Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2003-1-48 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 03-78/948-392
Karar Tarihi : 11.12.2003
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
İkinci Başkan : Tuncay SONGÖR
Üyeler : R. Müfit SONBAY, Prof.Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Kublay ATASAYAR,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B- RAPORTÖRLER : Abdulgani GÜNGÖRDÜ, İsmail Yücel ARDIÇ
C-ŞİKAYET EDEN : Re’sen
D- HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR:
- Dalsan Alçı Sanayi ve Ticaret A.Ş.
1. Cadde Sincap Sokak No:12 Büyük Sanayi
06060 İskitler-Ankara
- Entegre Harç Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Hüseyinli Köyü
81734 Ömerli-İstanbul
E- DOSYA KONUSU: Rekabet Kurulu’nca yürütülen alçı soruşturması ve Ege
Bölgesi çimento ve hazır beton sektörlerine yönelik önaraştırma çerçevesinde
yapılan yerinde incelemelerde tespit edilen Dalsan Alçı Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile
Entegre Harç Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin “Lafarge” çatısı altında bir araya gelerek
ve koordinasyon içinde bulunarak 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip
etmediklerinin tespiti.
F-İDDİALARIN ÖZETİ: Dalsan Alçı Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile Entegre Harç Sanayi ve
Ticaret A.Ş.’nin “Lafarge” çatısı altında bir araya gelip, koordinasyon içinde bulunarak
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri iddia edilmektedir.
G- DOSYA EVRELERİ: Alçı soruşturması ve Ege Bölgesi çimento ve hazır beton
sektörlerine yönelik önaraştırma çerçevesinde yapılan yerinde incelemelerde Dalsan
Alçı Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Dalsan) ve Entegre Harç Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin
(Entegre) “Lafarge” çatısı altında bir araya geldikleri tespit edilmiş, buna ilişkin
13.10.2003 tarihli ve 2002-1-48/BN-03-AG sayılı Bilgi Notu, 13.10.2003 tarih ve
REK.0.05.00.00/133 sayılı Başkanlık önergesi ile 16.10.2003 tarih ve 03-68 sayılı
Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 4. maddesinin ihlaline ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek olup
03-78/948-392
2
olmadığının belirlenmesi amacıyla, aynı Kanun’un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma
yapılmasına karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 28.11.2003 tarih 2002-1-48/ÖA-03-AG sayılı
Önaraştırma Raporu, 2.12.2003 tarih, REK.0.05.00.00/156 sayılı Başkanlık önergesi
ile 4.12.2003 tarih ve 03-76 sayılı Kurul gündeminde ele alınmıştır. Ancak yapılan
oylamada, 4054 sayılı Kanunun 51. maddesinde öngörülen karar yeter sayısı
oluşmadığından, anılan maddenin ikinci fıkrasında öngörülen yöntemin izlenmesine
karar verilmiştir.
Söz konusu rapor 11.12.2003 tarih 03-78 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
H- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Dalsan ve Entegre’nin 4054 sayılı
Kanunun 4. maddesinde yasaklanmış olan davranışları gerçekleştirdiklerine ilişkin
güçlü veri bulunmadığı, bu nedenle söz konusu teşebbüsler hakkında soruşturma
açılmasına gerek olmadığı ifade edilmektedir.
I- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Dalsan ve Entegre’nin ortaklık yapıları ve ana sözleşmelerdeki ilgili hükümler
incelendiğinde, Lafarge S.A.’nın her iki teşebbüste %50 oranında hissesinin bulunduğu
ve bu teşebbüslerin birer ortak girişim şirketi oldukları görülmektedir. Lafarge S.A.’nın
hem Dalsan hem de Entegre’de payı olmasına rağmen, söz konusu teşebbüslerin aynı
ekonomik bütünlük içinde yer almadıkları ve birer bağımsız teşebbüs oldukları
anlaşılmaktadır.
Yürütülen alçı soruşturması ve Ege Bölgesi çimento ve hazır beton sektörlerine yönelik
önaraştırma çerçevesinde yapılan yerinde incelemelerde, Dalsan ile Entegre'nin
“Lafarge” çatısı altında yapılan toplantılara katılarak bir araya geldikleri tespit edilmiş,
bu toplantılara ilişkin belgelerin incelenmesi sonucunda ise, toplantılarda fuarlara
katılım, reklam harcamaları, tüm Lafarge ürünlerine yönelik broşür ve katalog
çalışmalarından bahsedildiği, müşteri istihbaratı, şüpheli alacaklar ve finansal risklerin
ele alındığı belirlenmiştir
Ayrıca Şirket yetkilileri tarafından toplantı yapılmasına bir süre sonra son verildiği
beyan edilmiştir. Önaraştırma sürecinde yapılan yerinde incelemelerde ve pazarda
yapılan görüşmelerde ise bu durumun aksini ispatlayacak nitelikte herhangi bir
bulguya rastlanılmamıştır.
Öte yandan, gerek bayi görüşmelerinde gerekse diğer belgelerden Dalsan ve
Entegre’nin pazarda birbirine rakip olarak faaliyet gösterdikleri ve aralarında fiilen de
birlikteliğin olmadığı tespit edilmiştir.
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi uyarınca, bağımsız teşebbüsler arasındaki rekabeti
engelleme, bozma ya da kısıtlama amacı taşıyan veya bu etkiyi doğuran ya da
doğurabilecek nitelikteki anlaşmalar, uyumlu eylemler yasaktır. Ancak önaraştırma
sürecinde tespit edilen bilgi ve belgeler ile pazarda yapılan incelemelerden,
düzenlenen toplantıların bu niteliği taşımadığı anlaşılmıştır.
03-78/948-392
3
J- SONUÇ
Yukarıda yer verilen bilgilerin ışığında; Dalsan Alçı Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile Entegre
Harç Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde yasaklanmış olan
davranışları gerçekleştirdiklerine ilişkin güçlü veri bulunmadığı anlaşıldığından, bu
teşebbüsler hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığına OYÇOKLUĞU ile
karar verilmiştir.
03-78/948-392
2
KARŞI OY GEREKÇESİ
(11.12.2003 tarihli ve 03-78/948-392 sayılı Kurul Kararı)
Kararda, ilgili teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinde
yasaklanmış olan davranışları gerçekleştirdikleri konusunda güçlü veri bulunmadığı
anlaşıldığından, soruşturma açılmasına gerek olmadığı sonucuna varılmıştır.
Kanun'un 4 üncü maddesi, belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan
veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya
bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüslerarası anlaşmaları,
uyumlu eylemleri yasaklamaktadır. Teşebbüslerin davranışlarını, kararlarını ve
uygulamalarını bu hüküm çerçevesinde değerlendirmek gerekir.
İlgili teşebbüslerin aralarındaki rekabeti belirli bir koordinasyon içerisinde
sınırlamak veya kaldırmak amacında ve gayretinde oldukları tartışmasızdır. Bağımsız
birer teşebbüs kabul edilen kuruluşlar çeşitli toplantılar yapmışlar, bazı kararlar
almışlar ve tüm bunlar yapılan incelemelerde kanıtlanmıştır. Yasanın yukarıda
bahsedilen hükmü, bunların uygulamaya sokulmasını, sürdürülmesini şart
koşmamaktadır. Rekabet ihlalinin veya yasaya aykırılığın belirlenmesinde bu hususlar
ön koşul niteliğinde değildir. Kurul kararına dayanak oluşturan 28.11.2003 tarihli
önaraştırma raporunda (s. 18), rekabet ihlaline yolaçan toplantıların yapıldığı, alınan
kararlarla ilgili 17.04.2002 tarihli "İzmir Bölge 1. Toplantı" başlıklı belgenin Kanun'un 4
üncü maddesi anlamında "rekabeti sınırlayıcı anlaşma niyetini koyan bir belge" olarak
tespiti yapıldıktan sonra, toplantıların devam etmediği ve kararların (anlaşmanın)
pazarda uygulandığına dair herhangi bir bulguya rastlanmadığı gerekçesiyle,
soruşturma açılmasına gerek olmadığı sonucuna varılmaktadır. Kararların hayata
geçirilmemesi ve toplantıların devam etmemesi, nihayet pazarda herhangi bir etkisinin
olmadığı gerekçesi, 4 üncü maddenin açık düzenlemesi karşısında yasal dayanaktan
yoksun kalır. Dolayısıyla, herşeyden önce, amaç veya etki doğurabilme unsurları ve
koordinasyon riski dikkate alınmaksızın alınan karara katılamıyoruz.
Diğer taraftan koordinasyon riski, çoğunluğun benimsediği görüşte gözardı
edilmiştir. Bağımsız sayılan iki teşebbüs Lafarge çatısı altında ekonomik bütünlük
içinde kabul edilmemektedir. Ortak kontrolün söz konusu olduğu bu teşebbüslerde
koordinasyon riskinin bulunmadığını iddia etmek herhangi bir hukuki veya ekonomik
gerekçeye bağlanamaz. Bağımsız teşebbüslerin grup içerisinde yapılan toplantılarda
koordinasyonun veya koordinasyon riskinin olamayacağı şeklindeki bir tespit veya
sonuç kabul edilemez.
Öte yandan, ilgili ürün pazarı "toz alçı" olarak tespit edildikten sonra "makina
alçısı" ve "el alçısı" ayırımlarına gidilmesi, ilgili pazarda ürün çakışmasını ortadan
kaldırmaz. Dolayısıyla, koordinasyon riskini ürün farklılığından hareketle reddetmek
mümkün olmayacaktır.
03-78/948-392
3
Yukarıda sıraladığım gerekçelerle "güçlü veri bulunmadığı" şeklindeki çoğunluk
görüşüne katılamıyoruz. 24.12.2003
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ Süreyya ÇAKIN
Kurul Üyesi Kurul Üyesi
03-78/948-392
4
(Rekabet Kurulu’nun 11.12.2003 tarih ve 03-78/948-392 sayılı Kararı)
KARŞI OY GEREKÇESİ
Yürütülen alçı soruşturması ve Ege Bölgesi çimento ve hazır beton sektörlerine
yönelik ön araştırma çerçevesinde yapılan yerinde incelemelerde tespit edilen, Dalsan
Alçı Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile Entegre Harç Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin “Lafarge” çatısı
altında bir araya gelerek, koordinasyon içinde 4054 sayılı Kanun’un 4.maddesini ihlal
edip etmediklerinin tespitine dair Karara aşağıda belirttiğim nedenle katılmıyorum.
Dalsan Alçı Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile Entegre Harç Sanayi ve Ticaret A.Ş.
teşebbüslerinin ortak ürünleri olan “toz alçı” pazarında faaliyet gösterdiği ve Lafarge’ın
her iki teşebbüste %50 oranında ortak olduğu bu teşebbüslerin ortak kontrol ile
yönetilen birer ortak girişim şirketi olduğunun değerlendirmede göz önünde
bulundurulması gerekir. Birbirine coğrafi pazar ve ilgili ürün pazarı bakımından rakip
olan bu iki ortak girişim şirketi için bilgi değişimi ve koordinasyon riski Rekabet
Kurumu’nca daha hassas değerlendirilmelidir.
Bu sebeple, başka bir ön araştırma kapsamında söz konusu teşebbüsler ile ilgili
koordinasyon riskini gündeme getiren belge bulunması ve Lafarge bünyesinde; bölge
toplantıları ve pazarlama toplantıları yapılıyor olması koordinasyon riski ve rekabete
duyarlı bilgi değişimi ihtimalinin ortada bulunması, Kurul’ca teşebbüsler hakkında
soruşturma açılmasını gerektirirdi ve açılacak soruşturma çerçevesinde daha fazla
belge ve bilgiye erişilip teşebbüslerin rekabeti kısıtlama amacına dair daha somut
kanaatlere ulaşılabilecek iken Kurul’ca verilen soruşturma açmama kararına
katılamıyorum.
Rıfkı ÜNAL
Kurul Üyesi
03-78/948-392
5
Full & Egal Universal Law Academy