Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2003-4-169 (Menfi Tespit)
Karar Sayısı : 03-76/933-391
Karar Tarihi : 4.12.2003
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : R. Müfit SONBAY, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Kublay ATASAYAR,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B- RAPORTÖRLER : Mehmet ÖZDEN, Uygar GAZİOĞLU
C- BAŞVURUDA
BULUNAN : - Coşkunöz Holding A.Ş.
- Coşkunöz Metal Form Makina Endüstri ve Ticaret A.Ş.
Temsilcisi: Av. Alev TOPSAKAL
Ahi Evran Cd. Polaris Plaza Kat:8 No:40 Maslak/İstanbul
D- TARAFLAR : - Coşkunöz Holding A.Ş.
Organize Sanayi Bölgesi Mavi Cd. No:5 Bursa
- Coşkunöz Metal Form Makina Endüstri ve Ticaret A.Ş.
Organize Sanayi Bölgesi Mavi Cd. No:5 Bursa
- DS Beteiligungs GmbH
Höhnerweg 2-4 D-69465 Weinheim ALMANYA
E- DOSYA KONUSU: Coşkunöz Holding A.Ş. (Coşkunöz Holding),
Coşkunöz Metal Form Makina Endüstri ve Ticaret A.Ş. (Coşkunöz Metal)
ve DS Beteiligungs GmbH (DS) arasında akdedilen, İşbirliği
Sözleşmesi'nde yer alan rekabet yasağının ve münhasır lisansın yan
sınırlama olarak kabul edilerek menfi tespit belgesi verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 13.11.2003 tarih ve 5599
sayı ile giren başvuru üzerine düzenlenen 14.11.2003 tarih, 2003-4-169/MM-03-
MÖ sayılı Menfi Tespit Ön İnceleme Raporu 1.12.2003 tarih,
REK.0.08.00.00/202 sayılı Başkanlık önergesi ile 03-76 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
03-76/933-391
2
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda,
- İşlemin; tarafların ilgili ürün pazarlarındaki toplam pazar payları ve ciroları
yönüyle, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ve
bu Kanun'a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin
Alması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında bir
işlem olmadığı,
- Rekabet yasağını düzenleyen 6.1. maddenin mevcut halinde; rekabet
yasağının, ortak kontrolün devamı yerine hissedarlığın devamı şartına
bağlanmış olması sebebiyle, zorunlu ve makul olma sınırını aştığı, bu haliyle
yan sınırlama sayılarak menfi tespit belgesi verilmesinin mümkün olmadığı,
- Anılan maddenin, raporda önerildiği şekilde değiştirilerek; rekabet yasağının
ortak kontrolün devamı müddetince ve sona ermesini takip eden iki yıllık süre ile
sınırlandırılması şartıyla yan sınırlama sayılarak menfi tespit belgesi
verilebileceği,
görüşüne yer verilmiştir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. Ürün Pazarı
Bildirime konu olan Beta Seals Sızdırmazlık Elemanları Sanayi ve Ticaret A.Ş.
(Beta)’nın planlanan faaliyet alanı göz önünde bulundurularak ilgili ürün pazarı,
“otomotiv endüstrisi için üretilen rulmanlardaki sızdırmazlık elemanları pazarı”
olarak belirlenmiştir.
H.1.2. Coğrafi Pazar
Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili coğrafi pazar, "Türkiye Cumhuriyeti
sınırları" olarak belirlenmiştir.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.2.1. 4054 Sayılı Kanunun 7. Maddesi ve 1997/1 Sayılı Tebliğ Kapsamında
Değerlendirme
Bildirimin konusu, Coşkunöz Holding, Coşkunöz Metal (Coşkunöz Grubu) ve DS
arasında akdedilen, İşbirliği Sözleşmesi'nde yer alan rekabet yasağının ve
münhasır lisansın yan sınırlama olarak kabul edilerek menfi tespit belgesi
verilmesi talebinden ibarettir.
03-76/933-391
3
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun'a dayanılarak çıkarılan 1997/1
sayılı Tebliğ’in 2. maddesi Rekabet Kurulundan izin alınması gereken birleşme
ve devralma hallerine ilişkin temel esasları belirlemektedir. Anılan Tebliğ
maddesinin (c) bendine göre, “amaçlarını gerçekleştirmek üzere işgücü ve mal
varlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkan ve
taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı
amacı veya etkisi olmayan ortak girişimler” 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi
çerçevesinde teşebbüsler arası birleşme ve devralma kabul edilerek Tebliğ
kapsamında sayılmakta, Tebliğ’in 4. maddesindeki koşulların da gerçekleşmesi
halinde Rekabet Kurulu’ndan izin alınması gerekmektedir.
DS ve Coşkunöz Grubu arasında bir ortak girişim şirketi kurmak amacıyla
İşbirliği Sözleşmesi imzalanmıştır. Hisselerinin %60’ına Coşkunöz Grubu’nun,
%40’ına ise DS’nin sahip bulunduğu Beta’nın yönetim kurulu, 4’ü Coşkunöz
Grubu 2’si de DS tarafından gösterilen adaylar arasından seçilecek 6 kişiden
oluşacaktır. Önemli kararlar haricindeki tüm kararlar 4 üyenin olumlu oyu ile
alınabilecektir. Şirket’in iş ve yatırım planlarının onaylanması, Şirket’in herhangi
bir iştirakte bulunması, genel müdür tayini gibi önemli ve stratejik kararlarda ise
en az 5 üyenin olumlu oyu gerekmektedir. Bu itibarla Beta’nın, eşit olmayan
hisse oranlarına rağmen Coşkunöz Grubu ile DS’nin ortak kontrolünde
bulunduğu kanaatine ulaşılmıştır.
Beta’nın faaliyet amacı, DS’nin global müsterilerine pazarlamak amacıyla,
otomotiv sanayiinde kullanılan sızdırmazlık elemanlarını DS’nin sağlayacağı
teknik bilgi ve lisans ile üretmektir. Beta, bu üretim için gerekli olan sermaye,
lisans ve diğer üretim unsurlarına sahip olacaktır. Ortak girişimi oluşturan
taraflar Coşkunöz Grubu ve DS, imzaladıkları sözleşmeyle rekabet yasağı
getirerek ortak girişimle aynı pazarda faaliyette bulunmamayı kabul etmişlerdir.
Bu itibarla, söz konusu işlem 1997/1 sayılı Tebliğ’in, "Birleşme ve Devralma
Sayılan Haller"i düzenleyen 2. maddesi kapsamında teşebbüsler arası bir
birleşme ve devralma niteliğindedir.
Öte yandan, söz konusu Tebliğ’in 4. maddesi uyarınca birleşme veya devralma
sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin
tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının,
piyasanın %25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile, 1997/1 sayılı
Tebliğ'in 4. maddesinde değişiklik yapılmasına ilişkin 1998/2 sayılı Tebliğ
uyarınca toplam cirolarının 25.000.000.000.000 TL’yi aşması halinde Rekabet
Kurulundan izin almaları zorunludur. Ancak, taraflardan yalnızca Coşkunöz
Grubu’nun ilgili ürün pazarında faaliyeti bulunmakta olup, anılan taraf
kontrolünde bulunan Beltan Yedek Parça ve Makina Sanayii ve Ticaret A.Ş.
(Beltan) aracılığıyla 2002 yılında ilgili ürün pazarında ……………………. TL ciro
elde etmiştir. Dosya mevcudu bilgilere göre, Beltan'ın pazar payı ise %…..'tir.
03-76/933-391
4
Bu bilgiler çerçevesinde, söz konusu tarafların ilgili ürün pazarlarındaki ciro ve
pazar payları, Tebliğ’de belirlenen eşiklerin altında bulunduğundan, bildirime
konu işlem izne tabi bir birleşme/devralma değildir.
H.2.2. Rekabet Yasağının Değerlendirilmesi
Taraflar arasındaki İşbirliği Sözleşmesi'nin rekabet yasağını düzenleyen,
“Rekabet Etmeme ve Münhasırlık” başlıklı 6.1. maddesi aşağıdaki gibidir:
“Hissedarlar; kendileri veya ilgili bağlı kuruluşları Şirket’te herhangi bir hisseye
sahip oldukları müddetçe ve hissedarlıkları sona erdikten sonraki 2 yıl boyunca,
doğrudan veya dolaylı olarak, kendilerinin veya bağlı kuruluşları Şirket’in amacı
ve faaliyetleri ile rekabet halinde olan hiçbir işle Türkiye Cumhuriyeti’nde iştigal
etmeyeceği konusunda anlaşmışlardır. Rekabet etmeme konusundaki bu
hüküm; herhangi bir rakip işletmeye sermaye yatırımı yapmayı veya iştirak
etmeyi veya rakip teşebbüse diğer herhangi bir şekilde destek vermeyi
içermektedir ancak bunlarla sınırlı bulunmamaktadır. Ancak tarafların bu
yöndeki anlayışı doğrultusunda, Coşkunöz doğrudan veya yan şirketleri
vasıtasıyla; Şirket’in global müşterilerine ürünleri satmak haricinde ve Teknik
Yardım ve Lisans Anlaşması’nda tanımlanan teknik bilgiyi kullanmaksızın
ürünlere ilişkin faaliyetlerine devam etmekte serbest olacaktır.
Taraflar, söz konusu rekabet etmeme maddesinin geçerli olması için Türk
rekabet mevzuatı uyarınca, Rekabet Kurulu’ndan menfi tespit kararı almak
üzere işbu anlaşmanın imzalanmasından itibaren 30 gün içinde başvurma
konusunda mutabık kalmışlardır.”
Sözleşme maddesinde öngörülen rekabet etmeme yükümlülüğü hissedarlığın
devamı müddetince ve hissedarlığın sona ermesinden itibaren 2 yıllık bir süre
için geçerlidir. Rekabet yasağı düzenlemesinin makul bir yan sınırlama olarak
nitelendirilmesi, bu yasaklamanın hissedarlık müddetince değil, ortak girişim
üzerinde mevcut bulunan ortak kontrol halinin devamı müddetince öngörülmüş
olmasına bağlıdır. Dolayısıyla taraflardan birisi ortak girişim üzerinde artık
kontrol sahibi olmadığında, onu bağlayan rekabet yasağı da makul
olmayacaktır. Bu nedenle, Sözleşme'nin rekabet yasağını düzenleyen 6.1.
maddesinde yer alan “Hissedarlar; kendileri veya ilgili bağlı kuruluşları Şirket’te
herhangi bir hisseye sahip oldukları müddetçe ve hissedarlıkları sona erdikten
sonraki 2 yıl boyunca” ifadesinin,”Hissedarlar, Şirket üzerinde kontrol sahibi
olduğu müddetçe ve ortak kontrol sona erdikten sonraki 2 yıl boyunca” şeklinde
değiştirilmesi şartıyla rekabet yasağı, ortak girişim işleminin doğası gereği
zorunlu ve makul sayılabilecek, ayrıca işlemin ayrılmaz bir parçası olarak
değerlendirilebilecektir.
03-76/933-391
5
H.2.3. Münhasır Lisans Devrinin Değerlendirilmesi
Ortak girişim işlemi ile bağımsız bir iktisadi varlığın ortaya çıkabilmesi için bu
varlığın amaçlarını gerçekleştirmek üzere gerekli maddi ve maddi olmayan
varlıklarla donatılmış olması gerekmektedir. Bu tür varlıkların ana teşebbüslerce
ortak girişime verilmesi bağımsız bir teşebbüs kurma niyetinin göstergesidir.
Münhasır lisans verilmesine ilişkin düzenlemenin yoğunlaşma işleminin
yürütülmesi için doğrudan ilgili ve gerekli olması nedeniyle yan kısıtlama
niteliğinde olduğu kanaatine varılmıştır.
I- SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1) Dosya konusu işlemin, tarafların ilgili ürün pazarındaki toplam pazar payları
ve ciroları yönüyle, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7.
maddesi ve bu Kanun'a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”
kapsamında izne tabi bir işlem olmadığına;
2) İşbirliği Sözleşmesi'nde yer alan rekabet yasağına ilişkin hükmün, ortak
kontrolün devamı yerine hissedarlığın devamı şartına bağlanmış olması
sebebiyle, zorunlu ve makul olma sınırını aştığına, bu haliyle yan sınırlama
sayılarak menfi tespit verilmesinin mümkün olmadığına;
3) a- Rekabet yasağını düzenleyen ve sözleşmenin 6.1. maddesinde yer alan
“Hissedarlar; kendileri veya ilgili bağlı kuruluşları Şirket’te herhangi bir hisseye
sahip olduğu müddetçe ve ve ortak kontrol sona erdikten sonraki 2 yıl boyunca"
ifadesinin “Hissedarlar, kendileri veya ilgili bağlı kuruluşları şirket üzerinde ortak
kontrol sahibi olduğu müddetçe” şeklinde değiştirilmesi, dolayısıyla rekabet
yasağının ortak kontrolün devamı müddetince ve sona ermesini takip eden iki
yıl süre ile sınırlandırılması şartıyla yan sınırlama sayılarak, 4054 sayılı
Kanun’un 8. maddesine göre menfi tespit belgesi verilmesine;
b- Bu koşulun yerine getirilmesi için kararın tebliğinden itibaren ilgili taraflara 60
gün süre verilmesine; Kurulca gerekli görülen düzeltmeler yapılmadan
uygulamaya devam edilmesi halinde haklarında soruşturma açılacağının ve
03-76/933-391
6
aynı Kanun'un 16. ve 17. maddeleri uyarınca işlem yapılacağının taraflara
bildirilmesine;
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy