nin Siemens
Business Services Sistem Hizmetleri A.Ş. ile birleşmesi işlemlerine izin
verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 10.9.2003 tarih, 4361 sayı ve
15.9.2003 tarih, 4450 sayı ile giren ve en son 31.10.2003 tarih, 5273 sayı ile
eksiklikleri tamamlanan başvuru üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulundan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri
uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 17.11.2003 tarih, 2003-2-71/Öİ-
03-BE sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, REK.0.06.00.00/142 sayılı
Başkanlık önergesi ile 03-75 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
a) Doğuş Holding A.Ş. tarafından kontrol edilmekte olan ve yazılım piyasasında
faaliyette bulunan Sebit Eğitim ve Bilgi Teknolojileri A.Ş.’nin hisselerinin
Siemens Business Services Sistem Hizmetleri A.Ş.’ye devredilmesi işleminin,
03-75/921-387
2
1997/1 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ’in 2. maddesi kapsamında bir işlem olduğu ve
aynı Tebliğin 4. maddesi uyarınca Rekabet Kurulunun iznine tabi olduğu,
4054 sayılı Kanunun 7. maddesi kapsamında hakim durum yaratmaya ya da
mevcut hakim durumu daha da güçlendirmeye yönelik bir işlem olduğuna ya
da işlem sonrasında herhangi bir mal veya hizmet piyasasında rekabetin
önemli ölçüde azalacağına dair herhangi bir bulguya ulaşılamaması
nedeniyle işleme izin verilmesi gerektiği,
Ancak, Doğuş Holding A.Ş. ve Siemens Business Services Sistem Hizmetleri
A.Ş.’nin bildirim yükümlülüklerini süresi içinde yerine getirmemeleri nedeniyle
4054 sayılı Kanunun 16. maddesinin birinci fıkrası (c) bendi ve 2003/1 sayılı
Tebliğ gereğince 2.311.902.000’er TL. para cezası ile cezalandırılmaları
gerektiği,
b) Sebit Eğitim ve Bilgi Teknolojileri A.Ş.’nin, Siemens Business Services Sistem
Hizmetleri A.Ş. ile birleşmesi işleminin, tarafların aynı ekonomik bütünlük
içinde yer alması ve dolayısıyla işlem sonrasında Sebit Eğitim ve Bilgi
Teknolojileri A.Ş.’nin kontrolünde herhangi bir değişikliğe yol açmaması
nedeniyle 1997/1 sayılı Tebliğin 2. maddesi kapsamında birleşme, devralma
veya ortak girişim olarak değerlendirilemeyeceği ve işlem için Rekabet
Kurumundan izin alınmasına gerek bulunmadığı
ifade edilmiştir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Bildirime Konu İşlemler
Söz konusu bildirimler;
1. Doğuş Holding A.Ş. tarafından kontrol edilmekte olan ve yazılım piyasasında
faaliyette bulunan Sebit Eğitim ve Bilgi Teknolojileri A.Ş.’nin (SEBİT)
hisselerinin Siemens Business Services Sistem Hizmetleri A.Ş.’ye (SBS)
devredilmesi işlemine 4054 sayılı Kanunun 8. maddesi uyarınca menfi tespit
belgesi verilmesi;
2. SEBİT'in, SBS ile Türk Ticaret Kanunu’nun 451. maddesi gereğince
devralınmak suretiyle birleşmesi işlemine 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında
Rekabet Kurulunun iznine tabi olmadığını belirten bir belge verilmesi
taleplerinden oluşmaktadır. Yukarıda yer verilen iki işlemden ikincisinin
geçerliliğinin ilk işlemin geçerli olmasına bağlı olduğu dikkate alınarak, iki işlem
de bu kararda değerlendirilmiştir.
H.2. Devralma İşlemi
SEBİT’in ortaklık paylarının %99.18’ine sahip olan Doğuş Holding A.Ş. ve geri
kalan paylara sahip olan Doğuş İnşaat ve Ticaret A.Ş., Doğuş Nakliyat ve Ticaret
A.Ş. ve Somtaş Tarım ve Ticaret A.Ş., 4.7.2003 tarihli yönetim kurulu
toplantılarında sahip oldukları payları muhtelif bedeller karşılığında SBS’ye
devretme kararı almışlardır. Aynı tarihte SEBİT yönetim kurulu da, şirketin
03-75/921-387
3
paylarının %0.78’ine sahip olan Ahmet ETİ’nin bu payları SBS’ye devretmesini
onaylamış ve anılan hisse devirlerinin ortaklık pay defterine işlenmesine karar
vermiştir.
Söz konusu devir işlemleri sonucunda SBS, SEBİT’in ortaklık paylarının tümüne
sahip olmuş, ancak aynı gün Ali Zafer İNCECİK, Çağlayan ARKAN, Mustafa
ÇAĞAN ve Işık Güngör ŞENSOY’a birer adet pay devretmiştir. SEBİT’in
devralma işlemi öncesinde ve sonrasındaki ortaklık payları aşağıdaki gibidir:
Tablo 1. SEBİT’in İşlem Öncesindeki Ortaklık Yapısı
Ortaklar Ortaklık Payı*(TL) Pay Oranı (%)
Doğuş Holding A.Ş. 11.981.366.647.000 99,18
Halil Ahmet ETİ 94.017.625.000 0,78
Doğuş İnşaat ve Ticaret A.Ş. 4.615.500.000 0,04
Doğuş Nakliyat ve Ticaret A.Ş. 114.000 0,00
Somtaş Tarım ve Ticaret A.Ş. 114.000 0,00
TOPLAM 12.080.000.000.000 100,00
Tablo 2. SEBİT'in İşlem Sonrasındaki Ortaklık Yapısı
Ortaklar Ortaklık Payı*(TL) Pay Oranı (%)
SBS 12.079.999.996.000 100,00
Ali Zafer İNCECİK 1.000 0,00
Mustafa ÇAĞAN 1.000 0,00
Işık ŞENSOY 1.000 0,00
Bülent TAŞAR 1.000 0,00
TOPLAM 12.080.000.000.000 100,00
*Payların herbiri 1.000 TL nominal değerdedir.
Yukarıdaki tablolardan da anlaşıldığı üzere, Doğuş Holding A.Ş. sahip olduğu
%99,18 ortaklık payı ile SEBİT’i kontrol etmekte iken, devralma işlemi sonrasında
SEBİT’in kontrolü SBS’ye geçmiştir.
H.2.1. Devralma İşlemine Konu ve Taraf Olan Teşebbüsler
H.2.1.1. Sebit Eğitim ve Bilgi Teknolojileri A.Ş. (SEBİT)
Dosya mevcudunda yer alan bildirim formunda belirtildiği üzere, SEBİT’in temel
faaliyet konuları her türlü yazılım ve donanım üretmek ve geliştirmek, bunların bir
araya getirilmesi suretiyle bilgi teknolojileri konusunda yeni ürünler ve sistemler
geliştirmek, mevcut ürünlerin adaptasyon ve yeni sürümlerini oluşturmak, çeşitli
ortamlarda bu ürünleri sunmak, pazarlamak, bilgi teknolojileri konusunda
araştırma, geliştirme, proje yönetimi ve danışmanlık hizmeti vermektir.
SEBİT’in kurumsal pazar açısından da çeşitli eğitim programları ve internet sitesi
hazırlama gibi faaliyetleri olsa da, temel uzmanlık alanı perakende pazarında
eğitim yazılımlarının üretilmesidir ve nitekim 2003 yılı cirosunun tamamı da eğitim
yazılımlarından elde edilmiştir.
03-75/921-387
4
SEBİT’in başlıca ürünleri aşağıdaki gibidir:
- Lise eğitimine yönelik olarak Akademedia ve Vitamin Eğitim CD’leri (Analitik
Geometri, Biyoloji, Coğrafya, Edebiyat, Felsefe-Mantık, Fizik, Geometri,
Kimya, Matematik, Psikoloji, Sosyoloji, Tarih, Türkçe, T.C. İnkılap Tarihi ve
Atatürkçülük gibi dersleri etkileşimli şekilde anlatan eğitim CD’leri),
- İlköğretim müfredatına yönelik olarak Vitamin Eğitim CD’leri,
- Piri, the Explorer Ship (Bilgisayar oyunu),
- Henüz üretim aşamasında olan ve piyasaya sürülmemiş olan Biyoskop,
Kimyaskop ve Fizikus adlı ürünler.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, SEBİT’in genel olarak yazılım piyasasındaki
pazar payının %…..’in altında olduğu anlaşılmaktadır. Bu alanda SEBİT’in en
büyük rakipleri yaklaşık %…..’lık pazar payı ile işletim sistemleri ve iş
uygulamaları üreten Microsoft ve yaklaşık %…..’lük pazar payı ile savunma
sanayi, kamu sektörü ve yurt dışındaki müşteriler için yazılım üreten
Havelsan’dır. Üçüncü sırada ise yaklaşık %…..’lik pazar payı ile e-devlet ve
çeşitli işletme çözümleri için gerekli yazılımları üreten IBM-Türk yer almaktadır.
H.2.1.2. Doğuş Holding A.Ş.
Doğuş Holding A.Ş., devralma işlemi öncesinde SEBİT’in ortaklık paylarının
%99,18’ine doğrudan ve %0,05’ine de bağlı ortaklıkları olan Doğuş İnşaat ve
Ticaret A.Ş., Doğuş Nakliyat ve Ticaret A.Ş. ve Somtaş Tarım ve Ticaret A.Ş.
vasıtasıyla sahiptir.
Doğuş Grubu bünyesinde yer alan Garanti Bilişim Teknolojisi ve Ticaret A.Ş.,
özellikle grup içinde iletişim ağı ve altyapı, çeşitli platformlarda uygulama yazılım
ve destek, sistem yönetimi, internet uygulamaları ve elektronik posta hizmetleri
vermekte ve bu konularda danışmanlık yapmaktadır.
SEBİT’in SBS’ye devri sonrasında Doğuş Holding A.Ş.’nin eğitim yazılımları
alanında faaliyette bulunan herhangi bir teşebbüste ortaklığı kalmamıştır.
H.2.1.3. Siemens Business Services Sistem Hizmetleri A.Ş. (SBS)
İşlem sonrasında SEBİT’in ortaklık paylarının tümünü devralan SBS’nin ortaklık
paylarının %99,99’u Siemens Business Services Verwaltungs GmbH tarafından
kontrol edilmektedir.
Bildirim Formunda belirtildiği üzere SBS, her türlü elektroteknik ve elektronik
mamullerin ithalatı, ihracatı ile her türlü bilgisayar, bilgiyazar ve bunlarla ilgili her
türlü sair elektronik parça ve komponentlerin ve her nevi bilgisayar
programlarının üretimi, ticareti ile lisans-alt lisans verilmesi ve alınması, her nevi
yazılım ve uygulama geliştirilmesi ve bunlarla ilgili servis hizmetlerinin
sağlanması işi ile iştigal etmektedir. Dosyada yer alan bilgilerden, SBS’nin
SEBİT’in faaliyetleri ile direk kesişen bir faaliyete bulunmadığı, bir başka deyişle
SBS’nin eğitim yazılımları piyasasında herhangi bir faaliyetinin bulunmadığı
anlaşılmıştır.
03-75/921-387
5
H.2.2. İlgili Pazar
H.2.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Devralmaya konu olan SEBİT, eğitim yazılımları pazarında faaliyet
göstermektedir. Eğitim yazılımları, talep esnekliği açısından ve arz ikamesi
açısından birbirinden farklı nitelikler göstermektedir:
Bilgisayar yazılımları, “işletim sistemi yazılımları”, “belirli bir ihtiyaca yönelik
olarak standart halde hazırlanan programlar (uygulama programları)”, "oyun
programları" ve “özel bir ihtiyaca yönelik olarak yazılan veya belirli program
parçacıklarının bir araya getirilmesi ile oluşturulan yazılımlar” olarak dört
kategoriye ayrılabilir.
İlk kategoride yer alan işletim sistemleri, diğer programların üzerlerinde
çalışmasına olanak sağlayan platformlardır. Windows, Linux, Solaris vb. ürünler
bu kategorinin en bilinen ürünleridir.
İkinci kategoride işletim platformlarında çalışan kelime işlem programları (MS
Word, WordPerfect vb.), elektronik hesaplama, tablolama ve veri analizli
programları (MS Excel, Lotus 1-2-3 vb.), veri yönetimi programları (MS Access
vb.), elektronik haberleşme ve zaman yönetimi programları (Outlook, MS
Schedule), ve bunların yer aldığı paketler (MS Office, StarOffice vb.),
mühendislik, dizayn vb. alanlarda kullanılan çizim programları (AutoCAD vb.),
fotoğraf ve görüntü işlemeye yönelik programlar (Adobe Photoshop, Adobe
Illustrator vb.), muhasebe programları, uygulama yazılımları yazmaya yönelik
programlar gibi programlar yer almaktadır1. Talep açısından bakıldığında aynı
işlevlere yönelik olarak hazırlanmış yazılımlar arasında ikame edilebilirlik söz
konusu iken, farklı işlevlere yönelik programlar arasında ikame edilebilirlikten söz
etmek mümkün değildir. Bir başka deyişle, çizim programının fiyatının artması
durumunda kullanıcının bunu hesap tablolama, veri işleme ya da zaman yönetimi
yazılımları ile ikame etmesi mümkün değildir. Ancak, günümüzde işletmelere
yönelik olarak satılan paketlerde, farklı işlevlere yönelik programlar bir araya
getirilmekte, bu durumda da söz konusu paketler arasında ikame edilebilirlik
gündeme gelmektedir.
Üçüncü grupta bilgisayar oyunları yer almaktadır. Oyunlar arasında ikâme
edilebilirlik yüksek olmakla beraber, oyunların yukarıdaki kategorilerde yer alan
işletim sistemleri ya da uygulama programlar ile ikame edilmeleri mümkün
değildir.
Dördüncü grupta yer alan yazılımlar ise, özel bir ihtiyaca yönelik olarak
hazırlanan yazılımlardır. Bir işletmenin belge yönetimine, görev paylaşımına, iş
akışına, bir makinenin veya makine grubunun belirli bir sonucu
gerçekleştirmesine yönelik olarak yazılan programlardır. Bu programlar ilgili işin
ihtiyacına göre ya doğrudan hazırlanır ya da hazır belirli program parçacıklarının
1 İnternet tarama programları (Explorer, Netscape vb) da aslında bu tür uygulama
programlarından olmakla beraber, bu programlar bazı durumlarda uygulama programlarına
platform sağlayacak işletim sistemleri gibi kullanılabildiğinden bir tür geçiş kategorisi olarak
değerlendirilebilir.
03-75/921-387
6
programcılar tarafından ilgili işin ihtiyacına göre bir araya getirilmesinden oluşur.
Genellikle kurumsal ihtiyaçlara yönelik olarak, kurumlara özgü hazırlanan ve ihale
edilen bu programların birbirleri ile ikame edilmeleri pek mümkün değildir.
İşlevleri açısından bakıldığında, eğitim yazılımları ikinci türde yer alan uygulama
yazılımları kategorisinde değerlendirilebilir. Daha önce de belirtildiği üzere, eğitim
yazılımlarına olan fiyatın artması durumunda kullanıcıların talebinin (kelime işlem,
elektronik posta, resim işleme gibi) diğer programlara yönelmesi söz konusu
olmadığından, eğitim yazılımları ayrı bir pazardır. Hatta, eğitim yazılımlarının da
birbirleri ile ikame edilebilirlikleri sınırlıdır:
Örneğin, okul öncesi eğitime ilişkin yazılımlar ilköğretime ve lise müfredatına
yönelik hazırlanan yazılımlarla ikame edilebilir nitelikte değildir. Benzer bir
şekilde, örneğin kimya dersine ilişkin olarak hazırlanan bir program matematik
programı ya da yabancı dil öğrenimine yönelik bir programla ikame edilemez.
Diğer yandan, söz konusu yazılımları üreten firmalar genellikle bu ürünlerin
tümünü üretmekte, ürünleri genellikle okul öncesi eğitim, ilköğretim, lise müfredatı
paketleri halinde satmakta ve/veya kullanıcılar da bu yazılımları paket halinde
satın almaktadırlar.
Arz ikamesi açısından bakıldığında ise, yazılım firmalarının farklı kategorilerdeki
ürünleri üretmeleri sıkça rastlanan bir durumdur. İşletim sistemi üreten
teşebbüslerin aynı zamanda uygulama yazılımları ve oyunlar da ürettikleri
gözlemlenmektedir. Bu nedenle, halihazırda yazılım ile uğraşan teşebbüslerin
eğitim yazılımı pazarına girişleri açısından bir engel görünmemektedir. Bunun
yanı sıra, başka ülkelerde başka dillerde üretilen yazılımların da pazara girmek
isteyen yazılım firmaları tarafından Türkçe’ye uyarlanarak piyasaya sürülmesi
mümkündür. Ancak, arz ikamesinin ilgili pazarın tespiti açısından, talep
esnekliğine göre ikincil derecede önemli olduğu, hakim durum
değerlendirilmesinde dikkate alınacağı da göz önünde bulundurulmalıdır.
Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında, ilgili ürün pazarı "okul öncesi eğitim,
ilköğretim ve lise öğrenimine yönelik eğitim yazılımları" pazarı olarak
belirlenmiştir.
H.2.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Yazılım ürünleri Türkiye genelinde satılmakta olduğundan ve pazar farklılaşması
yaratacak faktörlerin bulunmamasından dolayı ilgili coğrafi pazar "Türkiye
Cumhuriyeti sınırları" olarak kabul edilmiştir.
H.2.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.2.3.1. İşlemin 1997/1 Sayılı Tebliğ Kapsamında Değerlendirilmesi
Bildirime konu devralma işlemi ile, SEBİT'in kontrolü Doğuş Holding A.Ş.'den
SBS'ye geçmektedir. Kontrolü devralan ve devreden teşebbüslerin birbirinden
bağımsız teşebbüsler olduğu dikkate alındığında, söz konusu işlem 1997/1 sayılı
Tebliğin birleşme ve devralma sayılan hallerin belirlendiği 2. maddesinin,
“Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut
ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi
03-75/921-387
7
olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi” şeklindeki (b) bendi
kapsamında bir "devralma"dır.
Söz konusu Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik "İzne Tabi Birleşme veya
Devralmalar" başlıklı 4. maddesinde, “birleşme veya devralmayı gerçekleştiren
teşebbüslerin ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında,
toplam pazar paylarının, piyasanın %25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa
bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirası’nı aşması halinde Rekabet
Kurulundan izin almaları zorunludur.” hükmü getirilmiştir.
Doğuş Holding A.Ş. genel olarak yazılım ve bilişim piyasasında bağlı ortaklığı
vasıtasıyla faaliyet göstermekle birlikte, dosya mevcudu bilgilerden Doğuş
Holding A.Ş.’nin veya (SEBİT dışındaki) bağlı ortaklıklarından herhangi birinin
eğitim yazılımları piyasasında faaliyet göstermediği anlaşılmaktadır.
Benzer şekilde, SEBİT’i devralan SBS de yazılım ve donanım alanında faaliyet
göstermekle birlikte, SBS’nin bağlı ortaklıklarının veya SBS’nin bağlı bulunduğu
Siemens Business Services Verwaltungs GmbH’nin ilgili pazarda faaliyet
gösterdiğine dair herhangi bir bilgiye ulaşılamamıştır.
Bu çerçevede, Doğuş Holding A.Ş. ve SBS’nin ilgili pazarda herhangi bir pazar
payından veya cirosundan söz etmek mümkün olmadığından, SEBİT’in pazar
payı ve cirosu dikkate alınmıştır.
Dosya mevcudu bilgi belgelerden, SEBİT’in pazar payının %….., 2002 yılı
cirosunun ise …………………....-TL. olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla SEBİT’in
pazar payının anılan Tebliğde belirtilen %25'lik pazar payı eşiğini aşması
nedeniyle söz konusu işlem, Rekabet Kurulundan izin alınması gereken bir
devralma işlemidir.
4054 sayılı Kanunun 7. maddesine göre "Bir ya da birden fazla teşebbüsün
hakim durum yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik
olarak, ülkenin bütünü yahut bir kısmında rekabetin önemli ölçüde azaltılması
sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün ya da
kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya
bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları,
miras yoluyla iktisap durumu hariç olmak üzere, devralması hukuka aykırı ve
yasaktır."
Dosya mevcudunda, SEBİT’in ilköğretim ve lise müfredatına yönelik eğitim
yazılımları alt pazarında, yaklaşık %….. pazar payı ve aynı pazarda faaliyet
gösteren üç rakibinin (Mobilsoft Mobil Bilgi ve İletişim Teknolojileri A.Ş., Logo
Business Solutions kuruluşu olan Logomotif ve Bilden Ltd. Şti.) bulunduğu
belirtilmiştir.
SEBİT, 2001 ve 2002 yıllarında sırasıyla 6.807.926.000.000.-TL. ve
6.840.321.000.000.-TL zarar etmiştir. Bildirim formunda belirtilen şekliyle bu zarar
kısmen Kasım 2000 ve sonraki ekonomik krizler nedeniyle bu piyasadaki
daralmadan kaynaklanmaktadır.
03-75/921-387
8
Arz yönünden bakıldığında, bir yazılım firmasının işletim sistemlerinden
uygulama programlarına ve oyun yazılımlarına kadar pek çok farklı kategorideki
yazılımı üretebileceği bilinmektedir. Bu açıdan bakıldığında, eğitim yazılımı
üretimi için öncelikle gerekli yazılım teknolojisine sahip olmak ve ikinci olarak da
içeriği hazırlayıp sunmak önemlidir. Bu nedenle, bu aşamada eğitim yazılımı
piyasasında faaliyette bulunmayan teşebbüslerin kısa zamanda bu piyasa için de
üretim yapacak hale gelmeleri mümkündür. Piyasaya girmek isteyecek
teşebbüslerin, aynı zamanda yabancı dildeki içeriği Türkçe’ye çevirmesi ve
ülkemiz müfredatına uyarlaması da mümkündür.
Daha önce de belirtildiği üzere SBS, SEBİT ile aynı piyasada faaliyette
bulunmamaktadır ve SEBİT’in yeniden yapılanmasını hedeflemektedir. Söz
konusu devralma işlemi sonrasında ilgili pazarda veya başka bir pazarda hakim
durum yaratılacağına ilişkin herhangi bir bulguya ulaşılamamıştır. Bu nedenlerle
söz konusu işleme 4054 sayılı Kanunun 7. maddesi çerçevesinde izin
verilmesinde bir sakınca görülmemektedir.
H.2.3.2. İşlemin Süre Yönünden İncelenmesi
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, SEBİT’in devrine ilişkin işlemlerin 4.7.2003
tarihinde gerçekleştirildiği ve SEBİT’in aynı tarihte 2003/10 sayılı Yönetim Kurulu
Kararı ile söz konusu devirlerin kabul edilerek pay defterine işlenmesine karar
verdiği anlaşılmaktadır.
Aynı şekilde söz konusu pay değişiklikleri, Doğuş Holding A.Ş., Doğuş İnşaat ve
Ticaret A.Ş., Doğuş Nakliyat ve Ticaret A.Ş., Somtaş Tarım ve Ticaret A.Ş., Halil
Ahmet ETİ, Siemens Business Services Sistem Hizmetleri A.Ş., Ali Zafer
İNCECİK, Mustafa ÇAĞAN, Işık ŞENSOY, Bülent TAŞAR’a ilişkin iştirak
tablolarına da işlenmiştir. Bunu müteakip, SEBİT’in yeni ortaklık yapısı 4.9.2003
tarih ve 5878 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde yayımlanmıştır.
Ayrıca, SEBİT’in 21.7.2003 tarihinde yapılan Olağanüstü Genel Kurul
Toplantısı’nda yeni ortaklar, yeni bir yönetim kurulu atamış ve Türk Ticaret
Kanunu'nun 451. maddesi ve Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 37 ve 39. maddeleri
çerçevesinde SEBİT’in feshedilerek SBS ile birleşmesi için Yönetim Kurulunun
yetkilendirilmesine karar vermiştir. Durum, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nin
4.8.2003 tarih ve 5855 sayılı nüshasında yayınlanmıştır.
Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında, SEBİT’in devralınması işleminin 4.7.2003
tarihi itibarıyla tamamlanarak taraflar ve üçüncü kişiler açısından hüküm ve
sonuç doğuracak hale geldiği, tarafların işlem vasıtasıyla elde ettikleri yetkileri
kullanmaya başlamış oldukları, buna karşın, işlemin Kuruma bildirimi için ilk
dilekçenin 10.9.2003 tarihinde verildiği ve bildirimin 31.10.2003 tarihinde
tamamlandığı dikkate alındığında, devralma işleminin taraflarının bildirim
yükümlülüklerini süresi içinde yerine getirmedikleri görülmektedir. Bir başka
ifadeyle işlem gerçekleştirildikten sonra Kuruma başvuruda bulunulmuştur.
4054 sayılı Kanun'un 7., 10. ve 11. maddeleri ile düzenlenen birleşme ve devir
işlemlerine ilişkin izin sistemi, bu işlemlerin gerçekleştirilmeden önce Kurul'a
bildirilmesini gerektirmektedir. Bu durum, teşebbüslerin hak ve yükümlülüklerinin
03-75/921-387
9
belirlendiği 1997/6 sayılı Tebliğ’in 7. maddesi ikinci fıkrasının, "Tebliğ
kapsamındaki birleşme ve devralmalardan Tebliğ'in 2 nci ve 4 üncü maddesi ile
Rekabet Kurulu’nun iznine bağlı kılınan her türlü birleşme ve devralmanın,
işlemin yapılmasından uygun bir süre (tercihen 30 gün) önce, Kurulumuza
bildirilmesi ve Kurul’dan izin alınması zorunludur." şeklindeki hükmünde de ifade
edilmiştir. Bu çerçevede, dosya konusu işlemin bildirilmesinde ilgili sürelere
uyulmadığı anlaşıldığından 16. maddenin birinci fıkrasının (c) bendi ve aynı
maddenin üçüncü fıkra müeyyidelerinin uygulanması gerekmektedir.
H.3. Birleşme İşlemi
SEBİT 21.7.2003 tarihli Olağanüstü Genel Kurul Toplantısında, Türk Ticaret
Kanunu'nun 451. maddesi ve Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 37 ve 39. maddeleri
çerçevesinde SEBİT’in tavsiyesiz infisah suretiyle SBS ile birleşmesi için Yönetim
Kurulunun yetkilendirilmesine karar verilmiştir.
SEBİT’in ortaklık paylarının yaklaşık %100’üne halihazırda SBS’nin sahip olduğu
dikkate alındığında, söz konusu işlem ekonomik bütünlük içinde yer alan
şirketlerce gerçekleştirilen bir işlemdir.
4054 sayılı Kanunun 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğin 2.
maddesinin (b) bendinde "Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir
teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da
kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya
kontrol etmesi" birleşme veya devralma sayılan haller olarak öngörülmüştür.
Aynı Kanunun 3. maddesinde ise teşebbüs kavramı, "piyasada mal veya hizmet
üreten, pazarlayan, satan gerçek ve tüzel kişilerle bağımsız karar verebilen ve
ekonomik bakımdan bir bütün teşkil eden birimler" şeklinde tanımlanmıştır. Bir
başka deyişle anılan hükümden, ekonomik faaliyetleri sırasında piyasada
bağımsız karar veremeyen gerçek ve tüzel kişilerin, birbirinden ayrı hukuki
kişilikleri olsa dahi, pay sahipliği ve karar alma süreçlerini etkileyebilme gücü
bakımından kontrolü altında bulundukları, gerçek veya tüzel kişilerle birlikte
ekonomik bir bütün oluşturdukları ve tek bir teşebbüs sayılmaları gerektiği
anlaşılmalıdır.
Başvuruya konu işlemin tarafları olan; SEBİT ve SBS'nin ortaklık yapılarının
incelenmesi sonucunda, tarafların aynı ekonomik bütünlük içerisinde bulunmaları
ve tek bir teşebbüs olarak kabul edilmeleri nedeniyle, söz konusu işlemin, 1997/1
sayılı Tebliğin anılan maddesi kapsamında birleşme işlemi olmadığı kanaatine
varılmıştır.
I.SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1-a) Doğuş Holding A.Ş. tarafından kontrol edilmekte olan ve yazılım piyasasında
faaliyette bulunan Sebit Eğitim ve Bilgi Teknolojileri A.Ş.’nin hisselerinin Siemens
Business Services Sistem Hizmetleri A.Ş.’ye devredilmesi işleminin, 1997/1 sayılı
Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ’in 2. maddesi kapsamında ve aynı Tebliğin 4. maddesi uyarınca Rekabet
Kurulunun iznine tabi olduğuna; diğer yandan 4054 sayılı Kanunun 7. maddesi
03-75/921-387
10
kapsamında hakim durum yaratmaya ya da mevcut hakim durumu daha da
güçlendirmeye yönelik bir işlem olduğu ya da işlem sonrasında herhangi bir mal
veya hizmet piyasasında rekabetin önemli ölçüde azalacağı yönünde herhangi bir
bulguya ulaşılamaması nedeniyle işleme izin verilmesine OY BİRLİĞİ ile;
b- i) Doğuş Holding A.Ş. ve Siemens Business Services Sistem Hizmetleri
A.Ş.’nin bildirim yükümlülüklerini süresi içinde yerine getirmemeleri nedeniyle
4054 sayılı Kanunun 16. maddesinin birinci fıkrası (c) bendi ve 2003/1 sayılı
“4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 16 ve 17 nci
Maddelerinde Düzenlenmiş Olan İdari Para Cezalarının 31/12/2003 Tarihine
Kadar Geçerli Olmak Üzere Artırıldığının Duyurulmasına İlişkin Tebliğ” uyarınca
ayrı ayrı 2.311.902.000.- (ikimilyarüçyüzonbirmilyondokuzyüzikibin) TL, para
cezası ile cezalandırılmalarına,
ii) Bununla birlikte, devreden taraf Doğuş Holding A.Ş.’nin yönetim kurulunda
görevli Ferit Faik ŞAHENK, Yücel ÇELİK, Gönül TALU, Süleyman SÖZEN, Sadi
GÖĞDÜN, Hüsnü AKHAN, Aclan ACAR, Yücel ARAT ve Ahmet
KURUTLUOĞLU'na ve devralan taraf Siemens Business Services Sistem
Hizmetleri A.Ş.’nin yönetim kurulunda görevli Gerhard DRAH, Ali Zafer İNCECİK,
Mustafa ÇAĞAN ve Keith Edward WILSON'a 4054 sayılı Kanunun 16. maddesi
üçüncü fıkrası hükmü ve 2003/1 sayılı Rekabet Kurulu Tebliği uyarınca
adıgeçenlerin herbirine ayrı ayrı, yukarıda verilen cezanın %10’u oranında olmak
üzere 231.190.200.- (ikiyüzotuzbirmilyonyüzdoksanbinikiyüz) TL idari para cezası
verilmesine OY ÇOKLUĞU ile;
2- Sebit Eğitim ve Bilgi Teknolojileri A.Ş.’nin Siemens Business Services Sistem
Hizmetleri A.Ş. ile birleşmesi işleminin, tarafların aynı ekonomik bütünlük içinde
yer alması ve dolayısıyla işlem sonrasında Sebit Eğitim ve Bilgi Teknolojileri
A.Ş.’nin kontrolünde herhangi bir değişikliğe yol açmaması nedeniyle 1997/1
sayılı Rekabet Kurulunda İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ’in 2. maddesi kapsamında birleşme, devralma veya ortak girişim
olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, bu işlem için Rekabet Kurulundan
izin alınmasına gerek bulunmadığına OY BİRLİĞİ ile;
karar verilmiştir.
03-75/921-387
11
KARŞI OY GEREKÇESİ
4054 sayılı Kanun’un 10/2., 11. ve 12. maddelerinde birleşme ve
devralmaların “Kurul’a bildirimi”nden söz edilmekte, 11. maddede ayrıca işlemin
bildirilmemesi halinde Kurul’un herhangi bir şekilde haberdar olduğu zaman (diğer
bir anlatımla re’sen) yapacağı incelemeden sonra bildirmeme cezası uygulanacağı
öngörülmektedir. Kanun’un 16/1-c maddesinde, birleşme veya devralmanın
bildirilmemesi halinde ceza verileceği belirtilmekte olup (cümlenin sonunda geçen
“süresi içinde” tabirinin, anlaşma ve uyumlu eylemlerin yapıldıkları tarihten itibaren
bir aylık bildirim süresine dair 10. maddenin birinci fıkrasında bahsedilen süre ile
ilgili olduğu) bildirimin, işlemin gerçekleştirilmesinden önce yapılmaması halinde
ceza verileceğine dair Kanun’da açık bir hüküm bulunmamaktadır.Olayda, ilgili
tarafca yapılan bir bildirim üzerine Kurul’ca inceleme yapıldığından (diğer bir
anlatımla Kurul’ca re’sen inceleme yapılmadığından) artık bildirmeme cezası
verilemeyeceği düşüncesiyle Rekabet Kurulu’nun 20.11.2003 tarih ve 03-75/921-
383 sayılı kararının sonuç bölümünün (1-b) bendinde sayın çoğunluğun görüşüne
katılmıyorum.
R. Müfit SONBAY
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy