Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2003-3-135 (Devralma)
Karar Sayısı : 03-78/950-393
Karar Tarihi : 11.12.2003
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
II. Başkan : Tuncay SONGÖR
Üyeler : R. Müfit SONBAY, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
Kublay ATASAYAR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN.
B-RAPORTÖRLER: Meltem BAĞIŞ AKKAYA, Neşe Nur YAZGAN
C- BİLDİRİMDE
BULUNAN : Hacı Ömer Sabancı Holding A.Ş.
Kurumsal İlişkiler Direktörlüğü
Gazi Mustafa Kemal Bulvarı No:137 Maltepe / Ankara
D- TARAFLAR : Hacı Ömer Sabancı Holding A.Ş.
Kurumsal İlişkiler Direktörlüğü
Gazi Mustafa Kemal Bulvarı No:137 Maltepe / Ankara
Compaigne Gervais Danone S.A.
c/o Groupe Danone
15 rue du Helder 75439 Paris Cedex 09 FRANSA
E-DOSYA KONUSU: Danonesa Danone Sabancı Gıda ve İçecek San. ve
Tic. A.Ş. (Danonesa) ile iştiraki Danonesa Tikveşli Süt Ürünleri San. ve
Tic. A.Ş. (Danonesa Tikveşli)’de Sabancı Grubuna ait bulunan hisselerin,
Compaigne Gervais Danone S.A.(Danone) tarafından devralınması
işlemine izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 19.11.2003 tarih, 5758 sayı;
2.12.2003 tarih, 5927 sayı; 3.12.2003 tarih, 5939 sayı ve 4.12.2003 tarih,
5970 sayı ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri
uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 5.12.2003 tarih, 2003-3-
135/Öİ-03-MBA sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu 8.12.2003 tarih,
REK.0.07.00.00/167 sayılı Başkanlık önergesi ile 03-78 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G-RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; Danone'nin Hacı Ömer
Sabancı Holding A.Ş.'den Danonesa hisselerinin % 50'sini ve bu işleme bağlı
olarak Danonesa'nın kontrolünde bulunan Danonesa Tikveşli'nin de % 99.9
oranındaki hisselerini devralması işlemine ilişkin olarak; tarafların ilgili ürün
03-78/950-393
2
pazarlarındaki toplam ciroları yönüyle, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine
dayanılarak çıkarılan 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4.
maddesi kapsamında bir devralma olduğu; ancak bu devir işlemi sonucunda
aynı Kanun'un 7. maddesinde belirtilen hakim durumun yaratılması veya
mevcut hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmadığı, bu nedenle de bildirim konusu devralma
işlemine izin verilmesinin uygun olacağı
ifade edilmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
Dosya konusu başvuru, Sabancı ve Danone Grupları arasında 10.12.1996
tarihinde akdedilen "Ortaklık Sözleşmesi" ile 23.8.2001 tarihinde düzenlenen
"Centilmenlik Sözleşmesi" uyarınca faaliyetlerini sürdüren Danonesa ortak
girişimi ile bu girişimin kontrolünde bulunan Danonesa Tikveşli hisselerinin
Danone Grubu'na satışına ilşikindir.
Danone'ye devredilecek olan Danonesa'nın devir işlemi öncesi ortaklık yapısı
Tablo-1'de sunulmuştur.
Tablo 1: Danonesa Devir Öncesi Ortaklık Yapısı
Ortaklar Sermaye Payı (%)
Hacı Ömer Sabancı Holding A.Ş. 49.755
Compaigne Gervais Danone S.A. 50
Ak Emeklilik A.Ş. 0.015
Exsa Export Sanayi Mamulleri Satış ve Araştırma A.Ş. 0.15
Tursa Sabancı Turizm ve Yatırım İşletmeleri A.Ş. 0.08
Tablo incelendiğinde devir öncesinde Danonesa'nın Sabancı ve Danone
tarafları arasında kurulmuş bir ortak girişim olduğu ve söz konusu şirketin %
50 hissesinin Danone'ye, % 49.75'inin Hacı Ömer Sabancı Holding A.Ş.'ye, %
0.15'inin Exsa'ya, % 0.015'inin Ak Emeklilik'e, % 0.08'inin Tursa'ya ait olduğu,
görülmektedir. Devir sonrasında ise tüm hisseler dolayısıyla şirketin kontrolü
Danone'ye geçecektir.
Danonesa'nın % 99.9 sermaye payına ve kontrolüne sahip olduğu Danonesa
Tikveşli de, Danonesa'nın el değiştirmesi neticesinde Danone'nin kontrolüne
geçmektedir. Danonesa Tikveşli'nin devralma işlemi öncesi hisse yapısına
Tablo-2'de yer verilmiştir.
Tablo 2: Danonesa Tikveşli Devir Öncesi Ortaklık Yapısı
Ortaklar Sermaye Payı (%)
Danonesa Danone Sabancı Gıda ve İçecek Sanayi ve
Ticaret A.Ş.
99.98
Tursa Sabancı Turizm ve Yatırım İşletmeleri A.Ş. 0.047
Ak Emeklilik A.Ş. 0.046
Pilsa Plastik Sanayi A.Ş. 0.046
Exsa Export Sanayi Mamulleri Satış ve Araştırma A.Ş. 0.046
03-78/950-393
3
Yukarıdaki tablodan da görüldüğü üzere Sabancı tarafı, Danonesa
Tikveşli'deki tüm hisselerini işlem sonrasında Danone tarafına devredecek,
böylece Danonesa'nın iştiraki olan Danonesa Tikveşli de Sabancı ve
Danone'nin ortak kontrolünden Danone'nin kontrolüne geçecektir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
1997/1 sayılı Tebliğ'in 4. maddesi uyarınca ilgili ürün pazarının tespitinde,
birleşme ve devralma konusu olan mal ve hizmetlerle, tüketicinin gözünde
fiyatı, kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından aynı sayılan mal ve
hizmetlerden oluşan pazar dikkate alınmaktadır.
Devre konu faaliyetler, Danonesa ve Danonesa Tikveşli bakımından ambalajlı
su, madensuyu, süt ve süt ürünleri üretimi ve satışıdır. Bu nedenle ilgili ürün
pazarları, "şişelenmiş su ve damacana su alt pazarlarından oluşan ambalajlı
su pazarı" ile "maden suyu pazarı" ve "süt ve sütlü ürünler pazarı" olarak
belirlenmiştir.
Ambalajlı su pazarı "şişelenmiş su" ve "damacana su" olmak üzere iki alt
grupta incelenmektedir. Dosya mevcudu bilgi ve belgeden 700 milyon lt.
büyüklüğünde olan "şişelenmiş su pazarında" 85 firmanın faaliyet gösterdiği,
"damacana su pazarının" ise 4 milyon lt. büyüklüğünde ve faaliyette bulunan
teşebbüs sayısının 200'ün üzerinde olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca, son beş
yıl içerisinde sektörde faaliyete geçen teşebbüs sayısının 70'i aştığı
görülmüştür.
Maden suyu pazarının büyüklüğü 165 milyon lt., pazarda faaliyet gösteren
teşebbüs sayısının 26 olduğu dosya mevcudu bilgi ve belgeden tespit
edilmiştir.
Devralma konusu şirketlerin faaliyet alanlarından bir diğeri olan perakende süt
pazarı genel olarak, UHT, pastorizasyon ya da sterilizasyon işlemlerinden
biriyle ısıl işlem görerek tüketiciye sunulan sütleri kapsamaktadır. Bildirim
formunda, süt pazarında 2002 yılında toplam tüketimin 260 bin lt.olarak
gerçekleştiği ve pazarda yaklaşık 40 teşebbüsün faaliyette bulunduğu
belirtilmiştir.
Süt ve süt ürünleri sektörü içerisinde yer alan ve fermente süt ürünleri olarak
anılan yoğurt ve ayran pazarında yer alan ürünler, sütün belli organizmalar
tarafından fermantasyonu ile pH değerinin düşürülmesi sonucu oluşan ve ısıl
işlem görmediği takdirde bahsedilen organizmaları aktif halde bulunduran
ürünlerdir. Bildirim formunda anılan pazarın büyüklüğünün 2002 yılı için 240
bin ton, pazarda faaliyette bulunan firma sayısının ise 134 olduğu ifade
edilmiştir.
03-78/950-393
4
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
1997/1 sayılı Tebliğ'in 4. maddesinde, ilgili coğrafi pazar, teşebbüslerin mal
ve hizmetlerin arz ve talebi konusunda faaliyet gösterdikleri, rekabet
koşullarının yeterli derecede homojen ve komşu bölgelerden hissedilir
derecede farklı olması nedeniyle, diğer bölgelerden kolayca ayrılabilen
bölgeler olarak tanımlanmaktadır.
Bildirim formunda devre konu teşebbüslerin süt ve süt ürünleri ile maden suyu
pazarları açısından tüm Türkiye dahilinde üretim ve satış faaliyetinde
bulunduğu, ancak damacana su bakımından faaliyetlerin Flora markası ile
Marmara Bölgesi ve Ankara’da, Hayat markası ile Adana ve çevresinde,
Şaşal markası ile Ege Bölgesi’nde yoğunlaştığı belirtilmektedir. Bu nedenle
ilgili coğrafi pazar süt ve süt ürünleri, maden suyu ve şişelenmiş su pazarları
bakımından “Türkiye Cumhuriyeti sınırları”, damacana su pazarı bakımından
ise “Marmara ve Ege Bölgeleri, Ankara, Adana ve çevresi” olarak
belirlenmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
İlgili ürün pazarında Danone ve Sabancı Grubu'nun faaliyet gösterdikleri tek
alan Danonesa ile Danonesa Tikveşli'nin iktisadi faaliyetleri ile sınırlı
olduğundan, işleme konu cirolar adı geçen iki şirketin ciroları baz alınarak
hesaplanmıştır. 2002 yılında Danonesa’nın cirosu …………………….. TL,
Danonesa Tikveşli'nin cirosu ise ………………………… olup, toplam ciro
miktarı 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ’de öngörülen ciro
eşiğinin üzerindedir.
Dosya mevcudu bilgi ve belgeler pazar payı eşiği açısından
değerlendirildiğinde; Danonesa ile Danonesa Tikveşli'nin ilgili pazarlarda
pazar paylarının sırasıyla; şişelenmiş suda % …, damacana suda % …,
maden suyunda % …, sütte % …, yoğurt ve ayranda % …, sütlü tatlılarda %
… olduğu, dolayısıyla 1997/1 sayılı Tebliğ'de öngörülen pazar payı eşiğinin
aşılmadığı ve Danonesa ile Danonesa Tikveşli'nin söz konusu pazarların
hiçbirinde hakim durumda olmadığı anlaşılmaktadır. Ayrıca, devralan
teşebbüs Danone'nin, Türkiye'de ilgili ürün pazarında Danonesa ve Danonesa
Tikveşli haricinde herhangi bir faaliyetinin olmadığı bu nedenle, devralma
işleminin ilgili ürün pazarlarında yoğunlaşma doğurucu etki yaratmayacağı ve
devralma sonrasında rekabetin oumsuz yönde etkilenmeyeceği kanaatine
varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Compaigne Gervais
Danone S.A.'nın Hacı Ömer Sabancı Holding A.Ş.'den Danonesa Danone
Sabancı Gıda ve İçecek Sanayi ve Ticaret A.Ş. hisselerinin % 50'sini ve bu
işleme bağlı olarak Danonesa'nın kontrolünde bulunan Danonesa Tikveşli Süt
Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin de %99.9 oranındaki hisselerini devralması
işlemine ilişkin olarak; tarafların ilgili ürün pazarındaki toplam ciroları yönüyle,
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1998/2 sayılı Tebliğ
03-78/950-393
5
ile değişik 1997/1 sayılı ‘Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in 4. maddesi kapsamında izne tabi bir işlem
olduğuna; bununla birlikte, bu devir işlemi sonucunda aynı Kanun'un 7.
maddesi anlamında hakim durum yaratan veya mevcut bir hakim durumu
güçlendiren ve bunun sonucunda ilgili pazarlarda rekabetin önemli ölçüde
azaltılması sonucunu doğuran nitelikte bir devralma olmadığına, dolayısıyla
bildirim konusu işleme izin verilmesine OY BİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy