Rekabet Kurumu
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2003-4-216
Karar Sayısı : 04-09/79-21
Karar Tarihi : 29.1.2004
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, R. Müfit SONBAY, Murat GENCER,
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin
KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B- RAPORTÖRLER : Serpil YANIK, Hatice AKKAYA
C- ŞİKAYET EDEN : - Seskır Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Yeni Yalova Yolu Otomotiv Ticaret Merkezi No:2 Bursa
- M.Y.S. Otomotiv Taşımacılık Petrol Ürünleri Turizm Tekstil
Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Yeni Yalova Yolu Otomotiv Ticaret Merkezi No:2 Bursa
D- ŞİKAYET
EDİLEN : Automobile Dacia S.A.
Colibasi 0401 Str. Uzinei Nr.1 Pitesti Arges ROMANYA
E- DOSYA KONUSU: M.Y.S. Otomotiv Taşımacılık Petrol Ürünleri Turizm Tekstil
Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (MYS) ve Seskır Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Seskır
Otomotiv)'nin Automobile Dacia S.A. (Dacia) ile imzalamış olduğu distribütörlük
anlaşmasının 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesine
aykırılık teşkil ettiği iddiası.
F- İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde, ayrı ayrı olmak üzere, idare merkezi
Romanya’da bulunan ve Dacia marka otomobil üreten Dacia ile 25.6.1999 tarihinde,
ikibuçuk yıl süreli, -Türkiye için- genel distribütörlük anlaşması imzaladıkları; ancak
gerek anlaşmanın süresi ve gerekse fesih bildirim süresinin yapılan harcama ve
yatırımları geri kazandırmayacak ve rekabet etme haklarını kullanmaya imkan
vermeyecek kadar kısa tutulduğu ifade edilmiştir. Dilekçelerde ayrıca, Dacia’nın
anlaşmanın sona ermesine iki ay kala hiçbir haklı gerekçe göstermeksizin distribütörlük
sözleşmesini uzatmayacağını bildirdiği; daha sonra ise ürettiği araçların kendi kuracağı
bir firma ile Türkiye pazarında satılacağını duyurduğu ve sermayesinin %99.97’sine
sahip olduğu Dacia Otomobilleri Satış, Satış Sonrası ve Dağıtım Hizmetleri Ticaret Ltd.
Şti.'ni kurarak bu firmayı Türkiye genel distribütörü olarak atadığı iddia edilmektedir.
Sonuç olarak, 25.6.1999 tarihinde MYS ve Seskır Otomotiv ile Dacia arasında
imzalanan distribütörlük anlaşmasında sözleşme süresi ve fesih bildirim süresi açısından
ve diğer konularda rekabet hukukuna ilişkin bir ihlal olup olmadığının tespit edilmesi ve
ayrıca sonradan atanan distribütörün Dacia’nın alt teşebbüsü olup olmadığının
saptanması ve ihlalin devamının önlenmesi talep edilmektedir.
04-09/79-21
2
G- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 2.12.2003 tarih, 5895 ve 5896 sayılar ile
giren başvurular üzerine düzenlenen 9.1.2004 tarih, 2003-4-216/BN-03-SY sayılı Bilgi
Notu 19.1.2004 tarih, REK.0.08.00.00/17 sayılı Başkanlık önergesi ile 22.1.2004 tarih,
04-06 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş, 04-06/60-M sayı ile Kurum Hukuk
Müşavirliğinden görüş istenilmesine karar verilmiştir.
Dosya konusu, Hukuk Müşavirliğinin cevap yazısını içeren 26.1.2004 tarih,
REK.0.03.00.00/63 sayılı Başkanlık önergesi ile 04-09 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
H- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Bilgi Notu'nda,
- taraflar arasındaki anlaşmayı 1998/3 sayılı Motorlu Taşıtlar Dağıtım ve Servis
Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamı dışına çıkaran hükümlerin
bulunduğu,
- ancak anılan hükümlerin açık rekabet ihlali olarak nitelendirilemeyeceği, dolayısıyla
halihazırda sona ermiş bulunan ve 4054 sayılı Kanun’u açık olarak ihlal etmeyen
anlaşma ile ilgili olarak soruşturma açılmasına gerek olmadığı,
- bununla birlikte söz konusu anlaşma süresi içerisinde Kuruma bildirilmemiş
olduğundan Kanun’un 16. maddesi uyarınca usul cezası verilmesi gerektiği ve ayrıca
başvuru sahiplerine söz konusu anlaşmanın fesih işlemlerine karşı anlaşmada yer
verilen yetkili mahkemelere başvurabileceklerine dair gerekli bilgilendirmenin
yapılmasının uygun olacağı
görüşlerine yer verilmektedir.
I- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Şikayet dilekçelerinde, Dacia'nın 25.6.1999 tarihinde Seskır Otomotiv ve MYS ile ayrı
ayrı imzaladığı sözleşmelerin süresinin rekabet mevzuatı çerçevesinde en az 5 yıl
olması gerekirken 2.5 yıl ve fesih bildirim süresinin en az altı ay olması gerekirken iki ay
olduğu, bu durumun 4054 sayılı Kanun'a aykırılık oluşturduğu ileri sürülmektedir.
Şikayet konusu anlaşmalar, içeriklerinin aynı olması ve Seskır Otomotiv ile MYS’nin
ekonomik birlik içinde bulunması nedeniyle birlikte değerlendirilmiştir.
Bahse konu dağıtım anlaşmasının “İthalat/Bayilik Hakları ve Yükümlülükleri” başlıklı 3.
maddesinde, ihracatçı (Dacia) dağıtıcıyı Dacia marka araç ve yedek parça ile
aksesuarlarının Türkiye’de münhasır dağıtımı ile yetkilendirmekte ve dağıtıcıya Dacia
araçlarının rakibi olan hiçbir aracın dağıtıcısı/ithalatçısı olmama yükümlülüğü
getirmektedir. Dolayısıyla incelenen dağıtım anlaşması 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesi kapsamında rekabeti sınırlayıcı bir anlaşma niteliğindedir.
Ancak, bilindiği üzere 1998/3 sayılı Tebliğ’de öngörülen koşulları sağlayan motorlu
taşıtlar dağıtım ve servis anlaşmaları ilgili Kanun maddesi hükümlerinin
uygulanmasından grup olarak muaf tutulmaktadır. Şikayete konu dağıtım anlaşması da
04-09/79-21
3
Dacia marka motorlu araç ve yedek parçalarının Türkiye’de dağıtım ve servisine ilişkin
olup, 1998/3 sayılı Tebliğ çerçevesinde incelenebilecek nitelikte bir anlaşmadır.
1998/3 sayılı Tebliğ'in 2000/3 sayılı Tebliğ ile değişik 6. maddesinin ikinci fıkrası, motorlu
taşıtlar dağıtım ve servis anlaşmalarının sürelerini düzenlemektedir. Buna göre;
"Satıcının bu Tebliğin 5. maddesinin a bendinde öngörülen dağıtım ve hizmet yapısını
iyileştirme yükümlülüğünün olduğu hallerde ancak şu koşullarla muafiyet uygulanır:
…
b) Belirsiz süreli anlaşmalarda yer alacak feshi ihbar süresinin, her iki taraf için en az iki
yıl olması; ancak sağlayıcının anlaşmaya son vermesi halinde kanundan veya
anlaşmadan dolayı uygun bir tazminat ödemek zorunda olduğu veya satıcının dağıtım
sistemine ilk kez girdiği ve anlaşma süresinin veya anlaşmanın olağan feshi ihbar
süresinin bu satıcı tarafından ilk kez kabul edildiği hallerde bu sürenin asgari bir yıl
olması,
c) Belirli süreli anlaşmalarda ise, anlaşma süresinin en az beş yıl olması ve anlaşmada
yer alacak olan yenilememe isteğini anlaşmanın sona ermesinden asgari altı ay önce
bildirmeyi her iki tarafın da kabul etmesi".
Dağıtım anlaşmasının "Reklam" başlıklı 11. ve "Markalar" başlıklı 9. Maddesi ile
anlaşmanın eki olarak belirtilen teknik destek ve servis anlaşmasındaki teknik destek,
eğitim ve uzmanlaştırmaya ilişkin hükümlerin varlığı, dağıtıcının, Tebliğin 5. maddesinin
(a) bendinde öngörülen dağıtım ve hizmet yapısını iyileştirme yükümlülüğünün
bulunduğu anlamına gelmektedir ve bu nedenle grup muafiyeti bakımından Tebliğ'in
süreye ilişkin hükümlerine uyulması zorunludur.
MYS ve Seskır Otomotiv, 25.6.1999 tarihinde imzalamış oldukları dağıtım anlaşmaları,
alım-satım anlaşmaları, teknik destek ve servis anlaşmaları ile Dacia’nın yetkili
ithalatçısı/dağıtıcısı olarak atanmışlardır. Dağıtım anlaşmasının 3.2. maddesi "Bu
anlaşmanın hükümleri çerçevesinde verilen münhasır ithalat/dağıtım hakları 3 yıl içindir
(31.12.2001 tarihine kadar).1" hükmünü getirmektedir. Anlaşmanın 4.1. maddesi ise "3
yıllık sürenin bitiminden önceki 60 günlük süre içinde, taraflar yazılı olarak, münhasır
ithalat ve dağıtım süresinin bir yıl daha uzatılıp uzatılmayacağına karar verirler." hükmü
ile feshi ihbar süresini 60 gün olarak düzenlemiştir. Dolayısıyla, 60 günlük feshi ihbar
süresi ile üç yıl süreli olarak imzalanmış söz konusu anlaşmanın 2000/3 sayılı Tebliğ ile
değişik 1998/3 sayılı Tebliğ’in sağladığı grup muafiyetinden yararlanması mümkün
değildir.
Öte yandan, anlaşma, Dacia'nın iradesi ile feshedilmiş olup Dacia tarafından MYS’ye
gönderilen 25.10.2001 tarihli feshi ihbar yazısında, 2001 başından itibaren Dağıtım
anlaşmasının 5.1. maddesinde kabul edilen yükümlülüklerin dağıtıcı tarafından
gerçekleştirilmediği, tekliflerine rağmen şirketler arasında ortaklık kurulmadığı, bu
hareketsizliğin Dacia’nın temsil edilmediğinin ve Dacia markasına karşı önyargının
1 İmza tarihi dikkate alındığında, anlaşmanın süresinin 2.5 yıl olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.
04-09/79-21
4
göstergesi olduğu, dağıtıcının bazı yetkili satıcılarının Dacia’ya ilgisiz olduğu, dağıtıcının
stoklarında hala 130’dan fazla 1,5 ve daha fazla yaşta otomobil bulunduğu
belirtilmektedir.
Konuya ilişkin olarak anlaşmanın 4.3. maddesinde, “Tüm uzatmalar (anlaşma süresinin
uzatılması) md.5te düzenlenen yıllık minimum miktarın Dağıtıcı tarafından İhracatçıdan
satın alınmasına bağlı olacaktır.” denilmektedir. "Miktarlar" başlıklı 5.1. maddede ise,
“Dağıtıcı, Anlaşma devam ettiği süre içinde, aşağıdaki araç miktarını satın alacaktır:
1999-300 parça, 2000-1000 parça, 2001-1500 parça.” ifadesine yer verilmiştir. Feshi
ihbar yazısından, dağıtıcının sözleşmede öngörülen bu yükümlülüklerini yerine
getiremediği anlaşılmaktadır. Ancak, şikayetçi tarafından, 2001 yılında yaşanan
ekonomik kriz dolayısıyla bu yükümlülüklerini yerine getiremedikleri, bayilik
sözleşmesinde de bu durumun mücbir sebep olarak kabul edildiği, fakat Dacia’nın
bunların uygulanmasına fırsat tanımadan sözleşmeyi feshettiği belirtilmiştir. Bununla
birlikte, şikayetçi ile yapılan görüşmede, esas şikayet konusunun sözleşmenin rekabet
hukukuna aykırı bir şekilde 2,5 yıl süreli düzenlenmesi ve feshi ihbar süresinin de 60 gün
olarak belirlenmesi olduğu anlaşılmıştır.
Bu bilgiler çerçevesinde, anlaşmanın Tebliğ’e aykırı hükümler içerdiği, bu nedenle grup
muafiyetinden yararlanamadığı ve Kuruma bildirilmesi gereken bir anlaşma olduğu
sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte anılan anlaşmada rekabet hukuku açısından açık
ihlal olarak değerlendirilecek nitelikte hükümler bulunmadığı tespit edilmiş olup,
halihazırda sona ermiş bulunan sözleşmeye ilişkin olarak taraflar hakkında soruşturma
açılmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır.
Öte yandan 1998/3 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanamayan söz
konusu anlaşmalara ilişkin olarak 1997/6 sayılı “Rekabet Kurumu Teşkilatının
Oluşturulmasından Sonra Teşebbüslerin ve Teşebbüs Birliklerinin 4054 Sayılı
Kanun’dan Doğan Hak ve Yükümlülüklerine İlişkin Tebliğ”in “05.11.1997 tarihinden
itibaren teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesi kapsamına giren anlaşma
ve uyumlu eylemleri ile teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri, alındıkları veya
yapıldıkları tarihten itibaren en geç bir ay içinde Kurulumuza bildirilecektir.” şeklindeki
‘Yeni Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararların Bildirimi’ başlıklı 2. maddesi gereğince
Rekabet Kuruluna herhangi bir muafiyet bildiriminde de bulunulmadığı Kurum
kayıtlarının tetkikinden anlaşılmıştır. Ancak yukarıdaki gerekçelerle söz konusu
anlaşmanın süresi içerisinde Kurula bildirilmemiş olması nedeniyle Kanun’un 16.
maddesi uyarınca usul cezası verilmesine gerek olmadığı neticesine varılmıştır.
Ayrıca, şikayet dilekçesinde, halen Dacia marka otomobillerin Türkiye genel distribütörü
olarak faaliyetini sürdüren Dacia Otomobilleri Satış, Satış Sonrası ve Dağıtım Hizmetleri
Ticaret Ltd. Şti.’nin, üretici Dacia'nın alt teşebbüsü olup olmadığının tespiti de talep
edilmektedir. Şikayet dilekçesi ile birlikte gönderilen Ticaret Sicili Gazetesi’nden,
17.12.2002 tarihinde kurulmuş bulunan Dacia Otomobilleri Satış, Satış Sonrası ve
Dağıtım Hizmetleri Tic. Ltd. Şti’nin % 99,97'sine S.C. Automobile Dacia’nın sahip olduğu
ve kontrolünde de bu şirketin etkili olduğu görülmektedir. Ancak, Dacia’nın Türkiye’de,
kendisinin de pay sahibi olduğu ve kontrolünü elinde bulundurduğu bir şirkete
distribütörlük hakkı vermiş olması, ticaret serbestisi çerçevesinde değerlendirilmiştir.
04-09/79-21
5
J- SONUÇ
Düzenlenen Bilgi Notu'na ve incelenen dosya kapsamına göre; şikayet konusu sona
ermiş bulunan anlaşmayı grup muafiyeti kapsamı dışına çıkaran hükümlerin 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'u açık olarak ihlal etmediği tespit edildiğinden
soruşturma açılmasına gerek bulunmadığına, şikayetin reddine; diğer yandan, aynı
nedenlerle söz konusu anlaşmanın süresi içinde Kurula bildirilmemiş olması dolayısıyla
usul cezası verilmesine de yer olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy