Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2003-4-170 (Menfi Tespit)
Karar Sayısı : 03-76/932-390
Karar Tarihi : 4.12.2003
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : R. Müfit SONBAY, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Kublay ATASAYAR,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B- RAPORTÖRLER : Mehmet ÖZDEN, Uygar GAZİOĞLU
C- BAŞVURUDA
BULUNAN : - Coşkunöz Holding A.Ş.
- Coşkunöz Metal Form Makina Endüstri ve Ticaret A.Ş.
Temsilcisi: Av. Alev TOPSAKAL
Ahi Evran Cd. Polaris Plaza Kat:8 No:40 Maslak/İstanbul
D- TARAFLAR : - Coşkunöz Holding A.Ş.
Organize Sanayi Bölgesi Mavi Cd. No:5 Bursa
- Coşkunöz Metal Form Makina Endüstri ve Ticaret A.Ş.
Organize Sanayi Bölgesi Mavi Cd. No:5 Bursa
- Vibracoustic Holding GmbH
Höhnerweg 2-4 D-69465 Weinheim ALMANYA
E- DOSYA KONUSU: Coşkunöz Holding A.Ş. (Coşkunöz Holding), Coşkunöz
Metal Form Makina Endüstri ve Ticaret A.Ş. (Coşkunöz Metal) ve Vibracoustic
Holding GmbH (Vibracoustic) arasında akdedilen, Beltan Yedek Parça ve
Makina Sanayii ve Ticaret A.Ş.’ye (Beltan) ilişkin "Hisse Devri" ve "İşbirliği"
sözleşmelerinde yer alan rekabet yasağı maddesinin, işlemin yan sınırlaması
olarak kabul edilerek bahsi geçen sözleşmelere menfi tespit belgesi verilmesi
talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 13.11.2003 tarih ve 5598 sayı ile
giren başvuru üzerine düzenlenen 14.11.2003 tarih, 2003-4-170/MM-03-MÖ sayılı
Menfi Tespit Ön İnceleme Raporu 1.12.2003 tarih, REK.0.08.00.00/201 sayılı
Başkanlık önergesi ile 03-76 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda,
03-76/932-390
2
- işlemin; tarafların ilgili ürün pazarlarındaki toplam pazar payları ve ciroları yönüyle,
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun'a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ” kapsamında bir işlem olmadığı,
- Hisse Devir Sözleşmesi'nde yer alan rekabet yasağına ilişkin hükmün, ortak
kontrolün devamı yerine hissedarlığın devamı şartına bağlanmış olması sebebiyle,
zorunlu ve makul olma sınırını aştığı, bu haliyle yan sınırlama sayılarak menfi tespit
belgesi verilmesinin mümkün olmadığı,
- rekabet yasağını düzenleyen hükmün; raporda önerildiği şekilde değiştirilerek,
rekabet yasağının ortak kontrolün devam edeceği süre ile sınırlandırılması şartıyla
yan sınırlama sayılarak menfi tespit belgesi verilebileceği,
görüşü ifade edilmiştir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. Ürün Pazarı
Bildirime konu olan Beltan’ın faaliyet alanları göz önünde bulundurularak ilgili ürün
pazarı, "her tür sanayi dalında kullanılan sızdırmazlık elemanları pazarı" ve "otomotiv
sanayiinde kullanılan titreşim takozları pazarı" şeklinde iki ayrı pazar olarak
belirlenmiştir.
H.1.2. Coğrafi Pazar
Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili coğrafi pazar, "Türkiye Cumhuriyeti
sınırları" olarak belirlenmiştir.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.2.1. 4054 Sayılı Kanun'un 7. Maddesi ve 1997/1 Sayılı Tebliğ Kapsamında
Değerlendirme
Bildirimin konusu, Beltan'a ait bir kısım hissenin Coşkunöz Metal, Coşkunöz Holding
ve Coşkunöz aile üyeleri (Coşkunöz Grubu) tarafından Vibracoustic'e devrine ilişkin
"Hisse Devri" ve "İşbirliği" sözleşmelerinde yer alan rekabet yasağı maddesine,
işlemin yan sınırlaması olarak kabul edilerek menfi tespit belgesi verilmesi talebinden
ibarettir.
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu kanuna dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
Tebliğ’in ikinci maddesi Rekabet Kurulundan izin alınması gereken birleşme ve
devralma hallerine ilişkin temel esasları belirlemektedir. Anılan Tebliğ maddesinin (c)
bendine göre, “amaçlarını gerçekleştirmek üzere işgücü ve mal varlığına sahip olacak
şekilde bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkan ve taraflar arasındaki veya
taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayan ortak
girişimler” 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde teşebbüsler arası birleşme
ve devralma kabul edilerek Tebliğ kapsamında sayılmakta, Tebliğ’in 4. maddesindeki
03-76/932-390
3
koşulların da gerçekleşmesi halinde Rekabet Kurulu’ndan izin alınması
gerekmektedir.
Beltan; sermayesinin %25’ine Vibracoustic’in, %75’ine ise Coşkunöz Grubu'nun
sahip olduğu bir sanayi şirketidir. Bildirime konu işlemde; Coşkunöz Grubu’nun
Beltan’da sahip olduğu hisselerin toplam %20’lik paya isabet eden bölümünün
Vibracoustic’e devredilmesi, söz konusu hisse devrini takiben Beltan’ın sermayesinin,
sadece Vibracoustic’in rüçhan hakkını kullanması ve diğer hissedarların rüçhan
haklarından feragat etmeleri suretiyle artırılarak hem Coşkunöz Grubu hem
Vibracoustic’in %50’şer paya sahip olması planlanmaktadır. İki aşamadan oluşacak
söz konusu işlemin ilk aşamasında ön görülen hisse devri 1.8.2003 tarihinde
gerçekleşmiş, Vibracoustic’in Beltan’daki hissedarlık oranı %45’e yükselmiştir.
İşlemin ikinci aşamasının gerçekleşmesiyle şimdiye kadar Coşkunöz Grubu
tarafından kontrol edilen Beltan, Vibracoustic ve Coşkunöz Grubu’nun ortak
kontrolüyle yönetilen bir ortak girişime dönüşecektir.
Dolayısıyla, Beltan’ın kontrolünde gerçekleşecek değişiklik sebebiyle söz konusu
işlem 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bulunmaktadır.
Öte yandan, söz konusu Tebliğ’in 4. maddesi uyarınca birleşme veya devralma
sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin
tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının,
piyasanın %25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile, 1997/1 sayılı Tebliğ'in
4. maddesinde değişiklik yapılmasına ilişkin 1998/2 sayılı Tebliğ uyarınca toplam
cirolarının 25.000.000.000.000 TL’yi aşması halinde Rekabet Kurulundan izin
almaları zorunludur.
İşlemin taraflarının ilgili ürün pazarlarındaki bütün faaliyetleri Beltan üzerinden
gerçekleşmekte olduğundan, eşiklerin aşılıp aşılmadığına dair yapılan incelemede
Beltan’ın ciro ve pazar payı dikkate alınmıştır. Buna göre anılan şirketin 2002 yılı için
"Titreşim Takozları Pazarı"ndaki cirosu ………………………… TL, "Sızdırmazlık
Elemanları Pazarı"ndaki cirosu …………………………. TL olarak gerçekleşmiştir.
Pazar payları ise sırasıyla %….. ve %…...'tir.
Bu bilgiler çerçevesinde, söz konusu teşebbüsün ilgili ürün pazarlarındaki ciro ve
pazar payları, Tebliğ’de belirlenen eşiklerin altında bulunduğundan, bildirime konu
işlem izne tabi bir birleşme/devralma değildir.
H.2.2. Rekabet Yasağının Değerlendirilmesi
Taraflar arasında akdedilmiş olan İşbirliği Sözleşmesi'nin 6.1. maddesinde yer alan
rekabet yasağı nedeniyle menfi tespit belgesi verilmesi talebinde bulunulmuştur.
Anılan 6.1. madde aşağıdaki gibidir:
“Hissedarlar; kendileri veya ilgili bağlı kuruluşları Şirket’te herhangi bir hisseye sahip
olduğu müddetçe, doğrudan ya da dolaylı olarak, kendilerinin veya bağlı kuruluşları
Şirket’in amacı ve faaliyetleri ile rekabet halinde olan hiçbir işle Türkiye
03-76/932-390
4
Cumhuriyeti’nde iştigal etmeyeceği konusunda anlaşmışlardır. Rekabet etmeme
konusundaki bu hüküm; herhangi bir rakip işletmeye sermaye yatırımı yapmayı veya
iştirak etmeyi veya rakip teşebbüse diğer herhangi bir şekilde destek vermeyi
içermektedir ancak bunlarla sınırlı bulunmamaktadır.
Taraflar, söz konusu rekabet etmeme maddesinin geçerli olması için Türk rekabet
mevzuatı uyarınca, Rekabet Kurulu’ndan menfi tespit kararı almak üzere işbu
anlaşmanın imzalanmasından itibaren 30 gün içinde başvurma konusunda mutabık
kalmışlardır.”
Başvuruya konu İşbirliği Sözleşmesi'ndeki rekabet yasağının, tarafların hissedarlık
sıfatının devam edeceği süreyle sınırlı olduğu anlaşılmıştır. Esasen, rekabet yasağı
düzenlemesinin makul bir yan sınırlama olarak nitelendirilmesi, bu yasaklamanın
hissedarlık müddetince değil, ortak girişim üzerinde mevcut bulunan ortak kontrol
halinin devamı müddetince öngörülmüş olmasına bağlıdır. Dolayısıyla taraflardan
birisi ortak girişim üzerinde artık kontrol sahibi olmadığında, onu bağlayan rekabet
yasağı da makul olmaktan çıkacaktır.
Bu nedenle, sözleşmenin rekabet yasağını düzenleyen 6.1. maddesinde yer alan
“Hissedarlar; kendileri veya ilgili bağlı kuruluşları Şirket’te herhangi bir hisseye sahip
olduğu müddetçe” ifadesinin,”Hissedarlar, Şirket üzerinde kontrol sahibi olduğu
müddetçe” şeklinde değiştirilmesi şartıyla, rekabet yasağı ortak girişim işleminin
doğası gereği zorunlu ve makul sayılabilecek, ayrıca işlemin ayrılmaz bir parçası
olarak değerlendirilebilecektir.
İ- SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1) Dosya konusu işlemin, tarafların ilgili ürün pazarındaki toplam pazar payları ve
ciroları yönüyle, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ve
bu kanuna dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulundan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi bir işlem
olmadığına;
2) İşbirliği Sözleşmesi'nde yer alan rekabet yasağına ilişkin hükmün, ortak kontrolün
devamı yerine hissedarlığın devamı şartına bağlanmış olması sebebiyle, zorunlu ve
makul olma sınırını aştığına, bu haliyle yan sınırlama sayılarak menfi tespit belgesi
verilmesinin mümkün olmadığına;
3) a- Rekabet yasağını düzenleyen ve Sözleşme'nin 6.1. maddesinde yer alan
“Hissedarlar; kendileri veya ilgili bağlı kuruluşları Şirket’te herhangi bir hisseye sahip
olduğu müddetçe” ifadesinin “Hissedarlar, kendileri veya ilgili bağlı kuruluşları şirket
üzerinde ortak kontrol sahibi olduğu müddetçe” şeklinde değiştirilmesi, dolayısıyla
rekabet yasağının ortak kontrolün devam edeceği süre ile sınırlandırılması şartıyla
yan sınırlama sayılarak, 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesine göre menfi tespit belgesi
verilmesine;
03-76/932-390
5
b- Bu koşulun yerine getirilmesi için kararın tebliğinden itibaren ilgili taraflara 60 gün
süre verilmesine; Kurulca gerekli görülen düzeltmeler yapılmadan uygulamaya
devam edilmesi halinde haklarında soruşturma açılacağının ve aynı Kanun'un 16. ve
17. maddeleri uyarınca işlem yapılacağının taraflara bildirilmesine;
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy